Chàng Tôm quấn da dê

Ngày xưa, có một bà goá nghèo sống gần lò rèn sắt, ở vùng Ê-nít-coóc-thi. Bà nghèo tới mức chẳng có quần áo cho con trai mặc. Thế nên bà thường đặt cậu vào cái hố tro gần bếp lửa, vun tro ấm quanh người cậu. Cậu lớn tới đâu, bà lại đào hố sâu thêm tới đó. Cuối cùng, xoay xở cách này cách nọ, bà kiếm được một tấm da dê, quấn quanh thắt lưng cho cậu. Cậu thấy mình oai lắm, bèn đi dạo một vòng xuống phố.

Sáng hôm sau, bà bảo cậu: "Tôm, cái thằng ăn hại kia, mày cao sáu bộ, đã quá mười chín tuổi đầu mà chưa làm được việc gì ra hồn. Cầm sợi dây thừng kia, vào rừng kiếm cho mẹ một bó củi."

"Mẹ không phải nói hai lần đâu," Tôm nói. "Con đi đây."

Cậu vừa gom củi, buộc xong bó thì ai xuất hiện nào? Một gã khổng lồ to lớn, cao chín bộ, vung chùy phang cậu một cú. Tôm giỏi thật, cậu nhảy tránh sang một bên, vớ lấy một cây sào sắt, và chỉ một cú đầu tiên đã khiến gã to xác hôn đất.

"Nếu ngươi biết câu kinh nào," Tôm nói, "thì đọc ngay bây giờ đi, trước khi ta đập ngươi ra từng mảnh."

"Ta chẳng biết câu kinh nào cả," gã khổng lồ nói. "Nhưng nếu cậu tha mạng cho ta, ta sẽ tặng cậu cây chùy này. Chừng nào cậu còn không phạm tội, thì đánh trận nào với nó cậu cũng thắng."

Tôm chẳng đắn đo gì mà tha cho gã. Cây chùy vừa vào tay, cậu ngồi lên bó củi, gõ nhẹ cây chùy một cái, rồi nói:

"Này bó củi, ta gom mày vất vả lắm, lại còn liều cả mạng vì mày. Ít ra mày cũng phải chở ta về nhà chứ."

Và quả thật, chỉ cần có thế. Bó củi rên ư ử, kêu răng rắc, chạy băng qua rừng cho tới tận cửa nhà bà goá.

Thế rồi khi củi đã đốt hết, Tôm lại bị sai đi lấy củi. Lần này cậu phải đánh nhau với một gã khổng lồ có hai cái đầu. Tôm chỉ vất vả hơn lần trước một chút, thế thôi. Còn thay cho câu kinh, gã tặng Tôm một cây sáo, hễ cậu thổi lên là không ai nhịn được mà không nhảy múa. Trời ơi, cậu bắt bó củi to tướng vừa nhảy múa vừa chạy về nhà, còn cậu thì ngồi chễm chệ bên trên.

Gã khổng lồ tiếp theo là một cậu chàng đẹp mã có ba cái đầu. Gã cũng chẳng biết kinh kệ gì hơn hai gã kia, nên gã tặng Tôm một lọ thuốc mỡ màu xanh, bôi vào thì không bị cháy, không bị bỏng, không bị thương.

"Giờ thì," gã nói, "bọn ta chẳng còn ai nữa. Cậu cứ việc tới đây lấy củi cho tới tận ngày tận thế, chẳng còn khổng lồ hay ma quỷ nào quấy rầy cậu nữa đâu."

Thế là Tôm hãnh diện hơn cả mười con công, chiều tối nào cũng đi dạo xuống phố. Nhưng có mấy thằng nhóc chẳng biết lễ độ là gì, cứ thè lưỡi trêu cây chùy và tấm da dê của Tôm. Cậu chẳng ưa chuyện ấy chút nào, nhưng tát một đứa trong bọn chúng thì lại hèn quá.

