Sa-ha-si Gin-gô-rô

Từ khi quan Thái Cáp đem quân đánh Triều Tiên, đường qua lại giữa Triều Tiên và Nhật Bản tuyệt hẳn. Rồi ngài Sô Y-ô-si-tô-si, chúa đảo Tsư-si-ma, vâng ý nhà Tô-cư-ga-oa đứng ra dàn xếp, nên cuối năm Khánh Trường thứ chín, ba nhà sư từ Triều Tiên sang dò xét tình hình. Tô-cư-ga-oa I-ê-y-a-xư cho ba người ở lại chùa Đại Đức ở Mư-ra-xa-ki-nô, rồi mùa xuân năm sau, khi cùng con là Hi-đê-ta-đa lên kinh, mới cho vào yết kiến.

Cách một năm, tháng tư năm Khánh Trường thứ mười hai, sứ đoàn đầu tiên từ Triều Tiên sang. I-ê-y-a-xư lúc ấy đã lui về ở ẩn tại Xun-pu, nên sứ đoàn tới Ki-ô-tô được lệnh đi Ê-đô trước. Sứ đoàn tới chùa Bản Thệ ở Ê-đô ngày hai mươi bốn tháng tư nhuận. Ngày mồng sáu tháng năm yết kiến tướng quân. Ngày mười bốn rời Ê-đô, ngày mười chín tới chùa Thanh Kiến ở Ô-ki-tsư. Trưa ngày hai mươi hôm sau, I-ê-y-a-xư cho vời sứ đoàn vào thành Xun-pu. Sứ đoàn trước hết vào dinh của vị lão thần Hôn-đa Ma-xa-dư-mi, thay áo ở đó rồi mới lên thành.

Sứ đoàn lần này gồm ba vị chánh sứ: Lã Hựu Cát, Khánh Xiêm và Đinh Hảo Khoan. Họ mang theo từ nước nhà ba cỗ kiệu. Trong kiệu của Lã Hựu Cát, bên phải chỗ ngồi đặt một hình nhân cầm hoa giả. Quốc thư của vua Triều Tiên thì đã dâng ở Ê-đô. Kế đó là ba vị thượng thượng quan Kim Thiêm Tri, Phác Thiêm Tri, Kiều Thiêm Tri, ngồi những cỗ kiệu gỗ trắng cho đóng ở Na-ga-xa-ki. Kế nữa là hai mươi sáu thượng quan, tám mươi tư trung quan, một trăm năm mươi tư hạ quan, cả thảy hai trăm sáu mươi chín người. Dọc đường, ở mỗi trạm phải thay một trăm năm mươi ngựa có yên, hơn hai trăm ngựa thồ, hơn ba trăm phu khuân vác.

Ở thành Xun-pu, trước khi yết kiến, lễ vật được bày ra trên hiên rộng. Gồm bốn thứ: sáu mươi cân sâm, ba mươi tấm vải gai trắng, một trăm cân mật, một trăm cân sáp ong. So với mười một thứ lễ vật dâng tướng quân ở Ê-đô thì sơ sài hơn nhiều. Vốn từ đầu chẳng định chia lễ vật dâng hai nơi Ê-đô và Xun-pu, nên chắc là vội vàng bớt chỗ này thêm chỗ kia mà sửa soạn. Nghe nói tờ danh mục mười một thứ kèm theo quốc thư dâng ở Ê-đô, màu mực khác hẳn với bản quốc thư.

Hôm ấy I-ê-y-a-xư mặc áo màu xanh ngọc, ngồi trên tầng cao, trải hai chiếc chiếu, chồng lên một tấm nệm gấm nhiều màu. Sứ thần tiến lên tầng dưới, lạy hai lạy rưỡi, ba người đứng thành hàng từ phải sang trái. Ba vị thượng thượng quan Kim Thiêm Tri, Phác Thiêm Tri, Kiều Thiêm Tri thì đứng thành hàng trên hiên rộng mà lạy. Ở đây chẳng dâng giấy tờ gì. Trà rượu cũng không mời. Một lúc sau, ba vị chánh sứ lại lạy hai lạy rưỡi, ba vị thượng thượng quan cũng lại lạy ngoài hiên. Lạy xong, ba vị chánh sứ dẫn ba vị thượng thượng quan lui ra.

