Ba chàng thợ và ba câu nói

Ngày xưa có ba chàng thợ trẻ hẹn với nhau rằng trên đường đi làm thuê, ba người sẽ luôn ở bên nhau, tới thành phố nào cũng cùng làm ở thành phố ấy.

Nhưng có một dạo, các ông chủ chẳng còn việc gì cho ba người làm. Ba người sa sút tới mức quần áo rách tả tơi, chẳng còn gì mà sống. Một người nói:

— Giờ làm sao đây? Ở đây mãi thì không được nữa. Mình lại lên đường thôi. Nếu tới thành phố sau mà vẫn không có việc, thì mình dặn ông chủ quán trọ, ai ở đâu thì viết thư báo cho ông ấy, để người này còn biết tin người kia. Rồi mình chia tay nhau.

Hai người kia cũng thấy như thế là hơn cả.

Ba người lên đường. Đi được một quãng thì gặp một người ăn mặc sang trọng, hỏi ba người là ai. Họ đáp:

— Chúng tôi là thợ, đang đi tìm việc. Từ trước tới giờ ba anh em vẫn đi với nhau, nhưng nếu không tìm được việc nữa thì chúng tôi phải chia tay.

— Chuyện ấy có gì khó, — người kia nói. — Nếu các anh chịu làm theo lời ta, thì các anh chẳng bao giờ thiếu tiền thiếu việc. Phải, các anh sẽ thành người sang trọng, đi xe ngựa hẳn hoi.

Một người nói:

— Nếu không hại tới linh hồn và phần rỗi của chúng tôi, thì chúng tôi xin làm.

— Không đâu, — người kia đáp, — ta chẳng đòi phần gì ở các anh cả.

Người thứ hai thì đã kịp liếc xuống chân ông ta, thấy một bên là chân ngựa, một bên là chân người, nên không muốn dây vào. Nhưng quỷ nói:

— Các anh cứ yên tâm, ta không nhắm vào các anh đâu. Ta nhắm vào linh hồn của một kẻ khác, kẻ ấy đã thuộc về ta một nửa rồi, chỉ chờ cho tội ác của hắn đầy tràn nữa thôi.

Thấy mình không có gì phải sợ, ba người ưng thuận. Quỷ bèn nói điều nó muốn. Hễ ai hỏi gì, người thứ nhất phải đáp: "Cả ba chúng tôi." Người thứ hai: "Vì tiền." Người thứ ba: "Và thế là phải." Cứ phải nói lần lượt nối nhau như thế, ngoài ra không được nói thêm một lời nào khác. Nếu trái lời, tiền sẽ biến mất sạch ngay. Còn chừng nào giữ đúng, thì túi ba người lúc nào cũng đầy.

Để khởi đầu, quỷ cho ngay ba người bao nhiêu tiền mang nổi, rồi bảo họ vào thành, tới đúng quán trọ nó chỉ sẵn. Ba người bước vào quán. Chủ quán ra đón, hỏi:

— Các anh dùng bữa chứ?

Người thứ nhất đáp:

— Cả ba chúng tôi.

— Ừ, — chủ quán nói, — tôi cũng nghĩ thế.

Người thứ hai:

— Vì tiền.

— Tất nhiên rồi, — chủ quán nói.

Người thứ ba:

— Và thế là phải.

— Phải lắm chứ, — chủ quán nói.

Thế là người ta bưng lên cho ba người những món ăn ngon, thức uống ngon, hầu hạ chu đáo. Ăn xong phải trả tiền. Chủ quán đưa hoá đơn cho một người. Người ấy nói:

— Cả ba chúng tôi.

Người thứ hai:

— Vì tiền.

Người thứ ba:

— Và thế là phải.

— Dĩ nhiên là phải, — chủ quán nói. — Cả ba người trả, chứ không có tiền thì tôi chẳng cho được gì.

Ba người trả còn nhiều hơn số chủ quán đòi. Các vị khách khác ngồi xem, bảo nhau:

— Mấy người này chắc khùng.

— Ừ, khùng thật, — chủ quán nói, — đầu óc không được bình thường.

