Bài hát và ông trung sĩ

Ở một tiệm ăn mở cửa thâu đêm trên khu phố Brốt-uê, sáu người ngồi ăn khuya quanh một chiếc bàn đang làm ồn quá mức. Ông quản lý đã ba lần đi ngang qua, lịch sự liếc mắt nhắc nhở. Nhưng cuộc tranh cãi của họ đã quá gay gắt, một ánh mắt của ông quản lý không dập nổi. Lúc ấy là nửa đêm, tiệm ăn đông nghịt khách từ các nhà hát quanh vùng kéo về. Hẳn trong đám khán giả vừa tan ấy có người đã nhận ra, trong nhóm sáu người cãi cọ kia, gương mặt các diễn viên của Đoàn Hài kịch Ca-rôn.

Bốn trong sáu người là cả đoàn. Một người khác là tác giả vở hài kịch ngắn "Cô nàng lẳng lơ vui tính", vở mà nhóm diễn viên bốn người này đã diễn khá thành công ở mấy nhà hát tạp kỹ trong thành phố. Người thứ sáu ngồi bàn chẳng có chút vai vế gì trong giới nghệ thuật, nhưng là người đã ra lệnh cho biết bao con tôm hùm phải bỏ mạng.

Cả sáu người ầm ĩ duy trì cuộc tranh luận. Chẳng ai trong nhóm chịu im, trừ một người chỉ lên tiếng khi những kẻ đang hăng máu dồn hỏi tới tấp. Đó là anh diễn viên hài của vở "Cô nàng lẳng lơ vui tính", một chàng trai có gương mặt quá u sầu so với nghề của mình.

Cuộc khẩu chiến của bốn cái lưỡi không biết tiết chế nhắm thẳng vào cô Cla-rít Ca-rôn, ngôi sao lấp lánh của đoàn hát nhỏ. Trừ anh diễn viên hài mặt mày ủ dột, mọi người trong nhóm đều đồng lòng hăng hái đổ lên đầu cô tội gây ra một tai hoạ hệ trọng nào đó. Họ nói với cô tới năm mươi lần:

— Lỗi tại cô, Cla-rít ạ. Chỉ tại mình cô làm hỏng màn ấy. Chỉ dạo gần đây cô mới diễn thế. Cứ đà này thì vở sẽ phải rút khỏi chương trình mất.

Cô Ca-rôn thừa sức đấu với cả bốn người. Dòng máu Pháp cho cô một tính cách sôi nổi, dễ dàng bùng lên thành cơn thịnh nộ. Đôi mắt to của cô loé lên lời chối bỏ nóng bỏng về phía những kẻ buộc tội. Hai cánh tay thon thả, biết nói của cô luôn đe doạ bát đĩa trên bàn. Giọng nữ cao trong vắt của cô vút lên, lẽ ra đã thành tiếng hét nếu nó không có một chất nhạc tinh khiết đến vậy. Cô ném trả bốn kẻ tấn công những lời tố cáo của họ bằng một giọng ngọt ngào, nhưng vang quá xa so với một tiệm ăn trên phố Brốt-uê.

Cuối cùng họ làm cạn sạch sự kiên nhẫn của cô, cả với tư cách đàn bà lẫn nghệ sĩ. Cô bật dậy như một con báo, chỉ một cái vung tay đế vương đã kịp làm vỡ tan nửa tá đĩa và cốc, rồi thách thức những kẻ phê phán mình. Họ đứng dậy cãi to hơn nữa. Anh diễn viên hài thở dài, trông buồn hơn một chút và thờ ơ hơn một chút. Ông quản lý lật đật chạy tới xin hoà. Ngay lập tức người ta bảo ông cút đi chỗ khác chơi.

Thế là ông quản lý nổi giận. Ông ra hiệu bằng tay, một anh bồi bàn lẻn ra cửa. Hai mươi phút sau, nhóm sáu người đã đứng trong đồn cảnh sát, trước mặt một ông trung sĩ trực bàn tóc hoa râm, điềm tĩnh như một triết gia.