I-ê-y-a-xư nhìn theo bóng sáu người Triều Tiên, rồi lập tức quay sang những người hai bên mà nói:

— Có ai nhận ra người thứ ba đứng ngoài hiên không?

Bên cạnh có hơn mười cận thần, đứng đầu là Hôn-đa Ma-xa-dư-mi. Ngài Sô, người dẫn sứ đoàn tới, cũng còn ở đó. Nhưng nghe lời đầy ẩn ý của vị đại ngự sở, ai nấy im lặng một lúc. Mãi sau, ngài Sô ngập ngừng mở miệng:

— Người thứ ba tên là Kiều Thiêm Tri ạ.

I-ê-y-a-xư chỉ lạnh lùng liếc ông một cái, rồi đưa mắt nhìn khắp lượt những người ngồi đó:

— Không ai nhớ ra ư? Ta đã sáu mươi sáu tuổi, nhưng chưa dễ gì bị lừa mắt. Năm Thiên Chính thứ mười một hắn bỏ trốn khỏi Ha-ma-ma-tsư, năm ấy hai mươi ba tuổi, vậy năm nay đã bốn mươi bảy. Thằng to gan, giả làm người Triều Tiên khéo thật. Đó là Sa-ha-si Gin-gô-rô đấy.

Mọi người nhìn nhau, lần này một hồi lâu chẳng ai nói được câu nào. Hôn-đa có vẻ muốn hỏi điều gì, đang dò sắc mặt vị đại ngự sở.

I-ê-y-a-xư quay sang Hôn-đa:

— Thôi được, việc thết đãi nhờ ông nhé.

Ấy là vì I-ê-y-a-xư quyết định về ở thành Xun-pu này mới từ ngày hai mươi lăm tháng giêng năm nay, thành còn đang xây, nên ông đã giao cho Hôn-đa thết đãi sứ đoàn Triều Tiên ở dinh mình.

— Hay để thần tra hỏi thử một lần?

Hôn-đa vẫn dò sắc mặt mà hỏi.

— Không. Hắn sẽ nói là không biết đâu. Những người trên hắn có khi chẳng biết gì thật. Dẫu sao cũng cho bọn họ rời khỏi đây cho sớm. Đừng để chúng thư từ gì với người ở đây.

— Dạ.

Hôn-đa nói rồi vội vã lui ra.

Việc thết đãi đã sửa soạn từ trước. Sứ đoàn về dinh Hôn-đa thay lại áo thường rồi mới dự tiệc. Hôn-đa từ thành về, nhờ ngài Sô khéo léo hỏi Lã Hựu Cát, lúc ấy vừa thay áo xong đang nghỉ, rằng trong những người yết kiến hôm nay có ai mà đại ngự sở quen biết chăng. Lời đáp qua thông sự là hoàn toàn không biết. Mà gương mặt Lã Hựu Cát khi nói thế, rõ là bị hỏi một điều chẳng ngờ, chẳng có vẻ gì là đang giấu giếm.

Tiệc không có ai ngồi tiếp. Lúc dọn mâm, ba vị quan theo lệnh đại ngự sở tới, tặng ba vị chánh sứ ba bộ giáp, ba thanh kiếm, ba trăm nén bạc, ba vị kế đó là bọn Kim Thiêm Tri ba thanh kiếm, một trăm năm mươi nén bạc, hai mươi sáu thượng quan hai trăm nén bạc, trung quan trở xuống năm trăm quan tiền.

Theo sự sắp đặt của Hôn-đa, sứ đoàn lên đường ngay hôm ấy, đi tới Phư-gi-ê-đa. Ngày hai mươi chín tháng năm tới Ki-ô-tô, ngày mồng tám tháng sáu tới Ô-xa-ca, ngày mười một tháng sáu lên thuyền ở Ô-xa-ca. Hơn một nghìn ba trăm bốn mươi người cả nam lẫn nữ bị bắt hồi đánh Triều Tiên, cũng theo lệnh từ Ê-đô, được cho lên thuyền về nước cùng.

