"Quả thật," đại tá La-pọc nói, "tôi già rồi, tôi bị gút, hai chân cứng đơ như cọc rào, thế mà nếu có một người đàn bà, một người đàn bà đẹp, ra lệnh cho tôi chui qua lỗ kim, tôi nghĩ tôi sẽ nhảy qua như anh hề nhảy qua vòng. Tôi sẽ chết như thế, nó ở trong máu rồi. Tôi là một lão hào hoa, tôi đấy, một ông già thuộc trường phái cũ. Cứ nhìn thấy một người đàn bà, một người đàn bà đẹp, là tôi rung động tới tận đế giày. Thế đấy.
"Vả lại, ở nước Pháp này, chúng ta ai cũng ít nhiều như thế, thưa các ông. Dù sao chúng ta vẫn là những hiệp sĩ, những hiệp sĩ của tình yêu và của may rủi, vì người ta đã dẹp mất Chúa trời, mà chúng ta từng thật sự là đội cận vệ của Ngài.
"Nhưng đàn bà, các ông thấy đấy, thì chẳng ai giật ra khỏi tim chúng ta được. Họ ở đó, họ ở lì đó. Chúng ta yêu họ, chúng ta sẽ yêu họ, chúng ta sẽ làm mọi điều điên rồ vì họ, chừng nào còn một nước Pháp trên bản đồ châu Âu. Mà ngay cả nếu người ta có xóa mất nước Pháp, thì vẫn còn đó những người Pháp.
"Tôi ấy à, trước đôi mắt một người đàn bà, một người đàn bà đẹp, tôi thấy mình làm được mọi điều. Trời đất ơi! Khi tôi cảm thấy cái nhìn của nàng xuyên vào người tôi, cái nhìn quỷ quái ấy làm lửa chạy rần rật trong mạch máu, là tôi muốn làm một cái gì chẳng rõ, muốn đánh nhau, muốn vật lộn, muốn đập bàn đập ghế, muốn tỏ ra mình là kẻ mạnh nhất, can đảm nhất, táo bạo nhất và tận tụy nhất trên đời.
"Mà không chỉ có mình tôi đâu, thật đấy. Cả quân đội Pháp đều như tôi, tôi thề với các ông. Từ anh lính quèn cho tới các ông tướng, chúng ta đều xông lên, xông tới cùng, khi có một người đàn bà, một người đàn bà đẹp. Hãy nhớ lại xưa kia Gian-đa đã khiến chúng ta làm được những gì. Này, tôi đánh cuộc với các ông, nếu có một người đàn bà, một người đàn bà đẹp, nắm quyền chỉ huy quân đội vào đêm trước trận Xơ-đăng, lúc thống chế Mác-Ma-hông bị thương, thì chúng ta đã chọc thủng phòng tuyến quân Phổ rồi, trời ạ, và đã nâng ly rượu ngay trong nòng đại bác của chúng.
"Ở Pa-ri hồi ấy, người ta cần đâu phải một ông tướng Tơ-rô-suy, mà cần một thánh nữ Giơ-nơ-viêv.
"Tôi đang nhớ ra một mẩu chuyện nhỏ thời chiến, nó chứng tỏ rõ là trước một người đàn bà, chúng ta làm được mọi chuyện.
"Hồi ấy tôi là đại úy, đại úy quèn thôi, chỉ huy một toán trinh sát đang rút lui giữa một vùng bị quân Phổ chiếm đóng. Chúng tôi bị bao vây, bị săn đuổi, mệt nhừ, đờ đẫn, sắp chết vì kiệt sức và vì đói.
"Thế mà trước sáng hôm sau chúng tôi phải tới được Ba-xuy-tanh, không thì đời chúng tôi coi như xong, bị chặn đường và bị tàn sát. Làm sao mà tới lúc ấy chúng tôi còn thoát được, tôi cũng chẳng biết. Vậy là chúng tôi phải đi mười hai dặm trong đêm, mười hai dặm trên tuyết và dưới tuyết, bụng rỗng không. Tôi nghĩ bụng: 'Thế là hết, mấy cha lính tội nghiệp của mình không bao giờ tới nơi được.'
