An-phe và chú khỉ xanh

Nhiều năm về trước, có một ông vua lấy vợ hai lần. Người vợ đầu, hiền thục và xinh đẹp, qua đời khi sinh hạ cậu con trai nhỏ. Nhà vua đau đớn vì mất vợ tới mức niềm an ủi duy nhất của ông là được ngắm đứa con nối dõi.

Tới ngày làm lễ rửa tội cho hoàng tử nhỏ, nhà vua chọn làm mẹ đỡ đầu một nàng công chúa nước láng giềng, nổi tiếng khôn ngoan, nhân hậu tới mức người đời quen gọi bà là Hoàng hậu Hiền. Bà đặt tên đứa bé là An-phe, và từ giây phút ấy thương chàng như ruột thịt.

Thời gian xoá nhoà cả những nỗi đau lớn nhất, nên hai ba năm sau nhà vua lấy vợ mới. Hoàng hậu mới là một nàng công chúa đẹp không ai chối cãi, nhưng tính nết thì chẳng dễ thương được như hoàng hậu trước. Đến kỳ, bà sinh một hoàng tử thứ hai. Nghĩ tới chuyện hoàng tử An-phe đứng chắn giữa con mình và ngai vàng, bà tức tối như bị lửa đốt. Nhưng bà cẩn thận giấu lòng ghen ghét trước mặt nhà vua.

Cuối cùng bà không kìm được nữa, bèn sai một người hầu tin cẩn tới gặp người bạn già trung thành của mình là bà tiên Núi, xin bà nghĩ cách giúp mình trừ khử đứa con chồng.

Bà tiên Núi đáp rằng dù rất muốn chiều lòng hoàng hậu mọi bề, bà không thể làm gì hại hoàng tử trẻ, vì chàng được một quyền năng lớn hơn của bà che chở.

Về phần mình, Hoàng hậu Hiền chăm chú dõi theo đứa con đỡ đầu. Bà phải dõi theo từ xa, vì đất nước của bà ở tận phương trời xa xôi, nhưng mọi chuyện xảy ra bà đều được báo tin đầy đủ, và bà biết hết những mưu độc của mụ hoàng hậu. Vì thế bà gửi cho hoàng tử một viên hồng ngọc to và lộng lẫy, dặn chàng đeo cả ngày lẫn đêm, vì nó sẽ che chở chàng khỏi mọi mưu hại. Nhưng bà dặn thêm rằng lá bùa ấy chỉ giữ được phép màu chừng nào hoàng tử còn ở trong lãnh thổ của vua cha.

Biết vậy, mụ hoàng hậu độc ác tìm đủ mọi cách đưa hoàng tử ra khỏi nước, nhưng không thành, cho tới một hôm sự tình cờ làm được điều mụ không làm nổi.

Nhà vua có một cô em gái duy nhất rất thương anh, lấy vua một nước xa xôi. Cô vẫn thường xuyên thư từ với anh, và những gì nghe kể về hoàng tử An-phe khiến cô nóng lòng muốn làm quen với đứa cháu đáng yêu ấy. Cô khẩn khoản xin nhà vua cho hoàng tử sang thăm. Nhà vua ngần ngừ một lúc, nhưng bị vợ thuyết phục, cuối cùng ông bằng lòng.

Hoàng tử An-phe năm ấy mười bốn tuổi, là chàng trai khôi ngô, dễ mến nhất có thể tưởng tượng. Thuở còn bé, chàng được giao cho một vị mệnh phụ trong triều chăm sóc. Theo tục lệ thời ấy, bà vừa làm vú trưởng, vừa làm cô giáo của chàng. Khi chàng lớn, không còn cần bà trông nom nữa, thì chồng bà được cử làm thầy dạy và quan hộ giá của chàng. Thành ra chàng chưa bao giờ phải xa đôi vợ chồng tốt bụng ấy. Họ thương chàng như thương cô con gái duy nhất của mình là Dai-đa, và chàng cũng thương họ hết lòng.

Khi hoàng tử lên đường, đôi vợ chồng tận tuỵ ấy dĩ nhiên đi theo. Thế là chàng ra đi cùng họ, có cả một đoàn tuỳ tùng đông đảo.

Một thời gian, chàng đi qua lãnh thổ của vua cha, mọi sự đều tốt đẹp. Nhưng vượt qua biên giới chẳng bao lâu, cả đoàn phải băng qua một đồng bằng hoang vắng dưới cái nắng như thiêu. Họ mừng rỡ tìm được chỗ trú dưới một lùm cây gần đó, và tại đây hoàng tử kêu khát cháy cổ. May sao có một dòng suối nhỏ chảy ngay bên cạnh, người ta lấy được nước ngay. Nhưng chàng vừa nhấp một ngụm, đã nhảy khỏi xe và biến mất trong nháy mắt. Đám tuỳ tùng lo lắng tìm chàng khắp nơi nhưng vô ích, chẳng thấy chàng đâu.

