Căn phòng kho

Lũ trẻ sẽ được chở đi chơi bãi cát ở Giắc-bơ-rô, coi như một phần thưởng đặc biệt. Ni-cô-lát thì không được đi. Cậu đang bị phạt.

Mới sáng hôm ấy cậu đã không chịu ăn bát bánh mì chan sữa bổ dưỡng của mình, với một lý do nghe có vẻ vớ vẩn: trong bát có con ếch. Những người lớn tuổi hơn, khôn ngoan hơn và tốt đẹp hơn đã bảo cậu rằng trong bát bánh mì chan sữa của cậu không thể nào có ếch được, và cậu không được nói nhảm. Thế mà cậu vẫn cứ tiếp tục nói cái điều có vẻ nhảm nhí hết mức ấy, còn tả kỹ càng màu da và hoa văn của con ếch được cho là có ở đó.

Chỗ kịch tính của câu chuyện là trong bát bánh mì chan sữa của Ni-cô-lát có con ếch thật. Chính tay cậu thả nó vào, nên cậu thấy mình có quyền biết đôi chút về nó. Người ta giảng giải rất dài dòng về cái tội bắt ếch ngoài vườn bỏ vào một bát bánh mì chan sữa bổ dưỡng. Nhưng điều nổi bật nhất trong cả vụ này, theo cách Ni-cô-lát nhìn nhận, là những người lớn tuổi hơn, khôn ngoan hơn và tốt đẹp hơn đã bị chứng minh là sai bét, trong chính chuyện mà họ đã quả quyết chắc chắn nhất.

— Mọi người bảo trong bát bánh mì sữa của cháu không thể nào có ếch. Thế mà có ếch thật. — Cậu nhắc đi nhắc lại, với sự lì lợm của một nhà chiến thuật lão luyện không định rời bỏ trận địa có lợi cho mình.

Thế là anh họ, chị họ và cậu em trai chẳng có gì thú vị của Ni-cô-lát được đưa đi chơi bãi cát Giắc-bơ-rô chiều hôm ấy, còn cậu thì phải ở nhà. Bà dì của mấy anh chị họ, người cứ khăng khăng, bằng một sự tưởng tượng quá trớn, tự xưng là dì của cả cậu nữa, đã vội vàng bày ra chuyến đi Giắc-bơ-rô, cốt để Ni-cô-lát thấm thía những thú vui mà cậu đáng bị tước mất vì cách cư xử đáng xấu hổ ở bàn ăn sáng.

Bà có thói quen hễ đứa trẻ nào phạm lỗi là lập tức ứng tác ra một cuộc vui gì đó, rồi nghiêm khắc cấm kẻ có tội không được dự. Còn nếu cả lũ cùng phạm lỗi, thì chúng bỗng được báo tin rằng ở thị trấn bên có một gánh xiếc, gánh xiếc hay vô song, voi nhiều không đếm xuể, mà nếu chúng không hư hỏng thì đã được dẫn đi xem ngay hôm nay.

Đến lúc đoàn khởi hành, người ta chờ Ni-cô-lát rỏ vài giọt nước mắt cho phải phép. Nhưng thực ra người khóc lại là cô chị họ, vì lúc trèo lên xe, cô bé quệt đầu gối vào bậc lên xuống khá đau.

— Chị ấy rống to ghê. — Ni-cô-lát vui vẻ nói, trong lúc cả đoàn lên đường mà chẳng có chút phấn khởi hớn hở nào đáng lẽ phải có.

— Nó sẽ quên ngay ấy mà. — Bà dì tự xưng nói. — Một buổi chiều tuyệt vời để chạy nhảy trên những bãi cát đẹp đẽ ấy. Chúng sẽ vui biết bao!

— Bóp-bi sẽ chẳng vui mấy đâu, mà cũng chẳng chạy nhảy được mấy đâu. — Ni-cô-lát nói, kèm tiếng cười khẩy. — Giày nó làm nó đau. Chật quá.

— Sao nó không bảo dì là giày đau? — Bà dì hỏi, hơi gắt.

— Nó bảo dì hai lần rồi, nhưng dì không nghe. Bọn cháu nói chuyện quan trọng mà dì thường chẳng nghe.

