Chị em chiếc nhẫn vàng

Chiếc xe Ngó Nghiêng chở khách tham quan sắp sửa lăn bánh. Những vị khách vui vẻ ngồi trên mui đã được anh soát vé lịch thiệp xếp chỗ. Vỉa hè nghẹt cứng những kẻ tò mò kéo tới để ngó những kẻ đi ngó, đúng như quy luật tự nhiên rằng mọi sinh vật trên đời đều là mồi của một sinh vật khác.

Anh chàng cầm loa giơ cái dụng cụ tra tấn của mình lên. Ruột cỗ xe hơi đồ sộ bắt đầu đập thình thịch như tim kẻ nghiện cà phê. Khách trên mui hồi hộp bám chặt lấy ghế. Bà cụ từ Van-pa-rai-xô, bang In-đi-a-na, kêu ré lên đòi được cho lên bờ. Nhưng trước khi bánh xe quay, xin hãy nghe một lời rào đón ngắn qua chiếc loa của trái tim, nó sẽ chỉ cho bạn một thứ đáng xem trên chuyến du ngoạn cuộc đời.

Hai người đồng hương gặp nhau giữa rừng hoang châu Phi nhận ra nhau nhanh chóng và trọn vẹn. Mẹ và con chào nhau bằng tâm hồn ngay tức khắc và chắc chắn. Chủ và chó trò chuyện không chút ngập ngừng qua cái hố nhỏ ngăn cách loài vật với con người. Những thông điệp ngắn ngủi giữa ta và người ta yêu thì nhanh và thấu suốt không sao đo đếm được. Nhưng tất cả những ví dụ ấy chỉ là sự trao đổi tình cảm và ý nghĩ chậm chạp, mò mẫm, nếu đặt bên cạnh một trường hợp khác mà chiếc xe Ngó Nghiêng sắp phơi bày. Bạn sẽ biết, nếu bạn chưa biết, trong mọi sinh linh trên mặt đất, hai kẻ nào nhìn thấu tim gan nhau nhanh nhất khi chạm mặt.

Tiếng chuông rè rè vang lên, và chiếc xe Trố Mắt Nhìn Thủ Đô bệ vệ lăn bánh vào chuyến đi bổ ích của nó.

Trên hàng ghế cao nhất, sau cùng, là Giêm-xơ Uy-li-am, người thị trấn Clô-vơ-đên, bang Mít-xu-ri, cùng Cô Dâu của anh.

Viết hoa nó lên, hỡi anh thợ sắp chữ, cái từ sau cùng ấy, từ của mọi từ trong sự hiển linh của đời sống và tình yêu. Hương của hoa, chiến lợi phẩm của ong, giọt nước đầu tiên của suối mùa xuân, khúc dạo đầu của chim sơn ca, mảnh vỏ chanh xoắn trên ly rượu sáng thế, cô dâu là như thế đấy. Người vợ thì thiêng liêng. Người mẹ thì được tôn kính. Cô gái đi nghỉ hè thì xinh tươi hết ý. Nhưng cô dâu là tấm séc bảo chi nằm giữa những món quà cưới mà thần linh gửi tới khi con người kết hôn với kiếp trần.

