Chàng lính đánh trống

Một buổi chiều, có anh lính đánh trống trẻ tuổi đi một mình ngoài đồng, tới bên một cái hồ. Trên bờ hồ anh thấy có ba mảnh vải lanh trắng. Anh nói:

— Vải lanh mịn quá!

Rồi anh nhét một mảnh vào túi. Anh về nhà, chẳng nghĩ ngợi gì thêm về thứ mình nhặt được, đi ngủ. Vừa chợp mắt thì anh nghe như có ai gọi tên mình. Anh lắng tai, nghe một giọng khe khẽ gọi:

— Anh đánh trống ơi, anh đánh trống ơi, dậy đi.

Đêm tối mịt, anh chẳng nhìn thấy ai, nhưng anh có cảm giác như có một bóng người đang lơ lửng chập chờn trước giường.

— Cô muốn gì? — anh hỏi.

Giọng nói đáp:

— Xin anh trả lại cho em chiếc áo nhỏ anh đã lấy của em chiều qua bên hồ.

— Cô sẽ được trả lại, — anh lính đánh trống nói, — nếu cô cho tôi biết cô là ai.

Giọng nói đáp:

— Ôi, em là con gái của một nhà vua quyền thế, nhưng em đã rơi vào tay một mụ phù thuỷ, bị mụ giam trên núi Thuỷ Tinh. Ngày nào em cũng phải cùng hai chị xuống hồ tắm, nhưng không có chiếc áo nhỏ của mình thì em không bay về được. Hai chị em đã bay đi rồi, còn em phải ở lại. Em xin anh trả lại chiếc áo cho em.

— Cô cứ yên tâm, cô gái tội nghiệp, — anh lính đánh trống nói, — tôi sẵn lòng trả lại cho cô.

Anh lấy chiếc áo trong túi ra, đưa cho cô trong bóng tối. Cô vội vã chộp lấy, định đi ngay.

— Khoan một chút, — anh nói, — biết đâu tôi giúp được cô.

— Anh chỉ giúp được em nếu anh trèo lên núi Thuỷ Tinh, giải thoát em khỏi tay mụ phù thuỷ. Nhưng anh không tới được núi Thuỷ Tinh đâu, mà dù có tới sát chân núi, anh cũng không trèo lên được.

Anh lính đánh trống nói:

— Đã muốn thì tôi làm được. Tôi thương cô, mà tôi thì chẳng sợ gì cả. Có điều tôi không biết đường tới núi Thuỷ Tinh.

Cô đáp:

— Đường đi qua khu rừng lớn, nơi bọn khổng lồ ăn thịt người sinh sống. Em không được phép nói thêm gì nữa.

Rồi anh nghe tiếng vù một cái, cô đã bay đi.

Trời vừa sáng, anh lính đánh trống lên đường, đeo trống bên mình, đi thẳng vào rừng chẳng chút sợ hãi. Đi được một lúc mà chưa thấy gã khổng lồ nào, anh nghĩ: "Phải đánh thức mấy gã ngủ nướng dậy mới được."

Anh kéo trống ra trước bụng, gõ một hồi thật dài, chim chóc trên cây hoảng hốt kêu la bay vụt lên. Chẳng mấy chốc, một gã khổng lồ đang nằm ngủ trong cỏ đứng dậy, to cao như cây thông. Gã quát:

— Đồ nhãi ranh, mày đánh trống gì ở đây, phá mất giấc ngủ ngon nhất của tao?

Anh đáp:

— Tôi đánh trống vì có hàng nghìn người đang đi theo sau tôi, để họ biết đường.

— Bọn chúng tới rừng của tao làm gì? — gã khổng lồ hỏi.

— Họ tới để kết liễu đời ông, dọn sạch khu rừng khỏi một con quái vật như ông.

— Ồ hồ, — gã khổng lồ nói, — tao giẫm chết chúng như giẫm kiến.

Anh lính đánh trống nói:

— Ông tưởng ông làm gì được họ à? Ông cúi xuống tóm một người, thì người ấy nhảy vọt đi trốn mất. Nhưng hễ ông nằm xuống ngủ, là họ từ khắp các bụi cây kéo tới, bò lên khắp người ông. Ai cũng giắt ở thắt lưng một cây búa thép, họ sẽ đập vỡ sọ ông.