— Cháu không được vào vườn lý gai. — Bà dì nói, lảng sang chuyện khác.

— Sao lại không? — Ni-cô-lát hỏi vặn.

— Vì cháu đang bị phạt. — Bà dì đáp, giọng kẻ cả.

Ni-cô-lát không thừa nhận lý lẽ ấy là không chê vào đâu được. Cậu thấy mình hoàn toàn có thể vừa bị phạt vừa ở trong vườn lý gai cùng một lúc. Mặt cậu lộ ra một vẻ bướng bỉnh đáng kể. Bà dì thấy rõ là cậu nhất quyết lẻn vào vườn lý gai cho bằng được, "chỉ vì," như bà tự nhủ, "ta đã bảo nó là không được".

Vườn lý gai có hai cửa ra vào. Một đứa nhỏ như Ni-cô-lát mà lọt được vào đó thì có thể biến mất tăm giữa đám cây a-ti-sô, bụi mâm xôi và các bụi cây ăn quả che kín. Chiều hôm ấy bà dì có biết bao việc khác phải làm, vậy mà bà dành ra một hai tiếng đồng hồ làm mấy việc làm vườn lặt vặt giữa các luống hoa và lùm cây, từ đó bà có thể canh chừng hai cánh cửa dẫn vào thiên đường bị cấm. Bà là người ít ý tưởng, nhưng có sức tập trung khủng khiếp.

Ni-cô-lát xông ra vườn trước một hai lần, len lỏi về phía cửa này hay cửa kia với vẻ lén lút rõ mồn một, nhưng không lần nào thoát được con mắt canh chừng của bà dì dù chỉ một khoảnh khắc. Thật ra cậu chẳng hề có ý định vào vườn lý gai. Nhưng để bà dì tin rằng cậu có ý ấy thì lại cực kỳ tiện cho cậu. Niềm tin ấy sẽ giữ bà tự nguyện đứng gác gần hết buổi chiều.

Sau khi đã củng cố và gia cố kỹ càng mối nghi ngờ của bà, Ni-cô-lát lẻn trở vào nhà, mau chóng thực hiện một kế hoạch đã nảy mầm trong đầu cậu từ lâu. Đứng lên một cái ghế trong phòng sách, người ta có thể với tới một cái kệ, trên đó có một chiếc chìa khoá to, trông rất quan trọng. Chiếc chìa khoá quan trọng đúng như vẻ ngoài của nó. Đó là công cụ giữ cho những bí mật của căn phòng kho không bị ai tự tiện xâm phạm, chỉ mở lối cho các bà dì và những người có đặc quyền tương tự.

Ni-cô-lát chưa có nhiều kinh nghiệm trong nghệ thuật tra chìa vào ổ và vặn khoá. Nhưng mấy hôm nay cậu đã tập với chiếc chìa khoá cửa phòng học. Cậu không tin vào chuyện trông cậy quá nhiều vào may rủi. Chiếc chìa khoá vặn trong ổ hơi rít, nhưng vẫn vặn được. Cánh cửa mở ra, và Ni-cô-lát đã ở trong một miền đất lạ, so với nó thì vườn lý gai chỉ là một thú vui nhạt nhẽo, một khoái lạc vật chất tầm thường.

Biết bao lần Ni-cô-lát đã hình dung căn phòng kho sẽ trông ra sao, cái vùng đất được niêm phong cẩn thận khỏi mắt trẻ con, mà chẳng câu hỏi nào về nó được trả lời bao giờ. Nó đúng như cậu mong đợi. Trước hết, nó rộng và mờ tối, một ô cửa sổ cao trông ra khu vườn bị cấm là nguồn sáng duy nhất. Sau nữa, nó là một kho báu không tưởng. Bà dì tự xưng thuộc loại người cho rằng đồ đạc dùng thì hỏng, nên đem phó mặc chúng cho bụi bặm và ẩm mốc để giữ gìn. Những phần trong nhà mà Ni-cô-lát biết rõ nhất thì khá trống trải, buồn tẻ, còn ở đây có những thứ tuyệt diệu cho con mắt tha hồ thưởng thức.