Chiếc xe lướt lên Con Đường Vàng. Trên đài chỉ huy của chiến hạm khổng lồ, thuyền trưởng đứng thổi loa giới thiệu cảnh thành phố lớn cho hành khách. Mồm há hốc, tai vểnh lên, họ nghe những cảnh của đô thành bị quát ầm ầm vào mắt mình. Bối rối, mê sảng vì náo nức và vì những khát khao tỉnh lẻ, họ cố đảo mắt theo từng lời xướng của cái loa. Họ ngắm những ngọn tháp uy nghiêm của một thánh đường mà tưởng đó là nhà của dòng họ Ván-đơ-bin. Họ trầm trồ nhìn khối nhà ga Trung Tâm Lớn tấp nập mà tưởng đó là túp lều thanh bần của nhà triệu phú Ru-xơn Xây. Được bảo nhìn vùng núi đồi bên sông Hớt-xơn, họ ngây thơ há mồm nhìn những núi đất xới tung của một đường cống mới đặt. Với nhiều người, đường tàu trên cao chính là cây cầu Ri-an-tô thành Vơ-ni-dơ, trên các ga có những người mặc đồng phục ngồi băm vé của bạn thành món xào thập cẩm. Và cho tới hôm nay, ở các vùng xa xôi, nhiều người vẫn tin rằng gã du đãng Chắc Con-nơ đặt tay lên ngực mà dẫn đầu phong trào cải cách, còn ngài giám mục Pót-tơ đáng kính thì cầm đầu một băng đảng khét tiếng, và nếu không nhờ nỗ lực cao cả của một vị biện lý nào đó thì băng ấy đã phá tan luật pháp và trật tự từ phố Bao-ơ-ri tới tận sông Ha-lem.

Nhưng tôi xin bạn hãy nhìn bà Giêm-xơ Uy-li-am, tức cô Hát-ti Chan-mơ ngày trước, từng là hoa khôi của Clô-vơ-đên. Màu xanh lơ nhạt là màu dành cho cô dâu, nếu cô muốn, và cô đã chọn tôn vinh màu ấy. Nụ hồng rêu đã vui lòng cho đôi má cô mượn sắc hồng của nó. Còn về hoa vi-ô-lét thì, thôi, đôi mắt cô cứ để y nguyên như thế là được rồi, cảm ơn. Một dải voan trắng vô dụng, hay có lẽ là vải lưới, vải tuyn gì đó, buộc dưới cằm cô, giả vờ giữ cho chiếc mũ khỏi tuột. Nhưng bạn cũng biết rõ như tôi, chính mấy cái ghim cài mũ mới làm việc ấy.

Và trên gương mặt bà Giêm-xơ Uy-li-am có ghi một thư viện nhỏ gồm những tư tưởng hay nhất thế gian, đóng thành ba tập. Tập Một chứa niềm tin rằng Giêm-xơ Uy-li-am là một người đàn ông vừa vặn đúng ý mình. Tập Hai là một bài luận về thế giới, tuyên bố rằng đó là một nơi tuyệt hảo. Tập Ba bày tỏ niềm tin rằng, ngồi ở ghế cao nhất của chiếc xe Ngó Nghiêng, họ đang lướt đi với một tốc độ vượt quá mọi sự hiểu biết.

Giêm-xơ Uy-li-am, hẳn bạn đã đoán, chừng hai mươi tư tuổi. Bạn sẽ hài lòng khi biết mình đoán chính xác đến thế. Anh vừa tròn hai mươi ba năm, mười một tháng và hai mươi chín ngày tuổi. Anh vóc dáng cân đối, nhanh nhẹn, hàm bạnh cứng cỏi, tính tình dễ chịu, và đang trên đà khấm khá. Anh đang trong tuần trăng mật.

Hỡi bà tiên tốt bụng, xin bà gạch bỏ giùm những lệnh chuyển tiền, những chiếc xe du lịch bốn mươi mã lực, danh vọng, mái tóc mọc lại và cái ghế chủ tịch câu lạc bộ du thuyền. Thay vì tất cả những thứ ấy, xin bà quay ngược lại, ôi, quay ngược lại, cho chúng tôi một chút xíu thôi của chuyến trăng mật một lần nữa. Chỉ một giờ thôi, bà tiên thân mến, để chúng tôi nhớ lại cỏ và hàng cây dương trông ra sao, và cái nơ của dải mũ buộc dưới cằm nàng, dù chính mấy cái ghim mới làm việc giữ mũ. Không được à? Thôi được, vậy thì nhanh tay mang chiếc xe du lịch với mớ cổ phiếu dầu mỏ tới đây.

