Quán hầm rượu và bông hồng

Cô Pô-di Ca-rinh-tơn đã thành công bằng chính sức mình. Cô bước vào đời với gánh nặng là cái họ "Bốc" của gia đình, ở một thị trấn nhỏ tên là Ngã Tư Việt Quất. Năm mười tám tuổi, cô đã có được cái tên "Ca-rinh-tơn" và một chỗ trong dàn đồng ca của một gánh hài kịch chốn đô thành. Từ đó cô leo dần lên những bậc thang chính đáng và ngọt ngào: làm cô đào non, rồi vào nhóm tám người "Chim Sẻ" lừng danh trong vở ca nhạc hài ăn khách "Kẹo mềm và các chàng trai", rồi dẫn đầu điệu múa bọ khoai tây trong vở "Lăng nhăng", và cuối cùng được vai cô hầu Toa-nét trong vở "Áo choàng tắm của nhà vua", vai đã chinh phục giới phê bình và mở ra thời cơ cho cô. Khi chúng ta bắt đầu để ý tới cô Ca-rinh-tơn, cô đang ở độ rực rỡ nhất của những lời tâng bốc, danh tiếng và sâm-banh. Ông bầu tinh khôn Ti-mô-thi Gôn-xtai đã có chữ ký của cô trên một bản hợp đồng chặt như thép, rằng mùa diễn tới cô sẽ đóng vai chính trong vở kịch mới của Đai Rích, "Cơn mê dưới đèn ga".

Ngay lập tức, tới gặp ông Ti-mô-thi là một diễn viên trẻ có tài của thế kỷ hai mươi, chuyên đóng vai tính cách, tên là Hai-xmít. Anh xin được đóng vai "Xôn Hây-tót-xơ", vai nam chính và là vai hài trong "Cơn mê dưới đèn ga".

— Chú em, — Gôn-xtai nói, — giành được vai thì cứ việc lấy. Cô Ca-rinh-tơn chẳng thèm nghe tôi gợi ý gì cả. Cô ấy đã gạt đi nửa tá tay giả làm anh nhà quê giỏi nhất thành phố. Cô ấy tuyên bố sẽ không đặt chân lên sân khấu nếu vai Hây-tót-xơ không phải là người giỏi nhất có thể lùng ra được. Cô ấy lớn lên ở làng quê, chú biết đấy, nên khi một bông lan Brốt-uê cắm cọng rơm lên tóc rồi tự xưng là hoa cỏ ba lá, là cô ấy biết ngay. Tôi mỉa mai hỏi cô ấy rằng liệu một ngôi sao chuyên đóng vai nông dân lão làng có đóng nổi vai này không. Cô ấy bảo: "Ồ không. Tôi không cần ông ấy, cũng chẳng cần mấy ông tài tử sang trọng hay mấy tay võ sĩ, những người chẳng phân biệt nổi củ cải với cái cửa xoay. Tôi cần hàng thật." Vậy nên, chú em, nếu muốn đóng vai Xôn Hây-tót-xơ thì chú phải thuyết phục được cô Ca-rinh-tơn. Chúc chú may mắn.

Hôm sau Hai-xmít đáp tàu đi Ngã Tư Việt Quất. Anh ở lại ngôi làng hoang vắng, chết lặng ấy ba ngày. Anh tìm ra nhà họ Bốc và khoan sâu vào lịch sử dòng họ tới tận đời thứ ba thứ tư. Anh thu nhặt các sự kiện và màu sắc địa phương của Ngã Tư Việt Quất. Ngôi làng không lớn lên nhanh như cô Ca-rinh-tơn. Anh diễn viên ước tính rằng từ khi kẻ duy nhất theo nghề hát xướng của làng ra đi, nó cũng chẳng thay đổi gì mấy, như một sân khấu nơi "người ta giả định là bốn năm đã trôi qua". Anh thấm cho bằng hết Ngã Tư Việt Quất rồi trở về thành phố đổi màu như tắc kè.

Chính ở quán hầm rượu, Hai-xmít đã có màn diễn để đời trong sự nghiệp sân khấu của mình. Chẳng cần nói tên quán. Sau mỗi buổi diễn "Áo choàng tắm của nhà vua", chỉ có một quán hầm rượu duy nhất mà bạn có thể mong gặp cô Pô-di Ca-rinh-tơn.