— Gây rối trật tự trong tiệm ăn, — viên cảnh sát dẫn cả nhóm tới nói.

Tác giả vở "Cô nàng lẳng lơ vui tính" bước lên trước. Anh ta đeo kính kẹp mũi, mặc lễ phục buổi tối, mặc dù đôi giày của anh vốn là giày da màu nâu trước khi gặp lọ xi đen bóng.

— Thưa ông trung sĩ, — anh ta nói, giọng phát ra từ cổ họng như một danh ca kịch nói, — tôi xin phản đối việc bắt giữ này. Các diễn viên đang diễn một vở kịch nhỏ do tôi viết ngồi ăn tối nhẹ cùng tôi và một người bạn. Chúng tôi quá say sưa tranh luận xem ai trong số các diễn viên chịu trách nhiệm về một màn trong vở, cái màn mà dạo gần đây diễn nhạt tới mức vở kịch sắp thất bại. Có thể chúng tôi hơi ồn ào, và không chịu được việc người của tiệm ăn chen vào. Nhưng chuyện ấy rất hệ trọng với tất cả chúng tôi. Ông thấy đấy, chúng tôi không say, và chẳng phải loại người muốn gây rối. Tôi mong vụ này sẽ không bị truy cứu, và chúng tôi được phép ra về.

— Ai đứng ra tố cáo? — Ông trung sĩ hỏi.

— Tôi đây, — một giọng nói đeo tạp dề trắng vang lên phía sau. — Tiệm ăn cử tôi tới. Cả bọn này làm loạn, đập vỡ bát đĩa.

— Bát đĩa đã đền tiền rồi, — nhà soạn kịch nói. — Đâu phải cố tình đập vỡ. Vì giận dữ, bởi chúng tôi trách cô ấy làm hỏng màn kịch, nên cô...

— Không phải thế đâu, ông trung sĩ! — Giọng trong trẻo của cô Cla-rít Ca-rôn kêu lên.

Khoác chiếc áo choàng lụa dài màu nâu nhạt, đội chiếc mũ cắm lông đỏ, cô nhảy tới trước bàn.

— Không phải lỗi tại tôi, — cô phẫn nộ kêu lên. — Sao họ dám nói thế! Tôi đóng vai chính từ ngày vở được dựng, và nếu ông muốn biết ai làm cho nó thành công thì cứ hỏi khán giả. Thế thôi.

— Cô Ca-rôn nói đúng một phần, — tác giả nói. — Suốt năm tháng trời, vở hài kịch là món hút khách ở những nhà hát tốt nhất. Nhưng hai tuần nay nó mất dần cảm tình của khán giả. Trong vở có một màn mà cô Ca-rôn từng diễn rất thành công. Bây giờ thì cô ấy chẳng được lấy một tràng vỗ tay. Cô ấy làm hỏng nó vì diễn khác hẳn ngày trước.

— Không phải lỗi tại tôi, — nữ diễn viên nhắc lại.

— Trong màn ấy chỉ có hai người, — nhà soạn kịch nóng nảy cãi, — cô với Đen-ma đây...

— Thế thì lỗi tại anh ta, — cô Ca-rôn tuyên bố, đôi mắt đen loé lên một tia khinh bỉ nhanh như chớp.

Anh diễn viên hài đón lấy tia nhìn ấy, rồi càng u sầu hơn khi nhìn chằm chằm vào mấy tấm ván ghép mặt bàn ông trung sĩ.

Đêm ấy ở đồn cảnh sát này buồn tẻ. Tính tò mò đã cùn mòn từ lâu của ông trung sĩ thức dậy một chút.

— Tôi đã nghe anh rồi, — ông nói với tác giả.

