Chim hoạ mi

Hẳn bạn đã biết, ở Trung Hoa, hoàng đế là người Trung Hoa, và tất cả những người quanh ngài cũng là người Trung Hoa. Chuyện này xảy ra đã nhiều năm rồi, nhưng chính vì thế mà càng đáng nghe, trước khi người ta quên mất nó!

Cung điện của hoàng đế lộng lẫy nhất thế gian, toàn bằng sứ mỏng, quý giá vô cùng, nhưng giòn và dễ vỡ tới mức đụng vào phải hết sức cẩn thận. Trong vườn ngự có những bông hoa kỳ lạ nhất, những bông lộng lẫy nhất được buộc những quả chuông bạc nhỏ kêu leng keng, để không ai đi qua mà không để ý tới chúng. Phải, mọi thứ trong vườn của hoàng đế đều được tính toán kỹ lưỡng như thế. Khu vườn trải dài tới mức chính người làm vườn cũng không biết nó tận cùng ở đâu. Cứ đi mãi thì tới một khu rừng tuyệt đẹp có những cây cao vút và những hồ nước sâu. Khu rừng chạy dài xuống tận biển. Biển xanh thẳm và sâu, những con tàu lớn có thể đi ngay dưới những tán cây. Trên những cành cây ấy có một con chim hoạ mi. Nó hót hay tuyệt vời, đến nỗi ngay cả ông lão đánh cá nghèo, bao nhiêu việc phải lo, ban đêm ra kéo lưới mà nghe tiếng hoạ mi cũng phải nằm im lắng nghe.

— Trời ơi, hay quá! Ông nói.

Nhưng rồi ông phải lo việc của mình và quên con chim. Thế mà đêm sau, khi nó lại hót và ông lại ra đó, ông lại nói đúng câu ấy:

— Trời ơi, hay quá đi mất!

Từ khắp các nước trên thế giới, khách du lịch kéo tới kinh thành của hoàng đế. Họ khen ngợi kinh thành, cung điện và khu vườn. Nhưng khi được nghe con chim hoạ mi, ai nấy đều nói:

— Nhưng đây mới là cái hay nhất!

Về tới quê nhà, khách du lịch kể lại. Các nhà học giả viết bao nhiêu sách về kinh thành, cung điện và khu vườn, nhưng không quên con chim hoạ mi, họ xếp nó lên hàng đầu. Những người biết làm thơ thì viết những bài thơ hay nhất, bài nào cũng nói về con chim hoạ mi trong khu rừng bên hồ nước sâu.

Những cuốn sách ấy đi khắp thế giới, và rồi có mấy cuốn tới tay hoàng đế. Ngài ngồi trên chiếc ghế vàng, đọc mãi, đọc mãi, chốc chốc lại gật gù, vì ngài thích thú được đọc những lời mô tả tuyệt vời về kinh thành, cung điện và khu vườn của mình. Nhưng trong sách viết: "Song con chim hoạ mi mới là cái hay nhất!"

— Cái gì thế này! Hoàng đế nói. Chim hoạ mi! Ta có biết nó đâu! Có một con chim như thế trong đế quốc của ta, lại ở ngay trong vườn của ta! Ta chưa bao giờ nghe nói đến! Thế mà lại phải đọc sách mới biết!

Thế là ngài cho gọi viên thị thần. Ông này cao sang tới mức hễ có ai thấp hơn dám bắt chuyện hay hỏi han ông điều gì, ông chỉ đáp: "Phì!" mà tiếng ấy chẳng có nghĩa gì cả.

— Nghe nói ở đây có một con chim cực kỳ đặc biệt tên là hoạ mi! Hoàng đế nói. Người ta bảo nó là cái hay nhất trong đế quốc rộng lớn của ta! Sao chẳng ai nói với ta về nó!

— Thần chưa từng nghe nhắc tới nó! Viên thị thần nói. Nó chưa bao giờ được tiến cử vào triều!

— Ta muốn tối nay nó tới đây hót cho ta nghe! Hoàng đế nói. Cả thế giới biết ta có gì, mà chính ta lại không biết!

— Thần chưa từng nghe nhắc tới nó! Viên thị thần nói. Thần sẽ đi tìm, thần sẽ tìm ra nó!

Nhưng tìm nó ở đâu bây giờ? Viên thị thần chạy lên chạy xuống khắp các cầu thang, qua các gian phòng, các hành lang. Chẳng ai ông gặp từng nghe nói tới chim hoạ mi. Viên thị thần lại chạy về tâu hoàng đế rằng hẳn đó chỉ là chuyện bịa của những kẻ viết sách.

