Cái Đầu Khủng Khiếp

Ngày xửa ngày xưa, có một ông vua chỉ có độc một cô con gái. Nhà vua rất mong có một con trai, hay ít ra một cháu trai để nối ngôi. Nhưng một nhà tiên tri mà ông tới hỏi lại bảo rằng con trai của chính con gái ông sẽ giết ông. Tin ấy làm vua khiếp sợ đến nỗi ông quyết không bao giờ gả chồng cho con gái, vì ông nghĩ thà không có cháu ngoại còn hơn là bị cháu ngoại giết.

Vua bèn gọi thợ thuyền lại, bảo họ đào một cái hố tròn thật sâu dưới đất, rồi cho xây trong hố một nhà ngục bằng đồng. Xây xong, ông nhốt con gái vào. Không người đàn ông nào được thấy mặt nàng, còn nàng thì chẳng bao giờ được thấy đến cả đồng ruộng hay biển cả, chỉ thấy bầu trời và mặt trời, vì trên mái ngôi nhà đồng có một ô cửa sổ mở rộng. Thế là nàng công chúa cứ ngồi ngước nhìn trời, ngắm mây trôi qua, tự hỏi không biết có bao giờ mình được ra khỏi ngục.

Rồi một hôm, nàng thấy như bầu trời mở ra trên đầu, một trận mưa vàng óng ánh trút xuống qua ô cửa trên mái, nằm lấp lánh khắp phòng. Ít lâu sau, công chúa sinh một đứa con, một bé trai. Nhưng vua cha nghe tin thì vừa giận vừa sợ, vì đứa bé sẽ giết ông đã chào đời. Thế nhưng hèn nhát như ông, ông cũng không đủ gan giết thẳng công chúa và đứa bé. Ông sai bỏ hai mẹ con vào một chiếc hòm lớn bọc đồng, đẩy ra biển, để hoặc chết đuối, hoặc chết đói, hoặc may ra trôi tới một xứ nào đó khuất mắt ông.

Thế là công chúa và đứa bé cứ trôi dạt trong chiếc hòm trên biển suốt ngày đêm. Nhưng đứa bé chẳng sợ sóng, chẳng sợ gió, vì nó đâu biết sóng gió có thể hại mình, nên nó ngủ say sưa. Còn công chúa thì hát ru con, và đây là bài hát của nàng:

"Con ơi, con ngủ cho say,
Mặc lòng mẹ nặng đêm này âu lo,
Con nằm êm ái co ro
Trong lòng hòm hẹp bọc đồng chở che.
Đêm đen chẳng có sao kề,
Con nằm ngủ mãi chẳng nghe sóng gầm,
Chẳng nghe gió lạc thì thầm
Lang thang ngoài biển tối tăm não nề.
Áo choàng tía mỏng ủ kề,
Mặt con áp mặt mẹ về giấc êm,
Chẳng nghe mẹ khóc trong đêm,
Chẳng nghe sóng mặn vỡ bên hòm này."

Cuối cùng trời cũng sáng, và sóng đánh chiếc hòm to dạt vào bờ một hòn đảo. Chiếc hòm bọc đồng cứ nằm đó, có công chúa và đứa bé trong lòng, cho tới khi một người đàn ông xứ ấy đi ngang qua, trông thấy, kéo nó lên bãi. Phá hòm ra, kìa! có một thiếu phụ xinh đẹp và một bé trai. Ông đưa hai mẹ con về nhà, đối đãi rất tử tế, nuôi đứa bé cho tới khi nó thành một chàng trai.

Khi chàng trai đã đến tuổi sung sức, vua xứ ấy đem lòng yêu mẹ chàng, muốn cưới nàng. Nhưng vua biết nàng sẽ không bao giờ chịu xa con. Vì vậy vua nghĩ ra một kế để trừ khử chàng trai, và kế của vua thế này. Có một bà nữ hoàng lớn của một xứ gần đó sắp lấy chồng, và ông vua này bảo mọi thần dân phải mang quà cưới tới cho ông để ông tặng bà. Ông mở tiệc mời tất cả, và ai cũng mang quà tới. Người mang cốc vàng, người mang chuỗi hạt bằng vàng và hổ phách, người mang những con tuấn mã. Chỉ có chàng trai là chẳng có gì, dù chàng là con một nàng công chúa, vì mẹ chàng chẳng có gì cho chàng. Thế là những người khác bắt đầu cười nhạo chàng. Nhà vua bảo:

"Nếu chẳng có gì khác để tặng, thì ít ra mi cũng có thể đi lấy Cái Đầu Khủng Khiếp về."