Cuối cùng, một hôm có một người đi qua thị trấn, kiểu như người rao mõ, có điều anh ta cầm một cái tù và lớn, đội mũ thợ săn, mặc một thứ áo sặc sỡ. Người ấy rao rằng con gái của vua thành Đáp-lin buồn rầu tới mức bảy năm nay chưa cười một lần nào, và vua cha sẽ gả nàng cho bất cứ ai làm được cho nàng cười ba lần.

"Đúng là việc dành cho mình thử đây," Tôm nói.

Thế là chẳng chần chừ thêm phút nào, cậu hôn mẹ, vung chùy doạ mấy thằng nhóc, rồi lên đường theo con đường cái đất vàng, tới thành Đáp-lin.

Cuối cùng Tôm tới một cổng thành. Lính gác cười cợt, chửi bới cậu, chẳng cho cậu vào. Tôm cứ nhịn được một lúc, nhưng rồi một tên trong bọn, nói là để đùa chơi, thọc lưỡi lê vào sườn cậu chừng nửa đốt ngón tay. Tôm chẳng làm gì cả, chỉ túm gáy và cạp quần nhung của tên ấy, ném hắn xuống kênh. Mấy tên chạy ra kéo hắn lên, mấy tên khác rút gươm, rút dao xông vào dạy cho gã nhà quê một bài học. Nhưng chỉ một cái gõ của cây chùy đã khiến chúng lộn cổ xuống hào, hay ngã sóng soài trên đá, và chẳng mấy chốc chúng đã van xin cậu dừng tay.

Cuối cùng một tên trong bọn mừng rỡ dẫn Tôm tới sân hoàng cung. Ở đó, nhà vua, hoàng hậu và công chúa đang ngồi trên một hành lang cao, xem đủ trò: đấu vật, đấu kiếm, múa vòng, diễn tuồng, tất cả chỉ để làm vui lòng công chúa. Nhưng gương mặt xinh đẹp của nàng chẳng hề nở một nụ cười.

Mọi người đều dừng lại khi thấy chàng khổng lồ trẻ tuổi ấy, mặt còn non như trẻ con, tóc đen dài, râu ngắn quăn tít, vì bà mẹ nghèo của cậu chẳng có tiền mua dao cạo, cánh tay to khoẻ, chân trần, trên người chẳng có gì ngoài tấm da dê quấn từ thắt lưng tới đầu gối.

Nhưng có một gã nhỏ thó, khô đét, tóc đỏ, hay ganh ghét, đang muốn cưới công chúa. Hắn chẳng ưa cái cách công chúa mở to mắt nhìn Tôm, bèn bước ra, hỏi cậu tới làm gì, giọng gắt gỏng.

"Việc của tôi," Tôm nói, "là làm cho nàng công chúa xinh đẹp, Chúa phù hộ nàng, cười ba lần."

"Mày có thấy tất cả những anh chàng vui tính và những tay kiếm cừ khôi kia không?" gã kia nói. "Họ có thể chấm muối nuốt chửng mày đấy. Thế mà bảy năm nay, chẳng ai trong bọn họ làm cho nàng cười được một tiếng."

Thế là bọn họ xúm quanh Tôm, còn gã độc ác kia cứ khích bác cậu, cho tới khi cậu bảo rằng cả lũ bọn họ cậu chẳng coi ra gì, cứ việc xông vào, sáu người một lượt, xem làm được gì.

Nhà vua ngồi xa quá, không nghe được họ nói gì, bèn hỏi người lạ muốn gì.

"Hắn muốn," gã tóc đỏ nói, "biến những người giỏi nhất của bệ hạ thành lũ thỏ đế."

"Ồ!" nhà vua nói. "Nếu thế thì cho một người ra thử sức hắn xem."

Thế là một người bước ra, tay cầm gươm, tay cầm khiên, chém Tôm một nhát. Tôm vung chùy gõ vào khuỷu tay hắn, thanh gươm bay vút qua đầu mọi người, còn chủ của nó thì ngã sóng soài trên sỏi vì bị một cú vào mũ sắt. Một người khác thế chỗ, rồi một người nữa, rồi một người nữa, rồi sáu người một lúc. Tôm làm cho gươm, mũ sắt, khiên và người lăn lông lốc, còn bọn họ thì kêu toáng lên là chết rồi, què rồi, hỏng rồi, vừa xoa khuỷu tay, xoa hông, vừa khập khiễng bỏ đi. Tôm khéo léo không giết ai cả. Công chúa thấy vui quá, bật ra một tràng cười lớn ngọt ngào, vang khắp cả sân.

