Bàn tay của Tô-bin

Một hôm, tôi với Tô-bin, hai đứa chúng tôi, kéo nhau ra Cô-ni Ai-lân, vì hai đứa còn chung nhau được bốn đô-la, mà Tô-bin thì đang cần khuây khoả. Chả là cô Ca-ti Ma-hoóc-nơ, người yêu của nó, người hạt Xli-gô bên Ai-len, đã biệt tăm từ ba tháng nay, kể từ khi cô lên đường sang Mĩ, mang theo hai trăm đô-la tiền dành dụm của cô, cộng với một trăm đô-la là tiền bán cái gia sản Tô-bin được thừa kế, gồm một căn nhà tranh xinh xắn với một con lợn bên đầm lầy quê nhà. Từ bức thư báo tin cô đã lên đường sang với nó, Tô-bin chẳng nghe thấy hay nhìn thấy một chút tin tức gì về cô Ca-ti Ma-hoóc-nơ nữa. Tô-bin đã đăng báo tìm, nhưng chẳng tìm ra cô gái ở đâu.

Thế là tôi với Tô-bin ra Cô-ni, nghĩ bụng một vòng cầu trượt với mùi bỏng ngô có thể làm cho trái tim trong lồng ngực nó phấn chấn lên. Nhưng Tô-bin là một thằng cứng đầu, nỗi buồn cứ dính chặt vào da thịt nó. Nó nghiến răng trước những quả bóng bay kêu chí chóe. Nó chửi rủa mấy rạp chiếu bóng. Và tuy ai mời uống là nó uống, nó vẫn khinh khỉnh với trò múa rối, lại còn muốn đấm mấy tay chụp ảnh dạo hễ họ tới gần.

Vậy là tôi kéo nó xuống một lối đi lát ván bên hông, nơi các trò giải trí bớt ồn ào hơn một chút. Tới một cái lều nhỏ chừng hai mét nhân hai mét rưỡi, Tô-bin dừng lại, ánh mắt có vẻ người hơn.

— Ở đây, nó nói, tôi sẽ được khuây khoả. Tôi sẽ để bà thầy xem chỉ tay tài ba đến từ sông Nin xem tay cho tôi, xem những gì sẽ tới có tới thật không.

Tô-bin là đứa tin vào điềm báo và những chuyện trái tự nhiên trong tự nhiên. Trong đầu nó có những niềm tin chẳng hợp lẽ gì về mèo đen, về con số may mắn, và về mấy lời dự báo thời tiết trên báo.

Chúng tôi bước vào cái chuồng gà phù phép, được bày biện cho bí ẩn bằng vải đỏ với những bức tranh vẽ bàn tay có những đường chỉ chằng chịt như một ga xe lửa đầu mối. Tấm biển trên cửa ghi đây là Bà Dô-dô, Thầy Xem Tay Ai Cập. Bên trong có một mụ đàn bà béo mặc áo len đỏ thêu những hình móc câu với thú vật. Tô-bin đưa mụ mười xu và chìa một bàn tay ra. Mụ nâng bàn tay Tô-bin lên, bàn tay là anh em ruột với móng guốc ngựa kéo xe, rồi xem xét nó, như để xem nó tới đây vì bị hòn đá kẹt vào móng hay vì rơi mất móng sắt.

— Này anh kia, bà Dô-dô nói, đường số mệnh của anh cho thấy...

— Đấy đâu phải chân tôi, Tô-bin ngắt lời. Chắc chắn là nó chẳng đẹp đẽ gì, nhưng bà đang cầm lòng bàn tay tôi đấy.

— Đường chỉ cho thấy, bà thầy nói, anh sống được tới chừng tuổi này mà chẳng phải không gặp vận xui. Mà còn nữa đấy. Gò Vệ Nữ, hay đấy là vết bầm do đá đập nhỉ, cho thấy anh từng yêu. Đời anh đã gặp chuyện rắc rối vì người yêu.

— Bà ấy đang ám chỉ Ca-ti Ma-hoóc-nơ đấy, Tô-bin thì thầm với tôi, mà thì thầm to như nói.

— Tôi thấy, bà thầy nói, rất nhiều sầu khổ và gian truân với một người mà anh không thể quên. Tôi thấy những đường chỉ định danh trỏ vào chữ K và chữ M trong tên người ấy.

— Suỵt! Tô-bin bảo tôi. Mày có nghe thấy không?

