Bộ xương

Phòng bên cạnh phòng bọn con trai chúng tôi ngủ hồi ấy có treo một bộ xương người. Ban đêm, gió lùa qua, đám xương va vào nhau lách cách. Ban ngày thì đến lượt chúng tôi lắc cho nó kêu. Chúng tôi đang học môn xương người với một anh sinh viên trường thuốc Cam-bên, vì người lớn trong nhà quyết bắt chúng tôi phải thông thạo mọi môn khoa học. Họ thành công được đến đâu thì những ai quen chúng tôi khỏi cần kể, còn những ai không quen thì tốt nhất đừng biết.

Từ ấy đã nhiều năm trôi qua. Bộ xương đã biến khỏi căn phòng, môn xương người cũng biến khỏi đầu óc chúng tôi, chẳng để lại chút dấu vết nào.

Hôm vừa rồi, nhà đông khách quá, tôi phải ngủ lại đúng căn phòng cũ ấy. Chỗ cũ giờ đã thành lạ, giấc ngủ không chịu đến. Tôi trở mình bên này bên kia, nghe chuông nhà thờ gần đó điểm hết giờ này đến giờ khác. Cuối cùng ngọn đèn ở góc phòng, sau mấy phút leo lét phì phò, tắt hẳn. Trong nhà vừa có một hai người mất, nên đèn tắt khiến tôi nghĩ đến cái chết. Tôi nghĩ, trong đấu trường mênh mông của tạo hoá, ánh đèn chìm vào bóng tối muôn đời, và ánh sáng của những kiếp người bé nhỏ tắt đi, dù ngày hay đêm, thật ra cũng chẳng khác gì nhau.

Dòng suy nghĩ đưa tôi trở lại với bộ xương. Đang cố hình dung tấm thân từng khoác trên bộ xương ấy trông ra sao, thì bỗng tôi thấy như có cái gì đang đi vòng quanh giường, lần dọc theo tường. Tôi nghe được cả tiếng thở gấp. Hình như nó đang tìm một thứ gì không thấy, cứ đi vòng quanh phòng, bước mỗi lúc một vội.

Tôi chắc mẩm đây chỉ là trò tưởng tượng của bộ óc mất ngủ đang bị kích động, và tiếng như bước chân chạy kia thật ra là mạch máu giật thình thịch ở thái dương mình. Vậy mà người tôi vẫn ớn lạnh. Để xua cái ảo giác ấy đi, tôi kêu to:

– Ai đấy?

Tiếng bước chân hình như dừng lại ngay bên giường tôi, và có tiếng đáp:

– Tôi đây. Tôi đến tìm bộ xương của tôi.

Tỏ ra sợ hãi trước một sinh vật do chính mình tưởng tượng ra thì thật buồn cười. Nên tôi ôm chặt cái gối hơn một chút, rồi nói bằng giọng thản nhiên:

– Giờ này mà đi làm cái việc hay ho thế! Bộ xương ấy bây giờ thì còn dùng được vào việc gì?

Tiếng đáp như phát ra ngay từ tấm màn chống muỗi:

– Hỏi lạ chưa! Trong bộ xương ấy có những chiếc xương từng ôm lấy trái tim tôi. Cái duyên tuổi hai mươi sáu của tôi từng nở rộ quanh nó. Tôi không được phép muốn nhìn lại nó một lần sao?

– Được chứ, tôi nói, mong muốn thế là hoàn toàn chính đáng. Vậy cô cứ tìm tiếp đi, để tôi cố chợp mắt một chút.

Giọng ấy nói:

– Nhưng tôi đoán là anh đang buồn. Thôi được, tôi ngồi lại một lúc, mình nói chuyện chơi. Ngày xưa tôi vẫn hay ngồi bên người ta mà trò chuyện. Nhưng ba mươi lăm năm nay tôi chỉ biết rên rỉ trong gió ở các bãi thiêu xác. Tôi muốn được nói chuyện với một con người lần nữa, như ngày xưa.

Tôi cảm thấy có ai ngồi xuống ngay sát tấm màn. Đành chịu vậy, tôi đáp, cố lấy giọng niềm nở nhất có thể:

– Thế thì hay quá. Mình nói chuyện gì vui vui đi.

– Chuyện buồn cười nhất tôi nghĩ ra được là chính đời tôi. Để tôi kể anh nghe.

