Cây Vàng và Cây Bạc

Ngày xửa ngày xưa có một ông vua. Vua có một người vợ tên là Cây Bạc và một người con gái tên là Cây Vàng. Vào một ngày trong những ngày ấy, Cây Vàng và Cây Bạc đi tới một thung lũng. Ở đó có một cái giếng, trong giếng có một chú cá hồi.

Cây Bạc hỏi: "Cá hồi ơi, chú cá nhỏ xinh xắn, có phải ta là hoàng hậu đẹp nhất thế gian không?"

"Ồ, thật tình là không phải."

"Thế thì ai?"

"Là Cây Vàng, con gái bà đấy."

Cây Bạc về nhà, giận đến mờ cả mắt. Bà nằm vật ra giường, thề rằng sẽ không bao giờ khỏi bệnh cho tới khi được ăn tim và gan của Cây Vàng, con gái mình.

Đêm xuống, nhà vua về, người ta tâu với vua rằng hoàng hậu Cây Bạc ốm nặng lắm. Vua tới chỗ bà, hỏi bà bị làm sao.

"Ôi, chỉ có một thứ thôi, mà nếu muốn thì chàng chữa khỏi cho thiếp được."

"Ôi, thật tình chẳng có việc gì ta làm được cho nàng mà ta lại không làm."

"Nếu thiếp được ăn tim và gan của Cây Vàng, con gái thiếp, thì thiếp sẽ khỏi."

Vừa đúng lúc ấy, con trai của một ông vua lớn ở nước ngoài tới xin cưới Cây Vàng. Nhà vua liền đồng ý, và đôi trẻ lên đường sang nước ngoài.

Rồi nhà vua sai đám gia nhân lên đồi săn bắt về một con dê đực, rồi đem tim và gan của nó cho vợ ăn. Thế là bà ngồi dậy, khoẻ mạnh như thường.

Một năm sau, Cây Bạc lại tới thung lũng, chỗ cái giếng có chú cá hồi.

"Cá hồi ơi, chú cá nhỏ xinh xắn," bà hỏi, "có phải ta là hoàng hậu đẹp nhất thế gian không?"

"Ồ, thật tình là không phải."

"Thế thì ai?"

"Là Cây Vàng, con gái bà đấy."

"Ôi chà, nó đã chết từ lâu rồi. Ta ăn tim gan nó được một năm rồi còn gì."

"Ồ, thật tình là nàng chưa chết đâu. Nàng đã lấy một vị hoàng tử lớn ở nước ngoài."

Cây Bạc về nhà, nài nỉ nhà vua cho sửa soạn chiếc thuyền dài, rồi nói:

"Thiếp đi thăm Cây Vàng yêu quý của thiếp, lâu lắm rồi thiếp chưa được gặp nó."

Chiếc thuyền dài được sửa soạn xong, và họ lên đường. Chính Cây Bạc cầm lái, bà lái thuyền giỏi đến nỗi chẳng bao lâu họ đã tới nơi.

Hoàng tử đang đi săn trên đồi. Cây Vàng nhận ra chiếc thuyền dài của cha mình đang tới.

"Ôi!" nàng bảo đám người hầu. "Mẹ tôi đang tới, bà sẽ giết tôi mất."

"Bà ấy sẽ không giết được nàng đâu. Chúng tôi sẽ khoá nàng trong một căn phòng, bà ấy không tới gần được."

Họ làm đúng như thế. Khi Cây Bạc lên bờ, bà bắt đầu gọi to:

"Ra đón mẹ của con đi nào, mẹ tới thăm con đây."

Cây Vàng nói vọng ra rằng nàng không ra được, vì đang bị khoá trong phòng.

"Thế con không thò ngón tay út ra qua lỗ khoá," Cây Bạc nói, "để mẹ hôn một cái được sao?"

Cây Vàng thò ngón tay út ra. Cây Bạc liền đâm một cái gai tẩm độc vào đó, và Cây Vàng ngã xuống chết.