— Hãy coi chừng, bà thầy nói tiếp, một người đàn ông sẫm màu và một người đàn bà sáng màu, vì cả hai sẽ mang rắc rối tới cho anh. Anh sắp có một chuyến đi trên mặt nước, và sẽ bị thiệt hại về tiền bạc. Tôi thấy một đường chỉ mang lại may mắn. Có một người đàn ông sắp bước vào đời anh, sẽ mang tới cho anh vận may. Gặp người ấy, anh sẽ nhận ra nhờ cái mũi khoằm.

— Có ghi tên ông ta không? Tô-bin hỏi. Biết tên thì tiện chào hỏi lúc ông ta tới trút vận may xuống.

— Tên ông ta, bà thầy nói, ra vẻ trầm ngâm, thì các đường chỉ không đánh vần ra, nhưng chúng cho thấy đó là một cái tên dài, và trong tên phải có chữ o. Hết rồi. Chào anh. Đừng đứng chắn cửa.

— Thật kì diệu, sao bà ấy biết hết, Tô-bin nói khi hai đứa đi ra bến tàu.

Trong lúc chen qua cổng, một gã da đen dí điếu xì gà đang cháy vào tai Tô-bin, và thế là có chuyện. Tô-bin nện vào gáy gã, các bà các cô ré lên, còn tôi nhờ nhanh trí đã kịp lôi thằng bạn nhỏ con ra khỏi đó trước khi cảnh sát tới. Mỗi lần đi vui chơi là Tô-bin lại cáu kỉnh như thế.

Trên tàu trở về, khi người ta gọi "Ai cần anh hầu bàn đẹp trai nào?", Tô-bin đã định nhận tội, vì nó đang thèm thổi bọt một vại bia. Nhưng thò tay vào túi thì nó thấy mình được tha bổng vì thiếu chứng cứ. Có kẻ đã nhân lúc lộn xộn mà quấy rầy đám tiền lẻ của nó. Thế là hai đứa ngồi khô cổ trên ghế đẩu, nghe mấy anh người Ý kéo vĩ cầm trên boong. Có thể nói Tô-bin còn rầu rĩ hơn, còn khó chịu với những vận rủi của mình hơn cả lúc mới đi.

Trên chiếc ghế dựa sát lan can có một cô gái trẻ ăn vận như để ngồi ô tô đỏ, mái tóc màu chiếc tẩu đá bọt chưa hút lần nào. Đi ngang qua, Tô-bin vô tình đá phải chân cô. Vốn lịch sự với các quý bà mỗi khi có hơi men, nó định nhấc nhẹ mũ lên để xin lỗi. Nhưng nó gạt văng cái mũ, và gió thổi cái mũ rơi tõm xuống nước.

Tô-bin quay về ngồi xuống, và tôi bắt đầu để mắt canh chừng nó, vì những tai ương của thằng này đã bắt đầu dồn dập. Mỗi khi bị vận xui dồn tới chân tường như thế, nó dễ đá gã ăn mặc đẹp nhất mà nó thấy, rồi đòi nắm quyền chỉ huy con tàu.

Một lát sau, Tô-bin chộp lấy cánh tay tôi, nói giọng kích động:

— Giôn, nó nói, mày có biết chúng mình đang làm gì không? Chúng mình đang có một chuyến đi trên mặt nước.

— Thôi nào, tôi nói, bình tĩnh lại đi. Mười phút nữa tàu cập bến rồi.

— Nhìn kìa, nó nói, cái cô sáng màu trên ghế kia. Mà mày quên cái gã sẫm màu dí lửa vào tai tao rồi à? Mà tiền của tao chẳng mất rồi đấy thôi, một đô-la sáu mươi lăm xu chứ ít à?

Tôi tưởng nó chỉ đang tổng kết các tai hoạ của mình để có cớ chính đáng mà nổi khùng, như đàn ông vẫn thường làm, nên tôi cố giảng cho nó hiểu rằng những chuyện ấy là chuyện vặt.

— Nghe này, Tô-bin nói. Mày chẳng có tai để nghe tài tiên tri hay những phép màu của người được thần linh mách bảo. Bà thầy xem tay đã nói gì từ bàn tay tao? Nó đang thành sự thật ngay trước mắt mày đấy. Bà ấy bảo: "Hãy coi chừng một người đàn ông sẫm màu và một người đàn bà sáng màu, họ sẽ mang rắc rối tới cho anh." Mày quên gã da đen rồi à, dù gã cũng đã nhận lại một ít từ nắm đấm của tao? Mày tìm cho tao một người đàn bà sáng màu hơn cô tóc vàng đã làm mũ tao rơi xuống nước xem nào? Còn một đô-la sáu mươi lăm xu tao để trong túi áo gi-lê lúc rời khỏi trường bắn đâu rồi?