Hồi thành Ha-ma-ma-tsư xây xong, I-ê-y-a-xư, lúc ấy mang tước chúa đất Mi-ca-oa, vào ở đó, cho con trưởng là Nô-bu-y-a-xư ở thành Ô-ca-da-ki nơi mình ở trước đó. Vì thế Nô-bu-y-a-xư được gọi là cậu Ô-ca-da-ki. Khi cậu Ô-ca-da-ki chừng mười tám tuổi, trong đám tiểu đồng hầu cận kém chủ chừng hai tuổi, có một người tên Sa-ha-si Gin-gô-rô. Đó là một chàng trai nhanh nhẹn, việc gì chưa cần sai bảo ra miệng đã làm xong, võ nghệ thì những bạn cùng trang lứa không ai bì kịp. Lại thêm giỏi các môn chơi, nhất là thổi sáo rất hay.

Một lần Nô-bu-y-a-xư đi lễ đền về, đi ngang ngoại ô thành. Đúng đầu xuân, nước vừa bắt đầu ấm. Phía bên kia một cái đầm rộng xa tít, có một con cò đậu. Bên một dòng nước bạc lấp lánh uốn khúc, trên nền đất đen sẫm, con cò trông như một nhúm bông ai vừa ném xuống. Chợt một tiểu đồng hỏi, liệu có bắn trúng được không, mọi người bàn qua bàn lại rồi nhất trí rằng không thể nào bắn trúng. Gin-gô-rô lúc đầu im lặng nghe, đợi mọi người nói chắc là không bắn được, mới lẩm bẩm như nói một mình:

— Chà, chưa chắc đã không bắn được.

Một tiểu đồng tên Ha-chi-y-a nghe được, vặn lại:

— Nếu chỉ có mình anh nghĩ thế, thì anh bắn thử xem.

— Bắn thử thì bắn, nhưng cược gì đây?

Gin-gô-rô hỏi. Ha-chi-y-a đáp:

— Thứ gì ta đang mang trên người lúc này, cược thứ nào cũng được.

— Được, thế thì ta bắn.

Gin-gô-rô nói, rồi ra trước mặt Nô-bu-y-a-xư xin phép. Nô-bu-y-a-xư thấy thú vị, cho lấy khẩu súng tên lính đang mang, trao cho Gin-gô-rô.

— Trúng hay trượt là do vận. Trượt thì đừng cười nhé.

Gin-gô-rô nói vậy, rồi chẳng chút ngần ngừ, nổ súng. Con cò mà cả trên lẫn dưới nín thở nhìn, như sắp dang cánh bay lên, nhưng rồi cứ thế nằm lại trên nền đất đen, một hình trắng nhỏ như nhúm bông. Từ Nô-bu-y-a-xư trở xuống, ai nấy bất giác reo lên khen ngợi. Để lại tên lính đi mượn thuyền ruộng ra nhặt con cò, cả đoàn trở về dinh.

Sáng hôm sau, một chuyện chẳng ai ngờ làm kinh động người trong thành. Tiểu đồng Ha-chi-y-a chết, khắp người không một vết thương, còn Gin-gô-rô thì biệt tăm. Có một tiểu đồng kể rằng sau khi bắn cò, lúc theo hầu về, đã nghe Gin-gô-rô nói với Ha-chi-y-a: "Chuyện giao ước để lát nữa ta bàn." Viên quan khám đồ đạc quanh người Ha-chi-y-a, nhận ra rằng thay vào đôi kiếm dài ngắn bọc vàng của Ha-chi-y-a mà ông vẫn biết, lại có đôi kiếm hình như của Gin-gô-rô. Ngoài ra chẳng có gì để suy xét vụ việc kỳ quái này. Chỉ nghe các tiểu đồng kể rằng Ha-chi-y-a vẫn nói đôi kiếm vừa mất là vật gia truyền, quý lắm. Lại nghe rằng Gin-gô-rô thường ngày vẫn khen đôi kiếm ấy.

