Vì sao báo có đốm

Con yêu dấu ạ, hồi ai ai cũng còn khởi đầu ngang nhau, con Báo sống ở một nơi gọi là Đồng Cỏ Cao. Con nhớ nhé, không phải Đồng Cỏ Thấp, không phải Đồng Cỏ Bụi Rậm, cũng không phải Đồng Cỏ Chua, mà là Đồng Cỏ Cao, trơ trụi, nóng bỏng, sáng loá hết cỡ, ở đó chỉ toàn cát, đá màu cát, và những túm cỏ màu vàng như cát. Hươu Cao Cổ, Ngựa Vằn, Linh Dương Lớn, Linh Dương Sừng Xoắn, Linh Dương Đầu Bò đều sống ở đó, và con nào cũng toàn thân một màu vàng nâu như cát. Nhưng Báo thì là đứa vàng nâu như cát nhất trong cả bọn, một giống thú hình dáng như mèo, màu vàng xám, khớp với cái màu vàng xám nâu của Đồng Cỏ Cao không lệch một sợi lông. Thế là khổ cho Hươu Cao Cổ, Ngựa Vằn và cả bọn. Vì Báo cứ nằm rình bên một hòn đá hay một túm cỏ màu vàng xám nâu, và khi Hươu Cao Cổ, Ngựa Vằn, Linh Dương Lớn, Linh Dương Sừng Xoắn, Linh Dương Rừng hay Linh Dương Đốm đi ngang qua, nó liền vồ lấy, làm chúng hết đời nhảy nhót. Thật vậy đấy! Lại còn có một người Ê-ti-ô-pi-a mang cung tên, hồi ấy cũng là một người toàn thân màu vàng xám nâu, sống trên Đồng Cỏ Cao cùng với Báo. Hai đứa thường đi săn chung, người Ê-ti-ô-pi-a thì bằng cung tên, còn Báo thì chỉ bằng răng với vuốt, cho tới khi Hươu Cao Cổ, Linh Dương Lớn, Linh Dương Sừng Xoắn, Ngựa Vằn Nâu và cả bọn không còn biết nhảy về phía nào nữa, con yêu dấu ạ. Thật vậy đấy!

Rất lâu sau, mà hồi ấy mọi thứ sống lâu lắm, lâu ơi là lâu, chúng học được cách tránh xa bất cứ thứ gì trông giống Báo hay giống người Ê-ti-ô-pi-a. Rồi dần dần, Hươu Cao Cổ đi trước vì chân nó dài nhất, chúng bỏ Đồng Cỏ Cao mà đi. Chúng lủi đi ngày này qua ngày khác, cho tới khi tới một khu rừng lớn, đầy những cây là cây, bụi là bụi, những vệt bóng sọc sọc, lốm đốm, loang lổ chỗ đậm chỗ nhạt. Chúng nấp ở đó. Lại rất lâu sau nữa, vì cứ đứng nửa trong bóng râm nửa ngoài nắng, vì cứ bị những vệt bóng cây trơn tuột lướt qua người, Hươu Cao Cổ mọc đầy mảng loang, Ngựa Vằn mọc đầy sọc, còn Linh Dương Lớn và Linh Dương Sừng Xoắn thì sẫm màu đi, trên lưng có những vệt xám nhỏ lượn sóng như vỏ thân cây. Thế nên dù có thể nghe thấy chúng, ngửi thấy chúng, người ta rất hiếm khi nhìn thấy chúng, mà có thấy thì cũng chỉ khi biết chính xác phải nhìn vào đâu. Chúng sống những ngày tuyệt vời trong bóng râm lốm đốm lấm tấm của khu rừng, trong khi Báo và người Ê-ti-ô-pi-a chạy ngược chạy xuôi trên Đồng Cỏ Cao vàng xám đỏ bên ngoài, tự hỏi không biết bữa sáng, bữa trưa và bữa xế của mình đã biến đi đâu cả. Cuối cùng chúng đói quá, phải ăn chuột, ăn bọ cánh cứng, ăn thỏ đá, cả Báo lẫn người Ê-ti-ô-pi-a, rồi cả hai cùng bị Đau Bụng Lớn. Rồi chúng gặp Ba-vi-an, con khỉ đầu chó hay sủa, con vật Khôn Ngoan Nhất Khắp Miền Nam Châu Phi.

