Bùi Hàng gặp tiên ở Lam Kiều

Trong khoảng năm Trường Khánh đời Đường, có một tú tài tên là Bùi Hàng, thi trượt, đi chơi vùng Ngạc Chử, đến thăm người bạn cũ là tướng quốc họ Thôi. Tướng quốc tặng chàng hai mươi vạn tiền. Chàng mang tiền về kinh, thuê một chiếc thuyền lớn, theo đường sông Tương sông Hán mà đi.

Đi chung thuyền có một vị phu nhân họ Phàn, sắc đẹp nghiêng nước. Chỉ nghe tiếng nói qua lại, màn trướng gần sát bên nhau, mà Bùi Hàng không sao tìm được cách nào gặp mặt. Chàng bèn đút lót cho cô hầu gái tên là Niểu Yên, nhờ đưa giùm một bài thơ:

Như Hồ với Việt còn mong nhớ,
Huống gặp tiên trời cách bình phong.
Nếu nàng về chầu nơi Ngọc Kinh,
Xin theo loan hạc vào mây xanh.

Thơ gửi đi, lâu lắm không thấy trả lời. Bùi Hàng hỏi Niểu Yên mấy lần. Niểu Yên nói:

— Phu nhân xem thơ như không nghe thấy, biết làm sao bây giờ?

Bùi Hàng hết cách, bèn dọc đường tìm mua rượu ngon, quả quý đem dâng. Phu nhân bèn sai Niểu Yên mời chàng sang làm quen. Màn vén lên, chỉ thấy nàng sáng như ngọc mà lạnh lẽo, rực rỡ như hoa dưới nắng đẹp, tóc mai buông như mây sà, mày dài nhạt như trăng mờ. Cử chỉ của nàng như người ngoài cõi mây khói, đâu chịu làm bạn với bụi trần. Bùi Hàng vái lạy, ngẩn người hồi lâu. Phu nhân nói:

— Thiếp có chồng ở Hán Nam. Chàng sắp bỏ quan vào ở ẩn nơi núi sâu hang thẳm, gọi thiếp đến để từ biệt một lần. Lòng thiếp đang buồn rối, lo không kịp hẹn, đâu còn tình ý mà để mắt tới người khác. Thiếp chỉ mừng được cùng chàng chung thuyền qua sông, xin chàng đừng nghĩ tới chuyện bông đùa.

Bùi Hàng nói:

— Tôi không dám.

Uống rượu xong, chàng trở về chỗ mình. Phu nhân giữ mình như băng như sương, không thể xúc phạm. Về sau phu nhân sai Niểu Yên đưa sang một bài thơ:

Một chén nước quỳnh trăm mối cảm,
Giã xong sương huyền gặp Vân Anh.
Lam Kiều vốn là hang tiên đó,
Cần chi gập ghềnh lên Ngọc Thanh.

Bùi Hàng xem thơ, chỉ biết thẹn mà ghi nhớ, nhưng cũng không hiểu thấu ý bài thơ. Từ đó chàng không gặp lại phu nhân nữa, chỉ thấy Niểu Yên sang hỏi han nóng lạnh mà thôi.

Thuyền tới Tương Hán, phu nhân cùng cô hầu mang hộp đồ trang điểm lên bờ, không từ biệt mà đi, chẳng ai biết đi đâu. Bùi Hàng tìm khắp nơi, nhưng nàng như đã xoá sạch dấu vết, giấu kín hình hài, không còn chút manh mối nào.

Chàng bèn sửa soạn hành trang về kinh. Đi ngang gần trạm dịch Lam Kiều, chàng khát nước quá, bèn rẽ khỏi đường lớn tìm nước uống. Chàng thấy ba bốn gian nhà tranh thấp lè tè, chật hẹp, có một bà cụ đang ngồi xe sợi gai. Bùi Hàng vái chào xin nước. Bà cụ gọi vọng vào:

— Vân Anh, bưng một bát nước ra đây, cậu đây muốn uống.

