Ba chàng cầu hôn nàng Xô-ma-pra-bha

Ngày xưa, ở thành Pra-tit-tha-na bên bờ sông Gô-đa-va-ri, có vua Tri-vi-kra-ma-xê-na, dũng mãnh ngang thần In-đra. Vua đã hứa giúp một nhà tu khất thực một việc pháp thuật. Nửa đêm tối trời, vua một mình cầm gươm vào bãi tha ma, tìm tới gốc cây vô ưu, trèo lên cắt dây, mang xuống một cái xác treo trên đó, vác lên vai mà đi trong im lặng. Nhưng trong cái xác có một con ma Vê-ta-la nhập vào. Dọc đường, con ma kể cho vua nghe một câu chuyện, rồi hỏi vua một câu đố. Nếu vua biết câu trả lời mà không nói, thì đầu vua sẽ vỡ ra trăm mảnh. Còn hễ vua mở miệng trả lời, thì con ma lập tức rời vai vua, bay về treo lại trên cây vô ưu, và vua lại phải quay lại mà vác nó đi lần nữa.

Lần ấy, vua Tri-vi-kra-ma-xê-na lại quay về gốc cây vô ưu, thấy con ma Vê-ta-la trong cái xác lại treo trên cây như cũ. Vua gỡ nó xuống, tỏ ý rất bực bội với nó, rồi lại rảo bước lên đường. Đang đi trong im lặng như trước qua bãi tha ma rộng lớn giữa đêm, con ma trên vai vua lại nói:

— Này đức vua, ngài đã lao vào một việc vất vả lắm. Mà ta thì quý ngài ngay từ lần đầu thấy ngài. Vậy hãy nghe đây, ta kể cho ngài một câu chuyện cho khuây khoả.

Ở thành U-gia-i-ni có một người Bà-la-môn tài đức, là người được vua Pun-ya-xê-na tin yêu và cũng là quan đại thần của vua, tên là Ha-ri-xoa-min. Với người vợ cùng dòng dõi, ông có một cậu con trai giỏi giang giống hệt cha, tên là Đê-va-xoa-min. Ông còn có một cô con gái nổi tiếng nhan sắc không ai sánh bằng, tên là Xô-ma-pra-bha, nghĩa là Ánh Trăng, thật đúng với nàng.

Tới tuổi gả chồng, cô gái vốn kiêu hãnh vì nhan sắc tuyệt trần của mình, nhờ mẹ nhắn với cha và anh rằng:

— Con chỉ lấy người nào có lòng dũng cảm, hoặc có học vấn, hoặc có phép thuật. Nếu cha và anh còn thương mạng sống của con, thì đừng gả con cho người nào khác.

Nghe vậy, ông Ha-ri-xoa-min lo lắng lắm, ra sức tìm cho con một người chồng thuộc một trong ba hạng ấy. Đang lúc lo toan thì ông được vua Pun-ya-xê-na cử đi làm sứ giả, tới thương nghị với một ông vua miền Đê-can đang kéo quân tới đánh. Làm xong việc được giao, có một người Bà-la-môn cao quý nghe tiếng con gái ông đẹp lắm, tới xin cưới nàng.

Ông Ha-ri-xoa-min bảo người đến hỏi:

— Con gái tôi sẽ không lấy người chồng nào không có lòng dũng cảm, hoặc học vấn, hoặc phép thuật. Vậy ông nói cho tôi biết ông có tài nào trong ba thứ ấy.

Người cầu hôn đáp:

— Tôi có phép thuật.

Ông Ha-ri-xoa-min bảo:

— Thế thì ông cho tôi xem phép thuật của ông đi.

Người có phép thuật lập tức dùng tài mình làm ra một cỗ xe bay được trên không. Trong chớp mắt, ông ta đưa ông Ha-ri-xoa-min lên cỗ xe thần ấy, chở ông đi xem thiên đường và khắp mọi cõi. Rồi ông ta đưa ông về, vui mừng khôn xiết, tới đúng doanh trại của vua Đê-can, nơi ông đang được phái tới làm việc. Thế là ông Ha-ri-xoa-min hứa gả con gái cho người có phép thuật ấy, định ngày cưới là ngày thứ bảy kể từ hôm đó.

Trong khi ấy, ở thành U-gia-i-ni, lại có một người Bà-la-môn khác tới xin cậu Đê-va-xoa-min, con trai ông Ha-ri-xoa-min, cho cưới em gái cậu. Đê-va-xoa-min đáp:

— Em tôi không muốn lấy người nào không có học vấn, hoặc phép thuật, hoặc lòng dũng cảm.

Người kia bèn xưng mình là một dũng sĩ. Khi người dũng sĩ phô tài dùng cung tên và các thứ binh khí giáp lá cà, Đê-va-xoa-min hứa gả em gái mình, vốn ít tuổi hơn cậu, cho người ấy. Theo lời các thầy chiêm tinh, cậu cũng hẹn với người ấy, như cha cậu đã hẹn với người cầu hôn kia, rằng đám cưới sẽ cử hành đúng vào ngày thứ bảy ấy. Cậu quyết định việc này mà mẹ cậu không hề hay biết.

Cũng đúng lúc ấy, có người thứ ba tới gặp riêng mẹ nàng, tức vợ ông Ha-ri-xoa-min, xin cưới con gái bà. Bà bảo:

— Con gái tôi cần một người chồng có học vấn, hoặc lòng dũng cảm, hoặc phép thuật.