Mãi chẳng biết Gin-gô-rô ở đâu, rốt cuộc đã qua cả giỗ đầu Ha-chi-y-a. Một hôm, người anh họ của Gin-gô-rô là Sa-ha-si Ghen-đai-u tới dinh Ha-ma-ma-tsư cầu xin. Số là ông đã biết Gin-gô-rô đang trốn ở một vùng quê không xa, nên tới xin tha mạng. Ghen-đai-u kể thế này. Lúc bắn cò, Gin-gô-rô đánh cược với Ha-chi-y-a. Ha-chi-y-a bảo thứ gì mang trên người cũng cược được. Gin-gô-rô may mắn bắn trúng cò, bèn đòi đôi kiếm của Ha-chi-y-a mà mình vẫn ao ước. Mà cũng chẳng phải lấy không. Chàng định đổi đôi kiếm của mình cho. Nhưng Ha-chi-y-a bảo đôi kiếm bọc vàng này là vật gia truyền của nhà Ha-chi-y-a, không cho được. Gin-gô-rô không chịu:

— Võ sĩ đã thề thì đến mạng cũng phải bỏ. Dẫu là vật gia truyền, trong những thứ anh mang trên người, thứ tôi muốn chỉ có đôi kiếm. Nhất định phải cho tôi.

— Không, thế thì không được. Mạng thì quả ta có thể bỏ. Nhưng báu vật của nhà thì đổi bằng mạng cũng không được.

Ha-chi-y-a nói.

— Đồ võ sĩ hèn, nuốt lời thề.

Gin-gô-rô mắng, Ha-chi-y-a giận toan rút kiếm. Gin-gô-rô đánh một đòn vào chỗ hiểm. Thế là Ha-chi-y-a không tỉnh lại nữa. Gin-gô-rô vốn đã nói gì thì chẳng chịu lùi, rốt cuộc lấy đôi kiếm của Ha-chi-y-a, để lại đôi kiếm của mình, rồi bỏ đi. Ghen-đai-u kể chuyện ấy với I-ê-y-a-xư, rồi thưa rằng dẫu sao Gin-gô-rô cũng còn trẻ người, nếu được ơn trên tha mạng thì may, bằng không thì ông xin tự tay giết em, không để người ngoài ra tay, để tạ tội.

I-ê-y-a-xư nghe xong, nghĩ một lúc rồi nói:

— Nghe ngươi kể, thì lời lẽ và việc làm của Gin-gô-rô thoạt nghe cũng có vẻ có lý, nhưng rốt cuộc là sai. Có điều, như ngươi nói, nó còn trẻ, nếu nó lập được một công trạng gì ra hồn, thì nhân đó ta sẽ tha cho.

— Dạ.

Ghen-đai-u nói, rồi áp mặt xuống chiếu một lúc lâu. Mãi sau ông mới ngẩng đôi mắt rưng rưng nhìn I-ê-y-a-xư:

— Công việc mà ngài muốn sai Gin-gô-rô là...

— Nghe nói Gin-gô-rô là chàng trai khôn lanh, võ nghệ cũng giỏi. Nếu làm nổi thì cho nó giết A-ma-ri.

Buông câu ấy, I-ê-y-a-xư đứng dậy rời chỗ.

Một đêm trăng rằm. Ở thành Cô-y-a-ma quận Ha-y-ba-ra xứ Tô-tô-mi, nơi Ta-kê-đa Ca-tsư-y-ô-ri xứ Ca-y đặt A-ma-ri Si-rô-xa-bư-rô trấn giữ, đang có tiệc ngắm trăng. A-ma-ri thân hình to béo, uống cạn chén lớn này tới chén lớn khác, bắt đám võ sĩ trẻ làm đủ trò.

"Nước Mi-ca-oa dẫu mạnh,
gặp núi nhỏ chặn là gãy ngay.
Ghê gớm chỉ được cái tiếng."

Cả đám ồn ào hát thế. Rồi đêm đã khuya, A-ma-ri cho mọi người lui, chỉ giữ lại một chàng trai mới tới hầu.

— Chà. Bọn chúng ồn ào quá. Trăng giờ mới đẹp đây. Lại thổi sáo cho ta nghe đi.

Nói rồi A-ma-ri gối đầu lên đùi chàng trai mà nằm.