Ở một bàn có một nhóm nhỏ vui vẻ thu hút nhiều ánh mắt. Phải kể trước tiên là cô Ca-rinh-tơn, nhỏ nhắn, tuyệt diệu, sôi nổi, như có điện, say men danh vọng. Tiếp theo là ông Gôn-xtai, giọng sang sảng, tóc quăn, nặng nề, có phần lo lắng, như một con gấu chẳng hiểu sao lại tóm được con bướm trong móng. Tiếp nữa là một anh nhà báo, kẻ bị số phận kết án làm nghề viết báo, buồn bã, được săn đón, lúc nào cũng thủ thế, soi từng câu người ta rót vào tai xem có phải chiêu quảng cáo không, lặng lẽ ăn món tôm hùm sốt kem trong sự im lặng của bậc vĩ nhân. Cuối cùng là một cậu trai tóc rẽ ngôi, mang một cái tên bị báo lá cải bôi bẩn nhưng lại sáng như vàng ròng khi ký vào mặt sau tờ hoá đơn bữa khuya. Họ ngồi quanh bàn trong khi nhạc công chơi đàn, bồi bàn đi lại trong màn trình diễn rối rắm của bổn phận, lưng quay về phía tất cả những ai cần được phục vụ, và mọi thứ đều kỳ quặc và vui nhộn, vì nó nằm sâu dưới mặt vỉa hè ba mét.

Mười một giờ bốn mươi lăm, có một sinh vật bước vào quán hầm. Cây vĩ cầm thứ nhất kéo lạc hẳn một nốt Đô. Cây kèn cla-ri-nét thổi ra một cái bong bóng thay vì nốt luyến. Cô Ca-rinh-tơn cười khúc khích, còn cậu trai tóc rẽ ngôi nuốt chửng một hạt ô-liu.

Người mới tới là dân quê, quê một cách hoàn mỹ, không chê vào đâu được. Một chàng trai gầy nhẳng, lúng túng, ngập ngừng, tóc vàng hoe như sợi lanh, miệng há hốc, vụng về, bị ánh đèn và đám đông làm cho khổ sở. Anh mặc bộ đồ màu nâu vỏ hạt dẻ, cà-vạt xanh lam chói, để lộ ra mười phân cổ tay xương xẩu và mắt cá đi tất trắng. Anh làm đổ một chiếc ghế, ngồi xuống chiếc khác, quặp một chân quanh chân bàn và co rúm lại khi anh bồi tiến tới.

— Anh cho tôi một cốc bia vàng, — anh nói, đáp lại câu hỏi kín đáo của người phục vụ.

Mọi con mắt trong quán hầm đổ dồn vào anh. Anh tươi rói như một cây cải xanh và thật thà như cái cào cỏ. Anh để mắt mình đi lang thang khắp quán, như người tròn mắt nhìn đàn lợn sổng vào ruộng khoai. Cuối cùng ánh mắt anh dừng lại ở cô Ca-rinh-tơn. Anh đứng dậy, đi tới bàn cô, nở một nụ cười rộng bè sáng rỡ, đỏ mặt vì vui sướng lẫn run sợ.

— Cô Pô-di khoẻ không? — anh nói, bằng cái giọng không thể nào nghi ngờ. — Cô không nhớ tôi sao? Bin Xăm-mơ đây, nhà Xăm-mơ ở sau lò rèn ấy. Chắc từ hồi cô bỏ Ngã Tư Việt Quất đi, tôi lớn lên nhiều. Con Li-da Pe-ri bảo ra thành phố thế nào tôi cũng gặp cô. Cô biết không, Li-da lấy thằng Be-ni Xtan-phin rồi, mà nó bảo...

— Ơ kìa! — cô Ca-rinh-tơn ngắt lời, mặt sáng bừng. — Con Li-da Pe-ri mà lấy chồng á? Cái gì! Ôi, cái mặt đầy tàn nhang của nó!