Gã khổng lồ cáu kỉnh, nghĩ bụng: "Dây vào cái lũ ranh mãnh ấy, có khi lại thiệt cho mình. Sói với gấu thì ta bóp cổ được, chứ cái lũ giun dế dưới đất thì ta không đỡ nổi."

Gã nói:

— Này, thằng nhỏ, mày rút đi. Tao hứa từ nay sẽ để yên cho mày và cả bọn bạn mày. Mày còn mong muốn gì thì cứ nói, tao sẽ chiều mày.

Anh lính đánh trống đáp:

— Ông có đôi chân dài, chạy nhanh hơn tôi. Ông chở tôi tới núi Thuỷ Tinh, tôi sẽ ra hiệu cho người của tôi rút lui, lần này họ sẽ để yên cho ông.

— Lại đây, con giun, — gã khổng lồ nói, — ngồi lên vai tao, mày muốn đi đâu tao chở đi đó.

Gã nhấc anh lên vai. Ngồi trên ấy, anh lính đánh trống gõ trống rộn ràng thoả thích. Gã khổng lồ nghĩ: "Chắc là hiệu lệnh cho bọn kia rút lui đây."

Một lúc sau, có một gã khổng lồ thứ hai đứng bên đường. Gã đón anh lính đánh trống từ tay gã thứ nhất, nhét anh vào khuyết áo của mình. Anh lính đánh trống bám lấy cái cúc áo to bằng cái đĩa, ngó nghiêng khắp nơi thích thú lắm. Rồi họ gặp gã thứ ba. Gã này lấy anh ra khỏi khuyết áo, đặt lên vành mũ của mình. Anh lính đánh trống đi tới đi lui trên vành mũ, nhìn ra xa quá những ngọn cây. Thấy trong khoảng xa xanh thẳm có một ngọn núi, anh nghĩ: "Chắc đó là núi Thuỷ Tinh." Mà quả đúng là nó. Gã khổng lồ chỉ bước thêm vài bước đã tới chân núi, đặt anh xuống. Anh lính đánh trống đòi gã chở mình lên tận đỉnh núi Thuỷ Tinh, nhưng gã lắc đầu, lầu bầu gì đó trong râu, rồi quay vào rừng.

Thế là anh lính đánh trống đáng thương đứng trước ngọn núi cao như ba ngọn núi chồng lên nhau, lại trơn láng như mặt gương, chẳng biết làm cách nào mà lên. Anh bắt đầu leo, nhưng vô ích, cứ trượt xuống mãi. Anh nghĩ: "Giá mà mình là con chim." Nhưng ước thì được gì, có mọc cánh đâu.

Đang đứng đó chẳng biết xoay xở ra sao, anh thấy cách đó không xa có hai người đàn ông đang cãi nhau kịch liệt. Anh đi tới, thấy họ đang giành nhau một cái yên ngựa đặt dưới đất trước mặt, ai cũng muốn lấy. Anh nói:

— Các anh ngốc thật, đi giành nhau cái yên trong khi chẳng có con ngựa nào.

Một người đáp:

— Cái yên này đáng để giành lắm. Ai ngồi lên đó mà ước tới đâu, dù là tận cùng thế giới, thì vừa nói xong câu ước đã tới nơi. Cái yên là của chung hai chúng tôi. Lần này tới lượt tôi cưỡi, nhưng anh kia không chịu.

— Để tôi phân xử cho, — anh lính đánh trống nói.

Anh đi ra một quãng, cắm một cây gậy trắng xuống đất, rồi quay lại bảo:

— Giờ các anh chạy tới cái đích kia, ai tới trước thì cưỡi trước.

Hai người co chân chạy. Họ vừa chạy được vài bước, anh lính đánh trống đã nhảy phốc lên yên, ước được lên núi Thuỷ Tinh, và chưa kịp trở bàn tay đã tới nơi.

Trên đỉnh núi là một bãi bằng, có một ngôi nhà đá cũ kỹ, trước nhà có một cái ao cá lớn, sau nhà là một khu rừng tối om. Chẳng thấy người, chẳng thấy thú, mọi thứ im phăng phắc, chỉ có gió xào xạc trên cây, những đám mây trôi sát ngay trên đầu.