Ba người ở lại quán ấy một thời gian, chẳng nói câu nào khác ngoài: "Cả ba chúng tôi. Vì tiền. Và thế là phải." Nhưng mọi chuyện xảy ra trong quán, ba người đều thấy cả, biết cả.

Một hôm, có một nhà buôn lớn tới, mang theo rất nhiều tiền. Ông nói:

— Ông chủ quán, ông giữ hộ tôi chỗ tiền này. Có ba gã thợ khùng ở đây, tôi sợ chúng lấy trộm mất.

Chủ quán nhận giữ. Khi xách cái túi hành lý vào phòng mình, lão thấy nó nặng trĩu vàng. Lão cho ba chàng thợ ngủ ở tầng dưới, còn nhà buôn thì được một phòng riêng trên lầu.

Nửa đêm, tưởng mọi người đã ngủ cả, chủ quán cùng vợ mang theo một chiếc rìu bổ củi lên lầu, đánh chết nhà buôn giàu có. Làm xong việc ác, hai vợ chồng lại về giường nằm ngủ.

Sáng ra, cả quán náo loạn: nhà buôn nằm chết trên giường, máu me lênh láng. Khách khứa xúm lại. Chủ quán nói:

— Chính ba gã thợ khùng kia làm đấy.

Khách khứa đều cho là phải, bảo:

— Ngoài chúng ra thì còn ai vào đây nữa.

Chủ quán cho gọi ba người tới, hỏi:

— Các anh giết nhà buôn phải không?

— Cả ba chúng tôi, — người thứ nhất nói.

— Vì tiền, — người thứ hai nói.

— Và thế là phải, — người thứ ba nói.

— Đấy, mọi người nghe rõ rồi chứ, — chủ quán nói, — chính chúng nó nhận đấy.

Thế là ba người bị giải vào ngục, chờ ngày xét xử. Thấy chuyện trở nên nghiêm trọng, ba người cũng phát sợ. Nhưng đêm ấy quỷ tới, bảo:

— Các anh ráng thêm một ngày nữa thôi, đừng phá hỏng vận may của mình. Sẽ chẳng ai động tới một sợi tóc của các anh đâu.

Sáng hôm sau, ba người bị đưa ra toà. Quan toà hỏi:

— Các ngươi là kẻ giết người phải không?

— Cả ba chúng tôi.

— Vì sao các ngươi giết nhà buôn?

— Vì tiền.

— Quân độc ác, — quan toà nói, — các ngươi không sợ tội lỗi hay sao?

— Và thế là phải.

— Chúng đã nhận tội, mà lại còn ngoan cố, — quan toà nói. — Đem chúng đi xử ngay.

Thế là ba người bị dẫn ra pháp trường, và chủ quán cũng phải đứng vào vòng người xem. Đám đao phủ đã túm lấy ba người, dẫn lên đài cao, nơi viên đao phủ chính đứng chờ với lưỡi gươm tuốt trần. Bỗng một cỗ xe thắng bốn con ngựa đỏ như máu lao tới, chạy nhanh tới mức đá trên đường toé lửa. Từ cửa sổ xe có người vẫy một chiếc khăn trắng. Viên đao phủ nói:

— Có lệnh ân xá tới.

Từ trong xe cũng vọng ra tiếng kêu:

— Ân xá! Ân xá!

Rồi quỷ bước ra, trong dáng một vị quý nhân rất cao sang, quần áo lộng lẫy, nói:

— Ba người các anh vô tội. Giờ các anh được nói rồi đấy, hãy kể ra những gì các anh đã thấy và đã nghe.

Người anh cả nói:

— Chúng tôi không giết nhà buôn. Kẻ giết người đang đứng kia, trong vòng người xem.

Rồi anh chỉ vào chủ quán, nói tiếp:

— Muốn có bằng chứng, xin cứ xuống hầm rượu nhà hắn. Dưới đó còn treo nhiều người khác bị hắn giết hại.

Quan toà sai đám đao phủ đi xem. Họ thấy đúng y như lời. Khi họ về báo lại, quan toà cho giải chủ quán lên đài mà chém đầu. Bấy giờ quỷ mới bảo ba người:

— Giờ ta đã có được linh hồn mà ta muốn. Còn các anh được tự do, và có đủ tiền tiêu suốt đời.

— Hết —