Bùi Hàng giật mình, nhớ tới câu thơ của phu nhân họ Phàn có nhắc chữ Vân Anh, trong lòng ngờ ngợ không hiểu. Chốc lát, từ dưới tấm mành lau thò ra đôi tay trắng như ngọc bưng một chiếc bát sứ. Bùi Hàng đón lấy uống, đúng là nước ngọc, chỉ thấy mùi thơm lạ ngào ngạt bay cả ra ngoài cửa.

Lúc trả bát, chàng vội vén mành lên, thấy một cô gái, tươi như hoa quỳnh đẫm sương, sáng như tuyết gặp nắng xuân, má mịn hơn ngọc, tóc mai như mây dày. Nàng thẹn thùng lấy tay che mặt, nép người. Dẫu là hoa lan đỏ ẩn trong hang sâu cũng không sánh được vẻ đẹp ấy. Bùi Hàng sững sờ, chân như đóng đinh, không đi nổi. Chàng thưa với bà cụ:

— Đầy tớ và ngựa của cháu đói lắm rồi, xin cho nghỉ lại đây, cháu sẽ hậu tạ, mong bà đừng từ chối.

Bà cụ đáp:

— Tuỳ ý cậu.

Chàng cho đầy tớ ăn cơm, cho ngựa ăn cỏ. Hồi lâu, chàng nói với bà cụ:

— Vừa rồi cháu thấy cô nương, đẹp đến kinh người, dung nhan vượt cả đời, nên cháu cứ quanh quẩn không nỡ đi. Cháu xin dâng lễ hậu mà cưới cô ấy, có được không bà?

Bà cụ nói:

— Nó đã hứa gả cho một người rồi, chỉ là chưa tới lúc thôi. Già nay già yếu, chỉ còn mỗi đứa cháu gái này. Hôm qua có vị thần tiên cho già một thìa thuốc linh đan, nhưng phải giã bằng chày cối ngọc đủ trăm ngày mới uống được, uống rồi sẽ sống lâu hơn cả trời đất. Cậu muốn cưới nó, thì tìm cho được bộ chày cối ngọc, già sẽ gả. Còn vàng lụa thì già chẳng dùng làm gì.

Bùi Hàng lạy tạ:

— Cháu xin hẹn trong trăm ngày, nhất định mang chày cối tới. Bà đừng hứa gả cho ai khác.

Bà cụ nói:

— Được.

Bùi Hàng bịn rịn ra đi. Về tới kinh, chàng chẳng còn để tâm tới chuyện thi cử, chỉ đi khắp phố phường, chợ búa, đường cái đông người, rao to hỏi mua chày cối ngọc, mà chẳng thấy tăm hơi. Có lúc gặp bạn bè, chàng làm như không quen, ai cũng bảo chàng là người điên.

Hơn mấy tháng sau, chàng gặp một ông lão bán ngọc. Ông lão nói:

— Gần đây tôi nhận được thư của lão Biện, chủ hiệu thuốc ở Quắc Châu, nói có bộ chày cối ngọc muốn bán. Cậu tìm khẩn thiết thế này, tôi sẽ viết thư giới thiệu cho.

Bùi Hàng cảm tạ, giữ lá thư như của quý, quả nhiên tìm được bộ chày cối. Lão Biện nói:

— Không có hai trăm quan tiền thì không bán.

Bùi Hàng dốc sạch túi, lại bán cả đầy tớ, bán cả ngựa, mới đủ số. Chàng bèn một mình xách bộ chày cối, đi bộ tới Lam Kiều.

Bà cụ hôm trước cười lớn:

— Lại có người giữ chữ tín đến thế ư? Già đâu tiếc gì đứa cháu gái mà không đền công cậu.

Cô gái cũng mỉm cười:

— Dù vậy, chàng còn phải giã thuốc cho em trăm ngày nữa, rồi mới bàn chuyện cưới xin.

