Bảy con ngựa non

Ngày xưa có một đôi vợ chồng nghèo sống trong một túp lều rách nát giữa rừng, xa hẳn mọi người. Họ làm ngày nào ăn ngày ấy, mà cũng phải chật vật lắm mới đủ. Họ có ba con trai, cậu út tên là Tro Bếp, vì cậu chẳng làm gì ngoài nằm bới tro trong bếp.

Một hôm, người anh cả nói anh sẽ ra đi kiếm sống. Anh được cha mẹ cho đi ngay, và lên đường ra khắp thiên hạ. Anh đi, đi mãi suốt cả ngày. Khi đêm bắt đầu xuống thì anh tới một cung điện nhà vua. Nhà vua đang đứng ngoài bậc thềm, hỏi anh đi đâu.

"Dạ, con đang đi tìm việc làm, thưa ngài," chàng trai đáp.

"Ngươi có muốn ở với ta, chăn bảy con ngựa non của ta không?" nhà vua hỏi. "Nếu ngươi trông được chúng trọn một ngày, tối về nói cho ta biết chúng ăn gì uống gì, thì ngươi sẽ được công chúa và một nửa vương quốc. Còn nếu không nói được, ta sẽ rạch ba vệt đỏ trên lưng ngươi."

Chàng trai nghĩ chăn ngựa non là việc dễ ợt, mình làm ngon lành.

Sáng hôm sau, khi trời vừa rạng, quan coi ngựa của nhà vua thả bảy con ngựa non ra. Chúng chạy biến đi, chàng trai chạy theo, gặp đâu theo đấy, qua đồi qua thung, qua rừng qua đầm lầy. Chạy như thế một lúc lâu, chàng bắt đầu mỏi. Gắng thêm một chút nữa thì chàng đã chán ngấy việc trông ngựa. Đúng lúc ấy chàng tới một khe đá, có một mụ già đang ngồi xe sợi, tay cầm con quay.

Vừa thấy chàng trai chạy theo đàn ngựa, mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt, mụ đã gọi:

"Lại đây, lại đây, con trai đẹp đẽ của ta, để ta chải tóc cho con."

Chàng trai ưng ngay. Chàng ngồi xuống khe đá bên cạnh mụ già, gối đầu lên đùi mụ. Mụ chải tóc cho chàng suốt ngày, còn chàng nằm đó mà hưởng nhàn.

Khi chiều sắp tối, chàng trai muốn đi.

"Tốt nhất là về thẳng nhà thôi," chàng nói, "vì lên cung vua cũng chẳng ích gì."

"Chờ tới lúc nhá nhem đã," mụ già nói. "Lúc ấy ngựa của vua sẽ lại chạy ngang qua đây, con cứ chạy về cùng chúng. Chẳng ai biết con đã nằm đây cả ngày thay vì trông ngựa đâu."

Khi đàn ngựa tới, mụ đưa cho chàng một chai nước và một nắm rêu, bảo chàng đưa cho vua xem, và nói rằng đó là thứ bảy con ngựa non ăn và uống.

"Ngươi đã trông ngựa trung thành và cẩn thận suốt cả ngày chưa?" nhà vua hỏi khi chàng trai tới trước mặt vua lúc tối.

"Dạ, có ạ!" chàng trai đáp.

"Thế thì ngươi nói được cho ta biết bảy con ngựa non của ta ăn gì uống gì," nhà vua bảo.

Chàng trai bèn đưa ra chai nước và nắm rêu lấy của mụ già, nói:

"Đây là đồ ăn của chúng, còn đây là đồ uống của chúng."

Thế là vua biết ngay anh ta đã trông ngựa ra sao, nổi trận lôi đình, ra lệnh cho người đuổi ngay anh ta về nhà. Nhưng trước đó phải rạch ba vệt đỏ trên lưng anh ta, rồi xát muối vào.

Chàng trai về tới nhà trong tâm trạng thế nào, ai cũng hình dung được. Anh bảo anh đã đi tìm việc một lần, nhưng không đời nào đi lần nữa.