Rồi ông quay sang bà diễn viên trong đoàn, người mặt gầy, dáng khắc khổ, đóng vai "Dì Ngọn Củ Cải" trong vở hài kịch nhỏ.

— Theo bà, ai làm hỏng cái màn mà các vị đang làm ầm lên ấy?

— Tôi chẳng phải loại hay nói xấu người khác, — bà ta đáp, — ai cũng biết thế. Vì vậy, khi tôi nói rằng màn ấy lần nào Cla-rít cũng hỏng, là tôi đánh giá nghệ thuật của cô ấy chứ không phải con người cô ấy. Có thời cô ấy diễn màn ấy tuyệt lắm. Giờ thì diễn tệ hết chỗ nói. Cứ thế này thì vở chết mất.

Ông trung sĩ nhìn anh diễn viên hài.

— Theo tôi hiểu thì anh và cô đây diễn chung màn ấy. Chắc hỏi anh ai trong hai người làm hỏng nó thì cũng vô ích nhỉ?

Anh diễn viên hài tránh những tia sáng chiếu thẳng tới từ hai vì sao cố định là đôi mắt cô Ca-rôn.

— Tôi không biết, — anh nói, nhìn xuống mũi giày da bóng của mình.

— Anh có phải diễn viên không? — Ông trung sĩ hỏi một gã trai lùn tịt có gương mặt người trung niên.

— Ơ hay! — Nhân chứng cuối cùng của giới sân khấu đáp. — Ông có thấy cây giáo sắt tây nào trong tay tôi đâu, phải không? Từ lúc vào đây ông có nghe tôi hô "Kìa, Hoàng đế tới!" lần nào đâu, phải không? Tôi nghĩ tôi đứng trên sân khấu cũng đủ lâu để người ta khỏi hốt hoảng tưởng tôi là một làn khói mỏng bốc lên trên hàng đèn chiếu.

— Theo ý anh, nếu anh có ý kiến, — ông trung sĩ nói, — thì cái giá lạnh đóng băng trên màn kịch ấy là do cô hay do cậu diễn chung với cô gây ra?

Gã trai trung niên có vẻ đau lòng.

— Tôi rất tiếc phải nói, — gã đáp, — rằng cô Ca-rôn có vẻ đã đánh mất sự chắc tay ở màn ấy. Ở những chỗ khác trong vở cô ấy vẫn diễn tốt, nhưng... nhưng tôi nói với ông, ông trung sĩ, cô ấy diễn được. Cô ấy đã từng diễn hay chẳng kém ai, và cô ấy sẽ lại diễn được.

Cô Ca-rôn chạy tới, mặt bừng sáng, tim đập rộn.

— Cảm ơn anh, Gim-mi, đây là lời tử tế đầu tiên em được nghe sau bao nhiêu ngày, — cô kêu lên.

Rồi cô quay gương mặt háo hức về phía bàn.

— Tôi sẽ cho ông thấy, ông trung sĩ, tôi có đáng trách hay không. Tôi sẽ cho họ thấy tôi có diễn được màn ấy hay không. Nào, anh Đen-ma, ta bắt đầu thôi. Ông cho phép chúng tôi chứ, ông trung sĩ?

— Mất bao lâu? — Ông trung sĩ hỏi, vẻ ngờ vực.

— Tám phút, — nhà soạn kịch nói. — Cả vở chỉ có ba mươi phút.

— Cứ diễn đi, — ông trung sĩ nói. — Phần lớn các vị có vẻ đứng về phe chống lại cô bé. Có khi cô ấy có quyền đập vỡ một hai cái đĩa trong tiệm ăn ấy thật. Ta cứ xem cô ấy diễn thế nào đã rồi hẵng xét chuyện kia.

Bà quản giáo của đồn cảnh sát nãy giờ vẫn đứng gần đó nghe cuộc tranh cãi kỳ lạ. Bà tiến lại gần hơn, đứng cạnh ghế ông trung sĩ. Hai ba anh cảnh sát dự bị to lớn cũng ngáp ngắn ngáp dài đi vào.