Nghe Tô-bin trình bày như thế, thì đúng là có vẻ như nó chứng thực cho nghệ thuật tiên tri thật, dù tôi thấy những chuyện rủi ấy ai ra Cô-ni mà chẳng có thể gặp, chẳng cần gì tới thuật xem tay.

Tô-bin đứng dậy, đi vòng quanh boong tàu, đôi mắt nhỏ đỏ ngầu soi kĩ từng hành khách. Tôi hỏi nó làm thế là có ý gì. Chẳng bao giờ biết được trong đầu Tô-bin có gì cho tới khi nó bắt tay vào làm.

— Mày phải biết chứ, nó nói, tao đang thực hiện cuộc cứu rỗi mà các đường chỉ trong lòng bàn tay tao đã hứa. Tao đang tìm gã mũi khoằm sẽ mang may mắn tới. Chỉ có thế mới cứu được chúng mình. Giôn, cả đời mày đã bao giờ thấy một lũ quỷ sứ mũi thẳng tắp như bọn này chưa?

Đó là chuyến tàu chín rưỡi. Chúng tôi lên bờ, rồi đi bộ về khu trên qua phố Hai mươi hai, Tô-bin thì đầu trần chẳng mũ.

Ở một góc phố, dưới một ngọn đèn ga, có một người đàn ông đứng nhìn vầng trăng qua đường tàu điện trên cao. Ông ta cao lêu nghêu, ăn mặc tươm tất, ngậm điếu xì gà giữa hai hàm răng, và tôi thấy cái mũi của ông ta, từ sống mũi tới chóp mũi, ngoằn ngoèo hai khúc như rắn uốn. Tô-bin cũng nhìn thấy cùng lúc, và tôi nghe nó thở phì phò như con ngựa vừa được tháo yên. Nó đi thẳng tới chỗ người đàn ông, và tôi đi cùng nó.

— Chào ông, Tô-bin nói với người đàn ông.

Người đàn ông bỏ điếu xì gà ra khỏi miệng, chào lại, giọng xởi lởi.

— Ông làm ơn cho chúng tôi biết tên ông, Tô-bin hỏi, để chúng tôi xem nó dài cỡ nào? Có lẽ bổn phận của chúng tôi là phải làm quen với ông.

— Tên tôi, người đàn ông lịch sự nói, là Phri-đen-hau-xơ-man. Mác-xi-mớt Gi. Phri-đen-hau-xơ-man.

— Dài vừa đúng, Tô-bin nói. Thế suốt chiều dài của nó, ông có đánh vần chữ o ở chỗ nào không?

— Không, người đàn ông nói.

— Thế ông có thể đánh vần nó với một chữ o được không? Tô-bin hỏi, giọng bắt đầu lo lắng.

— Nếu lương tâm của anh, người đàn ông có cái mũi nói, không ưa những lối nói ngoại quốc, thì để chiều lòng anh, anh có thể lén nhét chữ ấy vào âm tiết áp chót.

— Thế thì được, Tô-bin nói. Ông đang đứng trước mặt Giôn Ma-lôn và Đa-ni-en Tô-bin.

— Hân hạnh lắm, người đàn ông nói, cúi chào. Và giờ, vì tôi không thể tưởng tượng được là các anh định mở một cuộc thi đánh vần ngay giữa góc phố, các anh có thể nêu một lí do hợp lẽ nào cho việc các anh được thả rông ngoài đường không?

— Căn cứ vào hai dấu hiệu, Tô-bin đáp, cố giải thích, mà ông mang trên người, theo lời bà thầy xem tay Ai Cập đọc được từ lòng bàn tay tôi, ông đã được chỉ định để lấy vận may bù lại những đường xui xẻo dẫn tới gã da đen và cô tóc vàng ngồi bắt chéo chân trên tàu, cộng thêm vụ thiệt hại tài chính một đô-la sáu mươi lăm xu. Tất cả đều đã ứng nghiệm đâu ra đấy, đúng y luật chơi.

Người đàn ông thôi hút thuốc, quay sang nhìn tôi.

— Anh có muốn sửa đổi gì cho lời trình bày ấy không, ông ta hỏi, hay anh cũng như hắn? Trông anh, tôi tưởng anh là người trông nom hắn.

— Không, tôi đáp. Chỉ có điều, móng ngựa này giống móng ngựa kia thế nào, thì ông cũng giống hệt hình ảnh vận may mà bàn tay bạn tôi báo trước thế ấy. Nếu không phải ông, thì có khi những đường chỉ trên tay thằng Đa-ni đã bị rối, tôi chẳng biết nữa.

