Ba anh em khó tính

Ngày xưa, vua Tri-vi-kra-ma-xê-na đã hứa giúp một nhà tu khất thực một việc pháp thuật. Đêm đêm vua một mình vào bãi tha ma, gỡ một cái xác treo trên cây vô ưu, vác lên vai mà đi trong im lặng. Trong cái xác có một con ma Vê-ta-la. Dọc đường, nó kể cho vua một câu chuyện rồi hỏi vua một câu đố. Biết mà không đáp thì đầu vua sẽ vỡ tan, còn vua hễ mở miệng là con ma lại bay về treo trên cây, và vua lại phải quay lại tìm nó.

Lần ấy, vua lại vác con ma lên vai mà đi, và con ma lại kể:

Ở xứ Ang-ga có một vùng đất lớn được ban cho người Bà-la-môn, gọi là Vrích-sa-gha-ta. Ở đó có một người Bà-la-môn giàu có, chuyên làm lễ tế, tên là Vít-xnu-xoa-min. Ông có người vợ cùng dòng dõi, và với bà, ông có ba người con trai, cả ba đều tinh tế khác thường. Dần dần ba cậu lớn lên thành những chàng trai trẻ.

Một hôm, khi đã bắt đầu một lễ tế, ông sai ba anh em ra biển bắt một con rùa. Ba anh em đi, tìm được một con rùa, thì người anh cả bảo hai em:

— Một trong hai đứa mang con rùa về cho lễ tế của cha đi, anh không mang được, nó nhớt nhợt cả ra.

Nghe anh cả nói vậy, hai em đáp:

— Anh ngại mang thì sao bọn em lại không ngại?

Nghe vậy, người anh cả bảo:

— Hai đứa phải mang con rùa. Không mang là các em cản trở lễ tế của cha, thế thì các em với cha chắc chắn sẽ sa xuống địa ngục.

Nghe anh nói thế, hai em cười mà bảo:

— Nếu anh thấy rõ bổn phận của bọn em như thế, sao anh không thấy bổn phận của anh cũng y như vậy?

Người anh cả nói:

— Sao, các em không biết anh khó tính tới mức nào à? Anh cực kỳ khó tính về chuyện ăn uống, đâu có thể bắt anh chạm vào thứ gớm ghiếc được.

Nghe anh cả nói vậy, người em thứ hai bảo:

— Thế thì em còn khó tính hơn anh, vì em là người cực kỳ khó tính về đàn bà con gái.

Người thứ hai nói thế, người anh cả bảo tiếp:

— Thế thì để thằng út mang con rùa!

Thế là cậu em út cau mày, tới lượt mình mà nói với hai anh:

— Hai anh ngốc thật. Em cực kỳ khó tính về giường nệm, nên em mới là người khó tính nhất trong cả bọn.

Thế là ba anh em cãi nhau, và vì hoàn toàn bị lòng tự phụ chi phối, họ bỏ mặc con rùa, lập tức kéo nhau tới triều đình nhà vua xứ ấy, tên là Pra-xê-na-git, ở thành Vi-tan-ka-pua, để nhờ phân xử. Ở đó, họ nhờ người gác cửa vào tâu, rồi được vào, kể tường tận đầu đuôi với nhà vua. Nhà vua phán:

— Các ngươi cứ ở lại đây, ta sẽ lần lượt thử tài từng người.

Ba anh em bằng lòng ở lại.

Tới giờ vua dùng bữa, vua cho đưa ba người tới chỗ ngồi danh dự, dọn cho họ những món ngon xứng bậc vua chúa, đủ cả sáu vị. Trong lúc mọi người quanh vua đều ăn uống thoả thích, chỉ có người Bà-la-môn khó tính về ăn uống là không ăn, ngồi nhăn mặt ghê tởm. Chính nhà vua hỏi người Bà-la-môn vì sao không ăn, dù món ăn ngọt ngào thơm phức. Anh ta chậm rãi thưa:

— Tâu bệ hạ, thần ngửi thấy trong cơm này có mùi hôi của khói thiêu xác người, nên dù ngon tới đâu thần cũng không nuốt nổi.

Anh ta nói thế trước mặt mọi người. Theo lệnh vua, ai nấy đều ngửi thử, rồi nói:

— Cơm này nấu bằng gạo trắng, ngon và thơm lắm.

Nhưng người Bà-la-môn khó tính về ăn uống vẫn không chịu đụng tới, còn bịt cả mũi lại. Nhà vua nghĩ ngợi, rồi cho tra xét chuyện ấy, và các quan dò ra được rằng cơm nấu từ thứ gạo trồng trên một thửa ruộng gần bãi thiêu xác của một làng nọ. Nhà vua hết sức kinh ngạc, vui lòng mà phán:

— Quả thật ngươi rất kén chọn chuyện ăn uống. Vậy ngươi hãy dùng món khác.