Đang lùng sục, gọi tìm giữa lùm cây, thì bỗng một con khỉ đen hiện ra trên một mỏm đá mà nói:

— Hỡi những người buồn khổ tội nghiệp, các người tìm hoàng tử là vô ích. Hãy trở về nước mình, và hãy biết rằng chàng sẽ không được trả lại cho các người, cho tới khi các người đã có một thời gian không nhận ra chàng.

Nói rồi nó biến mất, để lại đám triều thần hoang mang buồn bã. Nhưng mọi công tìm kiếm đều vô ích, họ đành quay về, mang theo tin dữ. Nhà vua đau buồn tới mức lâm bệnh, ít lâu sau thì qua đời.

Mụ hoàng hậu vốn tham vọng không đáy, hả hê thấy con mình đội vương miện, còn quyền hành nằm trọn trong tay mình. Cách cai trị hà khắc của mụ khiến dân chúng rất ghét, và người ta đồn ầm lên rằng mụ đã thủ tiêu hoàng tử An-phe. Quả thật, nếu ông vua con mụ không được dân chúng yêu mến, một cách xứng đáng, thì hẳn đã nổ ra một cuộc nổi dậy.

Trong khi ấy, bà cô giáo của An-phe bất hạnh, chồng mất không lâu sau khi nhà vua băng hà, lui về nhà riêng sống cùng con gái. Cô con gái lớn lên thành một thiếu nữ xinh đẹp, đáng yêu vô cùng. Hai mẹ con vẫn mãi thương tiếc hoàng tử yêu dấu của họ.

Ông vua trẻ rất mê săn bắn, hay đi săn, có các chàng trai quý tộc nhất nước tháp tùng.

Một hôm, sau buổi sáng săn đuổi mệt nhoài, nhà vua dừng chân nghỉ bên một con suối dưới bóng một khu rừng nhỏ, nơi người ta đã dựng sẵn cho ngài một chiếc lều lộng lẫy. Đang dùng bữa trưa, ngài bỗng thấy một chú khỉ nhỏ màu xanh lá tươi rói ngồi trên cây, nhìn ngài trìu mến tới mức ngài thấy xúc động. Ngài cấm triều thần làm nó sợ. Chú khỉ thấy người ta để ý tới mình như vậy, nhảy từ cành này sang cành khác, dần dần tiến lại gần nhà vua. Nhà vua đưa cho nó ít đồ ăn. Chú khỉ đón lấy rất nhã nhặn, rồi cuối cùng nhảy lên bàn. Nhà vua bế nó lên lòng, thích thú với chiến lợi phẩm của mình, đem nó về cung. Ngài không tin giao nó cho ai chăm sóc, và chẳng mấy chốc cả triều đình chỉ bàn tán về chú khỉ xanh xinh xắn.

Một buổi sáng, khi bà cô giáo cũ của hoàng tử An-phe đang ngồi một mình với con gái, thì chú khỉ nhỏ nhảy vào qua ô cửa sổ để ngỏ. Nó đã trốn khỏi cung. Cử chỉ nó dịu dàng, quấn quýt tới mức hai mẹ con Dai-đa chẳng mấy chốc đã hết sợ. Nó ở với họ một thời gian, chiếm trọn tình cảm của hai mẹ con bằng những cử chỉ âu yếm, thì nhà vua biết được nó ở đâu, sai người tới bắt về. Nhưng hễ ai định bắt, chú khỉ lại kêu khóc thảm thiết, trông khổ sở vô cùng, khiến hai mẹ con phải xin nhà vua cho nó ở lại với mình ít lâu nữa. Nhà vua bằng lòng.

Một buổi tối, khi hai mẹ con ngồi bên đài phun nước trong vườn, chú khỉ nhỏ cứ nhìn Dai-đa mãi bằng đôi mắt buồn bã, trìu mến, khiến hai mẹ con chẳng hiểu ra sao. Rồi họ còn ngạc nhiên hơn nữa khi thấy những giọt nước mắt to tròn lăn trên má nó.

Hôm sau, hai mẹ con ngồi trong giàn hoa nhài ngoài vườn, nói chuyện về chú khỉ xanh và những cử chỉ lạ lùng của nó. Bà mẹ nói:

— Con yêu, mẹ không giấu con được nữa. Mẹ cứ không sao rũ được ý nghĩ rằng chú khỉ xanh chính là hoàng tử An-phe yêu dấu của chúng ta, bị biến hình kỳ lạ như thế. Mẹ biết nói ra nghe thật hoang đường, nhưng ý nghĩ ấy cứ bám riết lấy lòng mẹ, khiến mẹ chẳng được yên.

Vừa nói, bà vừa ngước lên, thì thấy chú khỉ nhỏ đang ngồi đó, nước mắt và điệu bộ của nó như xác nhận lời bà.

Đêm sau, bà mẹ nằm mơ thấy Hoàng hậu Hiền hiện ra mà bảo:

— Đừng khóc nữa, hãy làm theo lời ta dặn. Ra vườn, nhấc tấm phiến đá cẩm thạch nhỏ dưới gốc cây sim lớn. Bên dưới có một chiếc bình pha lê đựng đầy thứ nước màu xanh lá tươi. Hãy mang nó theo, đặt thứ đang chiếm trọn tâm trí ngươi lúc này vào một bồn tắm đầy hoa hồng, rồi lấy thứ nước xanh ấy xoa thật kỹ khắp mình nó.