"Từ hôm trước chẳng ai có gì bỏ bụng. Suốt ngày chúng tôi trốn trong một kho thóc, nằm sát vào nhau cho đỡ lạnh, không nói nổi, không cựa nổi, ngủ chập chờn từng cơn giật cục, như người ta vẫn ngủ khi đã mệt rã rời.
"Năm giờ chiều thì trời tối, cái đêm nhờ nhờ của xứ tuyết. Tôi lay lính của tôi dậy. Nhiều đứa không chịu dậy nữa, không cử động nổi, không đứng vững nổi, người cứng đờ vì lạnh và vì đủ thứ.
"Trước mặt chúng tôi là cánh đồng, một cánh đồng to tướng trơ trụi, tuyết rơi như mưa. Nó cứ rơi, cứ rơi, như một tấm màn, những bông trắng ấy, phủ lấp mọi thứ dưới một tấm áo choàng đông giá nặng nề, dày cộm và chết chóc, một tấm đệm nhồi len bằng băng. Cứ như ngày tận thế.
"'Nào, lên đường, các con.'
"Chúng nhìn cái ấy, cái thứ bụi trắng từ trên kia rơi xuống, và hình như chúng đang nghĩ:
"'Thế là đủ rồi, thà chết ở đây cho xong!'
"Thế là tôi rút súng lục ra:
"'Đứa nào chùn bước đầu tiên, tao bắn bỏ.'
"Thế là chúng bắt đầu cất bước, thật chậm, như những người đã mòn rã cả đôi chân.
"Tôi phái bốn đứa đi trinh sát trước ba trăm mét. Phần còn lại theo sau, lộn xộn, túm tụm, đứa nhanh đứa chậm tùy sức mỏi và tùy bước dài bước ngắn. Tôi đặt mấy đứa khỏe nhất ở phía sau, ra lệnh dùng lưỡi lê thúc những đứa lết bết đi nhanh lên, thúc vào lưng.
"Tuyết như muốn chôn sống chúng tôi. Nó rắc bột lên mũ lính, lên áo khoác mà không tan, biến chúng tôi thành những bóng ma, những hồn lính chết, mệt mỏi rã rời.
"Tôi tự nhủ: 'Không bao giờ thoát khỏi chỗ này được, trừ phi có phép lạ.'
"Thỉnh thoảng cả toán dừng lại vài phút, vì những đứa không theo kịp. Lúc ấy chỉ còn nghe tiếng tuyết trượt mơ hồ, cái tiếng xào xạc gần như không bắt được của muôn vàn bông tuyết cọ vào nhau, quyện vào nhau mà rơi.
"Vài đứa giũ người, mấy đứa khác chẳng nhúc nhích.
"Rồi tôi ra lệnh đi tiếp. Súng lại khoác lên vai, và với dáng đi kiệt quệ, cả toán lại cất bước.
"Bỗng mấy đứa trinh sát quay về. Có cái gì đó làm chúng lo. Chúng đã nghe có tiếng người nói phía trước. Tôi cử sáu người và một trung sĩ đi. Rồi tôi chờ.
"Bất thình lình, một tiếng thét the thé, tiếng thét đàn bà, xé ngang sự im lặng nặng nề của tuyết, và vài phút sau người ta giải tới cho tôi hai tù nhân, một ông già và một cô gái.
"Tôi hỏi họ, khẽ giọng. Họ đang chạy trốn quân Phổ, bọn này chiếm nhà họ hồi chiều, và đang say khướt. Người cha sợ cho con gái, nên chẳng kịp báo cho gia nhân, hai cha con trốn biệt vào đêm tối.
"Tôi nhận ra ngay họ là người tư sản, mà còn hơn cả tư sản.