Anh tới gõ cửa. Gõ tới lần thứ ba thì một mụ già mặt nâu sạm, mắt đỏ ra mở cửa. Mụ đeo kính trên cái mũi dài, nhìn anh chằm chằm, rồi hỏi anh muốn gì.

— Xin được vào nhà, có bữa ăn và chỗ ngủ qua đêm, — anh lính đánh trống đáp.

Mụ già nói:

— Ngươi sẽ được như thế, nếu ngươi chịu làm cho ta ba việc.

— Sao lại không? — anh đáp. — Tôi chẳng ngại việc gì, dù nặng nhọc đến đâu.

Mụ già cho anh vào, cho anh ăn, tối cho anh một chiếc giường tử tế. Sáng hôm sau, khi anh đã ngủ đẫy giấc, mụ tháo cái đê khâu trên ngón tay khô đét của mình đưa cho anh, rồi nói:

— Giờ thì đi làm việc đi. Lấy cái đê này tát cạn cái ao ngoài kia. Trước khi trời tối phải xong, và tất cả cá trong ao phải được nhặt ra, xếp cạnh nhau theo loài, theo cỡ.

— Việc gì mà kỳ quặc thế, — anh lính đánh trống nói.

Nhưng anh vẫn ra ao, bắt đầu tát. Anh tát suốt buổi sáng, nhưng lấy cái đê khâu mà tát một vùng nước lớn thì làm được gì, dù tát cả nghìn năm? Tới trưa, anh nghĩ: "Toàn là công cốc, làm hay không làm cũng thế thôi." Anh dừng tay, ngồi xuống.

Bấy giờ có một cô gái từ trong nhà đi ra, đặt trước mặt anh một giỏ thức ăn nhỏ, hỏi:

— Anh ngồi buồn thiu thế, anh làm sao vậy?

Anh ngẩng lên nhìn, thấy cô gái đẹp tuyệt trần. Anh nói:

— Ôi, việc đầu tiên tôi còn không làm nổi, thì những việc sau sẽ ra sao? Tôi ra đi để tìm một nàng công chúa, nghe nói nàng sống ở đây, nhưng tôi chẳng thấy nàng đâu. Tôi sẽ đi tiếp thôi.

— Anh ở lại đây đi, — cô gái nói, — em sẽ giúp anh qua cơn khốn khó. Anh mệt rồi, anh gối đầu lên lòng em mà ngủ. Khi anh thức dậy thì việc sẽ xong.

Anh lính đánh trống chẳng đợi cô nói tới lần thứ hai. Mắt anh vừa díp lại, cô gái liền xoay chiếc nhẫn ước mà nói:

— Nước bay lên, cá nằm ra.

Tức thì nước bốc lên như làn sương trắng, trôi đi cùng những đám mây khác. Cá quẫy đành đạch, nhảy lên bờ, nằm xếp cạnh nhau, con nào theo cỡ nấy, theo loài nấy. Anh lính đánh trống thức dậy, sửng sốt thấy mọi việc đã xong. Nhưng cô gái dặn:

— Có một con cá không nằm cùng đồng loại, mà nằm riêng một mình. Tối nay khi mụ già tới, thấy mọi việc mụ đòi đã làm xong, mụ sẽ hỏi: "Con cá này nằm riêng ra đây làm gì?" Anh hãy ném con cá vào mặt mụ mà nói: "Con này để dành cho mụ đấy, mụ phù thuỷ già."

Chiều tối, mụ già tới. Mụ vừa hỏi đúng câu ấy, anh liền ném con cá vào mặt mụ. Mụ làm như không để ý, im lặng, nhưng mắt mụ nhìn anh đầy thâm hiểm.

Sáng hôm sau, mụ nói:

— Hôm qua việc dễ quá, ta phải giao cho ngươi việc nặng hơn. Hôm nay ngươi phải đốn hết cả khu rừng, bổ củi thành thanh, xếp thành đống. Chiều tối là mọi thứ phải xong.

Mụ đưa anh một cái rìu, một cái vồ và hai cái nêm. Nhưng rìu thì bằng chì, vồ và nêm thì bằng tôn mỏng. Anh vừa bổ một nhát, lưỡi rìu đã quằn lại, còn vồ và nêm thì bẹp dí. Anh chẳng biết làm thế nào. Nhưng tới trưa, cô gái lại mang cơm tới, an ủi anh:

— Anh gối đầu lên lòng em mà ngủ. Khi anh thức dậy thì việc sẽ xong.