Ngồi ngay trước mặt bà Giêm-xơ Uy-li-am là một cô gái mặc áo khoác rộng màu nâu vàng, đội chiếc mũ rơm trang trí nho và hoa hồng. Than ôi, chỉ trong mơ và trong tiệm bán mũ người ta mới hái được cả nho lẫn hồng trong một lần với tay. Cô gái giương đôi mắt xanh to tròn, cả tin, nhìn theo khi gã cầm loa gầm lên cái giáo lý rằng các nhà triệu phú là thứ đáng để chúng ta bận tâm. Giữa hai lần loa thổi, cô tìm đến triết lý nhẫn nhịn dưới dạng một miếng kẹo cao su.

Bên phải cô gái là một chàng trai chừng hai mươi tư tuổi. Anh ta vóc dáng cân đối, nhanh nhẹn, hàm bạnh cứng cỏi và tính tình dễ chịu. Nhưng nếu lời tả này nghe giống như tả Giêm-xơ Uy-li-am, xin bạn hãy gột bỏ khỏi nó mọi thứ có mùi Clô-vơ-đên. Người này thuộc về những con phố khắc nghiệt và những góc đường sắc cạnh. Anh ta nhìn quanh tinh quái, có vẻ như ghen tị cả với mặt đường nhựa dưới chân những người mà anh ta đang nhìn xuống từ chỗ ngồi cao của mình.

Trong khi cái loa sủa vang trước một khách sạn nổi tiếng, cho phép tôi thì thầm với bạn qua chiếc loa trái tim vặn nhỏ: hãy ngồi yên, vì mọi chuyện sắp xảy ra, rồi thành phố lớn sẽ khép lại trên chúng như khép lại trên một mẩu băng giấy báo giá chứng khoán bay lả tả từ hang ổ của một tay đầu cơ phố Brốt.

Cô gái mặc áo nâu vàng xoay người lại ngắm những người hành hương ở hàng ghế cuối. Những hành khách khác cô đã ngắm chán rồi. Hàng ghế sau lưng cô là căn phòng bí mật của lão Râu Xanh.

Mắt cô gặp mắt bà Giêm-xơ Uy-li-am. Giữa hai tiếng tích tắc của đồng hồ, họ đã trao cho nhau những trải nghiệm cả đời, lý lịch, hy vọng và mơ mộng. Và tất cả, xin bạn để ý, chỉ bằng ánh mắt, trước cả khi hai người đàn ông kịp quyết định nên rút dao hay hỏi mượn que diêm.

Cô dâu cúi người về phía trước. Cô và cô gái kia nói chuyện với nhau rất nhanh, lưỡi đưa thoăn thoắt như lưỡi hai con rắn, mà phép so sánh này không có ý đi xa hơn thế. Hai nụ cười và một chục cái gật đầu khép lại cuộc hội đàm.

Lúc ấy, trên đại lộ rộng và yên tĩnh phía trước xe Ngó Nghiêng, một người đàn ông mặc quần áo sẫm màu đứng giơ tay lên. Từ vỉa hè, một người khác vội vã chạy tới nhập bọn.

Cô gái đội chiếc mũ trĩu quả vội chộp tay người bạn đồng hành, thì thầm vào tai anh ta. Chàng trai ấy chứng tỏ mình có tài hành động chớp nhoáng. Khom người thật thấp, anh ta trượt qua mép xe, đu nhẹ một thoáng, rồi biến mất. Dăm sáu vị khách trên mui ngỡ ngàng nhìn màn biểu diễn ấy, nhưng không ai nói gì, vì cho rằng khôn ngoan nhất là đừng tỏ ra ngạc nhiên trước cái có lẽ là cách xuống xe thông thường ở thành phố khó hiểu này. Vị hành khách đào tẩu né một chiếc xe ngựa thuê, rồi trôi tuột qua, như chiếc lá trên dòng suối, giữa một chiếc xe chở đồ đạc và một chiếc xe giao hoa.

