Chiếc nhẫn tàng hình

Ngày xưa có một chàng trai tên là Rô-di-mông, tốt bụng và đẹp trai bao nhiêu thì người anh trai Bra-manh-tô xấu xí và độc ác bấy nhiêu. Bà mẹ ghét cay ghét đắng con trưởng, chỉ biết có con út. Bra-manh-tô ghen tức, bèn bịa ra một câu chuyện khủng khiếp để hại em. Hắn mách với cha rằng Rô-di-mông hay lui tới nhà một người hàng xóm vốn là kẻ thù của gia đình, kể hết cho người ấy nghe mọi chuyện trong nhà, lại còn cùng người ấy bày mưu đầu độc cha.

Người cha nổi trận lôi đình, đánh con tới toé máu. Rồi ông nhốt con vào ngục, bỏ đói ba ngày, sau đó tống ra khỏi nhà, doạ sẽ giết nếu dám quay về. Bà mẹ khổ sở, chỉ biết khóc, nhưng chẳng dám nói gì.

Chàng trai rời nhà, nước mắt lưng tròng, chẳng biết đi đâu. Chàng lang thang hàng giờ liền, tới một khu rừng rậm. Màn đêm đổ xuống khi chàng ở dưới chân một tảng đá lớn, và chàng ngủ thiếp đi trên một thảm rêu, ru bởi tiếng róc rách của dòng suối nhỏ.

Tảng sáng chàng thức dậy, thấy trước mặt một người đàn bà đẹp ngồi trên lưng con ngựa xám, yên cương nạm vàng, dáng như đang sửa soạn đi săn.

Bà hỏi:

— Cậu có thấy một con hươu với mấy con chó săn chạy qua đây không?

Chàng đáp:

— Thưa bà, không ạ.

Bà nói tiếp:

— Trông cậu có vẻ buồn khổ, có chuyện gì vậy? Hãy cầm lấy chiếc nhẫn này. Nó sẽ làm cậu thành người sung sướng và quyền thế nhất đời, miễn là cậu đừng bao giờ dùng nó vào việc xấu. Xoay viên kim cương vào trong lòng bàn tay, cậu sẽ tàng hình. Xoay ra ngoài, cậu lại hiện hình. Đeo nó vào ngón út, cậu sẽ mang hình dạng con trai nhà vua, có cả một đoàn tuỳ tùng lộng lẫy theo sau. Đeo vào ngón áp út, cậu trở lại hình dạng của chính mình.

Bấy giờ chàng trai mới hiểu người đang nói với mình là một bà tiên. Nói xong, bà phóng ngựa vào rừng sâu.

Chàng nóng lòng muốn thử chiếc nhẫn, liền quay về nhà ngay. Chàng thấy bà tiên nói đúng: chàng nhìn được, nghe được mọi thứ, mà không ai thấy mình. Muốn trả thù anh trai lúc này chỉ là chuyện trong tầm tay, chẳng chút hiểm nguy nào. Chàng không kể với ai những chuyện lạ lùng vừa xảy ra, trừ mẹ.

Sau đó chàng đeo chiếc nhẫn thần vào ngón út, và hiện ra trong hình dạng con trai nhà vua, theo sau là một trăm con tuấn mã và một đội cận vệ áo quần sang trọng.

Người cha vô cùng ngạc nhiên khi thấy hoàng tử ghé ngôi nhà nhỏ bé, lặng lẽ của mình. Ông lúng túng, chẳng biết phải cư xử ra sao cho phải phép trong dịp trọng đại như thế. Rô-di-mông hỏi ông có mấy người con trai.

Ông đáp:

— Thưa, hai ạ.

Rô-di-mông nói:

— Ta muốn gặp cả hai. Cho gọi chúng tới ngay. Ta muốn đưa cả hai vào triều để chúng được phát đạt.

Người cha ngập ngừng, rồi đáp:

— Đây là con cả, xin được trình diện điện hạ.

Rô-di-mông vẫn hỏi:

— Thế đứa út đâu? Ta cũng muốn gặp nó.

Người cha nói:

— Nó không có ở đây. Tôi phải phạt nó vì một lỗi lầm, và nó bỏ đi rồi.

Rô-di-mông bèn đáp:

— Ông lẽ ra phải dạy cho nó điều phải trái, chứ không nên trừng phạt. Thôi được, hãy để đứa con cả theo ta. Còn ông, hãy đi theo hai người lính này, họ sẽ đưa ông tới một nơi ta đã chỉ cho họ.

Thế là hai người lính dẫn người cha đi. Bà tiên mà bạn đã biết gặp ông trong rừng, lấy một cành roi bằng vàng quất ông, rồi quăng ông xuống một cái hang rất sâu, rất tối, và ông nằm đó, bị bùa yểm.

Bà nói:

— Hãy nằm đấy cho tới khi con ông tới đưa ông ra.