Chuông nhà thờ điểm hai giờ.

– Hồi tôi còn ở cõi người, còn trẻ, tôi sợ một thứ như sợ chết, ấy là chồng tôi. Cảm giác của tôi chỉ có thể ví như con cá mắc lưỡi câu. Như thể có một người lạ dùng chiếc lưỡi câu sắc nhất giật phăng tôi ra khỏi cái yên bình của ngôi nhà thời thơ ấu, và tôi không có cách nào thoát khỏi người ấy. Cưới được hai tháng thì chồng tôi chết. Bạn bè họ hàng thay tôi than khóc thảm thiết. Bố chồng tôi soi kỹ mặt tôi một hồi lâu, rồi nói với mẹ chồng: "Bà không thấy à, nó có con mắt dữ." À mà anh có nghe không đấy? Tôi mong là anh thấy chuyện thú vị?

– Thú vị lắm! tôi nói. Mở đầu buồn cười cực kỳ.

– Vậy tôi kể tiếp nhé. Tôi trở về nhà cha mẹ đẻ, vui sướng vô cùng. Người ta cố giấu tôi, nhưng tôi biết rõ trời đã cho tôi một nhan sắc hiếm có, rực rỡ. Anh thấy sao?

– Rất có thể, tôi lẩm bẩm. Nhưng cô phải nhớ là tôi chưa bao giờ thấy mặt cô.

– Sao cơ! Chưa thấy tôi bao giờ? Thế còn bộ xương của tôi thì sao? Ha ha ha! Thôi được, tôi đùa đấy mà. Làm sao tôi khiến anh tin được rằng hai cái hốc sâu hoắm ấy từng chứa đôi mắt đen lóng lánh, lả lơi nhất đời? Rằng nụ cười hé ra giữa đôi môi đỏ như ngọc ấy chẳng giống chút nào hàm răng nhe ra mà các anh vẫn thấy? Chỉ mới thử gợi cho anh hình dung chút ít về cái duyên dáng, cái mềm mại, những đường cong căng tròn có lúm đồng tiền, từng nảy nở trên đám xương khô cũ kỹ ấy khi tuổi xuân đang độ, là tôi đã thấy buồn cười. Mà cũng thấy tức nữa.

– Những ông thầy thuốc nổi danh nhất thời ấy nằm mơ cũng không nghĩ xương cốt của thân thể tôi lại có ngày thành đồ dạy môn xương người. Anh biết không, có một anh bác sĩ trẻ tôi biết từng ví tôi với đoá hoa ngọc lan vàng. Nghĩa là với anh ta, cả loài người còn lại chỉ đáng làm đồ minh hoạ cho môn sinh lý học, còn tôi là một đoá hoa của cái đẹp. Có ai đi nghĩ tới bộ xương của một đoá ngọc lan đâu?

– Khi tôi bước đi, tôi thấy như một viên kim cương toả hào quang, mỗi cử động của tôi lại khiến những làn sóng nhan sắc lan ra tứ phía. Tôi từng ngồi hàng giờ ngắm đôi bàn tay mình, đôi tay đủ sức ghìm cương duyên dáng những gã đàn ông bất kham nhất.

– Thế mà cái bộ xương trơ trụi, nhe nhởn ấy của tôi đã làm chứng gian với anh để bôi nhọ tôi, trong khi tôi không cách nào cãi lại lời vu khống trơ tráo ấy. Vì thế mà trong mọi người đàn ông, tôi ghét anh nhất! Tôi muốn một lần cho xong, xua giấc ngủ khỏi mắt anh bằng hình ảnh nhan sắc hồng hào ấm áp của tôi, quét sạch khỏi đầu anh hết thảy cái mớ xương với cốt khốn khổ.

– Tôi xin thề, tôi kêu lên, thề trên thân thể cô, nếu cô còn thân thể, rằng trong đầu tôi chẳng còn sót lại chút xương cốt nào. Thứ duy nhất đang đầy ắp trong đó là hình ảnh rực rỡ của một nhan sắc tuyệt trần, rạng ngời trên nền đen của đêm tối. Tôi không thể nói hơn được nữa.