Báo hỏi Ba-vi-an, hôm ấy trời nóng lắm: "Thú săn đi đâu hết cả rồi?"

Ba-vi-an nháy mắt. Nó biết mà.

Người Ê-ti-ô-pi-a hỏi Ba-vi-an: "Ông có thể cho tôi biết nơi cư trú hiện nay của hệ động vật bản địa không?" Câu ấy cũng hỏi đúng một điều như thế, nhưng người Ê-ti-ô-pi-a lúc nào cũng dùng những chữ dài thườn thượt. Anh ta là người lớn mà.

Ba-vi-an nháy mắt. Nó biết mà.

Rồi Ba-vi-an nói: "Thú săn đã đi vào chỗ lốm đốm rồi. Lời khuyên của ta cho anh, Báo ạ, là hãy đi vào lốm đốm càng sớm càng tốt."

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Thế thì hay lắm, nhưng tôi muốn biết hệ động vật bản địa đã di cư tới đâu."

Ba-vi-an nói: "Hệ động vật bản địa đã nhập vào hệ thực vật bản địa, vì đã tới lúc phải đổi thay. Lời khuyên của ta cho anh, người Ê-ti-ô-pi-a ạ, là hãy đổi thay càng sớm càng tốt."

Báo với người Ê-ti-ô-pi-a nghe mà chẳng hiểu gì, nhưng vẫn lên đường đi tìm hệ thực vật bản địa. Một thời gian sau, sau nhiều ngày ơi là nhiều ngày, chúng thấy một khu rừng to lớn, cao vút, đầy những thân cây, thân nào cũng lốm đốm, lấm tấm, lấm chấm, chấm chấm, vấy vết, vằn vện, gạch gạch, gạch chéo đầy những bóng râm. Con thử đọc nhanh thật to câu ấy xem, rồi con sẽ thấy khu rừng ấy phải rợp bóng đến thế nào.

Báo hỏi: "Cái gì thế này, tối thế mà lại đầy những mẩu sáng nhỏ xíu?"

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Tôi chẳng biết, nhưng chắc đây là hệ thực vật bản địa. Tôi ngửi thấy Hươu Cao Cổ, tôi nghe thấy Hươu Cao Cổ, mà tôi không nhìn thấy Hươu Cao Cổ."

Báo nói: "Lạ thật. Chắc là vì mình vừa từ ngoài nắng vào. Tôi ngửi thấy Ngựa Vằn, tôi nghe thấy Ngựa Vằn, mà tôi không nhìn thấy Ngựa Vằn."

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Khoan đã. Lâu lắm rồi mình không săn chúng. Có khi mình quên mất chúng trông thế nào rồi."

Báo nói: "Vớ vẩn! Tôi nhớ như in chúng trên Đồng Cỏ Cao, nhất là mấy khúc xương tuỷ của chúng. Hươu Cao Cổ cao chừng năm mét, từ đầu tới gót một màu vàng hung óng ả. Ngựa Vằn cao chừng một mét rưỡi, từ đầu tới gót một màu xám nâu nhạt."

Người Ê-ti-ô-pi-a vừa nhìn vào bóng râm lấm tấm lốm đốm của khu rừng thực vật bản địa vừa nói: "Ừm. Thế thì ở chỗ tối này chúng phải nổi bật lên như những quả chuối chín trong lò hun khói chứ."

Nhưng chẳng thấy chúng nổi bật lên tí nào. Báo và người Ê-ti-ô-pi-a săn suốt cả ngày, ngửi thấy chúng, nghe thấy chúng, nhưng chẳng nhìn thấy con nào.

Tới giờ uống trà chiều, Báo nói: "Vì Trời, ta đợi tới tối đi. Săn ban ngày thế này thật là chuyện nhục nhã."

Thế là chúng đợi tới tối. Rồi Báo nghe thấy có cái gì đang thở phì phò dưới ánh sao rọi xuống thành từng sọc qua kẽ lá. Nó vồ về phía tiếng động. Cái đó có mùi như Ngựa Vằn, sờ vào thấy như Ngựa Vằn, bị vật ngã thì đá như Ngựa Vằn, nhưng Báo không nhìn thấy nó. Thế là Báo nói: "Nằm im, cái đứa không có hình dạng kia. Ta sẽ ngồi lên đầu ngươi tới sáng, vì ở ngươi có cái gì đó ta không hiểu nổi."