Chàng trai thổi sáo. Cây sáo ấy chàng luôn mang bên mình, vì lúc nào cũng có thể bất chợt bị bảo thổi. Đêm khuya dần. Bấc nến cháy dài ra, đầu trên trắng xám, phía dưới đỏ thắm, sáp chảy rủ xuống như những cột băng, phía dưới chất thành đống. Ánh trăng trong vắt lấn át ngọn nến đục mờ, gian phòng ngập một thứ ánh sáng xanh xanh. Tiếng dế kêu ở đâu gần đó hoà vào tiếng sáo. Mí mắt A-ma-ri nặng trĩu.

Bỗng tiếng sáo ngưng bặt.

— Thưa ngài. Ngài có lạnh không ạ?

Chàng trai đặt sáo xuống, bàn tay trái khẽ đặt lên ngực trái A-ma-ri đang nằm ngửa. Đúng chỗ chiếc áo kép màu lam nhạt in gia huy.

A-ma-ri nửa mê nửa tỉnh, nghĩ chàng đang sửa lại vạt áo xộc xệch cho mình. Cùng lúc ấy, một vật lạnh như băng thấm sâu vào tận đáy ngực, đúng chỗ bàn tay vừa chạm. Một thứ gì ấm ấm không rõ dâng ngược từ ngực lên cổ họng. A-ma-ri lịm đi.

Dễ dàng giết được A-ma-ri, kẻ mà quân Mi-ca-oa không làm gì nổi, cắt lấy búi tóc làm bằng chứng, Gin-gô-rô nhẹ nhàng như con chuột lẻn ra khỏi thành Cô-y-a-ma, trở về dinh người anh họ Ghen-đai-u ở Ha-ma-ma-tsư. I-ê-y-a-xư giữ lời, cho gọi Gin-gô-rô về hầu, nhưng lúc ra mắt, ông chẳng nói một lời nào về chuyện A-ma-ri. Họ hàng nhà Ha-chi-y-a chẳng vui gì khi thấy Gin-gô-rô được trở về, nhưng ý của đại chúa thì họ chẳng dám bàn ra tán vào.

A-ma-ri chết rồi, nhưng thành Cô-y-a-ma vẫn chưa thất thủ. Trong khi ấy, thiên hạ xảy ra đủ chuyện. Bảy năm sau khi Ta-kê-đa Sin-ghen mất, U-ê-xư-ghi Ken-sin cũng mất. I-ê-y-a-xư năm ba mươi sáu tuổi được phong tước thiếu tướng, dòng họ ngày càng thịnh, nhưng khi con trưởng Nô-bu-y-a-xư hai mươi mốt tuổi, con thứ lên năm, thì xảy ra vụ việc mà đời gọi là vụ phu nhân Tsư-ki-y-a-ma, Nô-bu-y-a-xư vì bị Nô-bu-na-ga nghi ngờ mà phải tự sát thảm thương. Người con thứ ba, về sau nối chức tướng quân, sinh đúng năm ấy, người con thứ tư sinh năm sau. Rồi cách một năm, thành Cô-y-a-ma mà I-ê-y-a-xư bao năm coi như cái bướu trên mắt cuối cùng cũng thất thủ, nhưng đó đã là màn mở đầu cho tấn bi kịch diệt vong của Ca-tsư-y-ô-ri.

Có lẽ chẳng năm nào cán cân vận mệnh nhà Tô-cư-ga-oa lên xuống thất thường như năm Thiên Chính thứ mười, năm nhà Ta-kê-đa diệt vong. A-kê-chi Mi-tsư-hi-đê bất ngờ nổi dậy giết Nô-bu-na-ga. Ha-si-ba Hi-đê-y-ô-si giảng hoà với nhà Mô-ri, quay về đánh báo thù. I-ê-y-a-xư đang trên đường, nhờ tiền của Cha-y-a Si-rô-gi-rô và ngọn giáo của Hôn-đa Hây-ha-chi-rô, mới may thoát về được Ô-ca-da-ki. Rồi khi ông gom quân tiến tới Na-ru-mi, thì sứ của Hi-đê-y-ô-si tới báo Mi-tsư-hi-đê đã chết.