Khi hoàng tử về nhà, thấy Cây Vàng đã chết, chàng đau buồn vô cùng. Nhìn thấy nàng vẫn đẹp như thế, chàng không nỡ chôn nàng, mà khoá nàng lại trong một căn phòng, không cho ai tới gần.

Thời gian trôi qua, chàng lấy vợ khác. Cả toà nhà đều nằm trong tay người vợ này, chỉ trừ một căn phòng, mà chìa khoá thì chàng luôn tự mình giữ. Vào một ngày trong những ngày ấy, chàng quên mang chìa khoá theo, và người vợ thứ hai vào được căn phòng. Nàng thấy gì ở đó? Một người đàn bà đẹp nhất mà nàng từng thấy.

Nàng xoay người ấy lại, lay gọi mãi, rồi nhận ra cái gai tẩm độc trên ngón tay. Nàng rút cái gai ra, và Cây Vàng sống lại, vẫn xinh đẹp như xưa.

Đêm xuống, hoàng tử đi săn trên đồi về, mặt mày ủ dột.

"Chàng sẽ tặng thiếp quà gì," người vợ hỏi, "nếu thiếp làm cho chàng cười được?"

"Ôi, thật tình chẳng có gì làm ta cười được, trừ phi Cây Vàng sống lại."

"Vậy thì chàng xuống căn phòng dưới kia mà xem, nàng đang sống đấy."

Khi hoàng tử thấy Cây Vàng sống lại, chàng mừng rỡ khôn xiết, ôm lấy nàng mà hôn mãi không thôi. Người vợ thứ hai nói:

"Nàng là người vợ đầu tiên của chàng, chàng nên ở với nàng thì hơn. Thiếp sẽ ra đi."

"Ôi, thật tình nàng không phải đi đâu cả. Ta sẽ giữ cả hai nàng."

Cuối năm ấy, Cây Bạc lại tới thung lũng, chỗ cái giếng có chú cá hồi.

"Cá hồi ơi, chú cá nhỏ xinh xắn," bà hỏi, "có phải ta là hoàng hậu đẹp nhất thế gian không?"

"Ồ, thật tình là không phải."

"Thế thì ai?"

"Là Cây Vàng, con gái bà đấy."

"Ôi chà, nó đâu còn sống. Ta đâm cái gai tẩm độc vào ngón tay nó được một năm rồi còn gì."

"Ồ, thật tình là nàng chưa chết, chưa chết chút nào."

Cây Bạc về nhà, nài nỉ nhà vua cho sửa soạn chiếc thuyền dài, vì bà muốn đi thăm Cây Vàng yêu quý, lâu lắm rồi bà chưa được gặp con. Chiếc thuyền dài được sửa soạn xong, và họ lên đường. Chính Cây Bạc cầm lái, bà lái thuyền giỏi đến nỗi chẳng bao lâu họ đã tới nơi.

Hoàng tử đang đi săn trên đồi. Cây Vàng nhận ra chiếc thuyền của cha mình đang tới.

"Ôi!" nàng nói. "Mẹ tôi đang tới, bà sẽ giết tôi mất."

"Không đời nào," người vợ thứ hai nói. "Chúng ta cùng xuống đón bà ấy."

Cây Bạc lên bờ.

"Xuống đây nào, Cây Vàng yêu quý," bà nói, "mẹ con mang tới cho con một chén nước quý đây này."

"Ở xứ này có một tục lệ," người vợ thứ hai nói, "là ai mời người khác uống thì phải tự uống trước một ngụm."

Cây Bạc vừa ghé miệng vào chén, người vợ thứ hai liền đập mạnh vào chén, thế là một ít nước tràn xuống cổ họng bà, và bà ngã xuống chết. Người ta chỉ còn việc khiêng xác bà về nhà mà chôn.

Còn hoàng tử và hai người vợ thì sống lâu dài sau đó, vui vẻ và yên ổn.

Chuyện của họ, tôi xin kể tới đây.

— Hết —