Cô xoay chiếc nhẫn ước. Ngay lúc ấy, cả khu rừng đổ ầm ầm, củi tự tách ra, tự xếp thành từng đống, cứ như có những người khổng lồ vô hình đang làm việc. Khi anh thức dậy, cô gái nói:

— Anh thấy đấy, củi đã bổ và xếp đống cả rồi. Chỉ còn sót lại đúng một cành cây. Tối nay khi mụ già tới hỏi cành cây ấy để làm gì, anh hãy lấy nó đánh mụ một cái mà nói: "Cái này để dành cho mụ đấy, mụ phù thuỷ."

Mụ già tới, nói:

— Thấy chưa, việc dễ ợt. Nhưng cành cây kia còn nằm đó để dành cho ai?

— Cho mụ đấy, mụ phù thuỷ, — anh đáp, rồi lấy cành cây đánh mụ một cái.

Nhưng mụ làm như chẳng thấy đau, cười nhạo mà nói:

— Sáng mai ngươi phải chất hết chỗ củi thành một đống, châm lửa đốt sạch.

Trời vừa rạng, anh đã dậy bắt đầu khuân củi. Nhưng một mình một người thì làm sao khuân nổi cả một khu rừng? Việc chẳng tiến được chút nào. Nhưng cô gái không bỏ anh lúc khốn khó. Trưa, cô mang cơm tới. Ăn xong, anh gối đầu lên lòng cô mà ngủ thiếp đi. Khi anh tỉnh dậy, cả đống củi khổng lồ đang bốc cháy thành một ngọn lửa ngùn ngụt, những lưỡi lửa liếm tận trời cao. Cô gái nói:

— Anh nghe em này. Khi mụ phù thuỷ tới, mụ sẽ sai anh đủ thứ. Nếu anh làm theo mà không chút sợ hãi, mụ sẽ chẳng làm gì được anh. Nhưng nếu anh sợ, lửa sẽ chộp lấy anh mà thiêu cháy. Cuối cùng, khi anh làm xong mọi việc, hãy túm lấy mụ bằng cả hai tay mà ném vào giữa đống lửa.

Cô gái đi rồi, mụ già lén lút tới. Mụ nói:

— Hừ, ta rét quá. Nhưng lửa thế này mới gọi là lửa, sưởi cho bộ xương già của ta ấm áp, dễ chịu biết bao. Nhưng đằng kia có một khúc gỗ không chịu cháy, ngươi lấy nó ra cho ta. Làm nốt việc ấy là ngươi được tự do, muốn đi đâu thì đi. Nào, nhảy vào đi.

Anh lính đánh trống chẳng nghĩ ngợi lâu, nhảy ngay vào giữa lửa. Nhưng lửa chẳng làm gì được anh, đến sợi tóc cũng không cháy sém. Anh khuân khúc gỗ ra, đặt xuống đất. Khúc gỗ vừa chạm đất đã biến hình, và cô gái xinh đẹp từng giúp anh lúc khốn khó hiện ra đứng trước mặt anh. Nhìn bộ xiêm y bằng lụa óng ánh vàng cô mặc, anh hiểu ra cô chính là nàng công chúa.

Nhưng mụ già cười nham hiểm mà nói:

— Ngươi tưởng ngươi có được nó rồi à, chưa đâu.

Mụ vừa định xông tới lôi cô gái đi, thì anh túm lấy mụ bằng cả hai tay, nhấc bổng lên, ném vào miệng ngọn lửa. Lửa ập lại phủ kín lên mụ, như thể mừng rỡ vì được thiêu một mụ phù thuỷ.

Nàng công chúa nhìn anh lính đánh trống. Thấy anh là một chàng trai khôi ngô, lại nghĩ tới việc anh đã liều cả tính mạng để cứu mình, nàng đưa tay cho anh mà nói:

— Anh đã liều tất cả vì em, em cũng sẽ làm tất cả vì anh. Nếu anh hứa chung thuỷ với em, anh sẽ là chồng em. Của cải thì chúng ta không thiếu, chỗ mụ phù thuỷ gom góp ở đây đã đủ cho chúng ta rồi.