Hôm sau, người con thứ hai nói giờ đến lượt anh ra đi tìm vận may. Cha mẹ bảo không được, bảo anh hãy nhìn lưng anh mình mà xem. Nhưng anh không chịu bỏ ý định, cứ nhất quyết mãi, mãi rất lâu sau mới được cho đi, và anh lên đường. Đi suốt một ngày, anh cũng tới cung điện nhà vua. Nhà vua đang đứng ngoài bậc thềm, hỏi anh đi đâu. Khi anh thưa là đang đi tìm việc, vua bảo anh có thể vào làm cho vua, chăn bảy con ngựa non. Rồi vua hứa với anh cũng hình phạt ấy, cũng phần thưởng ấy như đã hứa với người anh cả.

Chàng trai ưng ngay, vào làm cho nhà vua, vì anh nghĩ trông ngựa thì dễ thôi, rồi tâu vua chúng ăn gì uống gì là xong.

Lúc trời mờ sáng, quan coi ngựa thả bảy con ngựa non ra. Chúng lại chạy biến đi, qua đồi qua thung, chàng trai chạy theo. Nhưng mọi chuyện xảy đến với anh y như với người anh cả. Chạy theo ngựa rất lâu, nóng nực mệt mỏi, anh đi ngang một khe đá có một mụ già đang ngồi xe sợi, và mụ gọi:

"Lại đây, lại đây, con trai đẹp đẽ của ta, để ta chải tóc cho con."

Chàng trai thích quá, mặc cho đàn ngựa muốn chạy đâu thì chạy, ngồi xuống khe đá bên cạnh mụ già. Anh cứ thế ngồi gối đầu lên đùi mụ, thảnh thơi suốt cả ngày dài.

Chiều tối đàn ngựa chạy về, anh cũng được mụ già cho một nắm rêu và một chai nước để mang đến trình vua. Nhưng khi vua hỏi:

"Ngươi nói được cho ta biết bảy con ngựa non của ta ăn gì uống gì không?"

Chàng trai giơ nắm rêu và chai nước ra, thưa:

"Dạ có, đây là đồ ăn của chúng, còn đây là đồ uống của chúng."

Vua lại nổi giận, ra lệnh rạch ba vệt đỏ trên lưng chàng trai, rắc muối lên, rồi đuổi ngay về nhà. Về đến nhà, anh cũng kể lại mọi chuyện đã xảy ra, và anh cũng bảo anh đã đi tìm việc một lần, nhưng không đời nào đi lần nữa.

Sang ngày thứ ba, Tro Bếp đòi lên đường. Cậu bảo cậu muốn tự mình thử trông bảy con ngựa non xem sao.

Hai người anh cười cậu, chế giễu cậu.

"Gì cơ! Bọn anh còn hỏng bét thế kia mà mày tưởng mày làm được à? Trông mày đúng là sắp thành công đấy, cái thằng chẳng làm gì ngoài nằm bới tro!" họ nói.

"Có chứ, em cứ đi," Tro Bếp nói, "vì em đã quyết thế rồi."

Hai người anh cười cậu, cha mẹ van cậu đừng đi, nhưng tất cả đều vô ích, và Tro Bếp lên đường. Đi suốt cả ngày, khi bóng tối bắt đầu xuống, cậu cũng tới cung điện nhà vua.

Nhà vua đứng ngoài bậc thềm, hỏi cậu đi đâu.

"Con đang đi tìm việc làm ạ," Tro Bếp nói.

"Thế ngươi từ đâu tới?" nhà vua hỏi, vì giờ vua đã muốn biết thêm chút ít về người ta trước khi nhận ai vào làm.

Tro Bếp kể cậu từ đâu tới, cậu là em của hai người đã trông bảy con ngựa non cho vua. Rồi cậu hỏi xem ngày mai cậu có được thử trông chúng không.

"Ôi, đồ đáng xấu hổ!" nhà vua nói, vì chỉ nghĩ tới hai gã kia vua đã điên tiết. "Nếu ngươi là em hai đứa ấy thì ngươi cũng chẳng ra gì. Ta chán ngấy cái hạng ấy rồi."

