Anh nông dân và Cái Khổ

Ở một làng nọ có hai anh em ruột, đều là nông dân. Một người nghèo, một người giàu. Người giàu dọn lên thành phố ở, xây một ngôi nhà lớn và ghi tên vào phường lái buôn. Còn người nghèo thì có hôm không còn một mẩu bánh mì, lũ con nhỏ đứa nọ bé hơn đứa kia cứ khóc đòi ăn. Từ sáng đến tối anh ta vật lộn như cá mắc cạn mà vẫn chẳng có gì.

Một hôm anh bảo vợ:

"Hay để tôi lên thành phố hỏi anh tôi, may ra anh ấy giúp được gì chăng?"

Anh đến nhà người giàu:

"Anh ơi, anh ruột của em! Anh giúp em đôi chút cho qua cơn khốn khó. Vợ con em không có bánh mì, cứ đói suốt ngày."

"Mày làm cho tao tuần này, rồi tao giúp!"

Biết làm sao bây giờ? Người nghèo bắt tay vào việc: quét sân, chăm ngựa, chở nước, bổ củi. Hết tuần, người giàu đưa cho anh một ổ bánh mì:

"Đây là công của mày!"

"Thế cũng cảm ơn anh!" người nghèo nói, cúi chào rồi định về.

"Khoan đã! Mai mày lại đây ăn cỗ, dẫn cả vợ đến nữa. Mai là ngày mừng thánh bổn mạng của tao."

"Ôi anh ơi, em đến làm gì? Anh biết đấy, khách của anh toàn là lái buôn đi ủng, mặc áo lông, còn em thì đi giày cói, khoác cái áo xám rách."

"Không sao, cứ đến! Mày cũng sẽ có chỗ ngồi."

"Vâng, thế thì em đến."

Người nghèo trở về nhà, đưa ổ bánh mì cho vợ và bảo:

"Này mình! Mai vợ chồng mình được mời đi ăn cỗ đấy."

"Ăn cỗ à? Ai mời?"

"Anh tôi. Mai là ngày lễ thánh của anh ấy."

"Thế thì đi."

Sáng hôm sau hai vợ chồng dậy sớm, đi lên thành phố. Đến nhà người giàu, họ chúc mừng anh rồi ngồi xuống một cái ghế dài. Quanh bàn đã có nhiều khách sang trọng. Chủ nhà mời mọc ai cũng rất chu đáo, nhưng quên khuấy mất em ruột và vợ em, chẳng đưa cho họ thứ gì. Hai vợ chồng cứ ngồi đó, chỉ biết nhìn người khác ăn uống.

Tiệc tan. Khách đứng dậy khỏi bàn, cảm ơn ông chủ bà chủ. Người em nghèo cũng đứng lên khỏi ghế, cúi rạp mình chào anh. Khách khứa lên xe về, ai nấy say sưa, vui vẻ, ồn ào, hát hò.

Còn người nghèo thì đi về với cái bụng rỗng không. Anh bảo vợ:

"Hay mình cũng hát một bài đi!"

"Ối, đồ ngốc! Người ta hát vì được ăn ngon, uống nhiều. Còn mình có gì mà hát?"

"Thì dù sao tôi cũng vừa dự lễ thánh nhà anh tôi. Đi về im thin thít thì xấu hổ lắm. Tôi mà hát lên, ai cũng tưởng tôi cũng được ăn uống no say."

"Thì muốn hát cứ hát, tôi không hát đâu!"

Anh cất tiếng hát, bỗng nghe như có hai giọng. Anh ngừng lại hỏi vợ:

"Mình vừa hát phụ tôi đấy à, cái giọng nhỏ nhỏ ấy?"

"Mình làm sao thế? Tôi có hát hò gì đâu."

"Thế thì ai?"

"Tôi chịu!" người vợ đáp. "Mình hát lại thử, tôi nghe xem nào."

Anh lại hát. Chỉ một mình anh hát, mà vẫn nghe ra hai giọng. Anh dừng lại hỏi:

"Có phải mày đấy không, Cái Khổ, mày hát phụ tao đấy à?"

Cái Khổ đáp:

"Phải đấy, ông chủ! Tôi hát phụ đấy."

"Thế thì Cái Khổ, đi với chúng tao."

"Thì đi, ông chủ! Từ giờ tôi không rời ông nữa đâu."

Về đến nhà, Cái Khổ liền rủ anh ra quán rượu. Anh bảo:

"Tao không có tiền!"