Chàng trai vốn tự ái, buột miệng nói không kịp nghĩ:

"Vậy tôi thề sẽ mang Cái Đầu Khủng Khiếp về, nếu người sống có thể mang nó về được. Có điều các người nói đến cái đầu nào thì tôi không biết."

Người ta bèn kể cho chàng nghe rằng ở đâu đó, xa lắm, có ba chị em ghê rợn, ba mụ đàn bà quái vật có cánh vàng, có móng vuốt bằng đồng, trên đầu mọc rắn thay cho tóc. Những mụ ấy nhìn thấy khủng khiếp đến nỗi ai nhìn phải là hoá đá ngay. Hai mụ không thể bị giết, nhưng mụ út, gương mặt rất đẹp, thì giết được. Đầu của mụ ấy chính là cái đầu chàng trai đã hứa mang về. Ai cũng hình dung được đó chẳng phải chuyến phiêu lưu dễ dàng gì.

Nghe hết những điều ấy, có lẽ chàng trai đã hối hận vì lỡ thề mang Cái Đầu Khủng Khiếp về, nhưng chàng quyết giữ lời. Chàng rời bữa tiệc, nơi mọi người đang ngồi uống rượu vui chơi, một mình đi dọc bờ biển lúc chiều tà, tới đúng chỗ chiếc hòm lớn chở chàng và mẹ ngày xưa dạt vào bờ.

Chàng ngồi xuống một tảng đá, nhìn ra biển, băn khoăn không biết nên bắt đầu thực hiện lời thề thế nào. Bỗng chàng thấy có ai chạm vào vai mình. Quay lại, chàng thấy một người thanh niên lạ trông như con vua, đi cùng một bà phu nhân cao lớn xinh đẹp, đôi mắt xanh sáng như sao. Họ cao hơn người trần. Người thanh niên cầm một cây gậy có gắn đôi cánh vàng, hai con rắn vàng quấn quanh, trên mũ và trên giày cũng có cánh. Người ấy hỏi chàng vì sao buồn rầu thế. Chàng trai kể mình đã thề mang Cái Đầu Khủng Khiếp về, mà không biết bắt tay vào việc thế nào.

Bà phu nhân xinh đẹp cũng lên tiếng, bảo rằng đó là một lời thề dại dột và vội vàng, nhưng một người can đảm đã thề thì có thể giữ được. Chàng trai đáp rằng chàng không sợ, chỉ cần biết đường.

Bà phu nhân bèn bảo rằng muốn giết mụ đàn bà ghê rợn cánh vàng móng đồng kia và chặt đầu mụ, chàng cần ba thứ. Thứ nhất là Mũ Bóng Tối, đội vào sẽ tàng hình. Thứ hai là Gươm Sắc Bén, chém một nhát đứt cả sắt. Và cuối cùng là Giày Thần Tốc, đi vào thì bay được trên không.

Chàng trai đáp rằng chàng không biết những thứ ấy kiếm ở đâu, mà thiếu chúng thì chàng chỉ còn cách thử rồi thất bại. Người thanh niên lạ bèn cởi đôi giày của mình ra mà nói:

"Trước hết, cậu cứ dùng đôi giày này cho tới khi lấy được Cái Đầu Khủng Khiếp, rồi phải trả lại cho ta. Đi đôi giày này, cậu sẽ bay nhanh như chim, như ý nghĩ, trên mặt đất hay trên sóng biển, tới bất cứ đâu đôi giày biết đường. Nhưng có những con đường giày không biết, những con đường vượt quá bờ cõi thế gian. Mà đó lại là những con đường cậu phải đi. Trước tiên cậu phải tới chỗ Ba Chị Em Xám, ở tít phương bắc xa xôi. Họ lạnh lẽo đến mức cả ba chỉ có chung một con mắt và một cái răng. Cậu phải bò tới thật gần, và khi một người chuyền con mắt cho người kia, cậu hãy chộp lấy nó, không chịu trả lại cho tới khi họ chỉ cho cậu đường tới chỗ Ba Nàng Tiên Khu Vườn. Ba nàng tiên ấy sẽ cho cậu Mũ Bóng Tối và Gươm Sắc Bén, và chỉ cho cậu cách bay vượt khỏi thế gian này tới xứ sở của Cái Đầu Khủng Khiếp."