— Hoàng thượng chớ tin những gì người ta viết! Toàn là bịa đặt, là thứ người ta gọi là tà thuật!

— Nhưng cuốn sách ta đọc, hoàng đế nói, là do hoàng đế Nhật Bản hùng mạnh gửi tặng, nên không thể sai sự thật được. Ta muốn nghe chim hoạ mi! Tối nay nó phải có mặt ở đây! Nó sẽ được ân sủng cao nhất của ta! Còn nếu nó không tới, cả triều đình ăn tối xong sẽ bị đấm vào bụng!

— Xinh-pê! Viên thị thần thưa.

Rồi ông lại chạy lên chạy xuống khắp các cầu thang, qua tất cả các gian phòng, các hành lang, và nửa triều đình chạy theo, vì chẳng ai muốn bị đấm vào bụng. Người ta hỏi han khắp nơi về con chim hoạ mi kỳ diệu mà cả thế giới đều biết, chỉ có triều đình là không ai biết.

Mãi rồi họ gặp một cô bé nghèo trong bếp. Cô bé nói:

— Ôi trời, chim hoạ mi! Cháu biết nó rõ lắm! Ôi, nó hót hay ơi là hay! Tối nào cháu cũng được phép mang một ít thức ăn thừa về cho mẹ cháu đang ốm. Mẹ cháu ở dưới bờ biển. Lúc cháu quay về, mệt quá, ngồi nghỉ trong rừng, là cháu được nghe chim hoạ mi hót! Nghe mà cháu ứa nước mắt, như là mẹ cháu đang hôn cháu vậy!

— Cô bé làm bếp! Viên thị thần nói. Ta sẽ cho cô một chỗ làm chắc chắn trong bếp, lại cho cô được phép xem hoàng đế dùng bữa, nếu cô dẫn chúng ta tới chỗ chim hoạ mi, vì tối nay nó đã được triệu vào chầu rồi!

Thế là tất cả kéo nhau vào rừng, chỗ chim hoạ mi vẫn thường hót. Nửa triều đình đi theo. Đang đi thì có một con bò rống lên.

— Ồ! Các thị vệ trẻ nói. Thấy nó rồi! Con vật bé tí thế mà sức mạnh ghê thật! Chắc chắn ta đã nghe tiếng này ở đâu rồi!

— Không, đấy là bò rống đấy ạ! Cô bé làm bếp nói. Còn xa mới tới chỗ ấy!

Rồi những con ếch kêu ồm ộp trong đầm.

— Tuyệt diệu! Vị quan coi đền trong cung nói. Giờ thì ta nghe thấy nó rồi, nghe như những quả chuông chùa nho nhỏ!

— Không, đấy là ếch kêu đấy ạ! Cô bé làm bếp nói. Nhưng cháu nghĩ sắp được nghe nó rồi!

Thế rồi chim hoạ mi bắt đầu hót.

— Nó đấy! Cô bé nói. Nghe kìa! Nghe kìa! Nó ngồi kia kìa!

Rồi cô chỉ vào một con chim nhỏ màu xám trên cành cây.

— Có thể thế được sao! Viên thị thần nói. Ta không bao giờ tưởng tượng nó lại như thế! Trông nó tầm thường quá! Chắc nó tái mét mặt đi vì thấy bao nhiêu bậc quyền quý tới đây!

— Hoạ mi ơi! Cô bé làm bếp gọi thật to. Hoàng đế nhân từ của chúng ta muốn được nghe bạn hót lắm đấy!

— Rất hân hạnh! Chim hoạ mi đáp, rồi cất tiếng hót, nghe mà sướng tai.

— Như những quả chuông thuỷ tinh! Viên thị thần nói. Xem cái cổ họng bé xíu của nó hoạt động kìa! Lạ thật, sao trước đây ta chưa từng nghe nó! Nó sẽ gây tiếng vang lớn ở triều đình đấy!

— Tôi có cần hót cho hoàng đế nghe thêm lần nữa không? Chim hoạ mi hỏi, vì nó tưởng hoàng đế cũng đi cùng.

— Chú hoạ mi nhỏ tuyệt vời của ta! Viên thị thần nói. Ta rất vinh hạnh được mời chú dự buổi tiệc trong cung tối nay. Ở đó chú sẽ làm hoàng thượng cao quý say mê bằng giọng hót duyên dáng của chú!