Ăn uống xong, vua cho ba người Bà-la-môn về phòng nghỉ, rồi cho gọi người đẹp nhất trong cung tới. Chiều tối, vua sai người đẹp ấy, thân hình hoàn mỹ không chút tì vết, trang sức lộng lẫy, tới chỗ người Bà-la-môn thứ hai, kẻ khó tính về đàn bà con gái. Người đẹp vô song ấy, gương mặt như trăng rằm lúc nửa đêm, được gia nhân của vua dẫn tới phòng người Bà-la-môn. Nhưng nàng vừa bước vào, ánh sáng của nàng vừa làm sáng bừng căn phòng, thì anh chàng khó tính về đàn bà con gái ấy thấy như sắp ngất, lấy tay trái bịt mũi mà bảo đám gia nhân của vua:

— Đưa nàng đi đi. Không đưa đi thì tôi chết mất, người nàng có mùi như mùi dê.

Nghe vậy, gia nhân của vua đưa người đẹp đang ngơ ngác về chỗ nhà vua, tâu lại mọi chuyện. Nhà vua lập tức cho gọi anh chàng khó tính tới mà phán:

— Người đẹp này đã xức đàn hương, long não, trầm hương và đủ thứ hương thơm quý, toả mùi thơm ngát cả thế gian, sao lại có mùi dê được?

Nhưng dù nhà vua lý lẽ như thế, anh chàng khó tính vẫn giữ nguyên ý mình. Thế là nhà vua bắt đầu ngờ ngợ, và cuối cùng, bằng những câu hỏi khéo léo, vua moi được từ chính người đẹp rằng thuở nhỏ nàng xa mẹ và vú nuôi, được nuôi lớn bằng sữa dê.

Nhà vua hết sức kinh ngạc, hết lời khen óc phân biệt tinh tường của người khó tính về đàn bà con gái. Rồi vua lập tức cho người Bà-la-môn thứ ba, kẻ khó tính về giường nệm, một chiếc giường đúng như ý anh ta: bảy tấm nệm chồng lên nhau trên một cái khung giường. Trên giường trải khăn trải và chăn đắp trắng tinh mượt mà, và anh chàng khó tính ngủ trên đó trong một căn phòng lộng lẫy. Nhưng chưa được nửa canh đêm, anh ta đã bật dậy khỏi giường, tay ôm sườn, kêu la đau đớn. Các quan của vua có mặt ở đó thấy trên sườn anh ta có một vệt đỏ cong cong, như thể có một sợi tóc hằn sâu vào da. Họ tới tâu vua, nhà vua phán:

— Xem dưới mấy tấm nệm có gì không.

Họ tới lật từng tấm nệm ra xem, và thấy một sợi tóc nằm giữa khung giường, dưới tất cả bảy tấm nệm. Họ lấy sợi tóc mang tới trình vua, lại đưa cả anh chàng khó tính về giường nệm tới, và nhà vua thấy vết hằn trên người anh ta thì kinh ngạc lắm. Cả đêm vua cứ mãi băn khoăn không hiểu sao một sợi tóc lại có thể hằn sâu vào da người qua tới bảy lớp nệm.

Sáng hôm sau, nhà vua ban cho ba anh chàng khó tính ba trăm nghìn đồng tiền vàng, vì họ là những người có óc phân biệt và sự tinh tế kỳ lạ. Ba người ở lại triều đình hết sức sung sướng, quên bẵng con rùa, mà chẳng hề bận tâm rằng mình đã mắc tội cản trở lễ tế của cha.

Ngồi trên vai vua Tri-vi-kra-ma-xê-na kể xong câu chuyện kỳ lạ ấy, con ma Vê-ta-la lại hỏi vua:

— Đức vua, hãy nhớ lời nguyền ta đã nói từ trước, và nói cho ta biết, trong ba người khó tính về ăn uống, về đàn bà con gái và về giường nệm ấy, ai là người khó tính nhất?

Nghe vậy, vua Tri-vi-kra-ma-xê-na khôn ngoan đáp:

— Ta cho rằng người khó tính về giường nệm là khó tính nhất, vì ở trường hợp ấy không thể có chuyện gian lận. Vết hằn của sợi tóc hiện rõ mồn một trên người anh ta, còn hai người kia có thể đã nghe ai đó nói trước mà biết.

Vua Tri-vi-kra-ma-xê-na nói thế, con ma Vê-ta-la lại rời vai vua như trước, và nhà vua lại đi tìm nó như trước, chẳng chút nản lòng.

— Hết —