"Thưa vua thành Đáp-lin," Tôm nói, "tôi đã được một phần ba con gái ngài rồi đấy."

Nhà vua chẳng biết nên mừng hay nên lo, còn bao nhiêu máu trong tim công chúa dồn cả lên má nàng.

Thế là hôm ấy không đánh nhau nữa, và Tôm được mời ăn tối với hoàng gia. Hôm sau, Gã Tóc Đỏ kể với Tôm về một con sói to bằng con bò tơ một năm tuổi, cứ lượn lờ quanh tường thành mà hú, ăn thịt người và gia súc. Hắn bảo nhà vua sẽ vui lòng biết bao nếu có người giết được nó.

"Sẵn lòng," Tôm nói. "Cử một thằng nhóc chỉ cho tôi chỗ nó ở, xem nó đối xử với người lạ thế nào."

Công chúa chẳng muốn cậu đi chút nào, vì lúc ấy Tôm đã khác hẳn, mặc quần áo đẹp, đội một chiếc mũ xanh xinh xắn trên mái tóc dài quăn, mà cậu lại đã làm nàng cười được một lần. Nhưng nhà vua đồng ý. Thế là một tiếng rưỡi sau, con sói khủng khiếp đã bước vào sân hoàng cung, Tôm đi sau một hai bước, cây chùy vác trên vai, y như người chăn cừu đi sau con cừu non cưng của mình.

Nhà vua, hoàng hậu và công chúa ngồi an toàn trên hành lang cao. Nhưng quan quân, người trong triều đang đi lại quanh cái sân rộng, vừa thấy con thú to tướng đi vào, đã tưởng mình chết chắc, vội vã chạy về phía các cửa, các cổng. Con sói liếm mép, như muốn nói: "Bữa sáng được vài đứa trong bọn bay thì sướng biết mấy!"

Nhà vua hét lên: "Ôi, Tôm Da Dê ơi, đưa con sói khủng khiếp ấy đi, rồi ngươi sẽ được trọn con gái ta."

Nhưng Tôm chẳng thèm để ý. Cậu rút cây sáo ra, thổi lấy thổi để. Thế là chẳng có người đàn ông hay thằng bé nào trong sân mà không nhảy múa gót mũi lia lịa, và đến cả con sói cũng phải đứng lên hai chân sau, nhảy điệu Giắc Oan-xơ cùng mọi người. Khá nhiều người chạy được vào trong, đóng cửa lại để con vật lông lá kia không vồ được họ. Nhưng Tôm cứ thổi sáo, những người ở ngoài cứ nhảy múa và la hét, còn con sói cứ nhảy múa và gầm rú vì chân nó đau quá.

Suốt lúc ấy, mắt con sói cứ dán vào Gã Tóc Đỏ, kẻ bị nhốt ở ngoài cùng với những người khác. Gã Tóc Đỏ chạy tới đâu, con sói theo tới đó, một mắt nhìn gã, mắt kia nhìn Tôm, xem cậu có cho phép nó ăn thịt gã không. Nhưng Tôm lắc đầu, chẳng hề ngừng điệu nhạc. Gã Tóc Đỏ cũng chẳng ngừng nhảy múa và gào thét, con sói cũng chẳng ngừng nhảy múa và gầm rú, chân này lên chân kia xuống, mệt tới mức sắp gục xuống tại chỗ.

Khi công chúa thấy chẳng có ai bị giết, nàng khoái chí vì cái cảnh khốn đốn của Gã Tóc Đỏ tới mức lại bật ra một tràng cười lớn nữa. Tôm giỏi thật, cậu kêu lên ngay:

"Thưa vua thành Đáp-lin, tôi đã được hai phần ba con gái ngài rồi đấy."