Đầu tiên và trên hết là một tấm thảm thêu lồng khung, rõ ràng dùng làm tấm chắn lò sưởi. Với Ni-cô-lát, đó là một câu chuyện sống động, đang thở. Cậu ngồi xuống một cuộn vải treo tường Ấn Độ, màu sắc rực rỡ tuyệt vời dưới một lớp bụi, và ngắm từng chi tiết của bức tranh thêu.

Một người đàn ông, mặc bộ đồ đi săn của một thời xa xưa nào đó, vừa bắn một mũi tên xuyên qua một con hươu đực. Phát bắn hẳn chẳng khó khăn gì, vì con hươu chỉ cách ông một hai bước. Giữa đám cây cối rậm rạp mà bức tranh gợi ra, rón rén tới gần một con hươu đang gặm cỏ cũng chẳng khó gì. Còn hai con chó đốm đang chồm tới để cùng tham gia cuộc săn thì rõ là đã được dạy để đứng sát gót chủ cho tới khi mũi tên được bắn ra.

Phần ấy của bức tranh thì đơn giản, dù cũng thú vị. Nhưng người thợ săn có thấy điều Ni-cô-lát thấy không, rằng có bốn con sói đang phi nước đại xuyên rừng về phía ông? Có thể còn hơn bốn con nấp sau những thân cây. Mà dù chỉ bốn con thôi, liệu người đàn ông và hai con chó có chống nổi chúng nếu chúng tấn công? Ông chỉ còn hai mũi tên trong ống, và ông có thể bắn trượt một hoặc cả hai. Tất cả những gì người ta biết về tài bắn cung của ông là ông bắn trúng được một con hươu to ở một khoảng cách gần đến lố bịch. Ni-cô-lát ngồi suốt bao nhiêu phút vàng ngọc, nghiền ngẫm những khả năng của cảnh tượng ấy. Cậu nghiêng về ý nghĩ rằng sói có nhiều hơn bốn con, và người đàn ông cùng hai con chó đang lâm vào thế bí.

Nhưng còn những thứ thú vị, đáng yêu khác cũng đang đòi cậu để mắt tới ngay. Có những cây chân nến xoắn kỳ lạ hình con rắn. Có một cái ấm trà làm theo hình con vịt sứ, trà sẽ chảy ra từ cái mỏ há ra của nó. So với nó thì cái ấm trà trong phòng trẻ con mới tẻ nhạt, vô duyên làm sao! Lại có một cái hộp gỗ đàn hương chạm trổ, nhét chặt bông thơm, và giữa các lớp bông là những bức tượng nhỏ bằng đồng thau, những con bò u gù cổ, những con công, những con yêu tinh, nhìn đã thích mà cầm lên tay càng thích.

Kém hứa hẹn hơn về vẻ ngoài là một cuốn sách lớn hình vuông, bìa đen trơn. Ni-cô-lát hé nhìn vào, và kìa, nó đầy những tranh chim tô màu. Mà toàn những con chim gì đâu! Ngoài vườn, hay trên những con đường làng mỗi khi đi dạo, Ni-cô-lát chỉ gặp vài loài chim, to nhất cũng chỉ là thỉnh thoảng một con chim ác là hay một con bồ câu rừng. Còn đây là diệc, là ô tác, là diều hâu, là chim mỏ sừng, cò hổ, gà tây rừng, cò quăm, gà lôi vàng, cả một phòng tranh chân dung những sinh vật cậu chưa từng mơ thấy.

Và trong lúc cậu đang ngắm nghía màu lông của con vịt uyên ương và gán cho nó một cuộc đời, thì tiếng bà dì the thé gào tên cậu vọng vào từ phía vườn lý gai bên ngoài. Bà đã sinh nghi vì cậu biến mất quá lâu, và vội kết luận rằng cậu đã trèo qua tường, sau lùm tử đinh hương che khuất. Lúc này bà đang hăng hái và khá vô vọng lùng tìm cậu giữa đám a-ti-sô và bụi mâm xôi.

— Ni-cô-lát! Ni-cô-lát! — Bà gào lên. — Ra khỏi đó ngay lập tức. Trốn ở đấy chẳng ích gì đâu, dì nhìn thấy cháu suốt từ nãy đến giờ.

Có lẽ đó là lần đầu tiên sau hai mươi năm có người mỉm cười trong căn phòng kho ấy.