— Trước khi bắt đầu màn kịch, — nhà soạn kịch nói, — và giả sử ông chưa xem vở "Cô nàng lẳng lơ vui tính", tôi xin giải thích ngắn gọn nhưng cần thiết. Đây là một vở hài kịch ca nhạc kiêm hề nhại. Đúng như tên vở, vai của cô Ca-rôn là một cô nàng lẳng lơ vui tính, nghịch ngợm, tinh quái, không có trái tim. Cô ấy giữ tính cách ấy suốt phần hài kịch của vở. Và tôi đã dựng những màn ca múa sao cho cô ấy vẫn giữ và thể hiện được cùng tính cách lẳng lơ ấy. Thế này, màn mà chúng tôi không hài lòng với cách diễn của cô Ca-rôn gọi là "điệu múa khỉ đột". Cô ấy hoá trang thành một nàng tiên rừng, và có một màn hát múa lớn với một con khỉ đột, do anh Đen-ma, diễn viên hài, đóng. Sân khấu dựng cảnh một khu rừng nhiệt đới. Màn ấy ngày trước được khán giả gọi ra chào bốn năm lần. Cái chính là diễn xuất và điệu múa. Suốt năm tháng trời, đó là thứ buồn cười nhất New York. Bài hát của Đen-ma, "Anh sẽ đưa em về tổ ấm rừng xanh", hát trong lúc anh và cô Ca-rôn nhảy nhót đuổi bắt giữa những cây nhiệt đới, là một thành công lớn.

— Thế bây giờ màn ấy có vấn đề gì? — Ông trung sĩ hỏi.

— Cô Ca-rôn làm hỏng nó ngay giữa chừng, — nhà soạn kịch giận dữ nói.

Với một cử chỉ rộng của đôi cánh tay chẳng lúc nào yên, nữ diễn viên vẫy nhóm khán giả nhỏ lùi lại, chừa một khoảng trống trước bàn làm nơi cô được minh oan hay chịu thất bại. Rồi cô giật phăng chiếc áo choàng dài màu nâu nhạt, quăng lên cánh tay anh cảnh sát vẫn đang đứng giữa họ làm nhiệm vụ.

Cô Ca-rôn đi ăn khuya với chiếc áo choàng kín đáo, nhưng bên trong vẫn mặc nguyên bộ trang phục nàng tiên rừng nhiệt đới. Chiếc váy kết bằng lá dương xỉ chấm đầu gối. Trông cô như một con chim ruồi, xanh lục, vàng óng và tím biếc.

Rồi cô múa một điệu múa chập chờn, kỳ ảo, bước chân nhanh nhẹn, nhẹ bỗng, lượn vòng tới mức ba thành viên kia của Đoàn Hài kịch Ca-rôn phải vỗ tay trước tài nghệ ấy.

Tới đúng lúc, Đen-ma nhảy ra bên cạnh cô, bắt chước những cú nhảy vụng về, gớm ghiếc của con khỉ đột buồn cười tới mức chính ông trung sĩ tóc hoa râm cũng bật ra một tiếng cười ngắn, như tiếng ổ khoá sập lại. Hai người cùng múa điệu múa khỉ đột, và được mọi người vỗ tay.

Rồi bắt đầu phần kỳ quặc nhất của màn kịch, cảnh con khỉ đột tán tỉnh nàng tiên. Bản thân nó cũng là một điệu múa, lạ lùng và tinh nghịch. Nàng tiên vừa lẳng lơ vừa quyến rũ lùi dần, con khỉ đột đuổi theo, hát bài "Anh sẽ đưa em về tổ ấm rừng xanh".

Đó là một bài hát hay. Lời bài hát thì vớ vẩn, cho hợp với vở kịch, nhưng nhạc thì đáng được đặt vào chỗ tốt hơn. Đen-ma cất giọng nam cao đầy đặn, có một chất giọng khiến những lời ca bông lơn kia phải hổ thẹn.

