Vua Giăng và tu viện trưởng

Dưới thời vua Giăng, ở thành Can-tơ-bơ-ri có một vị tu viện trưởng sống rất xa hoa trong tu viện của mình. Ngày nào cũng có một trăm người của tu viện trưởng cùng dùng bữa với ông trong phòng ăn, và năm mươi hiệp sĩ mặc áo nhung, đeo dây chuyền vàng hầu hạ ông.

Các bạn biết đấy, vua Giăng là một ông vua rất tồi. Ngài không chịu nổi ý nghĩ rằng trong vương quốc của mình lại có người, dù thánh thiện đến đâu, được tôn vinh hơn mình. Thế là ngài triệu tu viện trưởng Can-tơ-bơ-ri tới gặp.

Tu viện trưởng tới, đi cùng một đoàn tuỳ tùng đông đảo, với năm mươi hiệp sĩ mặc áo choàng nhung, đeo dây chuyền vàng. Nhà vua ra đón, nói:

— Này, ông tu viện trưởng, ta nghe nói ông sống xa hoa hơn ta nhiều. Như thế là xúc phạm phẩm giá hoàng gia, lại có mùi phản nghịch nữa đấy.

— Muôn tâu bệ hạ, — tu viện trưởng cúi rạp người, — xin bệ hạ cho phép con thưa rằng tất cả những gì con tiêu đều do lòng mộ đạo của dân chúng tự nguyện dâng cho tu viện. Con tin bệ hạ sẽ không phật ý vì con tiêu cho tu viện những gì vốn là của tu viện.

— Không đâu, ông giáo sĩ kiêu ngạo, — nhà vua đáp. — Tất cả mọi thứ trên đất nước Anh tươi đẹp này đều là của ta, và ông chẳng có quyền làm ta mất mặt bằng cách sống xa hoa như thế. Tuy nhiên, vì lòng khoan dung, ta sẽ tha cho ông cả mạng sống lẫn tài sản, nếu ông trả lời được ta ba câu hỏi.

— Con xin vâng, thưa bệ hạ, — tu viện trưởng nói, — trong chừng mực trí khôn hèn mọn của con cho phép.

— Được lắm, — nhà vua nói. — Hãy cho ta biết cái rốn của cả quả đất tròn này nằm ở đâu. Rồi cho ta biết ta cưỡi ngựa đi vòng quanh thế giới thì mất bao lâu. Và cuối cùng, hãy nói xem ta đang nghĩ gì.

— Bệ hạ đùa đấy ạ, — tu viện trưởng lắp bắp.

— Rồi ông sẽ thấy chẳng đùa đâu, — nhà vua nói. — Nếu trong vòng một tuần ông không trả lời được ba câu hỏi này, đầu ông sẽ lìa khỏi cổ.

Nói rồi ngài quay đi.

Tu viện trưởng ra về, vừa sợ vừa run. Trước hết ông tới thành Ốc-xphớt, xem có vị tiến sĩ uyên bác nào trả lời được ba câu hỏi ấy không. Nhưng chẳng ai giúp được ông. Ông bèn buồn bã rầu rĩ quay về Can-tơ-bơ-ri, để từ biệt các tu sĩ. Nhưng dọc đường ông gặp người chăn cừu của mình đang lùa cừu về chuồng.

— Mừng ngài tu viện trưởng về nhà, — người chăn cừu nói. — Có tin gì từ đức vua Giăng tốt bụng không ạ?

— Tin buồn, tin buồn lắm, anh chăn cừu ạ, — tu viện trưởng đáp.

Rồi ông kể hết những gì đã xảy ra.

— Thôi, ngài vui lên, thưa ngài tu viện trưởng, — người chăn cừu nói. — Những gì người khôn không biết, biết đâu một thằng ngốc lại trả lời được. Con sẽ thay ngài lên Luân Đôn. Ngài chỉ cần cho con mượn áo quần và đoàn hiệp sĩ tuỳ tùng của ngài. Ít ra thì con cũng có thể chết thay ngài.

— Không, anh chăn cừu, không được, — tu viện trưởng nói. — Ta phải tự mình đối mặt với hiểm nguy. Vả lại, anh làm sao đóng giả ta được.

— Được chứ, và con sẽ làm, thưa ngài. Trùm cái mũ thầy tu lên đầu thì ai biết con là ai?

Cuối cùng tu viện trưởng bằng lòng, cho anh lên Luân Đôn với đoàn tuỳ tùng lộng lẫy nhất. Anh tới trước vua Giăng cùng toàn bộ đoàn tuỳ tùng như lần trước, nhưng mặc áo thầy tu giản dị, mũ trùm che kín mặt.

— Mừng ông tới, ông tu viện trưởng, — vua Giăng nói. — Ta thấy ông đã sẵn sàng chịu số phận của mình rồi.

— Con đã sẵn sàng trả lời bệ hạ, — anh nói.

— Thế thì, câu hỏi thứ nhất: cái rốn của quả đất tròn nằm ở đâu? — nhà vua hỏi.

— Ở đây ạ, — người chăn cừu đóng giả tu viện trưởng nói, cắm cây gậy mục tử xuống đất. — Nếu bệ hạ không tin, xin cứ đo mà xem.

— Thánh Bô-tơn chứng giám, — nhà vua nói, — câu trả lời vừa vui vừa khôn. Sang câu thứ hai. Ta cưỡi ngựa đi vòng quanh thế giới này thì mất bao lâu?

— Nếu bệ hạ chịu khó dậy cùng lúc với mặt trời, rồi cưỡi ngựa đi theo mặt trời cho tới sáng hôm sau, khi mặt trời mọc, thì chắc chắn bệ hạ đã đi trọn một vòng rồi ạ.

— Thánh Giăng chứng giám, — vua Giăng cười, — ta không ngờ lại xong nhanh đến thế. Nhưng thôi, bỏ qua chuyện ấy. Nói ta nghe câu thứ ba, câu cuối cùng: ta đang nghĩ gì?

— Câu ấy dễ thôi ạ, thưa bệ hạ, — anh nói. — Bệ hạ nghĩ con là ngài tu viện trưởng Can-tơ-bơ-ri, chủ của con. Nhưng như bệ hạ thấy đấy...

Nói tới đây anh hất mũ trùm ra sau.

— ...con chỉ là người chăn cừu nghèo của ngài, tới đây xin bệ hạ tha tội cho ngài và cho con.

Nhà vua cười vang.

— Ta bị lừa khéo thật! Ngươi khôn hơn chủ ngươi đấy. Ngươi sẽ làm tu viện trưởng thay hắn.

— Không, thế không được đâu ạ, — người chăn cừu nói. — Con có biết đọc biết viết đâu.

— Thế thì mỗi tuần ngươi sẽ được bốn đồng vàng, thưởng cho tài ứng đối nhanh nhạy. Và về nói với tu viện trưởng rằng ta tha tội cho hắn.

Nói rồi vua Giăng cho người chăn cừu về, ngoài khoản bổng lộc ra còn ban thêm một món quà xứng tầm vua chúa.

— Hết —