— Những hai đứa, người đàn ông có cái mũi nói, nhìn ngược nhìn xuôi tìm bóng dáng một viên cảnh sát. Tôi rất thích được làm bạn với các anh. Chúc ngủ ngon.

Nói rồi ông ta nhét điếu xì gà vào miệng và băng qua đường, bước rảo. Nhưng Tô-bin kè sát một bên ông ta, còn tôi kè bên kia.

— Cái gì thế này! Ông ta nói, dừng lại trên vỉa hè bên kia và đẩy mũ ra sau. Các anh bám theo tôi đấy à? Tôi nói cho các anh biết, ông ta nói rất to, tôi rất hãnh diện được gặp các anh. Nhưng tôi muốn thoát khỏi các anh. Tôi về nhà đây.

— Ông cứ về, Tô-bin nói, tựa vào ống tay áo của ông ta. Ông cứ về nhà đi. Còn tôi sẽ ngồi ở cửa nhà ông cho tới sáng mai ông bước ra. Bởi mọi trông cậy đều đặt vào ông, để hoá giải lời nguyền của gã da đen, của cô tóc vàng, và của vụ thiệt hại một đô-la sáu mươi lăm xu.

— Một ảo giác lạ lùng, người đàn ông nói, quay sang tôi như một thằng điên biết điều hơn. Sao anh không đưa hắn về nhà đi?

— Ông nghe này, tôi nói với ông ta. Đa-ni-en Tô-bin vẫn tỉnh táo như xưa nay. Có thể nó hơi rối trí vì uống đủ để đầu óc chao đảo mà chưa đủ để đầu óc lắng lại, nhưng nó chỉ đang đi theo con đường chính đáng của những mê tín và những cảnh ngộ của nó, mà tôi sẽ giải thích cho ông.

Nói rồi tôi kể lại chuyện bà thầy xem tay, và chuyện ngón tay ngờ vực đã trỏ vào ông như thế nào, như một công cụ của vận may.

— Giờ thì ông hiểu cho, tôi kết luận, chỗ đứng của tôi trong vụ lộn xộn này. Theo cách tôi hiểu, tôi là bạn của thằng bạn tôi là Tô-bin. Làm bạn với kẻ giàu thì dễ, vì nó có lợi. Làm bạn với kẻ nghèo thì cũng chẳng khó, vì ta được người ta biết ơn mà phổng mũi, lại được in ảnh lên báo, đứng trước một khu nhà ổ chuột, tay nào cũng xách một thùng than và dắt một đứa trẻ mồ côi. Nhưng làm bạn thật lòng với một thằng ngốc bẩm sinh thì mới là thử thách nghệ thuật tình bạn. Và đó chính là điều tôi đang làm. Bởi theo tôi, trong lòng bàn tay tôi chẳng đọc ra được vận may nào, ngoài những gì cán cuốc đã in vào đó. Và tuy ông có cái mũi khoằm nhất thành phố New York, tôi vẫn ngờ rằng tất cả thầy bói đang hành nghề cộng lại cũng chẳng vắt được chút may mắn nào từ ông. Nhưng những đường chỉ trên tay thằng Đa-ni đã chỉ thẳng vào ông, nên tôi sẽ giúp nó thử ông cho tới khi nó tin chắc là ông đã khô kiệt.

Nghe xong, người đàn ông bỗng phá lên cười. Ông ta tựa vào góc tường mà cười một hồi lâu. Rồi ông ta vỗ vào lưng tôi và lưng Tô-bin, khoác tay mỗi đứa một bên.

— Lỗi của tôi, ông ta nói. Làm sao tôi lại có thể ngờ được có một điều tuyệt vời, kì diệu đến thế đang rẽ qua góc phố đến với tôi? Suýt nữa thì tôi bị coi là không xứng đáng. Gần đây, ông ta nói, có một quán cà phê ấm cúng, rất hợp để chiêu đãi những tính cách kì quặc. Ta hãy tới đó làm vài ly, trong khi bàn luận về sự không sẵn có của cái tuyệt đối.

Nói rồi, ông ta dẫn tôi với Tô-bin vào phòng trong của một quán rượu, gọi đồ uống, và đặt tiền lên bàn. Ông ta nhìn tôi với Tô-bin như anh em ruột thịt, và chúng tôi được mời xì gà.