Nàng dẫn anh vào nhà. Trong nhà có những rương những hòm chứa đầy châu báu của mụ. Họ để lại vàng bạc, chỉ lấy đá quý. Nàng không muốn ở lại núi Thuỷ Tinh lâu hơn nữa, anh bèn nói:

— Em ngồi lên yên ngựa với anh, chúng mình sẽ bay xuống như chim.

— Em không ưa cái yên cũ ấy, — nàng nói, — em chỉ cần xoay chiếc nhẫn ước là mình về tới nhà.

— Được, — anh lính đánh trống đáp, — vậy em ước cho chúng mình tới trước cổng thành.

Chỉ trong nháy mắt hai người đã tới đó. Anh lính đánh trống nói:

— Anh phải về báo tin cho cha mẹ trước đã. Em chờ anh ở cánh đồng này, anh sẽ quay lại ngay.

Nàng công chúa nói:

— Ôi, em xin anh hãy cẩn thận. Về tới nhà, anh đừng hôn lên má phải của cha mẹ, kẻo anh sẽ quên hết mọi chuyện, và em sẽ phải ở lại đây một mình, trơ trọi giữa cánh đồng.

— Làm sao anh quên em được? — anh nói, rồi nắm tay nàng hứa sẽ trở lại thật sớm.

Anh bước vào nhà cha mẹ, chẳng ai nhận ra anh là ai, vì anh đã thay đổi nhiều quá. Ba ngày anh ở trên núi Thuỷ Tinh hoá ra là ba năm dài. Anh nói cho mọi người biết mình là ai, cha mẹ anh mừng rỡ ôm chầm lấy anh. Lòng anh xúc động quá, anh hôn lên cả hai má cha mẹ, chẳng còn nhớ gì đến lời dặn của cô gái. Nhưng anh vừa hôn lên má phải, thì mọi ý nghĩ về nàng công chúa đều tan biến khỏi đầu anh.

Anh dốc túi ra, đặt lên bàn từng vốc đá quý to nhất. Cha mẹ anh không biết làm gì với ngần ấy của cải. Người cha bèn xây một toà lâu đài nguy nga, chung quanh có vườn tược, rừng cây, đồng cỏ, như để cho một vị vương hầu ở. Lâu đài xây xong, người mẹ nói:

— Mẹ đã chọn cho con một cô gái, ba ngày nữa sẽ làm lễ cưới.

Người con trai bằng lòng mọi điều cha mẹ muốn.

Nàng công chúa đáng thương đứng chờ ngoài cổng thành rất lâu. Tới chiều tối, nàng nói:

— Chắc chắn anh ấy đã hôn lên má phải của cha mẹ, và đã quên mình rồi.

Lòng nàng tràn ngập buồn đau. Nàng ước được ở trong một túp nhà nhỏ hiu quạnh giữa rừng, không muốn về cung vua cha nữa. Chiều nào nàng cũng vào thành, đi ngang qua nhà anh. Anh đôi khi cũng trông thấy nàng, nhưng không còn nhận ra nàng nữa.

Cuối cùng nàng nghe người ta bảo nhau: "Mai là ngày cưới của cậu ấy." Nàng nói:

— Ta sẽ thử xem có lấy lại được trái tim chàng không.

Ngày đầu tiên của tiệc cưới, nàng xoay chiếc nhẫn ước mà nói:

— Cho ta một bộ váy rực rỡ như mặt trời.

Tức thì bộ váy hiện ra trước mặt nàng, rực rỡ như thể dệt toàn bằng tia nắng. Khi khách khứa đã tề tựu đông đủ, nàng bước vào đại sảnh. Ai cũng trầm trồ trước bộ váy đẹp, nhất là cô dâu. Cô dâu vốn mê váy đẹp hơn mọi thứ trên đời, liền tới hỏi người lạ có chịu bán bộ váy không. Nàng đáp:

— Bán lấy tiền thì không. Nhưng nếu tôi được ngồi đêm đầu tiên trước cửa phòng chú rể ngủ, thì tôi xin trao bộ váy.

