Chàng rắn thần

Ngày xửa ngày xưa có một bà nông dân nghèo, mong có một đứa con tới mức sẵn sàng đổi hết những gì mình có, nhưng mãi vẫn chẳng có.

Một hôm, chồng bà vào rừng nhặt củi. Mang củi về nhà, ông thấy giữa đám cành con có một con rắn nhỏ xinh xắn.

Bà vợ tên là Xa-ba-ten-la. Thấy con vật bé nhỏ, bà thở dài thườn thượt:

— Đến loài rắn cũng có con có cái. Chỉ mình tôi là bất hạnh, chẳng có lấy một mụn con.

Bà vừa dứt lời thì, lạ thay, con rắn nhỏ ngẩng lên nhìn thẳng vào mặt bà mà nói:

— Bà không có con, vậy bà hãy làm mẹ của tôi. Tôi hứa bà sẽ không bao giờ phải hối hận, vì tôi sẽ thương bà như con đẻ.

Thoạt đầu nghe rắn biết nói, bà Xa-ba-ten-la sợ chết khiếp. Nhưng rồi bà lấy hết can đảm, đáp:

— Chỉ riêng vì tấm lòng tốt của con thôi, mẹ cũng đã bằng lòng rồi. Mẹ sẽ thương con, chăm sóc con như một người mẹ.

Thế là bà dành cho con rắn một cái hốc nhỏ trong nhà làm giường, nuôi nó bằng những món ngon nhất bà nghĩ ra được, và cứ như thể thương nó bao nhiêu cũng chưa đủ. Ngày qua ngày, con rắn lớn thêm, béo thêm. Rồi một buổi sáng, nó nói với ông nông dân Cô-la Mát-tê-ô, người mà nó vẫn coi là cha:

— Cha kính yêu, con đã tới tuổi lập gia đình, con muốn lấy vợ.

Ông Mát-tê-ô đáp:

— Cha bằng lòng lắm. Cha sẽ cố tìm một con rắn khác như con, rồi dạm hỏi cho hai đứa.

Con rắn đáp:

— Ấy, làm thế thì con có khác gì lũ rắn độc, lũ bò sát đâu, con không muốn thế chút nào. Không, con muốn cưới con gái nhà vua kia. Vậy cha đi ngay đi, xin vào chầu vua, và tâu với ngài rằng có một con rắn muốn cưới con gái ngài.

Ông Cô-la Mát-tê-ô vốn có phần khờ khạo, cứ thế đi tới chỗ nhà vua như lời con dặn. Được vào chầu, ông tâu:

— Muôn tâu bệ hạ, tôi thường nghe nói hỏi thì chẳng mất gì, nên tôi tới tâu để bệ hạ rõ: có một con rắn muốn cưới con gái bệ hạ. Tôi muốn biết bệ hạ có bằng lòng gả chim bồ câu cho rắn không ạ?

Nhà vua nhìn qua đã biết ông này khờ, muốn tống đi cho rảnh, bèn phán:

— Về bảo bạn rắn của ngươi rằng nếu trước trưa mai nó biến được cung điện này thành ngà voi, khảm vàng khảm bạc, thì ta sẽ gả con gái cho nó.

Rồi nhà vua cười ha hả, cho ông nông dân lui.

Cô-la Mát-tê-ô về kể lại, con rắn nhỏ chẳng có vẻ gì bối rối, chỉ bảo:

— Sáng mai, trước khi mặt trời mọc, cha vào rừng hái một bó cỏ xanh, rồi lấy cỏ ấy chà lên ngưỡng cửa cung điện, cha sẽ thấy chuyện gì xảy ra.

Cô-la Mát-tê-ô, như đã nói, khờ khạo lắm, nên chẳng hỏi han gì. Sáng hôm sau, trời chưa rạng, ông đã vào rừng hái một bó cỏ ban, cây hương thảo và mấy thứ cỏ tương tự, rồi theo lời dặn đem chà lên nền cung điện. Vừa chà xong, các bức tường lập tức hoá thành ngà, khảm vàng khảm bạc lộng lẫy tới chói mắt người xem. Nhà vua thức dậy thấy phép lạ ấy thì sững sờ, chẳng biết phải xử trí ra sao.

Nhưng hôm sau, khi Cô-la Mát-tê-ô tới, nhân danh con rắn xin cưới công chúa, nhà vua đáp:

— Đừng vội thế. Nếu con rắn thật lòng muốn cưới con gái ta, nó còn phải làm thêm mấy việc nữa. Việc thứ nhất là trước trưa mai, phải biến hết lối đi và tường rào trong vườn ta thành vàng ròng.