Rồi bà phu nhân xinh đẹp nói:

"Hãy đi ngay, đừng quay về từ biệt mẹ, vì những việc này phải làm cho nhanh. Chính đôi Giày Thần Tốc sẽ đưa cậu tới xứ của Ba Chị Em Xám, vì chúng biết độ dài con đường ấy."

Chàng trai cảm ơn bà, buộc chặt đôi Giày Thần Tốc, rồi quay lại chào từ biệt người thanh niên và bà phu nhân. Nhưng kìa! Họ đã biến mất, chàng không biết bằng cách nào, đi đâu! Chàng nhảy lên không để thử đôi Giày Thần Tốc, và chúng đưa chàng đi nhanh hơn gió. Qua vùng biển xanh ấm áp, qua những xứ sở vui tươi phương nam, qua những dân tộc phương bắc uống sữa ngựa cái, sống trong những cỗ xe lớn, nay đây mai đó theo đàn gia súc. Qua những dòng sông rộng, nơi chim chóc hoang dã vụt bay tán loạn trước mặt chàng, qua những đồng bằng và biển Bắc lạnh giá, chàng bay qua những cánh đồng tuyết, những ngọn đồi băng, tới nơi tận cùng thế giới. Ở đó nước nào cũng đóng băng, không có người, không có thú, không có một ngọn cỏ xanh.

Ở đó, trong một hang băng xanh biếc, chàng tìm thấy Ba Chị Em Xám, những sinh vật già nhất trong mọi loài đang sống. Tóc họ trắng như tuyết, da thịt xanh lạnh như băng. Họ lẩm bẩm, gật gù như đang trong mộng, hơi thở đóng băng của họ lơ lửng quanh mình như một đám mây. Miệng hang băng hẹp, khó mà lách vào mà không chạm phải một người trong bọn họ. Nhưng nhờ đôi Giày Thần Tốc lơ lửng, chàng trai vừa vặn lẻn vào được. Chàng chờ cho tới khi một chị nói với chị đang giữ con mắt chung:

"Chị ơi, chị thấy gì? Chị có thấy thời xưa đang quay trở lại không?"

"Không, em ạ."

"Thế thì đưa con mắt cho em, có khi em nhìn được xa hơn chị."

Người chị thứ nhất bèn chuyền con mắt cho người thứ hai. Nhưng trong lúc người thứ hai mò mẫm tìm nó, chàng trai khéo léo chộp lấy con mắt khỏi tay bà.

"Con mắt đâu rồi, chị?" bà già xám thứ hai hỏi.

"Em cầm nó rồi còn gì," bà già xám thứ nhất nói.

"Các chị đánh mất con mắt rồi à? Đánh mất con mắt rồi à?" bà già xám thứ ba hỏi. "Thế thì chúng ta sẽ chẳng bao giờ tìm lại được nó, chẳng bao giờ thấy thời xưa quay trở lại nữa sao?"

Bấy giờ chàng trai lẻn ra khỏi sau lưng họ, ra khỏi hang lạnh, bay vút lên không, và cười to.

Nghe tiếng cười ấy, mấy bà già xám bắt đầu khóc, vì giờ họ biết có kẻ lạ đã cướp mất con mắt, mà họ thì không làm gì được. Nước mắt họ đóng băng ngay khi rơi ra từ những hốc mắt trống rỗng, lách cách rơi xuống nền băng trong hang. Rồi họ bắt đầu van nài chàng trai trả lại con mắt cho họ. Họ đáng thương quá, chàng không khỏi thấy tội nghiệp. Nhưng chàng bảo chàng sẽ không bao giờ trả con mắt cho tới khi họ chỉ đường tới chỗ các nàng tiên Khu Vườn.