Cô dâu không cưỡng nổi lòng thèm muốn, đành nhận lời. Nhưng cô ta pha thuốc ngủ vào chén rượu đêm của chú rể, khiến chàng ngủ say như chết.

Khi mọi thứ đã im ắng, nàng công chúa ngồi thu mình trước cửa phòng ngủ, hé cửa ra một chút mà gọi vào:

"Anh đánh trống, anh đánh trống ơi, nghe em,
Chẳng lẽ anh đã quên em thật rồi sao?
Trên núi Thuỷ Tinh anh chẳng từng ngồi bên em?
Trước mụ phù thuỷ em chẳng giữ được mạng anh?
Anh chẳng từng nắm tay em mà thề chung thuỷ?
Anh đánh trống, anh đánh trống ơi, nghe em."

Nhưng vô ích, anh lính đánh trống không tỉnh dậy. Trời sáng, nàng công chúa đành ra về tay không.

Tối thứ hai, nàng xoay chiếc nhẫn ước mà nói:

— Cho ta một bộ váy ánh bạc như mặt trăng.

Nàng mặc bộ váy mỏng manh như ánh trăng tới dự tiệc, lại khiến cô dâu thèm muốn, và nàng trao bộ váy để được phép ngồi đêm thứ hai trước cửa phòng ngủ. Giữa đêm khuya tĩnh mịch, nàng gọi:

"Anh đánh trống, anh đánh trống ơi, nghe em,
Chẳng lẽ anh đã quên em thật rồi sao?
Trên núi Thuỷ Tinh anh chẳng từng ngồi bên em?
Trước mụ phù thuỷ em chẳng giữ được mạng anh?
Anh chẳng từng nắm tay em mà thề chung thuỷ?
Anh đánh trống, anh đánh trống ơi, nghe em."

Nhưng anh lính đánh trống đã mê man vì thuốc ngủ, không sao đánh thức được. Sáng ra, nàng buồn bã trở về túp nhà trong rừng.

Nhưng người trong nhà đã nghe tiếng than của cô gái lạ, bèn kể với chú rể. Họ còn kể rằng chàng không thể nào nghe thấy gì, vì người ta đã đổ thuốc ngủ vào rượu của chàng.

Tối thứ ba, nàng công chúa xoay chiếc nhẫn ước mà nói:

— Cho ta một bộ váy lấp lánh như những vì sao.

Nàng mặc bộ váy ấy tới dự tiệc. Cô dâu thấy bộ váy lộng lẫy hơn hẳn hai bộ trước, mê mẩn tới mức kêu lên:

— Ta phải có nó, nhất định phải có nó!

Cô gái lại trao bộ váy như hai lần trước, để được phép ngồi qua đêm trước cửa phòng chú rể. Nhưng lần này chú rể không uống chén rượu người ta dâng lúc đi ngủ, mà đổ nó ra sau giường. Khi cả nhà đã im ắng, chàng nghe một giọng nói dịu dàng gọi mình:

"Anh đánh trống, anh đánh trống ơi, nghe em,
Chẳng lẽ anh đã quên em thật rồi sao?
Trên núi Thuỷ Tinh anh chẳng từng ngồi bên em?
Trước mụ phù thuỷ em chẳng giữ được mạng anh?
Anh chẳng từng nắm tay em mà thề chung thuỷ?
Anh đánh trống, anh đánh trống ơi, nghe em."

Bỗng nhiên trí nhớ của chàng trở lại. Chàng kêu lên:

— Trời ơi, sao ta lại có thể bội bạc đến thế! Chính cái hôn ta đặt lên má phải cha mẹ trong lúc vui mừng đã làm ta mê muội.

Chàng nhảy dậy, nắm tay nàng công chúa, dẫn tới bên giường cha mẹ, nói:

— Đây mới là cô dâu thật của con. Nếu con cưới người kia thì con mắc tội lớn.

Nghe kể đầu đuôi mọi chuyện, cha mẹ chàng bằng lòng. Thế là đèn nến trong đại sảnh lại được thắp sáng, trống chiêng kèn sáo lại được mang tới, bạn bè họ hàng lại được mời tới, và đám cưới thật được tổ chức trong niềm vui lớn. Còn cô dâu thứ nhất được giữ lại ba bộ váy đẹp để bù thiệt thòi, và cũng lấy làm bằng lòng.

— Hết —