"Ôi, anh nông dân ơi! Cần gì tiền? Kìa, anh đang mặc cái áo lông cừu đấy thôi, giữ làm gì? Sắp sang hè rồi, đằng nào cũng chẳng mặc. Ta vào quán đi, cái áo lông cho nó đi luôn."

Thế là anh nông dân với Cái Khổ vào quán, uống hết cái áo lông. Hôm sau Cái Khổ rên rỉ, kêu say rượu nhức đầu, lại rủ ông chủ đi làm chén nữa.

"Hết tiền rồi," anh nông dân nói.

"Cần gì tiền? Lấy cái xe trượt tuyết với cái xe bò, thế là đủ cho chúng ta!"

Chẳng biết làm sao, anh không gỡ ra được khỏi Cái Khổ. Anh lôi xe trượt tuyết với xe bò ra quán, cùng Cái Khổ uống hết. Sáng hôm sau Cái Khổ còn rên dữ hơn, rủ ông chủ đi uống giã rượu. Anh nông dân uống nốt cả cái bừa lẫn cái cày.

Chưa đầy một tháng anh đã nướng sạch mọi thứ. Đến cả căn nhà, anh cũng đem cầm cho hàng xóm, rồi mang tiền ra quán. Cái Khổ lại đeo lấy anh:

"Đi thôi, đi thôi, ra quán thôi!"

"Thôi, Cái Khổ ạ! Mày muốn gì thì muốn, chứ chẳng còn gì mà mang đi nữa."

"Sao lại không còn gì? Vợ anh có hai cái váy. Để lại một cái, còn cái kia thì phải đem uống."

Anh nông dân lấy cái váy đem uống, rồi nghĩ bụng: "Giờ thì sạch trơn thật rồi! Không nhà không cửa, trên người mình với trên người vợ cũng chẳng còn gì!"

Sáng ra Cái Khổ thức dậy, thấy anh nông dân chẳng còn gì để lấy nữa, bèn gọi:

"Ông chủ!"

"Gì thế, Cái Khổ?"

"Thế này nhé: ông sang nhà hàng xóm, mượn cặp bò với cái xe."

Anh nông dân sang nhà hàng xóm, nài nỉ:

"Anh cho tôi mượn cặp bò với cái xe ít bữa. Đổi lại tôi làm cho anh một tuần cũng được."

"Mượn làm gì?"

"Vào rừng lấy củi."

"Ừ, cứ lấy, nhưng đừng chất nặng quá."

"Ấy chết, anh cứ yên tâm!"

Anh dắt cặp bò về, cùng Cái Khổ ngồi lên xe, đánh ra cánh đồng trống.

"Ông chủ," Cái Khổ hỏi, "ông có biết trên cánh đồng này có tảng đá to không?"

"Biết chứ sao không!"

"Biết thì đánh xe thẳng tới đó."

Đến nơi, họ dừng xe, leo xuống. Cái Khổ bảo anh nông dân nhấc tảng đá lên. Anh nông dân nhấc, Cái Khổ phụ một tay. Nhấc được tảng đá lên thì thấy bên dưới là một cái hố đầy ắp vàng.

"Còn đứng nhìn gì nữa?" Cái Khổ bảo. "Mau khuân lên xe đi!"

Anh nông dân bắt tay vào việc, khuân vàng chất đầy xe, vét sạch cái hố đến đồng tiền vàng cuối cùng. Thấy chẳng còn gì nữa, anh bảo:

"Cái Khổ ơi, mày nhìn xem, hình như dưới ấy vẫn còn tiền thì phải?"

Cái Khổ cúi xuống:

"Đâu? Tôi chẳng thấy gì cả!"

"Kia kìa, trong góc đang sáng lấp lánh!"

"Không, tôi chẳng thấy."

"Mày chui xuống hố thì thấy ngay."

Cái Khổ chui xuống hố. Nó vừa xuống tới đáy, anh nông dân liền đậy tảng đá lại.

"Thế này thì hơn!" anh nông dân nói. "Chứ mang mày theo thì cái đồ Khổ khốn nạn nhà mày, chẳng sớm thì muộn cũng uống sạch chỗ tiền này!"

Anh nông dân về nhà, đổ tiền xuống hầm, đem trả cặp bò cho hàng xóm, rồi tính chuyện làm ăn. Anh mua gỗ, cất một ngôi nhà lớn, sống giàu gấp đôi người anh.

Ít lâu sau, anh lên thành phố mời anh trai và chị dâu về nhà mình dự lễ thánh bổn mạng.