Suốt một đoạn của bài hát, nàng tiên rừng làm những động tác uốn lượn kỳ quặc được dàn dựng cho màn kịch. Tới giữa đoạn thứ hai, cô đứng sững lại, gương mặt mang một vẻ lạ lùng, như đang mơ màng nhìn vào sâu thẳm khu rừng trên sân khấu. Cú nhảy cuối cùng của con khỉ đột đưa nó tới bên chân cô. Nó quỳ ở đó, nắm tay cô, cho tới khi hát hết bài ca ám ảnh, bài ca nằm giữa vở hài kịch ngớ ngẩn như một viên kim cương gắn trong cục ma-tít.

Khi Đen-ma ngừng hát, cô Ca-rôn giật mình, đưa cả hai tay lên che dòng nước mắt bỗng tuôn trào.

— Đấy! — Nhà soạn kịch kêu lên, khoa tay múa chân dữ dội. — Đấy, ông thấy chưa, ông trung sĩ. Suốt hai tuần nay, buổi diễn nào cô ấy cũng làm hỏng màn ấy đúng y như thế. Tôi đã van cô ấy hãy nhớ rằng cô ấy đâu phải đang đóng vai Ô-phê-li-a hay Giu-li-ét. Bây giờ ông còn lạ gì khi chúng tôi mất kiên nhẫn nữa? Khóc vì bài hát của con khỉ đột! Vở kịch thế là đi đứt!

Thoát ra khỏi cơn mê, dù đó là cơn mê gì, nàng tiên rừng bỗng bừng bừng nổi giận, chỉ ngón tay tuyệt vọng vào Đen-ma.

— Là anh, chính anh đã làm thế này! — Cô kêu lên như điên. — Trước đây anh chưa bao giờ hát bài ấy theo kiểu ấy, mới gần đây thôi. Là tại anh.

— Tôi chịu thua, — ông trung sĩ nói.

Đúng lúc ấy, bà quản giáo tóc bạc của đồn cảnh sát từ phía sau ghế ông trung sĩ bước ra.

— Chẳng lẽ phải để một bà già dạy cho tất cả các người à? — Bà nói.

Bà tới bên cô Ca-rôn, cầm lấy tay cô.

— Cậu ấy đang mòn cả tim vì cháu đấy, cháu ạ. Ngay từ nốt nhạc đầu tiên cậu ấy hát, cháu không nghe ra sao? Mọi trò nhào lộn khỉ đột của cậu ấy cũng chẳng giấu nổi bà. Cháu vừa mù lại vừa điếc à? Vì thế nên cháu mới không diễn nổi vai của mình đấy, con ạ. Cháu có yêu cậu ấy không, hay cậu ấy phải làm khỉ đột tới hết đời?

Cô Ca-rôn quay phắt lại, bắt lấy Đen-ma bằng một tia nhìn nhanh như chớp. Anh tiến về phía cô, vẻ u sầu.

— Anh có nghe không, anh Đen-ma? — Cô hỏi, hơi thở nghẹn lại.

— Có, — anh diễn viên hài nói. — Đúng thế đấy. Anh tưởng nói ra cũng vô ích. Anh đã cố cho em biết bằng bài hát.

— Ngốc thế! — Bà quản giáo nói. — Sao không nói ra?

— Không, không, — nàng tiên rừng kêu lên, — cách của anh ấy là hay nhất. Em không biết, nhưng... đó đúng là điều em mong mỏi, anh Bốp-bi ạ.

Cô nhảy lên như một con châu chấu xanh. Anh diễn viên hài dang rộng vòng tay, và... mỉm cười.

— Cút ra khỏi đây, — ông trung sĩ trực ban gầm lên với anh bồi bàn của tiệm ăn vẫn đang đứng chờ. — Ở đây chẳng có việc gì cho anh cả.

— Hết —