Nghe điều kiện mới, con rắn đáp:

— Sáng mai, cha dậy sớm đi gom hết mọi thứ đồ vụn vặt, rác rưởi nhặt được ngoài phố, rồi mang tới rải lên lối đi và tường rào trong vườn. Rồi cha sẽ thấy ta có thắng được lão vua già hay không.

Thế là gà vừa gáy, Cô-la Mát-tê-ô đã dậy, cắp một cái thúng to, cẩn thận nhặt nhạnh hết mảnh nồi vỡ, xoong thủng, bình sứt, đèn hỏng và mọi thứ đồ bỏ đi như thế. Ông vừa rải chúng lên lối đi và tường rào trong vườn ngự thì tất cả bỗng hoá thành vàng rực rỡ chói loà, ai nhìn cũng loá mắt, ai thấy cũng kinh ngạc.

Nhà vua cũng sững sờ trước cảnh ấy, nhưng vẫn chưa nỡ gả con gái. Nên khi Cô-la Mát-tê-ô tới nhắc lời hứa, nhà vua đáp:

— Ta còn điều kiện thứ ba. Nếu con rắn biến được hết cây cối và hoa trái trong vườn ta thành châu báu, thì ta hứa gả con gái cho nó.

Ông nông dân về kể lại lời vua, con rắn đáp:

— Sáng mai, cha dậy sớm ra chợ, mua hết hoa quả thấy ở đó, rồi gieo hết hột và hạt vào vườn ngự. Nếu con không nhầm, nhà vua sẽ phải hài lòng.

Cô-la Mát-tê-ô dậy từ tinh mơ, xách thúng ra chợ, mua hết lựu, mơ, anh đào và mọi thứ quả có ở đó, rồi gieo hạt gieo hột khắp vườn ngự. Chỉ trong một khoảnh khắc, cây cối đã rực lên những hồng ngọc, lục ngọc, kim cương và đủ mọi thứ đá quý bạn nghĩ ra được.

Lần này nhà vua thấy mình buộc phải giữ lời. Ông gọi con gái tới mà bảo:

— Gờ-ra-nô-ni-a con yêu, cha ra cho chú rể của con những điều tưởng không thể làm nổi, phần nhiều là để đùa thôi. Nhưng nay nó đã làm đủ những gì cha đòi, cha buộc phải giữ phần giao ước của mình. Con hãy ngoan, và nếu thương cha thì đừng bắt cha phải nuốt lời. Hãy cố vui lòng mà chấp nhận số phận rủi ro này.

Nàng Gờ-ra-nô-ni-a đáp:

— Thưa phụ vương, xin người cứ định đoạt, ý người là mệnh lệnh của con.

Nghe vậy, nhà vua bảo Cô-la Mát-tê-ô đưa con rắn vào cung, và cho biết ông sẵn sàng nhận nó làm rể.

Con rắn tới triều đình trên một cỗ xe bằng vàng do sáu con voi trắng kéo. Nhưng đi tới đâu, dân chúng cũng chạy tán loạn khi trông thấy con vật đáng sợ.

Khi con rắn tới cung điện, cả triều đình từ trên xuống dưới, tới cả đứa rửa bát ngoài bếp, đều run lẩy bẩy. Nhà vua và hoàng hậu thì hồn vía lên mây, trốn biệt lên một ngọn tháp xa tít. Chỉ có Gờ-ra-nô-ni-a là vẫn bình tĩnh. Cha mẹ nàng van nàng chạy cho thoát thân, nàng cũng không nhích một bước, mà nói:

— Con nhất định không chạy trốn người mà cha mẹ đã chọn làm chồng cho con.

Con rắn vừa thấy Gờ-ra-nô-ni-a liền quấn đuôi quanh nàng và hôn nàng. Rồi nó dẫn nàng vào một căn phòng, đóng cửa lại, trút bỏ lớp da rắn, hoá thành một chàng trai tuấn tú, tóc vàng óng, mắt sáng long lanh. Chàng âu yếm ôm lấy Gờ-ra-nô-ni-a, nói với nàng bao lời ngọt ngào.

Thấy con rắn đóng cửa phòng ở riêng với con gái, nhà vua nói với vợ:

— Trời thương lấy con chúng ta, vì ta sợ thế là hết đời nó rồi. Con rắn khốn kiếp ấy chắc đã nuốt chửng nó mất.

Rồi hai người ghé mắt vào lỗ khoá xem chuyện gì xảy ra.

Họ kinh ngạc vô cùng khi thấy một chàng trai tuấn tú đứng trước mặt con gái mình, bộ da rắn nằm trên sàn bên cạnh. Trong cơn kích động, họ phá cửa xông vào, chộp lấy bộ da ném vào lửa. Nhưng họ vừa làm thế thì chàng trai kêu lên:

— Ôi, những người khốn khổ! Các người đã làm gì thế này?