Một lúc sau, nó nghe thấy tiếng ục ịch, tiếng đổ rầm, tiếng giãy giụa, rồi người Ê-ti-ô-pi-a gọi to: "Tôi bắt được một cái gì mà tôi không nhìn thấy. Nó có mùi như Hươu Cao Cổ, nó đá như Hươu Cao Cổ, nhưng nó chẳng có hình dạng gì cả."

Báo nói: "Đừng có tin nó. Ngồi lên đầu nó tới sáng, như tôi đây này. Chúng chẳng có hình dạng gì cả, cả lũ."

Thế là chúng ngồi chặt lên đầu hai con vật cho tới sáng bạch. Rồi Báo hỏi: "Đầu bàn bên anh có món gì thế, anh bạn?"

Người Ê-ti-ô-pi-a gãi đầu, nói: "Lẽ ra phải là một con từ đầu tới gót một màu vàng cam hung óng ả, lẽ ra phải là Hươu Cao Cổ. Nhưng nó lại đầy những mảng loang màu hạt dẻ. Thế đầu bàn bên anh có món gì, anh bạn?"

Báo gãi đầu, nói: "Lẽ ra phải là một con màu xám nâu nhạt mịn màng, lẽ ra phải là Ngựa Vằn. Nhưng nó lại đầy những sọc đen sọc tím. Ngựa Vằn, mày đã làm cái quái gì với mày thế? Mày không biết là nếu ở trên Đồng Cỏ Cao, cách mười dặm tao cũng nhìn thấy mày à? Mày chẳng có hình dạng gì cả."

Ngựa Vằn nói: "Phải, nhưng đây đâu phải Đồng Cỏ Cao. Anh không thấy à?"

Báo nói: "Giờ thì tao thấy rồi. Nhưng suốt hôm qua thì tao không thấy. Làm thế nào thế?"

Ngựa Vằn nói: "Cho chúng tôi dậy đã, rồi chúng tôi chỉ cho."

Chúng cho Ngựa Vằn và Hươu Cao Cổ đứng dậy. Ngựa Vằn đi tới mấy bụi gai nhỏ, nơi nắng rọi xuống thành từng sọc, còn Hươu Cao Cổ đi tới mấy cái cây hơi cao, nơi bóng râm đổ xuống thành từng mảng loang.

Ngựa Vằn và Hươu Cao Cổ nói: "Giờ thì xem nhé. Làm thế này này. Một, hai, ba! Thế bữa sáng của anh đâu rồi?"

Báo nhìn trừng trừng, người Ê-ti-ô-pi-a nhìn trừng trừng, nhưng chúng chỉ thấy những vệt bóng sọc và những vệt bóng loang trong rừng, chẳng thấy bóng dáng Ngựa Vằn hay Hươu Cao Cổ đâu. Hai con vật chỉ vừa bước đi, nấp vào khu rừng rợp bóng mà thôi.

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Hi! Hi! Đó là một mẹo đáng học đấy. Học lấy mà làm theo đi, Báo. Ở chỗ tối này, anh nổi bật lên như một bánh xà phòng trong thùng than."

Báo nói: "Hô! Hô! Thế anh có ngạc nhiên lắm không, nếu tôi bảo anh rằng ở chỗ tối này, anh nổi bật lên như một miếng cao dán mù tạt trên bao than?"

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Thôi, chửi nhau thì chẳng bắt được bữa tối đâu. Nói ngắn nói dài gì thì cũng là mình không hợp màu với cảnh xung quanh. Tôi sẽ nghe theo lời khuyên của Ba-vi-an. Ông ấy bảo tôi nên đổi thay. Mà tôi chẳng có gì để đổi ngoài làn da, nên tôi sẽ đổi da."

Báo hỏi, phấn khích vô cùng: "Đổi sang màu gì?"

"Sang một màu nâu sẫm đen đen dễ làm việc, có pha chút tím, điểm vài nét xanh xám như đá. Màu ấy để nấp trong hốc hay sau gốc cây thì không gì bằng."