Cô gái mặc áo nâu vàng lại quay đầu, nhìn vào mắt bà Giêm-xơ Uy-li-am. Rồi cô quay lên, ngồi im, trong khi chiếc xe Ngó Nghiêng dừng lại trước ánh loé của tấm phù hiệu dưới vạt áo viên cảnh sát mặc thường phục.

"Có chuyện quái gì thế?" gã cầm loa hỏi, bỏ cả giọng thuyết minh nhà nghề mà nói toạc ra bằng tiếng thường.

"Thả neo lại một phút," viên cảnh sát ra lệnh. "Trên xe có một gã bọn tôi đang tìm, một tay trộm ở Phi-la-đen-phi-a tên là Mác-gai-ơ 'Má Hồng'. Hắn kia rồi, ở hàng ghế cuối. Coi chừng bên hông, Đô-nô-van."

Đô-nô-van đi tới bánh sau, ngước lên nhìn Giêm-xơ Uy-li-am.

"Xuống đây, anh bạn già," anh ta nói vui vẻ. "Tóm được anh rồi. Lần này anh lại về xà lim mà ngủ. Mà trốn lên xe Ngó Nghiêng cũng không phải ý tồi đâu nhé. Tôi sẽ nhớ chiêu này."

Từ cái loa vọng ra lời khuyên nhỏ nhẹ của anh soát vé:

"Ông nên xuống xe mà giải thích thì hơn, thưa ông. Xe còn phải đi tiếp hành trình."

Giêm-xơ Uy-li-am thuộc loại người có cái đầu tỉnh táo. Anh thong thả, không vội hơn mức cần thiết, len qua hành khách xuống tới bậc lên xuống phía đầu xe. Vợ anh theo sau, nhưng trước đó cô đưa mắt nhìn và thấy vị khách đã trốn thoát lướt ra từ sau chiếc xe chở đồ đạc rồi lẩn vào sau một gốc cây bên rìa công viên nhỏ, cách đó chưa tới năm mươi bước.

Xuống tới mặt đất, Giêm-xơ Uy-li-am mỉm cười đối diện những người bắt mình. Anh đang nghĩ mình sẽ có một câu chuyện hay ho để kể ở Clô-vơ-đên về vụ bị nhầm là kẻ trộm. Chiếc xe Ngó Nghiêng nán lại, vì nể khách. Còn cảnh nào thú vị để xem hơn cảnh này?

"Tên tôi là Giêm-xơ Uy-li-am, người Clô-vơ-đên, bang Mít-xu-ri," anh nói tử tế, để họ khỏi quá bẽ mặt. "Tôi có thư từ ở đây chứng minh..."

"Mời anh đi với chúng tôi," viên cảnh sát thường phục tuyên bố. "Đặc điểm nhận dạng của Mác-gai-ơ 'Má Hồng' khớp với anh như cái áo len giặt nước nóng bị co, bó chặt vào người. Một thám tử thấy anh trên xe Ngó Nghiêng ở Công viên Trung tâm và đã gọi điện xuống bảo bắt anh. Có gì thì về đồn mà giải thích."

Vợ của Giêm-xơ Uy-li-am, cô dâu mới cưới được hai tuần của anh, nhìn thẳng vào mặt anh với một ánh sáng dịu dàng kỳ lạ trong mắt và đôi má ửng hồng, nhìn thẳng vào mặt anh mà nói:

"Cứ ngoan ngoãn đi với họ, anh Má Hồng, biết đâu lại được nhẹ tội."

Và rồi, khi chiếc xe Trố Mắt Nhìn Thủ Đô lăn bánh đi, cô quay lại và gửi một nụ hôn gió, vợ anh gửi một nụ hôn gió, tới một người nào đó ngồi tít trên cao của xe Ngó Nghiêng.

"Cô bồ của anh khuyên phải đấy, Mác-gai-ơ," Đô-nô-van nói. "Nào, đi thôi."