Chưa kịp để ai quay lại, chàng đã hoá thành một con chim bồ câu, lao vào cửa sổ, làm vỡ một ô kính, rồi bay vụt khỏi tầm mắt mọi người.

Còn Gờ-ra-nô-ni-a, chỉ trong cùng một khoảnh khắc mà thấy mình vừa vui vừa buồn, vừa hớn hở vừa tuyệt vọng, vừa giàu sang vừa trắng tay. Nàng than khóc thảm thiết vì hạnh phúc bị cướp mất, vì chén rượu mừng bị bỏ thuốc độc, vì vận rủi trớ trêu, và đổ hết lỗi cho cha mẹ, dù hai người một mực nói rằng mình không có ý hại ai. Nhưng công chúa chẳng chịu nguôi. Đêm ấy, khi cả cung điện đã ngủ say, nàng cải trang thành một cô gái quê, lẻn ra bằng cửa sau, quyết đi tìm lại hạnh phúc đã mất cho bằng được.

Ra tới ngoại thành, nhờ ánh trăng soi đường, nàng gặp một con cáo. Con cáo ngỏ ý đi cùng nàng, và Gờ-ra-nô-ni-a mừng rỡ nhận lời:

— Rất hoan nghênh anh, vì tôi chẳng biết đường sá quanh đây chút nào.

Thế là hai kẻ cùng đi, và cuối cùng tới một khu rừng. Đi mỏi chân, họ dừng lại nghỉ dưới bóng một cái cây, nơi có dòng suối nhỏ nghịch đùa với ngọn cỏ non, tưới mát cỏ bằng những tia nước trong vắt.

Họ nằm xuống thảm cỏ xanh, chẳng mấy chốc ngủ say, mãi tới khi mặt trời lên cao mới thức dậy. Hai kẻ đứng lại một lúc lâu nghe chim hót, vì Gờ-ra-nô-ni-a rất thích nghe chim hót.

Thấy vậy, con cáo nói:

— Giá cô hiểu được như tôi những con chim nhỏ kia đang nói gì, hẳn cô còn thích thú hơn nữa.

Nghe thế, nàng tò mò quá, vì tính tò mò vốn sẵn trong lòng người như hơi thở, bèn nài con cáo kể cho nghe lũ chim nói gì.

Thoạt đầu con cáo ranh mãnh không chịu kể những gì nó nghe được trong câu chuyện của lũ chim. Nhưng nàng nài mãi, nó đành kể rằng chúng đang nói về nỗi bất hạnh của một chàng hoàng tử trẻ tuấn tú. Một mụ phù thuỷ độc ác đã hoá chàng thành rắn trong bảy năm. Hết bảy năm, chàng đem lòng yêu một nàng công chúa xinh đẹp. Nhưng khi chàng vào phòng riêng với nàng, vừa trút bỏ lớp da rắn, thì cha mẹ nàng xông vào đốt mất lớp da. Chàng hoàng tử hoá thành chim bồ câu, lao qua cửa sổ, làm vỡ một ô kính và bị thương nặng tới mức các thầy thuốc đều bó tay.

Biết người lũ chim đang nói chính là người mình yêu, Gờ-ra-nô-ni-a vội hỏi chàng là con ai, và có hy vọng gì chữa khỏi không. Con cáo đáp rằng lũ chim bảo chàng là con vua xứ Va-lô-nê Gờ-rốt-xô, và thứ duy nhất chữa được cho chàng là lấy máu của chính những con chim vừa kể chuyện, xoa lên vết thương trên đầu chàng.

Gờ-ra-nô-ni-a liền quỳ xuống trước con cáo, ngọt ngào hết mực xin nó bắt lũ chim lấy máu cho nàng, và hứa sẽ đền đáp hậu hĩ.

Con cáo bảo:

— Được thôi, nhưng đừng vội thế. Chờ tới đêm, khi lũ chim nhỏ về tổ ngủ, tôi sẽ trèo lên bắt hết cho cô.

Thế là họ qua ngày, khi thì nói chuyện chàng hoàng tử đẹp trai, khi thì nói chuyện vua cha của công chúa, khi lại nói chuyện tai hoạ vừa xảy ra. Cuối cùng đêm xuống, lũ chim nhỏ đã ngủ say trên những cành cao của một cái cây lớn. Con cáo rón rén trèo lên, lần lượt dùng chân vồ từng con một. Bắt hết rồi, nó lấy máu chúng cho vào một cái lọ nhỏ đeo bên mình, mang về cho Gờ-ra-nô-ni-a. Nàng mừng quýnh. Nhưng con cáo nói:

— Con gái yêu của ta ơi, mừng thế là uổng đấy. Vì để ta nói cho mà biết, chỗ máu này chẳng ích gì cho cô đâu, trừ khi trộn thêm ít máu của ta nữa.