Giọng ấy kể tiếp:

– Tôi không có bạn gái nào. Anh trai duy nhất của tôi đã quyết không lấy vợ. Trong khu nhà dành cho đàn bà, tôi chỉ có một mình. Một mình tôi ngồi dưới bóng cây trong vườn, mơ rằng cả thế gian đang say mê tôi. Rằng những vì sao thức trắng mà ngắm nhan sắc tôi. Rằng làn gió mượn cớ này cớ nọ lướt qua người tôi rồi thở than não nuột. Rằng thảm cỏ dưới chân tôi, nếu biết cảm, chạm vào chân tôi chắc sẽ ngất đi. Tôi thấy như mọi chàng trai trên đời chỉ là ngọn cỏ dưới chân mình. Và lòng tôi, chẳng hiểu vì sao, lại thấy buồn.

– Khi Sê-khơ, bạn của anh tôi, học xong trường thuốc, anh ấy thành thầy thuốc của gia đình tôi. Trước đó tôi đã nhiều lần nhìn trộm anh ấy sau tấm rèm. Anh tôi là một người kỳ lạ, chẳng thiết mở mắt mà nhìn đời. Thế gian với anh ấy không đủ vắng vẻ, nên anh cứ lùi dần khỏi nó, cho tới khi khuất hẳn vào một xó tối tăm. Sê-khơ là người bạn duy nhất của anh ấy, nên cũng là chàng trai duy nhất tôi được gặp. Và mỗi tối, khi tôi mở triều đình trong khu vườn của mình, thì cả đám chàng trai tưởng tượng quỳ dưới chân tôi, chàng nào cũng là Sê-khơ. Anh có nghe không đấy? Anh đang nghĩ gì vậy?

Tôi thở dài đáp:

– Tôi đang ước gì mình là Sê-khơ!

– Khoan đã. Nghe hết chuyện đi đã. Một hôm, vào mùa mưa, tôi bị sốt. Thầy thuốc đến thăm. Đó là lần đầu chúng tôi gặp nhau. Tôi nằm ngả người trước cửa sổ, để ánh hồng của bầu trời chiều làm dịu bớt vẻ xanh xao trên da mặt. Khi thầy thuốc bước vào và ngước nhìn mặt tôi, tôi tự đặt mình vào chỗ anh ấy mà tưởng tượng ngắm chính mình. Tôi thấy trong ánh chiều rực rỡ, một khuôn mặt mảnh mai xanh xao như đoá hoa rũ, tựa trên chiếc gối trắng mềm. Những lọn tóc buông lơi vờn trên trán. Hàng mi e lệ cụp xuống phủ một bóng mờ đáng thương lên cả khuôn mặt.

– Thầy thuốc hỏi anh tôi, giọng nhỏ và ngượng ngùng: "Tôi xin phép bắt mạch cho cô ấy được không?"

– Tôi đưa một cổ tay tròn trịa, mỏi mệt ra khỏi tấm chăn. Nhìn nó, tôi nghĩ: "Chà, giá mà có đeo một chiếc vòng ngọc bích." Đàn bà goá như tôi chỉ được mặc đồ trắng, không đeo nữ trang gì. Tôi chưa từng thấy ông thầy thuốc nào bắt mạch mà lóng ngóng như thế. Ngón tay anh ấy run run trên cổ tay tôi. Anh ấy đo cơn sốt của tôi, còn tôi đo nhịp tim của anh ấy. Anh không tin à?

– Tin chứ, tôi nói. Nhịp tim người ta tự kể chuyện của nó mà.

– Sau mấy lần tôi ốm rồi khỏi, ốm rồi khỏi, tôi thấy đám cận thần đến dự buổi chầu tối tưởng tượng của tôi cứ thưa dần, cho tới khi chỉ còn lại một người! Và cuối cùng, trong thế giới nhỏ bé của tôi chỉ còn một thầy thuốc và một người bệnh.

– Những buổi tối ấy, tôi lén mặc một tấm sa-ri màu vàng hoàng yến, quấn quanh búi tóc một vòng hoa nhài trắng, tay cầm chiếc gương nhỏ, rồi ra ngồi chỗ quen dưới tán cây.

– Sao! Anh nghĩ ngắm mãi nhan sắc của mình thì cũng chán ư? Ồ không! Vì tôi đâu có nhìn mình bằng mắt mình. Lúc ấy tôi vừa là một, lại vừa là hai. Tôi nhìn mình như thể tôi là thầy thuốc. Tôi ngắm, tôi mê, tôi yêu đến điên dại. Nhưng dù tôi có vuốt ve mình bao nhiêu, vẫn có một tiếng thở dài lang thang quanh tim, rên rỉ như gió chiều.