— Cưới hồi tháng Sáu, — gã buôn chuyện toe toét, — giờ ở trong cái nhà cũ của ông Ta-tum. Thằng Hem Rai-li đi đạo rồi. Bà già Bli-thơ bán nhà cho ông thuyền trưởng Xpu-nơ. Con út nhà Oa-tơ bỏ trốn theo thầy dạy nhạc. Toà án huyện cháy hồi tháng Ba. Ông chú Oai-li của cô được bầu làm trưởng tuần phiên. Bà Ma-tin-đa Hốt-kin chết vì bị kim đâm vào tay. Còn thằng Tôm Bi-đơn đang tán con Xa-li La-thrốp, người ta bảo chẳng đêm nào nó không ngồi lì trước hiên nhà con bé.

— Cái thằng mắt lác ấy! — cô Ca-rinh-tơn gay gắt kêu lên. — Trời, thằng Tôm Bi-đơn có lần... Này, mọi người, xin phép một lát nhé, đây là bạn cũ của tôi, anh, anh tên gì ấy nhỉ? À phải, anh Xăm-mơ. Đây là ông Gôn-xtai, anh Ríc-két, anh... Ồ, anh tên gì nhỉ? Thôi cứ gọi là Giôn-ni. Lại đây kể cho tôi nghe thêm nào.

Cô kéo tuột anh sang một bàn riêng trong góc. Ông Gôn-xtai nhún đôi vai béo, vẫy anh bồi. Anh nhà báo tươi lên một chút, nói tới rượu ngải. Cậu trai tóc rẽ ngôi chìm vào u sầu. Khách trong quán hầm cười đùa, cụng ly, thưởng thức màn hài kịch mà Pô-di Ca-rinh-tơn diễn thêm cho họ sau buổi diễn chính thức. Vài kẻ đa nghi thì thầm "trò quảng cáo đấy" và mỉm cười ra vẻ hiểu biết.

Pô-di Ca-rinh-tơn tì chiếc cằm lúm đồng tiền đáng yêu lên hai bàn tay, và quên mất khán giả, tài năng đã đem lại vòng nguyệt quế cho cô.

— Tôi chẳng nhớ ra Bin Xăm-mơ nào cả, — cô nói, trầm ngâm nhìn thẳng vào đôi mắt xanh ngây thơ của chàng trai quê. — Nhưng nhà Xăm-mơ thì tôi biết. Chắc ở làng cũ cũng chẳng thay đổi gì mấy. Dạo này anh có gặp người nhà tôi không?

Thế rồi Hai-xmít tung con át chủ bài. Vai Xôn Hây-tót-xơ đòi hỏi cả bi lẫn hài. Phải cho cô Ca-rinh-tơn thấy anh làm được cả cái đó nữa.

— Cô Pô-di ạ, — "Bin Xăm-mơ" nói, — mới hai ba hôm trước tôi lên nhà cô. Không, cũng chẳng có gì thay đổi đáng kể. Bụi tử đinh hương cạnh cửa sổ bếp cao thêm hơn một gang, còn cây du ở sân trước chết rồi, phải chặt đi. Vậy mà trông chẳng còn giống ngày xưa nữa.

— Mẹ tôi thế nào? — cô Ca-rinh-tơn hỏi.

— Lần cuối tôi gặp thì bác đang ngồi ở cửa trước móc một tấm lót đèn, — "Bin" nói. — Bác già đi rồi, cô Pô-di ạ. Nhưng mọi thứ trong nhà vẫn y nguyên. Mẹ cô mời tôi ngồi. "Đừng đụng vào cái ghế đu bằng liễu ấy, Bin," bác bảo. "Từ hồi con Pô-di đi, nó chưa xê dịch chút nào. Còn đây là cái tạp dề nó đang khâu dở gấu, vắt trên tay ghế, y như lúc nó quăng xuống. Bác vẫn mong," bác nói tiếp, "có ngày con Pô-di về khâu nốt cái gấu ấy."

Cô Ca-rinh-tơn vẫy một anh bồi, giọng như ra lệnh.

— Một chai sâm-banh loại khô đặc biệt, — cô gọi gọn lỏn, — và đưa hoá đơn cho ông Gôn-xtai.