"Ôi, phần nào cũng được," nhà vua nói, "đuổi con sói quỷ quái ấy đi đã, rồi ta tính."

Thế là Tôm cất cây sáo vào túi, rồi bảo con thú đang ngồi bệt xuống đất, sắp ngất tới nơi:

"Đi về núi của mày đi, anh bạn, mà sống cho ra một con thú tử tế. Nếu tao còn thấy mày lại gần bất cứ thị trấn nào trong vòng bảy dặm, thì tao sẽ..."

Cậu không nói thêm nữa, chỉ nhổ nước bọt vào lòng bàn tay, rồi vung cây chùy một vòng. Con sói quỷ tội nghiệp chỉ chờ có thế. Nó cụp đuôi vào giữa hai chân, co giò chạy biến, chẳng ngoái lại nhìn ai. Từ đó, chẳng mặt trời, mặt trăng hay vì sao nào còn thấy nó bén mảng tới gần thành Đáp-lin nữa.

Trong bữa tối, ai nấy đều cười, chỉ trừ gã tóc đỏ như lông cáo. Mà chắc chắn gã đang tính kế xem hôm sau sẽ xử Tôm tội nghiệp thế nào.

"Chà, phải nói là!" gã nói. "Thưa vua thành Đáp-lin, bệ hạ thật là may mắn. Bọn Đan Mạch đang quấy phá chúng ta không biết bao nhiêu mà kể, quỷ tha ma bắt chúng đi! Mà nếu có ai cứu được chúng ta khỏi chúng, thì chính là vị quý ông mặc da dê này. Dưới địa ngục, trên xà ngang có treo một cái néo đập lúa, chẳng người Đan Mạch hay con quỷ nào đứng vững được trước nó."

"Vậy thì," Tôm hỏi nhà vua, "nếu tôi mang cái néo ấy về, ngài có cho tôi phần công chúa còn lại không?"

"Không, không," công chúa nói. "Em thà không bao giờ làm vợ chàng còn hơn thấy chàng gặp nguy hiểm như thế."

Nhưng Gã Tóc Đỏ cứ thì thầm, huých tay Tôm, bảo rằng từ chối chuyến phiêu lưu ấy thì hèn lắm. Thế là Tôm hỏi phải đi đường nào, và Gã Tóc Đỏ chỉ đường cho cậu.

Cậu đi mãi, đi mãi, cho tới khi trông thấy tường thành địa ngục. Và trời ơi, trước khi gõ cổng, cậu bôi khắp người thứ thuốc mỡ màu xanh. Cậu vừa gõ cổng, đã có cả trăm con quỷ con thò đầu qua song sắt, hỏi cậu muốn gì.

"Ta muốn nói chuyện với lão quỷ to nhất trong bọn bay," Tôm nói. "Mở cổng ra."

Chẳng bao lâu, cổng được mở toang, và Lão Quỷ Già ra đón Tôm, cúi chào rối rít, hỏi cậu tới có việc gì.

"Việc của tôi chẳng có gì to tát," Tôm nói. "Tôi chỉ tới mượn cái néo đập lúa tôi thấy đang treo trên xà ngang kia, để vua thành Đáp-lin đánh cho bọn Đan Mạch một trận."

"Chà," lão kia nói, "bọn Đan Mạch là khách quen tốt hơn của ta nhiều. Nhưng cậu đã lặn lội đường xa tới đây, ta chẳng nỡ từ chối. Đưa cái néo đây," lão bảo một con quỷ nhỏ, đồng thời nháy mắt ra hiệu.

Thế là trong lúc mấy con quỷ cài then cổng lại, con quỷ nhỏ trèo lên, gỡ cái néo xuống. Cả cán lẫn đầu néo đều làm bằng sắt nung đỏ rực. Con quỷ ranh nhe răng cười, nghĩ bụng nó sẽ làm cháy tay Tôm thế nào. Nhưng Tôm cầm nó chẳng hề bỏng chút nào, chẳng khác gì cầm một cành sồi non.