"'Ông và cô đi theo chúng tôi,' tôi bảo họ.
"Cả toán lại đi. Vì ông già thuộc đường trong vùng nên ông dẫn đường.
"Tuyết ngừng rơi. Sao hiện ra, và cái lạnh trở nên khủng khiếp.
"Cô gái khoác tay cha, bước từng bước giật cục, bước chân của người cùng quẫn. Mấy lần cô thì thầm: 'Con không còn cảm thấy chân mình nữa.' Còn tôi, nhìn người đàn bà bé nhỏ tội nghiệp ấy lê lết trong tuyết như thế, tôi đau hơn cả cô.
"Bỗng cô dừng lại:
"'Cha ơi,' cô nói, 'con mệt quá, con không đi thêm được nữa.'
"Ông già muốn bế cô lên, nhưng ngay nhấc cô lên ông cũng không nổi. Và cô gục xuống đất, thở một tiếng dài.
"Cả toán đứng vây quanh hai cha con. Còn tôi, tôi giậm chân tại chỗ, không biết làm sao, và thật lòng không đành bỏ lại ông già với đứa con gái ấy như vậy.
"Bỗng một người lính của tôi, một gã dân Pa-ri mà anh em đặt biệt hiệu là Thạo Việc, lên tiếng:
"'Nào, anh em, phải khiêng cô tiểu thư này đi, không thì chúng mình chẳng còn là dân Pháp nữa, mẹ kiếp!'
"Tôi tin là, thật tình, tôi đã chửi thề lên vì sung sướng.
"'Mẹ kiếp, thế mới là tử tế chứ, các con. Tao cũng muốn được khiêng một phần.'
"Trong bóng tối, phía bên trái, lờ mờ thấy cây cối của một khu rừng nhỏ. Vài người tách ra, chẳng mấy chốc đã quay về với một bó cành cây buộc lại thành cái cáng.
"'Ai cho mượn áo khoác nào?' Thạo Việc kêu to. 'Để cho một cô gái đẹp đấy, các chiến hữu.'
"Thế là mười chiếc áo khoác rơi xuống quanh anh lính. Chỉ trong một giây, cô gái đã nằm gọn trong mớ áo ấm áp, được nhấc bổng lên sáu bờ vai. Tôi đứng ở đầu cáng, bên phải, và thật tình là khoái được gánh phần mình.
"Cả toán lại đi, như vừa uống một ngụm rượu vang, hăng hái hơn, nhanh nhẹn hơn. Tôi còn nghe cả tiếng đùa giỡn. Chỉ cần một người đàn bà, các ông thấy đấy, là người Pháp như bị điện giật.
"Lính tráng gần như đã sắp lại hàng ngũ, tỉnh lại, ấm lại. Một lão du kích già đi sau cái cáng, chờ tới lượt thay cho người đồng đội đầu tiên chùn tay, thì thầm với người bên cạnh, đủ to để tôi nghe thấy:
"'Tôi chẳng còn trẻ trung gì nữa, thế mà, khỉ thật, cứ phải là đàn bà mới làm cho người ta nóng ruột nóng gan lên được!'
"Cho tới ba giờ sáng, chúng tôi tiến lên gần như không nghỉ. Rồi đột nhiên mấy đứa trinh sát lại quay về, và chẳng mấy chốc cả toán nằm rạp trên tuyết, chỉ còn là một cái bóng mờ mờ trên mặt đất.
"Tôi khẽ ra lệnh, và nghe sau lưng tiếng lách cách khô khốc của những khẩu súng đang lên cò.
"Vì đằng xa kia, giữa cánh đồng, có một vật gì kỳ lạ đang chuyển động. Trông như một con thú khổng lồ đang chạy, lúc dài ra như một con rắn, lúc cuộn lại thành một khối, lúc chồm lên đột ngột, khi sang phải, khi sang trái, dừng lại, rồi lại chạy.
