Ở hiệu thuốc

Trời đã khuya. Thầy giáo dạy tư Ê-go A-léc-xây-ứt Xvôi-kin, để khỏi phí thời gian, từ chỗ bác sĩ đi thẳng tới hiệu thuốc.

Leo lên cầu thang bóng loáng, trải thảm đắt tiền của hiệu thuốc, anh nghĩ: "Cứ như đến nhà một cô gái được bao nuôi giàu có, hay nhà một ông chủ đường sắt ấy. Đặt chân lên mà sợ!"

Bước vào hiệu thuốc, Xvôi-kin bị bao trùm bởi cái mùi vốn có ở mọi hiệu thuốc trên đời. Khoa học và thuốc men năm tháng đổi thay, nhưng mùi hiệu thuốc thì vĩnh cửu như vật chất. Ông bà ta đã ngửi nó, và con cháu ta rồi cũng sẽ ngửi nó. Vì đã khuya, nên trong hiệu không có khách. Sau chiếc quầy màu vàng bóng loáng, bày đầy những lọ nhỏ dán nhãn, là một ông cao lớn, đầu ngửa ra sau một cách đường bệ, mặt nghiêm khắc, tóc mai chải chuốt, nhìn bề ngoài chắc là dược sư. Từ cái chỗ hói nhỏ trên đầu cho tới những cái móng tay dài hồng hào, mọi thứ trên người này đều được là phẳng, chải chuốt, như được liếm láp cẩn thận, cứ như sắp đi làm lễ cưới. Đôi mắt cau có của ông ta nhìn từ trên cao xuống tờ báo đặt trên quầy. Ông ta đang đọc. Ở một bên, sau tấm lưới sắt, người thu ngân ngồi uể oải đếm tiền lẻ. Phía sau chiếc quầy ngăn gian bào chế toàn chữ La-tinh với khách hàng, có hai bóng người sẫm màu đang lúi húi trong chỗ tranh tối tranh sáng.

Xvôi-kin bước tới quầy, đưa đơn thuốc cho ông người phẳng phiu như vừa được là ấy. Ông ta không nhìn anh, cầm lấy đơn thuốc, đọc tờ báo cho tới dấu chấm, rồi hơi nghiêng đầu sang phải, lầm bầm đọc một tràng tiếng La-tinh.

— Vâng! Từ sâu trong hiệu thuốc vang lên một giọng nói gắt, sắc như kim loại.

Ông dược sư đọc tiếp, bằng cái giọng trầm đục đều đều ấy, công thức một lọ thuốc nước.

— Vâng! Có tiếng đáp từ một góc khác.

Ông dược sư viết gì đó lên đơn thuốc, cau mày, rồi ngửa đầu ra sau, cúi mắt nhìn xuống tờ báo.

— Một giờ nữa sẽ xong, ông ta rít qua kẽ răng, mắt tìm cái dấu chấm chỗ mình đọc dở.

— Có thể nhanh hơn được không ạ? Xvôi-kin lẩm bẩm. Tôi hoàn toàn không thể chờ được.

Ông dược sư không trả lời. Xvôi-kin ngồi xuống ghế sô-pha bắt đầu chờ. Người thu ngân đếm xong tiền lẻ, thở dài một hơi rồi vặn khoá cạch một tiếng. Trong góc sâu, một trong hai bóng người sẫm màu loay hoay bên cái cối đá cẩm thạch. Bóng người kia lắc lắc cái gì đó trong một chiếc lọ xanh. Đâu đó, chiếc đồng hồ tích tắc đều đặn và thận trọng.

Xvôi-kin đang ốm. Trong miệng anh nóng rát, chân tay đau nhức như bị kéo căng, trong cái đầu nặng trĩu lởn vởn những hình ảnh mù mờ, giống như những đám mây và những bóng người trùm kín. Ông dược sư, những kệ đầy lọ, những ngọn đèn khí, những giá sách, anh nhìn thấy như qua một làn the mỏng, còn tiếng giã đều đều vào cối đá và tiếng tích tắc chậm rãi của đồng hồ, anh tưởng như không ở bên ngoài, mà ở ngay trong đầu mình… Cơn rã rời và màn sương trong đầu mỗi lúc một xâm chiếm thân thể anh hơn, đến nỗi, chờ thêm một lúc, buồn nôn vì tiếng giã cối đá, anh quyết định bắt chuyện với ông dược sư cho tỉnh người…

— Chắc tôi bắt đầu lên cơn sốt rồi, anh nói. Bác sĩ bảo khó mà nói ngay tôi bị bệnh gì, nhưng tôi yếu lắm rồi… Còn may cho tôi là ốm ở thủ đô, chứ lạy Chúa đừng để gặp cái tai ương này ở nhà quê, nơi chẳng có bác sĩ, chẳng có hiệu thuốc!

Ông dược sư đứng bất động, đầu ngửa ra sau, đọc báo. Trước lời bắt chuyện của Xvôi-kin, ông ta không đáp một lời, không một cử động, như thể không nghe thấy… Người thu ngân ngáp to, quẹt diêm vào ống quần… Tiếng giã vào cối đá mỗi lúc một to, một vang hơn. Thấy người ta không nghe mình, Xvôi-kin ngước mắt nhìn lên những kệ đầy lọ, bắt đầu đọc các nhãn… Trước mắt anh lướt qua trước tiên đủ thứ rễ cây: long đởm, hồi cần, thổ ngũ vị, nga truật và vân vân. Sau các loại rễ là các thứ cồn thuốc, các thứ dầu, các thứ hạt, tên cái nào cũng khó hơn, cổ lỗ hơn cái nào.