Đúng lúc I-ê-y-a-xư đang chiêu dụ những bề tôi cũ nhà Ta-kê-đa, thì Hô-giô U-gi-na-ô ở Ô-đa-oa-ra liên kết với đám nổi loạn xứ Ca-y kéo tới đánh. I-ê-y-a-xư tiến quân tới tận phủ cũ, đem chưa đầy tám nghìn quân đối trận với năm vạn quân nhà Hô-giô. Lần ấy Sa-ha-si Gin-gô-rô cùng bạn võ sĩ trẻ là Mi-dư-nô Ca-tsư-na-ri chiến đấu ở Oa-ca-mi-cô mà bị thương. Cuối năm, các võ sĩ có công đều được thêm bổng lộc, Gin-gô-rô cũng có tên trong số ấy, nhưng riêng Ca-tsư-na-ri và Gin-gô-rô thì không được một lời khen.

Sang năm Thiên Chính thứ mười một, vì người con gái thứ hai sắp về làm dâu ở Ô-đa-oa-ra, dinh Ha-ma-ma-tsư đang bận rộn, thì có việc cử sứ giả mang lễ mừng tới nhà Ha-si-ba vừa dời về Ô-xa-ca. Gin-gô-rô hầu cận ngồi ở gian bên cạnh phòng riêng của chúa, nghe I-si-ca-oa Ca-dư-ma-xa ra trước mặt chúa, nhận việc đi sứ Ô-xa-ca.

— Mang theo một người trẻ tuổi nào nhanh trí.

I-ê-y-a-xư nói.

— Vậy Sa-ha-si cũng được ạ.

I-si-ca-oa nói.

Một hồi khá lâu chẳng nghe tiếng I-ê-y-a-xư. Gin-gô-rô đang nghĩ không biết có chuyện gì, thì mãi mới nghe tiếng ông:

— Nó thì ta chẳng muốn để rời tay mà dùng. Nghe những người phía Ca-y mới về theo ta kể, thì A-ma-ri thương nó như con đẻ. Vậy mà cái thằng tàn nhẫn ấy lại giết người ta lúc đang ngủ.

Nghe câu ấy, Gin-gô-rô "hừ" một tiếng qua mũi, khẽ gật đầu. Rồi chàng vụt đứng dậy lui ra, chẳng ghé về dinh Ghen-đai-u nơi chàng vẫn ở cùng, cứ thế biệt tăm. Theo lời người nhà Ghen-đai-u, Gin-gô-rô lúc nào cũng đeo sát người một túi thắt lưng đựng một trăm đồng tiền vàng.

Gin-gô-rô rời Ha-ma-ma-tsư năm Thiên Chính thứ mười một, có thật đã tới đây năm Khánh Trường thứ mười hai từ Triều Tiên, mang tên Kiều Thiêm Tri hay không? Hay đó chỉ là mắt I-ê-y-a-xư nhìn lầm? Chẳng ai biết chắc. Người nhà Sa-ha-si bị hỏi thì một mực nói không biết. Nhưng về sau người ta biết nhà Sa-ha-si cất giữ rất nhiều sâm hảo hạng, củ mọc như hình người, nên có kẻ thắc mắc chẳng biết họ lấy đâu ra.

Chuyện này chép theo sách Tục Vũ gia nhàn thoại. Theo gia phả nhà Sa-ha-si, thì Gin-gô-rô đã tử trận từ năm Vĩnh Lộc thứ sáu, khi theo phe tín đồ Nhất Hướng tông. Sách Giáp Tý dạ thoại lại chép rằng người bề tôi cũ của nhà Tô-cư-ga-oa lẫn trong sứ đoàn Triều Tiên năm Khánh Trường thứ mười hai là Ca-kê-y Ma-ta-dô. Lại có sách chép rằng các vị thượng thượng quan yết kiến I-ê-y-a-xư chỉ có hai người họ Kim và họ Phác. Nếu ai biết thuyết khác về chuyện Sa-ha-si Gin-gô-rô, xin chép rõ xuất xứ và đại lược sự tích mà gửi tới tác giả. Viết tháng ba năm Đại Chính thứ hai.

— Hết —