— Giọng tôi nghe hay nhất là ở giữa rừng xanh! Chim hoạ mi nói.

Nhưng nghe nói hoàng đế mong muốn, nó vẫn vui vẻ đi theo.

Trong cung, người ta trang hoàng lộng lẫy hết mức! Tường và sàn bằng sứ sáng lấp lánh dưới hàng nghìn ngọn đèn vàng! Những bông hoa đẹp nhất, những bông có chuông kêu leng keng, được bày dọc các hành lang. Người chạy qua chạy lại, gió lùa ào ào, làm tất cả những quả chuông cùng reo, ồn đến mức chẳng ai nghe được tiếng ai.

Giữa gian phòng lớn nơi hoàng đế ngồi, người ta dựng một cây sào vàng để chim hoạ mi đậu. Cả triều đình có mặt đông đủ. Cô bé làm bếp được phép đứng sau cánh cửa, vì giờ cô đã có chức danh "đầu bếp chính thức". Ai cũng diện bộ đồ đẹp nhất, ai cũng nhìn con chim nhỏ màu xám đang được hoàng đế gật đầu ra hiệu.

Chim hoạ mi hót hay tới mức nước mắt rưng rưng trong mắt hoàng đế, rồi lăn dài xuống hai má. Thế là chim hoạ mi càng hót hay hơn nữa, tiếng hót đi thẳng vào tim. Hoàng đế vui quá, phán rằng chim hoạ mi sẽ được đeo chiếc dép vàng của ngài trên cổ. Nhưng chim hoạ mi cảm ơn và từ chối, nó bảo nó đã được ban thưởng đủ rồi.

— Tôi đã thấy nước mắt trong mắt hoàng đế, đó là kho báu quý nhất đối với tôi! Nước mắt của một vị hoàng đế có sức mạnh kỳ diệu lắm! Có trời biết, tôi đã được ban thưởng đủ rồi!

Rồi nó lại hót bằng giọng ngọt ngào, tuyệt diệu của mình.

— Thật là kiểu làm duyên đáng yêu nhất ta từng biết! Các bà các cô xung quanh nói.

Rồi họ ngậm nước trong miệng để làm tiếng ục ục mỗi khi có ai nói chuyện với họ, họ tưởng như thế là mình cũng thành hoạ mi. Phải, cả bọn người hầu lẫn các cô hầu phòng cũng cho người báo lên rằng họ cũng hài lòng, mà thế thì quý lắm, vì làm vừa lòng họ là khó nhất. Phải, con chim hoạ mi đã thành công thật sự!

Bây giờ nó phải ở lại trong cung, có lồng riêng, được phép đi dạo ra ngoài hai lần mỗi ngày và một lần mỗi đêm. Nó có mười hai người hầu đi kèm, ai cũng buộc một sợi dây lụa vào chân nó và giữ thật chặt. Đi dạo như thế thì chẳng thú vị chút nào.

Cả kinh thành bàn tán về con chim kỳ diệu. Hai người gặp nhau, người này chỉ nói: "Hoạ!" người kia đáp: "Mi!" rồi cả hai cùng thở dài và hiểu ý nhau. Phải, có tới mười một đứa con nhà hàng thịt được đặt tên theo con chim, nhưng chẳng đứa nào hát được lấy một nốt.

Một hôm, hoàng đế nhận được một gói quà lớn, bên ngoài ghi: "Chim hoạ mi".

— Lại có một cuốn sách mới về con chim nổi tiếng của chúng ta đây! Hoàng đế nói.

Nhưng đó không phải là sách. Trong hộp có một món đồ tinh xảo, một con chim hoạ mi máy, làm giống hệt chim thật, nhưng khắp mình nạm kim cương, hồng ngọc và ngọc bích. Hễ lên dây cót là con chim máy hót được một bài mà chim thật vẫn hót, cái đuôi nhấp nhô lên xuống, lấp lánh vàng bạc. Trên cổ nó đeo một dải băng nhỏ, có ghi: "Chim hoạ mi của hoàng đế Nhật Bản chẳng thấm vào đâu so với chim hoạ mi của hoàng đế Trung Hoa."

— Đẹp quá! Mọi người đều nói.

Người mang con chim máy tới lập tức được ban chức danh "Đại Hoàng Gia Ngự Tiến Hoạ Mi Quan".