"Bỗng cái hình thù lang thang ấy tới gần, và tôi thấy, nối đuôi nhau phi nước kiệu, mười hai tên kỵ binh Phổ lạc đường đang dò lối.
"Giờ chúng đã gần đến nỗi tôi nghe rõ mồn một tiếng thở khò khè của ngựa, tiếng sắt thép va nhau của vũ khí và tiếng kẽo kẹt của yên cương.
"Tôi hét:
"'Bắn!'
"Và năm mươi phát súng xé toạc sự im lặng của đêm. Bốn năm tiếng nổ nữa vang lên, rồi một tiếng cuối cùng đơn độc. Và khi ánh lửa chói lòa của thuốc súng tan đi, người ta thấy mười hai tên lính cùng chín con ngựa đã ngã gục. Ba con ngựa phóng đi như điên, và một con kéo lê theo sau, treo ngược bằng một chân trên bàn đạp, nảy tưng tưng, cái xác của tên kỵ sĩ.
"Một người lính sau lưng tôi cười, một tiếng cười khủng khiếp. Một đứa khác nói:
"'Thêm mấy bà góa rồi đấy!'
"Có lẽ anh ta đã có vợ. Một đứa thứ ba nói thêm:
"'Chẳng mất bao lâu!'
"Một cái đầu ló ra khỏi cáng:
"'Có chuyện gì thế?' cô hỏi. 'Đánh nhau à?'
"Tôi đáp:
"'Không có gì đâu, thưa cô. Chúng tôi vừa tiễn một tá lính Phổ đi chầu trời!'
"Cô thì thầm:
"'Tội nghiệp họ!'
"Nhưng vì lạnh quá, cô lại biến vào dưới mớ áo khoác.
"Cả toán lại đi. Đi rất lâu. Cuối cùng bầu trời hửng sáng. Tuyết trở nên trong, sáng ngời, lấp lánh, và một sắc hồng lan ra ở phương đông.
"Một giọng nói xa xa hét lên:
"'Ai đó?'
"Cả toán dừng lại, và tôi tiến lên để báo danh.
"Chúng tôi đã tới phòng tuyến quân Pháp.
"Khi lính của tôi đi ngang qua đồn gác, một ông thiếu tá cưỡi ngựa, người tôi vừa báo cáo tình hình xong, thấy cái cáng đi qua liền hỏi oang oang:
"'Các anh khiêng cái gì trong ấy thế?'
"Lập tức một gương mặt nhỏ nhắn tóc vàng hiện ra, đầu tóc rối bù, tươi cười, đáp:
"'Tôi đấy, thưa ông.'
"Một trận cười nổi lên trong đám lính, và niềm vui lan khắp các trái tim.
"Lúc ấy Thạo Việc, đang đi cạnh cáng, vung mũ lính lên mà gào: 'Nước Pháp muôn năm!'
"Và chẳng hiểu sao, tôi thấy lòng mình xao động hết cả, vì tôi thấy việc ấy thật dễ thương và thật hào hiệp.
"Tôi có cảm giác chúng tôi vừa cứu được cả đất nước, vừa làm được một việc mà những người khác hẳn đã không làm, một việc giản dị và thật sự yêu nước.
"Cái gương mặt bé nhỏ ấy, các ông thấy đấy, tôi sẽ không bao giờ quên. Và nếu phải góp ý về chuyện bãi bỏ trống và kèn trong quân đội, tôi sẽ đề nghị thay chúng ở mỗi trung đoàn bằng một cô gái đẹp. Như thế còn hơn cả cử bài Mác-xây-e. Trời ạ, lính tráng sẽ hăng máu biết bao khi có một Đức Mẹ như thế, một Đức Mẹ bằng xương bằng thịt, đi bên cạnh ông đại tá."
Ông im lặng vài giây, rồi lại nói, vẻ tin chắc, gật gù cái đầu:
"Dù sao thì người Pháp chúng ta cũng yêu đàn bà lắm."
— Hết —
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn