I-li-a và con rắn mười hai đầu

Ở một vương quốc nọ có hai vợ chồng bác nông dân. Bác sống sung túc, cái gì cũng đủ, của cải chẳng thiếu. Một hôm hai vợ chồng ngồi nói chuyện với nhau:

"Này mình, nhà ta cái gì cũng đủ, chỉ thiếu mỗi con cái. Ta cầu Chúa đi, may ra về già Chúa ban cho một đứa con."

Hai vợ chồng cầu Chúa, rồi người vợ có mang. Đến ngày, chị sinh được một đứa con. Một năm, hai năm, rồi ba năm trôi qua, chân đứa bé vẫn không đi được, mà lẽ ra nó phải biết đi rồi. Mười tám năm trôi qua, nó vẫn ngồi một chỗ, không đi nổi.

Một hôm cha mẹ ra đồng cắt cỏ, để con ở nhà một mình. Có một ông lão hành khất đến xin bố thí:

"Ông chủ ơi! Vì Chúa Ki-tô, xin bố thí cho lão già của Chúa này!"

Chàng trai đáp:

"Thưa ông lão của Chúa, cháu không bố thí cho ông được đâu, chân cháu không đi được."

Ông lão bước vào nhà.

"Nào," ông nói, "cháu ra khỏi giường, đưa ông cái gáo."

Chàng trai đứng dậy được, đưa cho ông cái gáo.

"Đi," ông nói, "múc cho ông ít nước."

Chàng mang nước về, đưa tận tay ông:

"Xin mời ông lão của Chúa!"

Ông lão đưa lại cho chàng:

"Cháu uống hết chỗ nước trong gáo đi."

Rồi ông lại sai chàng đi múc nước:

"Cháu đi múc thêm gáo nữa."

Trên đường đi múc nước, cây nào chàng vịn tay vào là bật cả rễ. Ông lão của Chúa hỏi chàng:

"Giờ cháu có thấy sức trong mình không?"

"Có ạ, thưa ông lão của Chúa! Giờ cháu thấy sức mình lớn lắm. Giá mà có cái vòng đóng xuống tận lòng đất, cháu có thể lật ngược cả trái đất lên."

Khi chàng mang gáo nước thứ hai về, ông lão uống một nửa, còn một nửa cho chàng uống. Sức của chàng giảm bớt đi.

"Thế này là đủ rồi," ông nói, "cháu có ngần ấy sức là được rồi!"

Ông lão cầu nguyện Chúa rồi đi về.

"Cháu ở lại bình an!" ông nói.

Chàng nằm mãi thấy chán, bèn vào rừng đào cây thử sức. Thiên hạ hoảng hồn vì việc chàng làm: biết bao nhiêu cây rừng bị đào bật lên!

Cha mẹ chàng cắt cỏ về. Thế này là thế nào? Cả khu rừng bị đào xới tung lên, ai đào thế này? Hai người lại gần hơn. Bà vợ bảo chồng:

"Ông ơi, thằng I-li-út-sa nhà mình đang đào kìa!"

"Bà ngốc," ông chồng nói, "thằng I-li-út-sa nhà mình làm sao làm được thế. Chuyện vớ vẩn, làm gì phải thằng I-li-út-sa!"

Hai người đến gần:

"Ôi, con của cha mẹ, sao Chúa lại cho con được thế này?"

I-li-a kể:

"Có một ông lão của Chúa đến xin bố thí. Con bảo: 'Thưa ông lão của Chúa, cháu không bố thí cho ông được, chân cháu không đi được.' Ông vào nhà bảo: 'Nào, cháu ra khỏi giường, đưa ông cái gáo!' Con đứng dậy, đưa ông cái gáo. Ông bảo: 'Đi múc cho ông ít nước.' Con mang nước về, đưa tận tay ông. Ông bảo: 'Cháu uống hết chỗ nước trong gáo đi!' Con uống xong, thế là trong người có sức mạnh lớn lao!"

Đàn ông trong làng kéo ra đường, bàn tán với nhau: "Chà, giờ nó thành tráng sĩ khỏe mạnh thế kia!" Người làng gọi I-li-a như thế. "Nhìn xem nó đào bới đến mức nào! Phải báo lên thành mới được."

Thế là nhà vua cũng biết tin có một tráng sĩ khỏe mạnh như thế. Nhà vua cho gọi chàng đến. Chàng ra mắt nhà vua, nhà vua ban cho chàng quần áo đúng phép. Chàng ra mắt mọi người, rồi phục vụ rất tận tụy. Một hôm nhà vua nói:

"Tráng sĩ hùng mạnh kia! Ngươi có nhấc được một góc cung điện của ta lên không?"

"Xin tuân lệnh bệ hạ! Bệ hạ muốn thế nào thần cũng nhấc được, nhấc nghiêng sang một bên cũng được."

Nhà vua có một cô con gái tuyệt đẹp, đẹp đến nỗi nghĩ không ra, đoán không tới, viết bằng bút trên giấy không xong. I-li-a mê nàng lắm, muốn cưới nàng làm vợ.

Một lần nhà vua sang nước khác thăm một ông vua khác. Ông vua kia cũng có một cô con gái rất đẹp. Thế mà có một con rắn mười hai đầu cứ bay đến chỗ nàng, hút cạn sức nàng, khiến nàng gầy rộc, héo hon. Nhà vua bảo ông vua kia:

"Ta có một tráng sĩ hùng mạnh, hắn sẽ giết được con rắn mười hai đầu."

Ông vua kia xin:

"Xin ngài sai hắn sang đây giúp ta."

Về đến vương quốc của mình, nhà vua bàn với hoàng hậu:

"Ở nước ông vua nọ, có con rắn mười hai đầu cứ bay đến chỗ con gái ông ấy, làm nàng tàn tạ, hút cạn sức nàng."

Rồi nhà vua nói:

"I-li-a I-va-nô-vích! Ngươi có thể giúp ta giết con rắn ấy không?"

"Xin tuân lệnh bệ hạ, thần làm được. Thần sẽ giết nó."

Nhà vua bảo:

"Ngươi đi xe trạm, đổi ngựa dọc đường, cứ thế mà đi."

"Thần chỉ muốn cưỡi ngựa đi một mình. Xin bệ hạ ban cho thần một con ngựa đực."

"Ngươi vào chuồng ngựa," nhà vua bảo, "chọn lấy con nào thì chọn."

Nàng công chúa gọi chàng sang phòng bên, nài nỉ:

"Chàng đừng đi, I-li-a I-va-nô-vích ơi. Con rắn mười hai đầu sẽ giết chàng mất, chàng không trị nổi nó đâu."

Chàng đáp:

"Xin nàng cứ ở nhà, đừng nghĩ ngợi gì cả. Ta sẽ trở về bình an, khỏe mạnh."

Chàng vào chuồng chọn ngựa. Đến con ngựa thứ nhất, chàng đặt tay lên lưng, con ngựa khuỵu xuống. Chàng thử hết cả chuồng ngựa: đặt tay lên con nào, con ấy khuỵu xuống, chẳng con nào chịu nổi. Đến con ngựa cuối cùng, đứng bỏ xó một chỗ, chàng vỗ tay lên lưng nó, nó chỉ hí lên một tiếng. I-li-a nói:

"Đây là người hầu trung thành của ta, nó không khuỵu!"

Chàng đến tâu nhà vua:

"Tâu bệ hạ, thần đã chọn được con ngựa đực, một người hầu trung thành."

Người ta làm lễ cầu nguyện, tiễn chàng lên đường đúng nghi lễ.

Chàng nhảy lên con ngựa tốt, đi lâu hay chóng chẳng biết, thì đến một ngọn núi. Ngọn núi lớn, dốc đứng, toàn cát là cát, chàng vất vả lắm mới lên được. Trên đỉnh núi có một cây cột, trên cột ghi ba con đường. Đi đường thứ nhất thì người no mà ngựa đói. Đi đường thứ hai thì ngựa no mà người đói. Đi đường thứ ba thì người bị giết. Chàng liền chọn đúng con đường đi thì bị giết, vì chàng tin vào sức mình.

Chàng đi lâu hay chóng chẳng biết, qua những khu rừng rậm rạp, rừng dày đến mức không nhìn nổi. Rồi giữa rừng hiện ra một khoảng trống rộng, trên đó có một căn chòi. Chàng đến bên căn chòi, nói:

"Chòi ơi, chòi ơi! Quay lưng vào rừng, quay mặt về ta."