– Dù sao thì từ ấy tôi không bao giờ còn một mình nữa. Khi bước đi, tôi cúi mắt nhìn những ngón chân xinh xắn của mình nhịp trên mặt đất, và tự hỏi nếu thầy thuốc có ở đó mà thấy thì anh ấy sẽ cảm thấy gì. Buổi trưa, nắng chói đầy trời, không một tiếng động, chỉ thỉnh thoảng có tiếng một con diều hâu kêu xa xa. Ngoài tường vườn, người bán hàng rong đi qua, rao như hát: "Ai mua vòng không, vòng pha lê đây." Còn tôi trải một tấm khăn trắng như tuyết trên bãi cỏ, nằm gối đầu lên cánh tay. Cánh tay kia tôi làm như vô tình để hờ trên tấm khăn mềm. Tôi tưởng tượng có ai đó bắt gặp dáng bàn tay tuyệt đẹp của tôi, nắm lấy nó bằng cả hai tay, đặt một nụ hôn lên lòng bàn tay hồng hồng, rồi chầm chậm bước đi. Nếu tôi kết thúc câu chuyện ở đây thì sao? Được không anh?

– Cái kết không đến nỗi tồi, tôi trầm ngâm đáp. Hẳn là nó còn hơi dở dang một chút, nhưng tôi có thể dễ dàng dành nốt phần còn lại của đêm mà tô điểm thêm.

– Nhưng như thế thì chuyện nghiêm trang quá. Lấy đâu ra chỗ để cười? Lấy đâu ra bộ xương với hàm răng nhe nhởn?

– Vậy để tôi kể tiếp. Thầy thuốc vừa có chút khách, anh ấy liền thuê một gian ở tầng trệt nhà tôi làm phòng khám. Thỉnh thoảng tôi vẫn đùa hỏi anh ấy về các thứ thuốc men, thuốc độc, rằng phải bao nhiêu thứ này thứ nọ thì giết được một người. Chuyện hợp sở thích nên anh ấy nói say sưa lắm. Những cuộc chuyện trò ấy khiến tôi quen dần với ý nghĩ về cái chết. Thế là trong thế giới nhỏ bé của tôi chỉ còn hai thứ: tình yêu và cái chết. Chuyện của tôi gần xong rồi, chẳng còn bao nhiêu nữa.

– Đêm cũng chẳng còn bao nhiêu nữa, tôi lẩm bẩm.

– Ít lâu sau, tôi để ý thấy thầy thuốc đâm ra đãng trí lạ thường, như thể anh ấy đang ngượng vì một điều gì đó mà cố giấu tôi. Một hôm anh ấy đến, ăn mặc có phần chải chuốt, rồi mượn xe ngựa của anh tôi để đi buổi tối.

– Tôi tò mò quá không nhịn được, bèn lên hỏi anh tôi. Nói vòng vo một hồi, cuối cùng tôi hỏi: "À này anh, tối nay thầy thuốc đi xe của anh đi đâu thế?"

– Anh tôi đáp cụt lủn: "Đi tìm cái chết."

– Tôi nằn nì: "Ôi, anh nói đi mà. Thật ra anh ấy đi đâu?"

– Anh tôi nói rõ hơn một chút: "Đi lấy vợ."

– "Ồ, thật thế à!" Tôi nói, rồi cười thật lâu, thật to.

– Dần dần tôi biết cô dâu là con nhà giàu có, sẽ mang về cho thầy thuốc một món tiền lớn. Nhưng sao anh ấy lại sỉ nhục tôi bằng cách giấu tôi tất cả? Tôi đã bao giờ van nài anh ấy đừng lấy vợ, vì như thế tim tôi sẽ tan nát đâu? Đàn ông không đáng tin. Cả đời tôi chỉ biết có một người đàn ông, và chỉ trong một khoảnh khắc tôi đã khám phá ra điều đó.

– Thầy thuốc làm việc xong, đi vào, đã sẵn sàng lên đường. Tôi nói với anh ấy, tiếng cười cứ róc rách không ngừng: "Thế nào, thầy thuốc, tối nay anh cưới vợ đấy à?"