Bà cụ cởi gói thuốc giắt ở dải áo ra, Bùi Hàng liền giã. Ngày giã, đêm nghỉ. Ban đêm bà cụ cất chày cối vào buồng trong. Bùi Hàng lại nghe có tiếng giã thuốc, bèn nhòm vào, thấy một con thỏ ngọc đang cầm chày giã cối, ánh sáng trắng như tuyết toả khắp buồng, soi rõ cả sợi lông nhỏ. Từ đó ý chàng càng thêm bền vững.

Giã đủ trăm ngày, bà cụ cầm thuốc nuốt, rồi nói:

— Già phải vào động báo cho họ hàng biết, sửa soạn màn trướng cho cậu Bùi.

Rồi bà dắt cô gái vào núi, dặn Bùi Hàng:

— Cậu cứ ở đây đợi một lát.

Chốc lát có xe ngựa, đầy tớ đến đón Bùi Hàng đi. Chàng thấy một toà nhà lớn liền tới tận mây, cửa ngọc sáng chói mặt trời. Bên trong màn trướng bình phong, châu ngọc, đồ quý không thứ gì không có, còn hơn cả nhà quý thích. Tiên đồng, tiên nữ dẫn chàng vào trướng làm lễ cưới. Xong lễ, Bùi Hàng lạy bà cụ, vừa khóc vừa tạ ơn. Bà cụ nói:

— Cậu Bùi vốn là con cháu của Bùi chân nhân ở Thanh Lãnh, số đã định phải ra khỏi cõi đời, chẳng cần phải cảm tạ già quá như thế.

Rồi bà dẫn chàng ra chào khách khứa, phần nhiều là người trong cõi tiên. Sau cùng có một tiên nữ búi tóc cao, mặc áo cầu vồng, nói là chị của vợ chàng. Bùi Hàng lạy chào xong, tiên nữ hỏi:

— Chàng Bùi không nhận ra ta sao?

Bùi Hàng đáp:

— Xưa nay chưa từng là thông gia, tôi không nhớ đã được hầu chuyện bao giờ.

Tiên nữ nói:

— Không nhớ chuyện đi chung thuyền từ Ngạc Chử về tới Tương Hán ư?

Bùi Hàng kinh hãi, hết lòng tạ lỗi. Sau hỏi người hầu hai bên, họ nói:

— Đó là chị của cô nương, tên là Vân Kiều phu nhân, vợ của tiên quân Lưu Cương, nay đã là bậc chân tiên cao cả, làm nữ quan hầu Ngọc Hoàng.

Bà cụ bèn cho Bùi Hàng đưa vợ vào động Ngọc Phong, ở trong những lầu quỳnh nhà lạ, cho ăn thuốc tiên Giáng Tuyết Quỳnh Anh. Thân thể chàng trở nên trong nhẹ, tóc ngả màu xanh biếc, biến hoá tự tại, trở thành bậc thượng tiên.

Đến khoảng năm Thái Hoà, người bạn của chàng là Lư Hạo gặp chàng ở phía tây trạm Lam Kiều. Chàng kể chuyện đắc đạo, tặng Lư Hạo mười cân ngọc đẹp Lam Điền và một viên linh đan Tử Phủ, chuyện trò suốt cả ngày, nhờ bạn đưa thư về cho người thân. Lư Hạo cúi đầu lạy mà nói:

— Anh đã đắc đạo, xin cho em một lời dạy bảo.

Bùi Hàng nói:

— Lão Tử nói: để lòng trống rỗng, để bụng đầy đặn. Người đời nay lòng ngày càng chất đầy, thì lấy đâu ra lẽ đắc đạo.

Lư Hạo ngơ ngác không hiểu. Bùi Hàng lại nói:

— Lòng nhiều vọng tưởng, bụng để tinh khí rò rỉ tràn ra, thì cái hư cái thực thế nào cũng đủ biết. Người ta vốn có phép không chết, có phương luyện đan, chỉ là em chưa dạy được. Ngày khác ta sẽ nói.

Lư Hạo biết không xin được, đành ngồi hết buổi tiệc rồi về. Từ đó về sau, không còn ai gặp lại Bùi Hàng nữa.

— Hết —