Họ bèn vặn tay khổ sở, vì họ đoán ra chàng tới làm gì, định lấy Cái Đầu Khủng Khiếp ra sao. Mấy mụ đàn bà ghê rợn kia lại là họ hàng với Ba Chị Em Xám, nên chỉ đường cho chàng là việc khó cho họ. Nhưng cuối cùng họ bảo chàng cứ đi mãi về phương nam, đất liền bên tay trái, biển cả bên tay phải, cho tới khi tới hòn đảo của các nàng tiên Khu Vườn. Chàng bèn trả lại con mắt, và họ lại bắt đầu ngóng trông thời xưa quay trở lại.

Còn chàng trai bay về phương nam, giữa biển và đất liền, đất liền luôn bên tay trái, cho tới khi chàng thấy một hòn đảo xinh đẹp phủ đầy cây trổ hoa. Chàng đáp xuống đó, và tìm thấy Ba Nàng Tiên Khu Vườn. Họ trông như ba thiếu nữ rất đẹp, một nàng mặc áo xanh lá, một nàng áo trắng, một nàng áo đỏ, đang nhảy múa, ca hát quanh một cây táo trĩu những quả táo vàng. Và đây là bài ca của họ:

"Vòng quanh, vòng quanh táo vàng,
Vòng quanh ta múa, đi về vòng quanh,
Từ xưa ta múa quanh cành,
Quanh cây phép lạ bốn bề vòng quanh.
Vòng quanh, vòng mãi vòng quanh,
Khi xuân còn biếc, khi xanh suối dòng,
Khi còn gió động biển lồng!

Chẳng ai được nếm quả vàng
Cho tới ngày mới huy hoàng về đây.
Bao chồi sẽ mọc thành cây,
Bao hoa héo rụng, bao ngày lời ca
Lặng câm, bao chiếc đàn ngà
Gãy tan im tiếng, trước là ngày sau!

Vòng quanh, vòng quanh cây vàng,
Vòng quanh ta múa, thế gian xoay vần,
Từ xưa xoay mãi muôn lần,
Hạ đông, lửa giá, xa gần bài ca,
Chuyện xưa kể mãi chẳng nhoà,
Như ta múa khép múa xoà vòng quanh,
Quanh cây phép lạ lá cành!"

Những nàng tiên múa hát nghiêm trang ấy khác hẳn mấy bà già xám. Họ mừng rỡ khi thấy chàng trai, đối đãi với chàng rất tử tế. Rồi họ hỏi chàng tới làm gì, và chàng kể mình được sai đi tìm Gươm Sắc Bén và Mũ Bóng Tối. Các nàng tiên trao cho chàng những thứ ấy, cùng một cái túi đeo và một tấm khiên. Họ đeo vào thắt lưng chàng thanh gươm lưỡi kim cương, đội mũ lên đầu chàng, và bảo chàng rằng giờ thì đến các nàng là tiên cũng không nhìn thấy chàng. Chàng bỏ mũ ra, các nàng mỗi người hôn chàng một cái, chúc chàng may mắn, rồi lại bắt đầu điệu múa muôn đời quanh cây vàng. Vì việc của họ là canh giữ cây ấy cho tới khi ngày mới tới, hay tới khi tận thế.

Chàng trai đội mũ lên đầu, đeo túi quanh thắt lưng, khoác tấm khiên sáng loáng lên vai, rồi bay vượt qua dòng sông lớn cuộn tròn như một con rắn quanh khắp thế gian. Bên bờ sông ấy, chàng tìm thấy ba mụ đàn bà Khủng Khiếp đang ngủ dưới một gốc cây dương, lá dương khô rụng đầy quanh họ. Đôi cánh vàng của họ xếp lại, móng vuốt đồng bắt chéo. Hai mụ ngủ vùi cái đầu gớm ghiếc dưới cánh như chim, những con rắn trên tóc ngoằn ngoèo bò ra từ dưới lớp lông vàng. Còn mụ út ngủ giữa hai chị, nằm ngửa, gương mặt đẹp và buồn hướng lên trời. Dù đang ngủ, mắt mụ vẫn mở to.