– Cái vui vẻ của tôi không chỉ làm thầy thuốc bối rối, mà còn khiến anh ấy bực ra mặt.

– Tôi nói tiếp: "Sao lại không đèn hoa, không phường nhạc gì cả thế?"

– Anh ấy thở dài đáp: "Lấy vợ là chuyện vui đến thế sao?"

– Tôi lại phá lên cười. "Không, không, thế này không được đâu. Có ai đời lại cưới xin mà không đèn không nhạc?"

– Tôi nằn nì anh tôi mãi, đến nỗi anh ấy cho sửa soạn ngay đủ cả đồ lề cho một đám cưới tưng bừng.

– Suốt lúc ấy, tôi cứ vui vẻ nói mãi chuyện cô dâu, rồi chuyện sẽ thế này thế nọ, rồi khi cô dâu về nhà tôi sẽ làm gì. Tôi hỏi: "Này thầy thuốc, rồi anh có còn đi bắt mạch nữa không?" Ha ha ha! Lòng dạ người ta, nhất là đàn ông, thì chẳng ai nhìn thấy được. Nhưng tôi dám thề rằng những lời ấy đâm vào ngực thầy thuốc như những mũi tên tẩm độc.

– Lễ cưới định cử hành vào lúc đêm khuya. Trước khi lên đường, thầy thuốc và anh tôi ngồi uống với nhau một ly rượu trên sân thượng, như thói quen ngày nào cũng vậy. Trăng vừa lên.

– Tôi mỉm cười đi lên, nói: "Thầy thuốc quên đám cưới rồi sao? Đến giờ đi rồi đấy."

– Đến đây tôi phải kể anh nghe một chuyện nhỏ. Trước đó tôi đã xuống phòng thuốc lấy một ít bột. Chờ lúc thuận tiện, không ai để ý, tôi thả vào ly của thầy thuốc.

– Thầy thuốc uống cạn ly một hơi, giọng nghẹn lại vì xúc động, nhìn tôi bằng ánh mắt xuyên thấu tim, nói: "Vậy thì tôi phải đi."

– Nhạc nổi lên. Tôi về phòng, mặc bộ áo cưới bằng lụa thêu kim tuyến. Tôi lấy hết vòng vàng nữ trang trong tủ ra đeo lên người. Tôi chấm vệt son đỏ của người có chồng lên đường ngôi tóc. Rồi tôi ra dưới gốc cây trong vườn, trải giường nằm.

– Đêm ấy thật đẹp. Gió nam dịu dàng hôn đi nỗi mỏi mệt của thế gian. Hương hoa nhài và hoa bê-la tràn ngập khu vườn như ngày hội.

– Khi tiếng nhạc bắt đầu nhỏ dần, nhỏ dần. Khi ánh trăng bắt đầu mờ dần, mờ dần. Khi thế gian với bao năm gắn bó nhà cửa họ hàng nhạt dần khỏi cảm giác của tôi như một ảo ảnh. Thì tôi nhắm mắt lại, và mỉm cười.

– Tôi tưởng tượng rằng khi người ta tìm thấy tôi, người ta sẽ thấy nụ cười ấy còn đọng lại trên môi tôi như một vệt rượu hồng. Rằng khi chầm chậm bước vào phòng hoa chúc muôn đời của mình, tôi sẽ mang theo nụ cười ấy, rạng rỡ trên mặt. Nhưng hỡi ơi phòng hoa chúc! Hỡi ơi bộ áo cưới lụa thêu kim tuyến! Khi tôi tỉnh dậy vì một tiếng lách cách bên trong mình, thì tôi thấy ba thằng nhóc đang học môn xương người trên bộ xương của tôi. Nơi trong lồng ngực tôi từng rộn ràng vui buồn, nơi những cánh hoa tuổi xuân từng nở ra từng cánh một, thì giờ ông thầy đang cầm que chỉ, bận rộn gọi tên từng chiếc xương. Còn nụ cười cuối cùng, nụ cười tôi đã tập dượt kỹ càng đến thế, anh có thấy chút dấu vết nào của nó không?

– Thôi, thôi, anh thấy câu chuyện thế nào?

– Thú vị lắm, tôi nói.

Đúng lúc ấy, con quạ đầu tiên bắt đầu kêu.

– Cô còn đó không? tôi hỏi.

Không có tiếng đáp.

Ánh sáng ban mai tràn vào phòng.

— Hết —