— Các anh nên biết, con người định mệnh nói, tôi theo cái nghiệp người ta gọi là văn chương. Đêm đêm tôi lang thang ngoài phố, tìm những tính cách kì quặc trong đám đông và chân lí trên trời cao. Lúc các anh gặp tôi, tôi đang chiêm ngưỡng đường tàu điện trên cao trong thế đối diện với vầng sáng lớn nhất của đêm. Tàu điện nhanh là thơ ca, là nghệ thuật. Còn mặt trăng chỉ là một thiên thể khô khan, buồn tẻ, đi lại theo nếp cũ. Nhưng đó là ý kiến riêng, vì trong nghề văn chương thì mọi chuyện ngược lại. Tôi mong sẽ viết một cuốn sách để giải thích những điều lạ lùng tôi đã khám phá ra trong cuộc đời.

— Ông sẽ đưa tôi vào sách, Tô-bin nói, giọng ghê tởm. Ông sẽ đưa tôi vào sách à?

— Không đâu, người đàn ông nói, vì bìa sách chẳng chứa nổi anh. Chưa chứa nổi. Điều hay nhất tôi có thể làm là tự mình thưởng thức anh, vì thời cơ chưa chín để phá bỏ những giới hạn của chữ in. Lên trang in trông anh sẽ hoang đường lắm. Một mình tôi phải uống cạn chén hoan lạc này. Nhưng cảm ơn các anh. Tôi thật lòng biết ơn.

— Lời lẽ của ông, Tô-bin nói, thổi phì phì qua bộ ria và đấm tay xuống bàn, làm chướng mắt sự kiên nhẫn của tôi. Người ta đã hứa có vận may từ chỗ khoằm của cái mũi ông, vậy mà ông ra quả chỉ như một tiếng trống thùng. Với cái lắm mồm về sách vở của ông, ông giống như gió lùa qua khe cửa. Đấy, chắc tôi đã nghĩ là lòng bàn tay tôi nói dối, nếu không có chuyện gã da đen với cô tóc vàng ứng nghiệm, và...

— Suỵt! Người đàn ông cao lêu nghêu nói. Anh định để tướng mạo dắt mũi anh à? Cái mũi của tôi sẽ làm những gì nó làm được, trong giới hạn của nó. Ta hãy rót đầy những chiếc ly này lần nữa, vì những tính cách kì quặc nên được giữ cho ẩm ướt, chúng dễ hư hỏng trong một bầu không khí đạo đức khô khan.

Vậy là theo tôi, nhà văn kia cũng làm tròn phần mình, vì ông vui vẻ trả tiền mọi thứ, trong khi vốn liếng của tôi với Tô-bin đã cạn sạch vì lời tiên tri. Nhưng Tô-bin vẫn hậm hực, uống lặng lẽ, mắt đỏ ngầu.

Một lúc sau chúng tôi ra về, vì đã mười một giờ, và đứng lại một lát trên vỉa hè. Rồi người đàn ông bảo ông phải về nhà, và mời tôi với Tô-bin đi cùng đường. Chúng tôi tới một con phố nhỏ cách đó hai dãy nhà, có một dãy nhà gạch thềm cao, rào sắt. Người đàn ông dừng lại trước một ngôi nhà, ngước nhìn lên những ô cửa sổ trên cùng và thấy chúng đã tối.

— Đây là căn nhà khiêm tốn của tôi, ông ta nói. Và tôi bắt đầu nhận thấy qua các dấu hiệu rằng vợ tôi đã đi ngủ. Vậy nên tôi sẽ liều thết đãi các anh đôi chút. Tôi mong các anh vào gian phòng dưới tầng hầm, nơi gia đình tôi ăn cơm, và dùng chút gì đó cho phải phép. Sẽ có gà nguội ngon lành với pho mát và một hai chai bia. Mời các anh cứ vào mà ăn, vì tôi mang ơn các anh đã cho tôi một buổi tối vui vẻ.

Cái bụng đói và lương tâm của tôi với Tô-bin đều tán thành lời đề nghị, tuy nó vẫn khó lọt vào những điều mê tín của Đa-ni, khi phải nghĩ rằng vài ly rượu với một bữa ăn nguội lại là vận may mà lòng bàn tay nó đã hứa hẹn.

— Các anh cứ bước xuống mấy bậc này, người đàn ông mũi khoằm nói, còn tôi vào bằng cửa trên rồi mở cửa cho các anh. Tôi sẽ bảo cô gái mới thuê làm bếp, ông nói, pha cho các anh một bình cà phê để uống trước khi về. Cà phê Ca-ti Ma-hoóc-nơ pha ngon lắm, mà cô ấy mới từ quê sang được có ba tháng thôi đấy. Các anh vào đi, người đàn ông nói, tôi sẽ bảo cô ấy xuống với các anh ngay.

— Hết —