Thế là anh ta đổi da ngay tại chỗ, còn Báo thì càng phấn khích hơn bao giờ hết. Nó chưa từng thấy ai đổi da bao giờ.

Khi người Ê-ti-ô-pi-a đã nhét xong ngón tay út cuối cùng vào làn da mới sẫm màu đẹp đẽ, Báo hỏi: "Thế còn tôi thì sao?"

"Anh cũng nghe theo lời khuyên của Ba-vi-an đi. Ông ấy bảo anh đi vào lốm đốm."

Báo nói: "Thì tôi đi rồi đấy thôi. Tôi đã đi vào chỗ lốm đốm nhanh hết sức. Tôi đi vào chỗ lốm đốm này với anh đây này, mà có được tích sự gì đâu."

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Ồ, Ba-vi-an đâu có bảo là đi vào chỗ lốm đốm ở Nam Phi. Ông ấy bảo là cho lốm đốm vào da anh kìa."

Báo hỏi: "Thế thì được ích gì?"

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Nghĩ tới Hươu Cao Cổ xem. Hoặc nếu anh thích sọc hơn thì nghĩ tới Ngựa Vằn. Chúng thấy đốm với sọc của mình làm chúng hài lòng hết chỗ chê."

Báo nói: "Ừm. Tôi không muốn trông giống Ngựa Vằn đâu, có cho bao nhiêu cũng không."

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Thế thì quyết đi. Vì tôi chẳng muốn đi săn mà không có anh, nhưng tôi sẽ phải đi một mình nếu anh cứ khăng khăng trông như một bông hoa hướng dương trên hàng rào quét hắc ín."

Báo nói: "Thế thì tôi lấy đốm vậy. Nhưng đừng làm đốm to quá, trông quê lắm. Tôi không muốn trông giống Hươu Cao Cổ đâu, có cho bao nhiêu cũng không."

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Tôi sẽ làm bằng đầu ngón tay. Trên da tôi vẫn còn khối màu đen. Đứng yên đấy!"

Rồi người Ê-ti-ô-pi-a chụm năm ngón tay lại, trên làn da mới của anh vẫn còn khối màu đen, rồi ấn khắp người Báo. Năm ngón tay chạm vào đâu là để lại năm vết đen nhỏ chụm sát nhau ở đó. Con nhìn da con báo nào cũng thấy, con yêu dấu ạ. Thỉnh thoảng ngón tay trượt đi, vết hơi nhoè. Nhưng nếu bây giờ con nhìn kỹ bất cứ con báo nào, con sẽ thấy lúc nào cũng có năm đốm, in từ năm đầu ngón tay đen mũm mĩm.

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Giờ thì anh đẹp rồi đấy! Anh nằm trên đất trống thì trông như một đống sỏi. Nằm trên đá trơ thì trông như một tảng đá cuội. Nằm trên cành lá thì trông như nắng lọt qua kẽ lá. Còn nằm vắt ngang giữa đường thì trông chẳng ra cái gì cả. Nghĩ tới đó mà rừ rừ đi!"

Báo nói: "Nhưng nếu được như thế, sao anh không làm đốm cho mình luôn?"

Người Ê-ti-ô-pi-a nói: "Ồ, màu sẫm trơn là hợp với tôi nhất. Thôi đi nào, xem mình có trả đũa được ông Một Hai Ba Bữa Sáng Của Anh Đâu Rồi không!"

Thế là chúng đi, và sống hạnh phúc mãi mãi về sau, con yêu dấu ạ. Hết chuyện.

À, thỉnh thoảng con sẽ nghe người lớn nói: "Người Ê-ti-ô-pi-a đổi được màu da, con báo đổi được bộ đốm hay sao?" Ta nghĩ người lớn cũng chẳng cứ nói mãi một câu ngớ ngẩn như thế, nếu Báo và người Ê-ti-ô-pi-a chưa từng làm thế một lần, con có nghĩ vậy không? Nhưng chúng sẽ chẳng bao giờ làm thế nữa đâu, con yêu dấu ạ. Chúng hài lòng lắm với hình dạng bây giờ rồi.

— Hết —