— Bây giờ cho chúng hót cùng nhau! Hát song ca thì hay biết mấy!

Thế là hai con chim phải hót cùng nhau. Nhưng chẳng ăn khớp gì cả, vì chim hoạ mi thật hót theo cách riêng của nó, còn con chim máy thì chạy theo những trục quay.

— Không phải lỗi tại nó đâu ạ! Ông nhạc trưởng nói. Nó giữ nhịp cực kỳ chuẩn, đúng y trường phái của tôi!

Thế là con chim máy phải hót một mình. Nó thành công chẳng kém chim thật, mà nhìn nó lại đẹp hơn bao nhiêu, nó lấp lánh như vòng tay, như trâm cài áo.

Nó hót đi hót lại ba mươi ba lần cùng một bài mà chẳng biết mệt. Mọi người còn muốn nghe lại từ đầu, nhưng hoàng đế cho rằng giờ chim hoạ mi thật cũng nên hót một chút. Nhưng nó đâu rồi? Chẳng ai để ý thấy nó đã bay qua cửa sổ đang mở, về với rừng xanh của nó.

— Thế này là thế nào! Hoàng đế nói.

Rồi cả triều đình xúm vào trách móc, cho rằng chim hoạ mi là một con vật vô ơn hết chỗ nói.

— Đằng nào ta cũng có con chim hay nhất rồi! Họ nói.

Thế là con chim máy lại phải hót. Đó là lần thứ ba mươi tư họ được nghe cùng một bài, nhưng họ vẫn chưa thuộc hết, vì bài khó quá. Ông nhạc trưởng ca ngợi con chim hết lời, quả quyết rằng nó hay hơn chim hoạ mi thật, không chỉ ở bộ cánh với bao nhiêu viên kim cương tuyệt đẹp, mà cả ở bên trong nữa.

— Vì thưa các quý vị, và trên hết thưa hoàng thượng, với chim hoạ mi thật, người ta không bao giờ biết trước nó sẽ hót gì. Còn với chim máy thì mọi thứ đã định sẵn! Nó sẽ như thế, chứ không khác được! Người ta có thể giải thích được nó, có thể mở nó ra, chỉ cho trí óc con người thấy những trục quay nằm thế nào, chạy ra sao, cái gì nối tiếp cái gì!

— Đúng là ý tôi! Tất cả đều nói.

Thế là chủ nhật sau, ông nhạc trưởng được phép mang con chim ra cho dân chúng xem. Hoàng đế phán rằng dân chúng cũng phải được nghe nó hót. Và họ được nghe, họ vui sướng như vừa uống trà say sưa, vì đó là kiểu rất Trung Hoa. Ai nấy đều thốt lên "Ồ!", giơ ngón trỏ lên trời, rồi gật gù. Nhưng những người đánh cá nghèo từng được nghe chim hoạ mi thật thì nói:

— Nghe cũng hay, cũng giống đấy, nhưng thiếu một cái gì, tôi chẳng biết là cái gì!

Chim hoạ mi thật bị trục xuất khỏi đất nước.

Con chim máy có chỗ riêng trên một chiếc gối lụa sát giường hoàng đế. Xung quanh nó bày tất cả những món quà nó được tặng, nào vàng, nào ngọc. Về chức tước, nó đã được thăng lên "Ngự Tiền Đầu Giường Ca Sĩ", hàng thứ nhất bên trái, vì hoàng đế coi bên trái là bên cao quý nhất, bên có trái tim, mà trái tim của hoàng đế cũng nằm bên trái. Ông nhạc trưởng viết hai mươi lăm tập sách về con chim máy, uyên bác và dài dòng tới mức toàn những chữ Trung Hoa khó nhất. Thế là ai cũng bảo mình đã đọc và hiểu hết, vì không thì sẽ bị coi là ngu, mà ngu thì bị đấm vào bụng.

Cứ thế, một năm trôi qua. Hoàng đế, triều đình và tất cả những người Trung Hoa khác thuộc lòng từng tiếng "lục cục" nhỏ trong bài hát của con chim máy. Mà chính vì thế, giờ họ lại càng thích nó hơn. Họ có thể hát theo, và họ hát theo thật. Lũ trẻ ngoài phố hát "Xi xi xi! Lục cục cục!", và hoàng đế cũng hát thế! Ôi, thật là tuyệt diệu!