Một lát sau, những tiếng gọi tên Ni-cô-lát giận dữ lặp đi lặp lại nhường chỗ cho một tiếng thét, rồi tiếng kêu ai đó đến nhanh lên. Ni-cô-lát gấp cuốn sách, cẩn thận đặt nó lại chỗ cũ trong góc, lắc ít bụi từ chồng báo bên cạnh phủ lên trên. Rồi cậu rón rén ra khỏi phòng, khoá cửa, đặt chiếc chìa khoá lại đúng chỗ cũ. Lúc cậu thong thả đi ra vườn trước thì bà dì vẫn còn đang gọi tên cậu.

— Ai gọi thế? — Cậu hỏi.

— Dì đây. — Tiếng đáp vọng ra từ phía bên kia bức tường. — Cháu không nghe thấy dì gọi à? Dì đi tìm cháu trong vườn lý gai, rồi bị trượt chân rơi xuống bể chứa nước mưa. May mà trong bể không có nước, nhưng thành bể trơn quá, dì không leo ra được. Đi lấy cái thang nhỏ dưới gốc cây anh đào...

— Người ta bảo cháu là cháu không được vào vườn lý gai. — Ni-cô-lát đáp ngay.

— Dì bảo cháu không được vào, giờ dì bảo cháu được vào. — Tiếng nói vọng lên từ bể nước mưa, giọng khá sốt ruột.

— Giọng bà không giống giọng dì cháu. — Ni-cô-lát phản đối. — Có khi bà là Quỷ Dữ đang cám dỗ cháu không vâng lời. Dì cháu vẫn thường bảo cháu là Quỷ Dữ cám dỗ cháu, và lần nào cháu cũng sa ngã. Lần này thì cháu không sa ngã đâu.

— Đừng có nói nhảm. — Người tù trong bể nước nói. — Đi lấy thang đi.

— Thế bữa trà có mứt dâu không ạ? — Ni-cô-lát ngây thơ hỏi.

— Có chứ, chắc chắn là có. — Bà dì đáp, trong bụng thầm quyết Ni-cô-lát sẽ không được miếng nào.

— Giờ thì cháu biết bà là Quỷ Dữ chứ không phải dì cháu rồi! — Ni-cô-lát reo lên khoái chí. — Hôm qua bọn cháu xin dì mứt dâu, dì bảo hết rồi. Cháu biết trong tủ đựng đồ ăn có bốn lọ, vì cháu nhìn thấy rồi. Dĩ nhiên bà biết là có, còn dì cháu thì không biết, vì dì bảo là hết. Ôi Quỷ Dữ ơi, bà tự lòi đuôi rồi!

Được nói chuyện với một bà dì như thể đang nói chuyện với Quỷ Dữ là một thú xa xỉ khác thường. Nhưng với sự sáng suốt của trẻ con, Ni-cô-lát biết những thú xa xỉ như thế không nên hưởng quá đà. Cậu bỏ đi, bước chân rầm rầm. Rốt cuộc chính một cô phụ bếp ra vườn hái mùi tây đã cứu bà dì ra khỏi bể nước mưa.

Bữa trà tối hôm ấy diễn ra trong một sự im lặng đáng sợ. Lúc lũ trẻ tới vịnh Giắc-bơ-rô thì nước triều đang lên cao nhất, chẳng còn bãi cát nào mà chơi, một chi tiết bà dì đã bỏ sót trong lúc vội vã tổ chức cuộc viễn chinh trừng phạt. Đôi giày chật của Bóp-bi đã làm cậu cáu kỉnh tai hại suốt cả buổi chiều. Nói tóm lại, chẳng thể bảo là lũ trẻ đã vui vẻ gì. Bà dì giữ một sự câm lặng đông cứng của người vừa phải chịu cảnh bị giam ba mươi lăm phút trong bể nước mưa, vừa mất thể diện vừa oan uổng.

Còn Ni-cô-lát, cậu cũng im lặng, cái im lặng mải mê của người có nhiều điều để nghĩ. Cậu tính rằng biết đâu người thợ săn sẽ thoát được cùng lũ chó của mình, trong khi bầy sói xúm vào ăn con hươu đã trúng tên.

— Hết —