Nghe tới đó, bà tỉnh giấc, vội vàng trở dậy chạy ra vườn, thấy mọi thứ đúng như lời Hoàng hậu Hiền tả. Bà vội đánh thức con gái, hai mẹ con cùng nhau chuẩn bị bồn tắm, vì họ không muốn để các thị nữ biết mình đang làm gì. Dai-đa hái thật nhiều hoa hồng. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, họ đặt chú khỉ vào một chiếc bồn lớn bằng ngọc thạch, và bà mẹ lấy thứ nước xanh xoa khắp mình nó.

Họ chẳng phải chờ lâu, vì bỗng lớp da khỉ tuột ra, và đứng đó là hoàng tử An-phe, người đàn ông khôi ngô, đáng mến nhất đời. Niềm vui gặp lại không lời nào tả xiết.

Một lúc sau, hai mẹ con xin hoàng tử kể lại những gì chàng đã trải qua. Chàng kể cho họ nghe những khổ sở chàng đã chịu giữa hoang mạc khi mới bị biến hình. Niềm an ủi duy nhất của chàng là những lần Hoàng hậu Hiền tới thăm, và cuối cùng bà đã sắp đặt cho chàng gặp được em trai.

Mấy ngày liền trôi qua trong những câu chuyện thú vị ấy. Nhưng rồi mẹ Dai-đa bắt đầu tính cách tốt nhất để đưa hoàng tử lên ngai vàng vốn thuộc về chàng.

Về phần mình, mụ hoàng hậu đang rất lo. Ngay từ đầu mụ đã tin chắc chú khỉ cưng của con trai mình chính là hoàng tử An-phe, và mụ nóng lòng muốn kết liễu chàng. Bà tiên Núi xác nhận mối ngờ của mụ, và mụ vội vàng tới gặp nhà vua con mụ, nước mắt đầm đìa.

Mụ kêu lên:

— Mẹ được tin có mấy kẻ có dã tâm dựng lên một tên mạo danh, mong lật đổ con. Con phải xử tử nó ngay.

Nhà vua vốn dũng cảm, quả quyết với mẹ rằng ngài sẽ sớm trừng phạt bọn âm mưu. Ngài dò hỏi kỹ càng, và thấy khó mà tin một bà goá hiền lành với một cô gái trẻ lại nghĩ tới chuyện làm loạn như thế.

Ngài quyết định tới gặp họ, tự mình tìm ra sự thật. Thế là một đêm, chẳng nói gì với mụ hoàng hậu hay các quan, ngài lên đường tới toà nhà nơi hai mẹ con ở, chỉ đem theo một toán tuỳ tùng nhỏ.

Lúc ấy hai mẹ con đang mải trò chuyện với hoàng tử An-phe. Nghe có tiếng gõ cửa khuya khoắt, họ xin chàng tạm lánh đi một lúc. Họ ngạc nhiên biết bao khi cửa mở ra thì thấy nhà vua cùng đoàn tuỳ tùng.

Nhà vua nói:

— Ta biết các người đang âm mưu chống lại ngai vàng và thân thể ta, ta tới đây để các người giải thích cho rõ.

Bà mẹ vừa định trả lời thì hoàng tử An-phe, đã nghe hết mọi chuyện, bước ra mà nói:

— Chính ta mới là người em phải hỏi để giải thích, em trai ạ.

Chàng nói với vẻ đường hoàng, cao quý tới mức ai nấy nhìn chàng sửng sốt, lặng im.

Cuối cùng nhà vua, hoàn hồn sau phút kinh ngạc khi nhận ra người anh đã mất tích mấy năm trước, kêu lên:

— Phải, anh đúng là anh trai em. Giờ em đã tìm lại được anh, xin anh hãy nhận lấy ngai vàng mà em không còn quyền giữ nữa.

Nói rồi ngài cung kính hôn tay hoàng tử.

An-phe ôm chầm lấy em, và hai anh em vội vã về hoàng cung. Ở đó, trước toàn thể triều đình, chàng nhận vương miện từ tay em. Để xoá tan mọi nghi ngờ, chàng đưa ra viên hồng ngọc Hoàng hậu Hiền đã tặng chàng thuở nhỏ. Mọi người đang chăm chú nhìn thì viên ngọc bỗng vỡ đôi đánh rắc một tiếng, và cùng lúc ấy mụ hoàng hậu độc ác tắt thở.

Vua An-phe chẳng chậm trễ cưới ngay nàng Dai-đa yêu dấu xinh đẹp. Niềm vui của chàng trọn vẹn khi Hoàng hậu Hiền hiện ra trong đám cưới. Bà quả quyết với chàng rằng từ nay bà tiên Núi đã mất hết quyền phép đối với chàng. Ở lại với đôi vợ chồng trẻ ít lâu, ban cho họ những món quà quý giá nhất, bà trở về nước mình.

Vua An-phe nhất định mời em trai cùng chia sẻ ngai vàng, và tất cả sống tới đầu bạc răng long, được mọi người yêu mến, ngưỡng mộ.

— Hết —