Mụ khủng khiếp đến nỗi nếu chàng trai nhìn thẳng vào mụ, chàng sẽ hoá đá vì kinh hoàng và thương xót. Nhưng chàng đã nghĩ ra một kế để giết mụ mà không phải nhìn mặt mụ. Vừa thấy ba mụ từ xa, chàng đã gỡ tấm khiên sáng loáng trên vai xuống, giơ lên như một tấm gương, để thấy bóng mấy mụ ghê rợn trong đó, chứ không phải nhìn thẳng vào Cái Đầu Khủng Khiếp. Rồi chàng tới gần, gần mãi, cho tới khi chàng tính mình đã ở trong tầm một nhát gươm của mụ út, và đoán xem phải chém ngược ra phía sau chỗ nào. Bấy giờ chàng rút Gươm Sắc Bén, chém một nhát. Cái Đầu Khủng Khiếp rời khỏi vai con quái vật, máu phun ra đập vào chàng như một cú đấm. Nhưng chàng nhét Cái Đầu Khủng Khiếp vào túi rồi bay đi, không ngoảnh lại.

Bấy giờ hai mụ chị còn lại thức giấc, bay vút lên không như những con chim lớn. Vì chàng đội Mũ Bóng Tối nên họ không thấy chàng, nhưng họ vẫn bay đuổi theo chàng ngược gió, đánh hơi lần theo xuyên qua mây, như chó săn đuổi mồi trong rừng. Họ đến gần tới mức chàng nghe cả tiếng cánh vàng lách cách, nghe họ rít gọi nhau trong lúc đuổi: "Đây, đây!", "Không, kia kìa, nó đi lối này!". Nhưng đôi Giày Thần Tốc bay nhanh hơn họ, và cuối cùng tiếng kêu với tiếng cánh lách cách tắt dần khi chàng vượt qua dòng sông lớn chảy quanh thế gian.

Khi lũ quái vật ghê tởm đã ở tít đằng xa, chàng trai thấy mình đã sang đúng bờ sông, bèn bay thẳng về phía đông, tìm đường về xứ sở của mình. Nhưng từ trên cao nhìn xuống, chàng thấy một cảnh rất lạ: một thiếu nữ xinh đẹp bị xiềng vào một cái cọc ngay mép nước triều cao. Cô gái sợ quá, hay mệt quá, chỉ còn nhờ sợi xích sắt quanh eo mà không ngã gục, cô cứ treo lơ lửng ở đó như đã chết. Chàng trai thương cô quá, bay xuống đứng bên cạnh. Khi chàng cất tiếng, cô ngẩng đầu nhìn quanh, nhưng giọng chàng dường như chỉ làm cô sợ thêm. Chàng chợt nhớ mình đang đội Mũ Bóng Tối, cô chỉ nghe được tiếng chứ không thấy người. Chàng bèn bỏ mũ ra, đứng trước mặt cô, chàng trai đẹp nhất cô từng thấy trong đời, tóc vàng ngắn quăn, mắt xanh, gương mặt tươi cười. Còn chàng thì thấy cô là cô gái đẹp nhất thế gian.

Trước tiên, chàng chém một nhát Gươm Sắc Bén đứt tung sợi xích sắt trói cô. Rồi chàng hỏi cô làm gì ở đây, vì sao người ta lại tàn nhẫn với cô như thế. Cô kể cô là con gái vua xứ này, bị trói ở đây để làm mồi cho một con quái vật khổng lồ dưới biển, vì ngày nào con quái vật cũng lên ăn thịt một cô gái. Hôm nay tới lượt cô. Cô vừa nói đến đó thì một cái đầu dài hung dữ của con thuỷ quái tàn ác nhô lên khỏi sóng, đớp lấy cô gái. Nhưng con quái vật tham ăn quá, vội quá, nên lần đầu đớp trượt. Trước khi nó kịp nhô lên đớp lần nữa, chàng trai đã rút phắt Cái Đầu Khủng Khiếp ra khỏi túi, giơ lên. Khi con thuỷ quái lại chồm lên lần nữa, mắt nó chạm phải cái đầu, và lập tức nó hoá thành đá. Con quái vật bằng đá ấy đến nay vẫn còn nằm trên bờ biển.