Và thế là cơn điên ập xuống, chiếm trọn lấy Giêm-xơ Uy-li-am. Anh đẩy mũ tụt hẳn ra sau gáy.

"Vợ tôi có vẻ nghĩ tôi là kẻ trộm," anh nói, liều lĩnh. "Tôi chưa từng nghe nói vợ tôi bị điên, vậy thì chắc tôi điên rồi. Mà nếu tôi điên thì người ta chẳng làm gì được tôi nếu trong cơn điên tôi giết hai thằng ngốc các anh."

Nói rồi anh chống lại việc bắt giữ một cách hăng hái và cần mẫn đến mức người ta phải thổi còi gọi thêm cảnh sát, rồi gọi cả đội dự bị, để giải tán vài nghìn khán giả đang khoái chí.

Ở đồn, viên trung sĩ ngồi bàn trực hỏi tên anh.

"Mác-đút-đơn Hồng Hào, hay Má Hồng Hung Bạo, tôi quên mất cái nào rồi," Giêm-xơ Uy-li-am đáp. "Nhưng cứ yên tâm, tôi là kẻ trộm, đừng có quên ghi điều đó. Và ông có thể ghi thêm là phải năm người mới vặt nổi lông con chim Má Hồng. Tôi đặc biệt muốn chuyện đó có trong hồ sơ."

Một giờ sau, bà Giêm-xơ Uy-li-am tới, cùng chú Tô-mát ở Đại lộ Ma-đi-xơn, trên một chiếc xe hơi khiến ai cũng phải kính nể, mang theo bằng chứng về sự vô tội của người hùng, y hệt màn ba của một vở kịch do một hãng sản xuất ô-tô tài trợ.

Sau khi cảnh sát nghiêm khắc khiển trách Giêm-xơ Uy-li-am vì tội bắt chước một tên trộm đã có bản quyền, rồi thả anh ra một cách danh dự nhất mà sở cảnh sát có thể làm được, bà Uy-li-am liền bắt giữ anh lần nữa và lùa anh vào một góc đồn. Giêm-xơ Uy-li-am nhìn vợ bằng một mắt. Về sau anh luôn nói rằng chính Đô-nô-van đã đấm sưng con mắt kia trong lúc có người giữ chặt cánh tay phải khoẻ mạnh của anh. Từ trước tới giờ, anh chưa từng nói với vợ một lời trách móc hay quở mắng nào.

"Nếu em giải thích được," anh bắt đầu, giọng hơi cứng, "tại sao em..."

"Anh yêu," cô ngắt lời, "nghe em này. Với anh, đó là một giờ đau đớn và thử thách. Em làm thế vì cô ấy, ý em là cô gái nói chuyện với em trên xe. Em hạnh phúc quá, anh Giêm ạ, hạnh phúc quá khi ở bên anh, nên em không dám chối bỏ niềm hạnh phúc ấy với một người khác. Anh Giêm à, họ mới cưới nhau sáng nay thôi, hai người ấy, và em muốn anh ta thoát. Trong lúc họ đang vật lộn với anh, em thấy anh ta lẻn ra khỏi gốc cây rồi hối hả băng qua công viên. Chuyện chỉ có thế thôi, anh yêu. Em phải làm thế."

Chị em cùng đeo chiếc nhẫn vàng trơn nhận ra nhau như thế đấy, khi người kia đang đứng trong thứ ánh sáng mê hoặc chỉ chiếu rọi một lần, thật ngắn ngủi, cho mỗi người. Đàn ông chỉ nhờ gạo ném và nơ sa-tanh mới hay có đám cưới. Nhưng cô dâu nhận ra cô dâu chỉ bằng một cái liếc mắt. Và giữa họ, niềm an ủi cùng ý tứ truyền đi thật nhanh, bằng một thứ ngôn ngữ mà đàn ông và các bà goá không bao giờ hiểu được.

— Hết —