"Dạ, nhưng con đã tới đây rồi, ngài cứ cho con thử một lần xem sao," Tro Bếp nói.

"Thôi được, nếu ngươi nhất định muốn chuốc vạ vào thân thì cứ làm theo ý ngươi," nhà vua nói.

"Con thì muốn được công chúa hơn nhiều," Tro Bếp nói.

Sáng hôm sau, lúc trời mờ sáng, quan coi ngựa lại thả bảy con ngựa non ra. Chúng chạy đi qua đồi qua thung, qua rừng qua đầm lầy, Tro Bếp chạy theo sau. Chạy như thế một lúc lâu, cậu cũng tới khe đá. Mụ già lại ngồi đó xe sợi, gọi Tro Bếp:

"Lại đây, lại đây, con trai đẹp đẽ của ta, để ta chải tóc cho con."

"Bà muốn thì lại đây mà chải!" Tro Bếp nói, vừa nhảy vừa chạy vụt qua, tay vẫn nắm chặt đuôi một con ngựa non.

Khi đã qua khỏi khe đá an toàn, con ngựa non nhỏ nhất nói:

"Cậu leo lên lưng tôi đi, vì mình còn phải đi xa lắm."

Cậu bé làm theo.

Rồi họ cứ thế đi xa, xa lắm.

"Bây giờ cậu có thấy gì không?" con ngựa non hỏi.

"Không," Tro Bếp nói.

Họ lại đi thêm một quãng xa nữa.

"Bây giờ cậu có thấy gì không?" con ngựa non hỏi.

"Ôi, không," cậu bé nói.

Đi như thế thêm một quãng xa, xa lắm, con ngựa non lại hỏi:

"Bây giờ cậu có thấy gì không?"

"Có, giờ tôi thấy một cái gì trắng trắng," Tro Bếp nói. "Trông như thân một cây bạch dương to lắm."

"Đúng rồi, mình sẽ vào chỗ ấy," con ngựa non nói.

Tới chỗ thân cây, con ngựa non lớn nhất húc đổ nó sang một bên. Họ thấy chỗ thân cây vừa đứng có một cánh cửa. Bên trong có một căn buồng nhỏ, trong buồng hầu như chẳng có gì ngoài một cái lò sưởi nhỏ và đôi cái ghế dài. Nhưng sau cánh cửa có treo một thanh gươm to gỉ sét và một cái bình nhỏ.

"Cậu có vung được thanh gươm kia không?" con ngựa non hỏi.

Tro Bếp thử, nhưng không vung nổi. Thế là cậu phải uống một ngụm trong bình, rồi một ngụm nữa, rồi thêm một ngụm nữa. Sau đó cậu vung thanh gươm nhẹ như không.

"Tốt lắm," con ngựa non nói. "Giờ cậu phải mang thanh gươm theo. Đúng ngày cưới, cậu hãy dùng nó chặt đầu cả bảy anh em chúng tôi, rồi chúng tôi sẽ lại thành hoàng tử như xưa. Vì chúng tôi là anh em của nàng công chúa mà cậu sẽ cưới, khi cậu tâu được với vua chúng tôi ăn gì uống gì. Nhưng có một con quỷ khổng lồ hùng mạnh đã yểm bùa lên chúng tôi. Chặt đầu chúng tôi xong, cậu phải hết sức cẩn thận đặt mỗi cái đầu ở phía đuôi của đúng cái thân trước kia của nó. Rồi bùa yểm của con quỷ sẽ mất hết hiệu nghiệm."

Tro Bếp hứa sẽ làm thế, rồi họ đi tiếp.

Đi một quãng xa, xa lắm, con ngựa non nói:

"Cậu có thấy gì không?"

"Không," Tro Bếp nói.

Họ đi tiếp một quãng rất xa nữa.

"Còn bây giờ?" con ngựa non hỏi. "Giờ cậu vẫn chẳng thấy gì à?"

"Than ôi, không," Tro Bếp nói.

Họ lại đi tiếp, hết dặm này tới dặm khác, qua đồi qua thung.

"Nào," con ngựa non nói, "giờ cậu có thấy gì không?"