Căn chòi quay lại, quay lưng vào rừng, quay mặt về phía chàng. Chàng xuống ngựa, buộc vào cột. Mụ Ba-ba Da-ga nghe thấy, nói:

"Kẻ vô lễ nào đến đây thế? Mùi người Nga thì ông nội ta, cụ nội ta chưa từng ngửi thấy, thế mà giờ chính ta lại được tận mắt trông thấy người Nga."

Mụ cầm gậy gõ vào cửa, cánh cửa mở ra. Trong tay mụ cầm một lưỡi hái cong, định lấy nó quàng vào cổ người tráng sĩ mà cắt đầu.

"Khoan đã, Ba-ba Da-ga!" chàng nói. "Để ta nói chuyện với mụ."

Chàng giật phắt lưỡi hái khỏi tay mụ, túm tóc mụ, đánh cho một cái, rồi nói:

"Lẽ ra mụ phải hỏi trước ta họ gì, dòng dõi nào, tính nết ra sao, đi đâu chứ."

Thế là mụ hỏi:

"Thưa ngài họ gì, dòng dõi nào, đi đâu thế ạ?"

"Ta tên là I-li-a I-va-nô-vích, đang đi đến chỗ nọ chỗ kia."

"Xin mời ngài I-li-a I-va-nô-vích vào nhà."

Chàng vào nhà. Mụ mời chàng ngồi vào bàn, bày ra đủ thứ đồ ăn thức uống thết đãi, lại sai một cô gái đi đốt lò nhà tắm hơi cho chàng. Chàng ăn uống, tắm hơi, ở lại một ngày một đêm, rồi sửa soạn lên đường đi tiếp.

"Xin ngài đợi cho," Ba-ba Da-ga nói, "để tôi viết một lá thư cho chị tôi, bảo chị ấy đừng động đến ngài, mà đón tiếp ngài cho trọng thể... Không thì chị ấy thấy ngài là giết ngay!"

Mụ đưa thư cho chàng, tiễn chàng trọng thể, tử tế.

Người tráng sĩ lên ngựa, lại đi qua những khu rừng rậm rạp. Đi nhiều hay ít chẳng biết, rừng dày đến mức không nhìn nổi. Rồi chàng đến một khoảng trống rộng lớn, trên đó có một căn chòi. Chàng đến bên căn chòi, xuống ngựa, buộc con ngựa tốt vào cột. Ba-ba Da-ga nghe tiếng chàng buộc ngựa, liền thét lên:

"Cái gì thế? Mùi người Nga thì ông nội ta, cụ nội ta chưa từng ngửi thấy, thế mà giờ chính ta lại được tận mắt trông thấy người Nga."

Mụ lấy gậy gõ vào cửa, cánh cửa mở ra. Mụ vung gươm chém vào cổ chàng. Chàng bảo:

"Mụ đừng có vật lộn với ta! Đây, chị mụ gửi thư cho mụ này."

Mụ đọc thư xong, liền đón tiếp chàng trọng thể:

"Xin mời ngài vào nhà chơi!"

I-li-a I-va-nô-vích bước vào. Mụ mời chàng ngồi vào bàn, bày đủ món ăn, thức uống, đồ nhắm thết đãi, rồi sai một cô gái đi đốt lò tắm hơi cho chàng. Ăn xong, chàng vào nhà tắm xông hơi. Chàng ở lại nhà mụ hai ngày hai đêm, mình được nghỉ ngơi, con ngựa tốt của chàng cũng được nghỉ ngơi. Rồi chàng lên ngựa, mụ trọng thể tiễn chàng.

"Thưa ngài I-li-a I-va-nô-vích," mụ nói, "giờ thì ngài khó mà đi qua được. Ở đằng trước có tên cướp Họa Mi đang chờ. Tổ của hắn làm trên bảy cây sồi. Cách xa ba mươi dặm hắn đã không cho ai đến gần: tiếng huýt của hắn làm người ta điếc đặc!"

Chàng đi lâu hay chóng chẳng biết, rồi đến chỗ nghe được tiếng huýt của tên cướp Họa Mi. Mới đi được nửa đường, con ngựa của chàng đã khuỵu chân. Chàng nói:

"Đừng khuỵu, con ngựa tốt của ta, hãy giúp ta thêm lần nữa."