— Nắng chiếu vào cửa, — người kể chuyện từ Ngã Tư Việt Quất nói tiếp, — mà mẹ cô ngồi ngay giữa nắng. Tôi hỏi bác có nên lùi vào trong một chút không. "Bin à," bác bảo, "hễ ngồi xuống đây mà nhìn ra đường rồi là bác không nỡ xê đi đâu nữa. Chẳng ngày nào," bác bảo, "bác không ngồi đây mọi lúc rảnh, trông qua hàng rào chờ con Pô-di. Nó đi theo con đường ấy lúc nửa đêm, vì sáng ra nhà bác thấy dấu giày bé xíu của nó trên bụi đường. Mà có cái gì đó bảo bác rằng nó sẽ lại về theo đường ấy, khi nó chán thế gian rồi và bắt đầu nghĩ tới bà mẹ già."

— Lúc tôi ra về, — "Bin" kết thúc, — tôi ngắt bông này ở bụi hoa cạnh bậc thềm trước. Tôi nghĩ có khi gặp được cô ở thành phố, mà tôi biết cô sẽ thích có chút gì từ nhà cũ.

Anh lấy từ túi áo ra một bông hồng, một bông hồng vàng mượt như nhung, thơm ngát, đang rũ xuống, gục đầu trong bầu không khí ô uế của quán hầm như một trinh nữ cúi đầu trước hơi thở nóng hổi của bầy sư tử giữa đấu trường La Mã.

Tiếng cười lảnh lót nhưng ngân nga như nhạc của cô Ca-rinh-tơn vút lên trên tiếng dàn nhạc đang chơi bài "Hoa chuông xanh".

— Ơ kìa! — cô hớn hở kêu lên. — Mấy chỗ buồn tẻ ấy đúng là hết chỗ nói nhỉ? Giờ mà ở Ngã Tư Việt Quất hai tiếng thôi chắc tôi phát khiếp. Thôi, gặp được anh tôi mừng lắm, anh Xăm-mơ. Giờ chắc tôi phải tất tả về khách sạn ngủ cho đẹp da đây.

Cô nhét bông hồng vàng vào ngực bộ áo lụa tuyệt đẹp, tinh tế của mình, đứng dậy, gật đầu ra lệnh với ông Gôn-xtai.

Ba người bạn cùng bàn và "Bin Xăm-mơ" tiễn cô ra xe. Khi mọi thứ diềm đăng-ten và ruy-băng của cô đã được nhét gọn vào trong, cô làm họ loá mắt bằng những lời chào tạm biệt toả ra từ đôi mắt và hàm răng sáng ngời.

— Ghé khách sạn thăm tôi nhé, Bin, trước khi anh rời thành phố, — cô gọi với theo khi chiếc xe lộng lẫy lăn bánh.

Hai-xmít, vẫn còn nguyên lớp hoá trang, cùng ông Gôn-xtai vào ngồi một ngăn riêng trong quán cà phê.

— Ý hay chứ hả? — anh diễn viên tươi cười hỏi. — Chắc thế nào tôi cũng được vai Xôn Hây-tót-xơ, ông nghĩ có phải không? Cô nàng chẳng hề nhận ra.

— Tôi không nghe được hai người nói gì, — Gôn-xtai nói, — nhưng hoá trang với diễn xuất của chú thì đạt đấy. Chúc chú thành công. Sáng mai chú nên tới gặp cô Ca-rinh-tơn sớm mà xin vai. Tôi không hiểu sao cô ấy lại không hài lòng với màn trình diễn tài năng của chú cho được.

Mười một giờ bốn mươi lăm sáng hôm sau, Hai-xmít, đẹp trai, ăn mặc theo mốt mới nhất, tự tin, cài một bông hoa vân anh trên khuyết áo, gửi danh thiếp lên phòng cô Ca-rinh-tơn trong khách sạn căn hộ sang trọng của cô.

Anh được mời lên và được cô hầu người Pháp của nữ diễn viên tiếp.

— Tôi xin lỗi, — cô Oóc-tăng-xơ nói, — nhưng tôi phải nói điều này với tất cả mọi người. Rất lấy làm tiếc. Cô Ca-rinh-tơn đã huỷ mọi hợp đồng sân khấu và đã về sống ở cái, cái thị trấn gọi là gì nhỉ? Ngã Tư Việt Quất!

— Hết —