Rồi chàng trai và cô gái đi tới cung điện của vua cha cô, nơi mọi người đang khóc than vì cô đã chết. Thấy cô trở về bình an, họ gần như không tin vào mắt mình. Nhà vua và hoàng hậu hết lời khen ngợi chàng trai, và mừng không sao kể xiết khi biết chàng muốn cưới con gái họ. Thế là hai người làm lễ cưới, tưng bừng lộng lẫy vô cùng. Ở lại triều đình ít lâu, họ đi thuyền về xứ của chàng trai. Vì chàng không thể mang cô dâu bay qua không trung được, nên chàng mang đôi Giày Thần Tốc, chiếc Mũ Bóng Tối và thanh Gươm Sắc Bén lên một nơi vắng vẻ trên đồi. Chàng để chúng lại đó, và người thanh niên lạ cùng bà phu nhân, những người từng gặp chàng bên bờ biển quê nhà và giúp chàng lên đường, đã tới đó lấy lại.

Xong việc ấy, chàng trai cùng cô dâu lên đường về nhà, cập bến cảng quê hương. Nhưng ngay giữa phố, chàng gặp ai thế này? Chính là mẹ chàng, đang chạy trốn để giữ mạng khỏi tay ông vua độc ác. Giờ hắn muốn giết bà, vì hắn biết bà sẽ không bao giờ chịu lấy hắn. Nếu trước kia bà đã không ưa hắn, thì nay bà càng ghét hắn hơn, vì hắn đã khiến con trai bà đột ngột biến mất. Dĩ nhiên bà không biết chàng đã đi đâu, mà tưởng nhà vua đã ngấm ngầm giết chàng. Thế nên giờ bà đang chạy trốn để giữ mạng, còn ông vua độc ác cầm gươm đuổi theo sau. Rồi kìa! Bà chạy ào vào đúng vòng tay con trai. Chàng chỉ kịp hôn mẹ rồi bước lên đứng chắn trước mặt bà, thì nhà vua đã vung gươm chém chàng. Chàng đỡ nhát gươm bằng tấm khiên, rồi quát lên với nhà vua:

"Ta đã thề mang Cái Đầu Khủng Khiếp về cho ngươi, giờ hãy xem ta giữ lời thề thế nào!"

Rồi chàng rút cái đầu ra khỏi túi. Mắt nhà vua vừa chạm vào nó, lập tức hắn hoá đá, đứng sững đúng tư thế đang giơ gươm!

Bấy giờ toàn dân hân hoan, vì ông vua độc ác sẽ không còn cai trị họ nữa. Họ xin chàng trai làm vua, nhưng chàng từ chối, chàng phải đưa mẹ về nhà cha mẹ của bà. Thế là dân chúng chọn làm vua người đàn ông đã tử tế với mẹ chàng thuở bà mới bị chiếc hòm lớn đưa dạt vào đảo.

Ít lâu sau, chàng trai cùng mẹ và vợ giương buồm về xứ sở của mẹ, nơi bà đã bị xua đuổi tàn nhẫn ngày xưa. Nhưng dọc đường, họ dừng lại ở triều đình một ông vua. Vừa hay ông vua ấy đang mở hội thi, phát thưởng cho những người chạy giỏi nhất, đấu quyền giỏi nhất, ném đĩa giỏi nhất. Chàng trai cũng muốn thử sức cùng mọi người. Nhưng chàng ném đĩa xa đến nỗi nó bay quá mọi lần ném xưa nay, rơi vào đám đông, trúng một người đàn ông khiến ông ta chết.

Người đàn ông ấy chẳng phải ai khác, chính là cha của mẹ chàng. Ông đã bỏ vương quốc của mình mà trốn đi, vì sợ đứa cháu ngoại rốt cuộc sẽ tìm ra và giết mình. Thế là ông chết vì chính sự hèn nhát của mình và vì tình cờ, và lời sấm truyền đã ứng nghiệm. Còn chàng trai cùng vợ và mẹ trở về vương quốc thuộc về họ, và sống lâu dài hạnh phúc sau bao gian truân.

— Hết —