Chàng đến gần tên cướp Họa Mi, hắn vẫn huýt mãi. Đến dưới tổ, chàng lấy một mũi tên, giương cung bắn lên, tên Họa Mi từ trên tổ rơi xuống. Chàng nện cho hắn một cái trên mặt đất, nhưng không đánh chết, rồi bỏ hắn vào túi da buộc trên yên ngựa, đi tiếp đến cung điện. Người trong cung trông thấy chàng, bảo nhau:

"Tên cướp Họa Mi đang chở ai trong túi da kìa!"

Người tráng sĩ đến trước cung điện, đưa lá thư. Người ta dâng thư lên nhà vua. Nhà vua đọc xong, truyền cho chàng vào. Nhà vua bảo I-li-a I-va-nô-vích:

"Chàng sai tên cướp Họa Mi huýt thử ta nghe."

Tên cướp Họa Mi nói:

"Các người phải cho tên cướp Họa Mi này ăn uống đã, môi tôi khô cong cả rồi."

Người ta mang đến cho hắn một ít rượu. Hắn nói:

"Một chai bé tí ấy thì thấm gì! Mang cho tôi một thùng tử tế."

Người ta mang đến một thùng rượu, đổ vào xô. Hắn uống một hơi cạn sạch, rồi nói:

"Cho tên cướp Họa Mi này thêm hai xô nữa thì uống hết!"

Nhưng người ta không cho nữa. Nhà vua nói:

"Thôi, chàng bảo hắn huýt đi."

I-li-a bảo hắn huýt, còn nhà vua và cả hoàng gia thì chàng kẹp dưới hai cánh tay, dưới nách mình:

"Không thì," chàng nói, "hắn làm cho mọi người điếc hết!"

Tên cướp Họa Mi vừa huýt lên, I-li-a I-va-nô-vích phải cố lắm mới chặn được hắn lại. Chàng lấy gậy nện cho hắn một cái, hắn mới thôi huýt. Không thì mọi người đã ngã lăn ra hết rồi!

Nhà vua bảo I-li-a I-va-nô-vích:

"Chàng có giúp ta một việc như ta xin chàng không? Con gái ta bị một con rắn mười hai đầu cứ bay đến. Làm sao giết được nó đây?"

"Xin tuân lệnh bệ hạ! Bệ hạ muốn gì, thần cũng làm."

"Chàng cố lên nhé, I-li-a I-va-nô-vích. Vào giờ ấy con rắn sẽ bay đến chỗ con gái ta đấy!"

"Xin tuân lệnh bệ hạ!..."

Nàng công chúa nằm trong phòng mình. Đúng mười hai giờ, con rắn bay đến. Thế là hai bên đánh nhau. I-li-a đánh một cái, đầu rắn rơi xuống. Đánh cái nữa, lại rơi một đầu! Hai bên đánh nhau lâu hay chóng chẳng biết, rồi chỉ còn lại một cái đầu. Chàng nện nốt cái đầu cuối cùng, lấy gậy đập cho nát bét.

Nàng công chúa mừng rỡ đứng dậy, đến cảm ơn chàng, rồi báo với cha mẹ rằng con rắn đã bị giết, đầu nào cũng bị đánh rơi hết! Nhà vua nói:

"Cảm ơn chàng. Chàng ở lại phục vụ ta ít lâu nhé."

"Không," chàng đáp, "thần phải về nước mình."

Nhà vua tiễn chàng trọng thể. Chàng lại theo con đường cũ mà về. Đến căn chòi của mụ Ba-ba Da-ga thứ nhất xin ngủ nhờ, mụ đón tiếp chàng trọng thể. Đến căn chòi mụ thứ hai, mụ cũng đón tiếp chàng hết sức trọng thể.

Về đến vương quốc của mình, chàng dâng lên nhà vua lá thư của ông vua kia. Nhà vua đón chàng trọng thể. Còn nàng công chúa con nhà vua thì chờ chàng đến sốt ruột:

"Thưa cha, xin cha cho con lấy chàng làm chồng."

Nhà vua chẳng trái ý con:

"Thôi, con đã muốn thì cứ lấy!"

Hai người làm lễ cưới, và đến giờ vẫn sống với nhau.

— Hết —