"Cảm ơn nhé," Tôm nói. "Giờ làm ơn mở cổng cho tôi, tôi sẽ không làm phiền các người nữa."

"Ồ, khoan đã!" Lão Quỷ Già nói. "Thế đấy à? Vào được cái cổng này thì dễ hơn ra nhiều. Giật lấy cái néo khỏi tay nó, rồi cho nó một trận nên thân."

Thế là một con quỷ thò móng vuốt ra chộp lấy cái néo, nhưng Tôm vụt cho nó một néo vào bên đầu, gãy luôn một cái sừng, khiến nó gào lên như quỷ, mà nó đúng là quỷ thật. Thế là cả bọn xông vào Tôm, nhưng cậu đập cho chúng, cả lớn lẫn bé, một trận nhớ đời. Cuối cùng, lão quỷ già nhất trong bọn vừa xoa khuỷu tay vừa nói:

"Thả thằng ngốc ấy ra đi. Đứa nào, lớn hay bé, còn để nó vào đây lần nữa thì khốn với ta."

Thế là Tôm hiên ngang bước ra, đi thẳng một mạch, chẳng thèm để ý tới tiếng la ó, chửi rủa của bọn chúng từ trên đầu tường. Khi cậu về tới cái sân rộng của hoàng cung, người ta chạy ùa ra, chen chúc nhau xem cậu và cái néo, chưa bao giờ đông như thế.

Kể xong câu chuyện, cậu đặt cái néo xuống bậc thềm đá, dặn mọi người, ai còn muốn sống thì đừng đụng vào nó. Nếu trước đây nhà vua, hoàng hậu và công chúa đã quý cậu, thì bây giờ họ còn quý cậu gấp mười. Nhưng Gã Tóc Đỏ, cái thằng hèn mạt, lén lút mò tới, định chộp lấy cái néo để giết chết Tôm. Ngón tay gã vừa chạm vào nó, gã đã gào lên một tiếng như trời sập đất lở, hai tay vung loạn xạ, nhảy cẫng lên, trông thật thảm hại.

Tôm vội chạy tới, nắm lấy hai tay gã trong hai tay mình, xoa bên này, xoa bên kia, và chưa đếm kịp tới một, cơn bỏng rát đã biến mất. Gã tội nghiệp, vừa mới hết đau, lại vừa thấy dễ chịu, mặt mũi trông buồn cười chưa từng thấy, nửa cười nửa mếu lẫn lộn cả vào nhau. Mọi người phá lên cười, và công chúa cũng chẳng nhịn được hơn ai.

Thế là Tôm nói: "Giờ thì, thưa nàng, dù nàng có chia ra năm mươi phần đi nữa, tôi mong nàng sẽ trao cho tôi tất cả."

Công chúa nhìn vua cha, và thề có trời, nàng bước tới chỗ Tôm, đặt hai bàn tay mềm mại của mình vào hai bàn tay thô ráp của cậu. Giá mà hôm ấy tôi được ở vào chỗ của cậu nhỉ!

Tôm không mang cái néo vào trong cung. Các bạn cứ tin là cũng chẳng ai dám lại gần nó. Sáng hôm sau, những người dậy sớm đi qua thấy hai vết nứt dài trên phiến đá, chỗ cái néo đã tự đốt cháy mà khoét xuống, chẳng ai biết sâu tới đâu. Nhưng tới trưa, có một người đưa tin tới, báo rằng bọn Đan Mạch nghe tin cái néo đã về tới thành Đáp-lin thì sợ hãi tới mức vội lên thuyền mà giong buồm đi mất.

Thế rồi, tôi đoán là trước khi cưới, Tôm cũng nhờ một thầy đồ nào đó dạy cho mình phép lịch sự, rồi thì toán đố, pháo binh, xây thành đắp luỹ, số thập phân và quy tắc tam suất, để còn nói chuyện được với hoàng gia. Cậu có mất thời gian học hết những môn ấy không thì tôi không chắc. Nhưng chắc như số mệnh là bà mẹ của cậu, từ đó cho tới cuối đời, chẳng bao giờ còn phải thiếu thốn thứ gì nữa.

— Hết —