Dứt lời, nó cắm cổ chạy mất.

Thấy hy vọng tan tành một cách phũ phàng như vậy, Gờ-ra-nô-ni-a bèn dùng tới lời ngọt và mưu khôn. Nàng gọi với theo con cáo:

— Bác Cáo ơi, bác lo giữ lấy bộ da của mình thì cũng phải thôi, nếu như, một là tôi không mang ơn bác nhiều đến thế, và hai là trên đời này không còn những con cáo khác. Nhưng bác biết tôi mang ơn bác biết bao, mà cáo trên đời thì đầy ra, nên bác cứ yên tâm mà tin tôi. Đừng như con bò vắt đầy thùng sữa rồi lại đá đổ, bác cứ đi tiếp với tôi, tới kinh đô thì bán tôi cho nhà vua làm người hầu gái.

Con cáo chẳng hề nghĩ tới chuyện đến cáo cũng có lúc bị lừa, nên ngần ngừ một lát rồi bằng lòng đi tiếp với nàng. Nhưng đi chưa được bao xa, cô gái khôn ngoan vớ lấy một cây gậy, giáng vào đầu nó một cú, con cáo lăn ra chết tại chỗ. Gờ-ra-nô-ni-a lấy ít máu của nó cho vào lọ, rồi rảo bước thật nhanh về xứ Va-lô-nê Gờ-rốt-xô.

Tới nơi, nàng đi thẳng tới cung vua, nhờ người vào tâu rằng có người tới chữa bệnh cho hoàng tử.

Nhà vua truyền đưa nàng vào ngay, và rất ngạc nhiên khi thấy người dám nhận làm việc mà bao danh y giỏi nhất nước đã bó tay lại là một cô gái. Nhưng thử thì có hại gì ai, nên nhà vua sẵn lòng để nàng làm thử.

Gờ-ra-nô-ni-a nói:

— Tôi chỉ xin một điều: nếu tôi làm được điều bệ hạ mong mỏi, bệ hạ sẽ gả hoàng tử cho tôi.

Nhà vua đã hết hy vọng con mình qua khỏi, bèn đáp:

— Cô chỉ cần làm cho con ta sống lại, khoẻ lại, nó sẽ là của cô. Ai trả lại con cho ta thì ta trả lại cho người ấy một tấm chồng, thế mới công bằng.

Thế là họ vào phòng hoàng tử. Gờ-ra-nô-ni-a vừa xoa máu lên vết thương, bệnh tật đã rời khỏi chàng, chàng lại khoẻ mạnh lành lặn như xưa. Thấy con trai sống lại, khoẻ lại một cách kỳ diệu, nhà vua quay sang con mà nói:

— Con trai yêu dấu, cha đã tưởng con chết rồi, vậy mà nay, mừng thay và lạ thay, con lại sống. Cha đã hứa với cô gái này rằng nếu cô chữa khỏi cho con, cha sẽ gả con cho cô. Trời đã rủ lòng thương, con phải giữ trọn lời cha đã hứa, vì chỉ riêng lòng biết ơn cũng buộc cha phải trả món nợ này.

Nhưng hoàng tử đáp:

— Thưa phụ vương, con ước gì ý con được tự do như lòng con thương cha. Nhưng con đã thề nguyền với một người con gái khác, nên cha cũng như cô gái này sẽ hiểu rằng con không thể nuốt lời, phụ bạc người con yêu.

Nghe những lời ấy, và thấy tình yêu của hoàng tử dành cho mình bền chặt tới mức nào, Gờ-ra-nô-ni-a sung sướng vô cùng. Má đỏ ửng, nàng hỏi:

— Nhưng nếu tôi xin được cô gái kia nhường lại cho tôi, thì chàng có bằng lòng lấy tôi không?

Hoàng tử đáp:

— Không đời nào ta lại xua bóng hình người yêu khỏi trái tim mình. Dù nàng có nói gì đi nữa, lòng ta, ý ta vẫn thế, và dù có phải mất mạng, ta cũng không chịu đổi.

Tới đây thì Gờ-ra-nô-ni-a không giữ im lặng được nữa. Nàng trút bỏ bộ áo quê, để lộ mình trước mặt hoàng tử. Nhận ra người yêu xinh đẹp của mình, chàng mừng tới mức gần như phát cuồng. Chàng liền kể với cha nàng là ai, và nàng đã làm những gì, chịu những gì vì chàng.

Rồi họ mời vua và hoàng hậu xứ Xtác-xa Lông-ga sang dự, mở một tiệc cưới linh đình. Và một lần nữa người ta thấy rằng, với niềm vui của tình yêu thật, chẳng có gia vị nào ngon hơn chút đắng cay đã nếm trải.

— Hết —