Người ấy đáp:

— Thưa mẹ, con có học vấn.

Bà hỏi ông ta về những chuyện đã qua và những chuyện sắp tới, rồi hứa gả con gái cho người có học vấn siêu phàm ấy, cũng vào đúng ngày thứ bảy ấy.

Hôm sau, ông Ha-ri-xoa-min về nhà, kể với vợ và con trai rằng mình đã hứa gả con gái. Vợ và con trai cũng lần lượt kể những lời hứa mà mỗi người đã hứa. Thế là ông lo lắm, vì đã mời những ba chàng rể.

Rồi tới ngày cưới, ba chàng rể cùng tới nhà ông Ha-ri-xoa-min: người có học vấn, người có phép thuật và người dũng cảm. Đúng lúc ấy xảy ra một chuyện lạ lùng. Cô dâu, nàng Xô-ma-pra-bha, bỗng biến mất không hiểu bằng cách nào, tìm khắp nơi không thấy. Ông Ha-ri-xoa-min sốt ruột hỏi người có học vấn:

— Hỡi người có học vấn, mau nói cho tôi biết con gái tôi đã đi đâu.

Nghe vậy, người có học vấn nói:

— Con quỷ La-sát Đum-ra-si-kha đã bắt nàng về sào huyệt của nó trong rừng Vin-đi-a.

Nghe người có học vấn nói thế, ông Ha-ri-xoa-min kinh hãi kêu lên:

— Chao ôi! Chao ôi! Làm sao mà cứu nó về được, làm sao mà cưới được bây giờ?

Người có phép thuật nghe vậy, bảo:

— Ông cứ yên tâm! Tôi sẽ đưa ông tới ngay nơi mà người có học vấn bảo nàng đang ở, chỉ trong chớp mắt.

Nói rồi ông ta lại làm ra một cỗ xe bay được trên không như lần trước, chất đủ mọi thứ binh khí, cho ông Ha-ri-xoa-min, người có học vấn và người dũng cảm lên xe, rồi chỉ trong chớp mắt chở họ tới sào huyệt của con quỷ La-sát trong rừng Vin-đi-a, đúng như người có học vấn đã tả. Thấy chuyện xảy ra, con quỷ La-sát giận dữ lao ra. Thế là người dũng cảm được ông Ha-ri-xoa-min cử ra trước, thách nó giao đấu. Một trận đánh kỳ lạ diễn ra giữa người ấy và con quỷ La-sát, hai bên tranh nhau một người đàn bà bằng đủ mọi thứ binh khí, chẳng khác gì cuộc chiến giữa hoàng tử Ra-ma và quỷ vương Ra-va-na. Chẳng bao lâu, người dũng cảm đã dùng một mũi tên đầu hình trăng khuyết chém bay đầu con quỷ La-sát, dù nó là một chiến tướng gan lì. Giết được con quỷ, họ đưa nàng Xô-ma-pra-bha tìm thấy trong nhà nó về, tất cả cùng trở lại trên cỗ xe của chàng cầu hôn có phép thuật.

Về tới nhà ông Ha-ri-xoa-min, đám cưới vẫn không cử hành được, dù giờ lành đã tới, vì giữa người có học vấn, người có phép thuật và người dũng cảm nổ ra một trận tranh cãi dữ dội.

Người có học vấn nói:

— Nếu tôi không biết cô gái này ở đâu, thì nàng bị giấu kín như thế, ai mà tìm ra được? Vậy phải gả nàng cho tôi.

Người có phép thuật nói:

— Nếu tôi không làm ra cỗ xe bay được trên không này, thì làm sao các ông có thể đi về trong chớp mắt như thần thánh? Không có xe, làm sao các ông đánh nổi con quỷ La-sát có cả xe? Vậy phải gả nàng cho tôi, vì chính tài tôi đã giữ được giờ lành này.

Người dũng cảm nói:

— Nếu tôi không giết con quỷ La-sát trong trận đánh, thì các ông có cố gắng tới đâu, ai mang được cô gái này về đây? Vậy phải gả nàng cho tôi.

Trong lúc ba người cứ thế cãi nhau, ông Ha-ri-xoa-min đứng lặng một lúc, rối trí không biết tính sao.

Kể tới đây, con ma Vê-ta-la hỏi:

— Vậy ngài nói cho ta biết, đức vua, đáng lẽ phải gả nàng cho ai? Nếu ngài biết mà không nói, đầu ngài sẽ vỡ tan.

Nghe con ma hỏi thế, vua Tri-vi-kra-ma-xê-na phá vỡ im lặng, đáp:

— Phải gả nàng cho người dũng cảm. Vì chàng đã giành được nàng bằng sức mạnh đôi tay, liều cả mạng sống, giết con quỷ La-sát trong trận giao tranh. Còn người có học vấn và người có phép thuật chỉ là những công cụ mà Đấng Tạo hoá đặt ra để giúp chàng mà thôi. Chẳng phải những người tính toán và những người thợ khéo bao giờ cũng chỉ là kẻ phụ giúp cho người khác hay sao?

Nghe vua trả lời như thế, con ma Vê-ta-la rời chỗ ngồi trên vai vua, bay về chỗ cũ như lần trước. Và nhà vua lại lên đường đi tìm nó, chẳng hề nao núng chút nào.

— Hết —