"Lại còn nghĩ ra trò ấy nữa!" người anh giàu bảo. "Bản thân không có gì mà ăn, lại còn bày đặt mừng lễ thánh!"

"Đã có thời không có gì mà ăn thật, nhưng giờ thì tạ ơn Chúa, em có chẳng kém gì anh. Anh cứ đến rồi khắc thấy."

"Được, tao sẽ đến!"

Hôm sau người anh giàu cùng vợ lên đường đi ăn lễ. Đến nơi nhìn thì thấy người em nghèo kiết xác ngày nào giờ có một tòa nhà mới, cao ngất, đến lái buôn cũng chưa chắc ai có được. Anh nông dân thết đãi anh chị đủ món ngon, mời đủ thứ rượu mật ong, rượu nho. Người anh giàu hỏi em:

"Nói tao nghe xem, làm sao mà mày giàu lên được thế?"

Anh nông dân thật thà kể lại hết: Cái Khổ bám lấy anh ra sao, anh cùng Cái Khổ uống sạch cơ nghiệp ngoài quán ra sao, đến sợi chỉ cuối cùng, chỉ còn mỗi cái hồn trong cái xác. Rồi Cái Khổ chỉ cho anh kho vàng giữa đồng ra sao, anh lấy kho vàng và tống khứ Cái Khổ thế nào.

Người anh giàu sinh lòng ghen tị. Hắn nghĩ: "Để ta ra đồng, nhấc tảng đá lên, thả Cái Khổ ra. Cho nó phá thằng em đến kiệt quệ, để nó khỏi dám vênh váo khoe của trước mặt ta."

Hắn cho vợ về trước, còn mình phi ngựa ra đồng. Đến chỗ tảng đá to, hắn lật tảng đá sang một bên rồi cúi xuống xem bên dưới có gì. Chưa kịp cúi hẳn đầu xuống thì Cái Khổ đã nhảy vọt lên, ngồi chễm chệ trên cổ hắn.

"A!" nó gào lên. "Mày định để tao chết rũ dưới này à! Không, giờ thì tao không đời nào rời mày nữa."

"Nghe tôi nói đã, Cái Khổ!" người lái buôn nói. "Đâu phải tôi nhốt mày dưới tảng đá..."

"Không phải mày thì là ai?"

"Là em tôi nhốt mày đấy. Còn tôi đến đây chính là để thả mày ra."

"Không, mày nói dối! Lừa được một lần, chứ lần thứ hai đừng hòng!"

Cái Khổ ngồi chặt trên cổ người lái buôn giàu có. Hắn chở nó về nhà, và từ đó mọi việc trong nhà đâm ra xộc xệch, trái khoáy. Mới sáng ra Cái Khổ đã giở trò cũ, ngày nào cũng rủ người lái buôn đi uống giã rượu. Biết bao nhiêu của cải trôi vào quán rượu.

Người lái buôn nghĩ bụng: "Sống thế này không được! Ta chiều Cái Khổ thế cũng đủ rồi, đến lúc phải chia tay nó thôi. Nhưng làm cách nào đây?"

Nghĩ mãi, nghĩ mãi, hắn cũng nghĩ ra. Hắn ra sân rộng, đẽo hai cái nêm bằng gỗ sồi, lấy một cái bánh xe mới, đóng chặt một cái nêm vào một đầu lỗ trục. Rồi hắn đến chỗ Cái Khổ:

"Sao thế Cái Khổ, cứ nằm ườn suốt thế?"

"Thì tôi còn biết làm gì nữa?"

"Làm gì à! Ra sân chơi trốn tìm đi."

Cái Khổ mừng lắm. Hai bên ra sân. Đầu tiên người lái buôn đi trốn. Cái Khổ tìm ra ngay. Sau đó đến lượt Cái Khổ trốn.

"Này," nó nói, "tìm tôi không dễ đâu nhé! Khe nào tôi cũng chui vào được hết!"

"Mày thì làm được gì!" người lái buôn đáp. "Đến cái bánh xe này mày còn chẳng chui lọt, nói gì đến khe!"

"Không chui lọt bánh xe à? Cứ xem tôi trốn đây này!"

Cái Khổ chui tọt vào lỗ trục bánh xe. Người lái buôn liền đóng cái nêm sồi thứ hai vào đầu còn lại, nhấc bánh xe lên, quăng luôn cả bánh xe lẫn Cái Khổ xuống sông. Cái Khổ chìm nghỉm, còn người lái buôn thì lại sống như xưa.

— Hết —