"Ở đây chắc phải có bao nhiêu là thứ thừa thãi vô dụng! Xvôi-kin nghĩ. Bao nhiêu nếp cũ trong những cái lọ chỉ đứng đây vì truyền thống, vậy mà sao trông tất cả lại đường bệ, uy nghi đến thế!"

Từ các kệ, Xvôi-kin chuyển mắt sang chiếc giá kính đặt cạnh mình. Ở đây anh thấy những vòng cao su nhỏ, những quả bóng nhỏ, những ống bơm, những hũ kem đánh răng, thuốc nhỏ Pi-e-rô, thuốc nhỏ A-đen-hai-mơ, xà phòng thơm, thuốc mỡ mọc tóc…

Một thằng bé đeo tạp dề bẩn bước vào hiệu thuốc, mua mười kô-pếch mật bò.

— Xin ông làm ơn cho hỏi, mật bò dùng để làm gì ạ? Thầy giáo quay sang ông dược sư, mừng vì có đề tài để nói chuyện.

Không được trả lời, Xvôi-kin bắt đầu ngắm nghía bộ mặt nghiêm khắc, kiêu ngạo và bác học của ông dược sư.

"Những con người kỳ lạ, thật tình đấy! Anh nghĩ. Họ khoác lên mặt cái vẻ bác học để làm gì không biết? Bóp cổ đồng loại giá gấp ba, bán thuốc mỡ mọc tóc, thế mà nhìn mặt họ thì cứ ngỡ họ đúng là những vị tư tế của khoa học thật. Viết bằng tiếng La-tinh, nói bằng tiếng Đức… Làm ra vẻ như người thời trung cổ… Lúc khoẻ thì chẳng để ý tới những bộ mặt khô khan, chai sạn ấy, nhưng hễ ốm vào, như mình bây giờ, thì mới kinh hoàng nhận ra rằng việc thiêng liêng lại rơi vào tay cái hình nhân vô cảm phẳng phiu như bàn là này…"

Ngắm bộ mặt bất động của ông dược sư, Xvôi-kin bỗng thấy thèm được nằm xuống, bằng bất cứ giá nào, ở thật xa ánh đèn, xa bộ mặt bác học và tiếng giã vào cối đá… Một cơn mệt mỏi bệnh hoạn xâm chiếm toàn bộ con người anh… Anh bước tới quầy, làm bộ mặt van nài, xin:

— Xin ông làm ơn cho tôi về! Tôi… tôi ốm…

— Ngay đây… Xin đừng tì khuỷu tay lên quầy!

Thầy giáo ngồi xuống ghế sô-pha, vừa xua những hình ảnh mù mờ ra khỏi đầu, vừa nhìn người thu ngân hút thuốc.

"Mới qua có nửa giờ, anh nghĩ. Còn những ngần ấy nữa… Không chịu nổi!"

Nhưng kìa, cuối cùng một anh dược tá nhỏ người, đen nhẻm, bước tới chỗ ông dược sư, đặt cạnh ông ta một hộp thuốc bột và một lọ nước màu hồng… Ông dược sư đọc tới dấu chấm, thong thả rời quầy, cầm lọ thuốc lên lắc lắc trước mắt… Sau đó ông ta viết nhãn, buộc vào cổ chai, rồi với tay lấy con dấu…

"Ôi, bày vẽ nghi lễ làm gì cơ chứ? Xvôi-kin nghĩ. Phí thời gian, lại còn lấy thêm tiền cho cái ấy nữa."

Gói, buộc, niêm phong lọ thuốc nước xong, ông dược sư bắt đầu làm y như thế với mấy gói thuốc bột.

— Nhận lấy! Cuối cùng ông ta nói, không nhìn Xvôi-kin. Nộp ở quầy thu ngân một rúp sáu kô-pếch!

Xvôi-kin thò tay vào túi lấy tiền, rút ra một rúp, và ngay lúc ấy nhớ ra rằng ngoài đồng rúp này, anh chẳng còn lấy một kô-pếch nào nữa…

— Một rúp sáu kô-pếch ạ? Anh bối rối lắp bắp. Mà tôi chỉ có tất cả một rúp… Tôi cứ tưởng một rúp là đủ… Biết làm thế nào bây giờ?

— Không biết! Ông dược sư nói rành rọt từng tiếng, rồi cầm lại tờ báo.

— Thế thì xin ông thứ lỗi cho… Sáu kô-pếch mai tôi sẽ mang đến hay gửi đến…

— Không được… Ở đây không bán chịu…

— Thế tôi phải làm sao bây giờ?

— Anh về nhà lấy sáu kô-pếch mang tới, rồi lấy thuốc.

— Thì cũng được, nhưng… tôi đi lại khó khăn lắm, mà chẳng có ai để sai…

— Không biết… Không phải việc của tôi…

— Hừm… Thầy giáo nghĩ ngợi. Được, tôi về nhà…

Xvôi-kin ra khỏi hiệu thuốc, đi về nhà… Trên đường về phòng trọ, anh phải ngồi nghỉ đến năm lần… Về tới nơi, tìm thấy trong ngăn bàn mấy đồng xu đồng, anh ngồi xuống giường nghỉ một chút… Có một sức mạnh nào đó kéo đầu anh xuống gối… Anh ngả lưng, như chỉ một phút thôi… Những hình ảnh mù mờ như những đám mây và những bóng người trùm kín bắt đầu phủ lên ý thức anh… Anh còn nhớ mãi rằng mình phải đi tới hiệu thuốc, mãi cố bắt mình đứng dậy, nhưng bệnh tật đã thắng. Những đồng xu đồng tuột khỏi nắm tay rơi vãi, và người bệnh bắt đầu mơ thấy mình đã đi tới hiệu thuốc, và lại đang trò chuyện ở đó với ông dược sư.

— Hết —