Nhưng một tối, khi con chim máy đang hót hay nhất, hoàng đế đang nằm trên giường nghe, thì bên trong con chim kêu "pựt" một cái. Có cái gì đứt. Rồi "rè rè rè!", tất cả các bánh xe quay tít, rồi tiếng nhạc tắt ngấm.

Hoàng đế nhảy ngay ra khỏi giường, cho gọi ngự y, nhưng ngự y thì làm được gì! Thế là người ta gọi ông thợ đồng hồ. Sau bao nhiêu bàn bạc, bao nhiêu xem xét, ông cũng sửa được con chim tạm tạm. Nhưng ông bảo phải dùng thật dè dặt, vì các trục đã mòn quá, mà không thể thay trục mới mà vẫn giữ tiếng nhạc chuẩn xác được. Thật là một nỗi buồn lớn! Mỗi năm chỉ dám cho con chim máy hót một lần thôi, mà thế đã là quá rồi. Nhưng ông nhạc trưởng đọc một bài diễn văn ngắn với những chữ khó, bảo rằng nó vẫn hay như trước, và thế là nó hay như trước.

Năm năm trôi qua, cả nước chìm trong một nỗi buồn thật lớn, vì thật ra ai cũng yêu quý hoàng đế của mình. Giờ ngài lâm bệnh, người ta bảo ngài không qua khỏi. Một hoàng đế mới đã được chọn. Dân chúng đứng ngoài phố hỏi viên thị thần xem hoàng đế của họ ra sao.

— Phì! Ông ta đáp, lắc đầu.

Hoàng đế nằm trên chiếc giường lớn lộng lẫy, lạnh ngắt và xanh xao. Cả triều đình tưởng ngài đã chết, ai nấy chạy đi chào hoàng đế mới. Bọn hầu phòng chạy đi bàn tán, các cô hầu trong cung mở tiệc cà phê linh đình. Khắp các gian phòng và hành lang, người ta trải dạ xuống sàn để không ai nghe thấy tiếng bước chân, vì thế mà im lặng, im lặng vô cùng. Nhưng hoàng đế vẫn chưa chết. Ngài nằm cứng đờ, nhợt nhạt trên chiếc giường lộng lẫy có rèm nhung dài và những chiếc tua vàng nặng trĩu. Trên cao có một ô cửa sổ để mở, ánh trăng chiếu vào hoàng đế và con chim máy.

Hoàng đế tội nghiệp gần như không thở nổi, như có vật gì đè lên ngực. Ngài mở mắt, và thấy đó là Thần Chết đang ngồi trên ngực ngài. Thần Chết đã đội chiếc vương miện vàng của ngài, một tay cầm thanh gươm vàng, tay kia cầm lá cờ lộng lẫy của hoàng đế. Xung quanh, trong những nếp gấp của tấm rèm nhung lớn, ló ra những cái đầu kỳ lạ, có cái gớm ghiếc ghê rợn, có cái hiền hậu dịu dàng. Đó là tất cả những việc ác và việc thiện hoàng đế đã làm, giờ đang nhìn ngài, khi Thần Chết ngồi trên trái tim ngài.

— Ngài có nhớ chuyện ấy không? Hết cái đầu này tới cái đầu khác thì thầm. Ngài có nhớ chuyện ấy không?

Rồi chúng kể cho ngài nghe bao nhiêu chuyện, tới mức mồ hôi vã ra trên trán ngài.

— Ta có bao giờ biết đâu! Hoàng đế nói. Nhạc lên! Nhạc lên! Đánh cái trống lớn Trung Hoa lên! Ngài kêu lên. Để ta khỏi phải nghe tất cả những điều chúng nói!

Nhưng chúng vẫn nói mãi, và Thần Chết gật gù như một người Trung Hoa trước mọi lời chúng nói.

— Nhạc lên! Nhạc lên! Hoàng đế gào lên. Hỡi con chim vàng nhỏ tuyệt diệu! Hót đi, hót đi! Ta đã ban cho mi vàng bạc châu báu, chính tay ta đã đeo chiếc dép vàng của ta lên cổ mi, hót đi, hót đi!

Nhưng con chim đứng im, chẳng có ai lên dây cót, mà không lên dây thì nó không hót. Còn Thần Chết vẫn nhìn hoàng đế bằng hai hốc mắt to trống rỗng. Im lặng quá, im lặng đến rợn người.