"Có," Tro Bếp nói. "Giờ tôi thấy một vệt gì xanh xanh, ở xa, xa lắm."

"Đó là một con sông," con ngựa non nói, "mình phải qua sông."

Trên sông có một cây cầu dài, đẹp đẽ. Qua tới bờ bên kia, họ lại đi một quãng xa, xa lắm. Rồi một lần nữa con ngựa non hỏi Tro Bếp có thấy gì không. Có, lần này cậu thấy một cái gì đen đen, ở xa, xa lắm, trông khá giống một ngọn tháp nhà thờ.

"Đúng rồi," con ngựa non nói, "mình sẽ vào đó."

Vào tới sân nhà thờ, bảy con ngựa non hoá thành người, trông như các con trai của một ông vua, áo xống lộng lẫy sáng ngời. Họ vào nhà thờ, nhận bánh thánh và rượu thánh từ tay vị linh mục đứng trước bàn thờ. Tro Bếp cũng vào theo. Khi linh mục đặt tay lên đầu các hoàng tử và đọc lời ban phước xong, họ lại ra khỏi nhà thờ. Tro Bếp cũng ra theo, nhưng cậu mang theo một bình rượu và một ít bánh thánh. Bảy hoàng tử vừa ra tới sân nhà thờ thì lại hoá thành ngựa non. Tro Bếp leo lên lưng con nhỏ nhất, và họ quay về theo đường cũ, có điều đi nhanh hơn nhiều, nhiều lắm.

Họ qua cây cầu trước, rồi qua thân cây bạch dương, rồi qua chỗ mụ già ngồi xe sợi trong khe đá. Họ phóng qua nhanh đến nỗi Tro Bếp không nghe rõ mụ già rít lên những gì sau lưng mình, chỉ nghe đủ để hiểu rằng mụ đang giận điên lên.

Họ về tới cung lúc trời đã gần tối hẳn. Chính nhà vua đang đứng ngoài sân chờ.

"Ngươi đã trông ngựa cẩn thận và trung thành suốt cả ngày chưa?" vua hỏi Tro Bếp.

"Con đã cố hết sức," Tro Bếp đáp.

"Thế thì ngươi nói được cho ta biết bảy con ngựa non của ta ăn gì uống gì?" nhà vua hỏi.

Tro Bếp bèn rút ra bánh thánh và bình rượu, đưa cho vua xem.

"Đây là đồ ăn của chúng, còn đây là đồ uống của chúng," cậu nói.

"Đúng, ngươi đã trông ngựa siêng năng và trung thành," nhà vua nói, "ngươi sẽ được công chúa và một nửa vương quốc."

Thế là mọi thứ được sửa soạn cho đám cưới. Nhà vua bảo đám cưới phải thật long trọng, thật lộng lẫy, cho khắp thiên hạ ai cũng nghe, ai cũng hỏi han.

Nhưng khi mọi người ngồi vào tiệc cưới, chú rể đứng dậy, đi xuống chuồng ngựa, bảo là chàng quên một việc phải đi xem lại. Xuống tới nơi, chàng làm đúng như lũ ngựa non đã dặn, chặt đầu cả bảy con. Con lớn nhất trước, rồi con thứ hai, cứ theo thứ tự tuổi tác. Chàng hết sức cẩn thận đặt mỗi cái đầu ở phía đuôi của đúng con ngựa non có cái đầu ấy. Làm xong, tất cả ngựa non lại hoá thành hoàng tử.

Khi chàng trở lại tiệc cưới cùng bảy hoàng tử, nhà vua mừng quá, vừa hôn Tro Bếp vừa vỗ vai chàng bồm bộp, còn cô dâu thì càng mến chàng hơn trước gấp bội.

"Nửa vương quốc của ta đã là của con rồi," nhà vua nói, "còn nửa kia sẽ là của con khi ta chết. Vì giờ các con trai ta đã thành hoàng tử trở lại, chúng sẽ tự gây dựng được xứ sở, vương quốc cho mình."

Vì thế, ai cũng tin được rằng đám cưới ấy vui vẻ, rộn ràng biết bao.

— Hết —