Đúng lúc ấy, ngay sát cửa sổ, vang lên một tiếng hót tuyệt vời. Đó là con chim hoạ mi nhỏ, chim hoạ mi thật, đang đậu trên cành cây bên ngoài. Nó nghe tin hoàng đế của mình lâm nạn, nên đã bay về hót cho ngài niềm an ủi và hy vọng. Nó càng hót, những bóng ma kia càng nhạt dần, nhạt dần. Máu trong những tay chân yếu ớt của hoàng đế càng chảy nhanh hơn, mạnh hơn. Chính Thần Chết cũng lắng nghe, mà nói:

— Hót nữa đi, hoạ mi nhỏ! Hót nữa đi!

— Vâng, nếu ông chịu trả tôi thanh gươm vàng lộng lẫy kia! Nếu ông chịu trả tôi lá cờ quý giá kia! Nếu ông chịu trả tôi vương miện của hoàng đế!

Thần Chết trả từng báu vật để đổi lấy từng bài hát. Và chim hoạ mi vẫn hót mãi. Nó hót về nghĩa trang yên tĩnh, nơi những bông hồng trắng mọc, nơi cây cơm cháy toả hương, nơi cỏ non được tưới bằng nước mắt của những người ở lại. Thế là Thần Chết thấy nhớ khu vườn của mình, và bay ra khỏi cửa sổ như một làn sương trắng lạnh lẽo.

— Cảm ơn, cảm ơn! Hoàng đế nói. Con chim nhỏ từ thiên đường, ta biết mi rồi! Ta đã đuổi mi khỏi đất nước của ta! Thế mà mi đã hót cho những bóng ma xấu xa rời khỏi giường ta, đuổi Thần Chết khỏi trái tim ta! Ta biết đền đáp mi thế nào đây?

— Ngài đã đền đáp tôi rồi! Chim hoạ mi nói. Lần đầu tiên tôi hót, tôi đã được những giọt nước mắt từ mắt ngài, tôi không bao giờ quên điều ấy! Đó là những viên ngọc làm ấm lòng một người ca hát! Nhưng bây giờ ngài ngủ đi, cho khoẻ lại, cho mạnh lại! Tôi sẽ hát cho ngài nghe!

Rồi nó hót. Và hoàng đế chìm vào một giấc ngủ ngọt ngào, êm dịu và lành mạnh biết bao.

Mặt trời chiếu qua cửa sổ vào chỗ ngài nằm khi ngài thức dậy, khoẻ khoắn và lành lặn. Chưa có người hầu nào quay lại, vì họ tưởng ngài đã chết. Nhưng chim hoạ mi vẫn còn đậu đó và hót.

— Mi phải ở lại với ta mãi mãi! Hoàng đế nói. Mi chỉ hót khi nào mi muốn. Còn con chim máy, ta sẽ đập nó ra nghìn mảnh.

— Ngài đừng làm thế! Chim hoạ mi nói. Nó đã làm hết sức nó rồi! Ngài cứ giữ nó như trước! Tôi không thể làm tổ, sống trong cung điện được, nhưng ngài hãy để tôi tới khi nào tôi muốn. Buổi tối tôi sẽ đậu trên cành cây bên cửa sổ kia, hót cho ngài nghe, để ngài vừa vui vừa suy ngẫm. Tôi sẽ hát về những người hạnh phúc, và về những người đau khổ! Tôi sẽ hát về điều ác và điều thiện mà người ta giấu kín quanh ngài! Con chim nhỏ biết hót bay đi khắp nơi, tới mái nhà người đánh cá nghèo, tới túp lều người nông dân, tới mọi người sống xa ngài và triều đình của ngài! Tôi yêu trái tim ngài hơn vương miện của ngài, dù vương miện ấy cũng toả ra một hương thơm thiêng liêng nào đó! Tôi sẽ tới, tôi sẽ hót cho ngài nghe! Nhưng ngài phải hứa với tôi một điều!

— Mọi điều! Hoàng đế nói.

Ngài đứng đó trong bộ hoàng bào tự tay ngài mặc lấy, áp thanh gươm nặng trĩu vàng lên trái tim mình.

— Tôi chỉ xin ngài một điều! Đừng kể với ai rằng ngài có một con chim nhỏ kể cho ngài nghe mọi chuyện, như thế mọi việc sẽ còn tốt đẹp hơn!

Rồi chim hoạ mi bay đi.

Những người hầu bước vào để xem hoàng đế đã chết của họ. Phải, họ đứng sững ở đó, và hoàng đế nói:

— Chào buổi sáng!

— Hết —