Trong khi ấy, người con trai tới cung vua, đúng lúc hoàng tử thật đang vắng mặt. Hoàng tử đã giương buồm đi đánh một hòn đảo xa, nhưng gặp gió ngược, tàu đắm dạt vào một vùng bờ biển lạ, và bị một tộc người xa lạ bắt giữ. Rô-di-mông xuất hiện ở triều đình trong vai hoàng tử, người mà cả nước đang khóc thương vì tưởng đã mất. Chàng kể rằng mình được mấy nhà buôn cứu sống lúc đã kề miệng tử thần. Chàng trở về khiến muôn dân mở hội tưng bừng. Nhà vua xúc động tới mức không nói nên lời, chỉ biết ôm lấy con. Hoàng hậu còn mừng hơn nữa, và khắp vương quốc được lệnh mở hội.

Một hôm, hoàng tử giả bảo người anh ruột thật của mình:

— Bra-manh-tô, ngươi biết ta đưa ngươi từ làng quê lên đây là để ngươi được phát đạt. Nhưng ta đã phát hiện ra ngươi là kẻ dối trá, và chính sự lừa lọc của ngươi đã gây ra mọi khổ sở cho em ngươi là Rô-di-mông. Cậu ấy đang ẩn náu ở đây, và ta muốn ngươi gặp cậu ấy, nghe cậu ấy trách móc.

Nghe những lời ấy, Bra-manh-tô run bắn, sụp xuống dưới chân hoàng tử, thú nhận tội lỗi.

Rô-di-mông nói:

— Thế chưa đủ. Ngươi phải thú tội với em ngươi kia, và ta muốn ngươi xin em ngươi tha thứ. Nếu cậu ấy tha cho thì thật là rộng lượng, còn hơn những gì ngươi đáng được nhận. Cậu ấy đang ở phòng ngoài, ngươi sẽ gặp ngay. Còn ta sẽ lui sang phòng khác, để hai anh em được ở riêng với nhau.

Bra-manh-tô vâng lời bước vào phòng ngoài. Rô-di-mông bèn đổi nhẫn sang ngón áp út, rồi đi vào phòng ấy bằng một cửa khác.

Vừa thấy mặt em, Bra-manh-tô xấu hổ vô cùng. Hắn van xin em tha thứ, hứa sẽ chuộc lại mọi lỗi lầm. Rô-di-mông ôm lấy anh mà khóc, tha thứ ngay, rồi nói thêm:

— Em đang được nhà vua hết sức tin dùng. Em muốn chém đầu anh, hay bắt anh ngồi tù suốt đời cũng được. Nhưng em muốn tốt với anh bao nhiêu thì anh đã độc ác với em bấy nhiêu.

Bra-manh-tô bối rối, xấu hổ, cúi gằm mặt nghe em nói, chẳng dám ngẩng lên.

Sau đó Rô-di-mông loan tin rằng mình sắp đi một chuyến bí mật, để cưới một nàng công chúa ở nước láng giềng. Nhưng thật ra chàng chỉ về thăm mẹ, kể cho mẹ nghe mọi chuyện ở triều đình, và đưa mẹ ít tiền đang cần. Nhà vua cho phép chàng lấy bao nhiêu tuỳ ý, nhưng chàng bao giờ cũng giữ mình, không lạm dụng.

Đúng lúc ấy, một cuộc chiến dữ dội nổ ra giữa nhà vua và ông vua nước bên cạnh, một kẻ độc ác, chẳng bao giờ giữ lời. Rô-di-mông đi thẳng tới cung điện ông vua độc ác, nhờ chiếc nhẫn mà có mặt ở mọi cuộc bàn bạc, biết hết mọi mưu kế của chúng, nên ra tay trước, làm chúng hỏng bét. Chàng chỉ huy đạo quân kéo đi đánh ông vua độc ác, và đánh bại hắn trong một trận vẻ vang. Hoà ước được ký ngay, với những điều khoản công bằng cho mọi bên.

Từ đó nhà vua chỉ một lòng muốn cưới cho chàng trai một nàng công chúa nối ngôi nước láng giềng, lại đẹp như ánh ban mai. Nhưng một buổi sáng, khi Rô-di-mông đang đi săn trong khu rừng nơi lần đầu chàng gặp bà tiên, người ân nhân của chàng bỗng hiện ra trước mặt.

Bà nghiêm giọng nói:

— Hãy coi chừng, chớ có cưới người nào tin rằng cậu là hoàng tử. Cậu không bao giờ được lừa dối ai. Hoàng tử thật, người mà cả nước đang tưởng là cậu, phải được nối ngôi vua cha, vì thế mới là công bằng, là lẽ phải. Hãy đi tìm chàng ở một hòn đảo xa, ta sẽ cho gió thổi căng buồm đưa cậu tới chỗ chàng. Hãy mau làm việc ấy cho chủ mình, dù nó trái với tham vọng của cậu, và hãy sẵn sàng, như một người tử tế, trở về với thân phận thật của mình. Nếu không làm thế, cậu sẽ hoá ra độc ác và bất hạnh, và ta sẽ bỏ mặc cậu với mọi khổ sở như xưa.

Rô-di-mông khắc ghi những lời khuyên khôn ngoan ấy. Chàng loan tin mình nhận một sứ mệnh bí mật sang một nước láng giềng, rồi lên tàu. Gió đưa chàng thẳng tới hòn đảo nơi bà tiên bảo chàng sẽ tìm thấy hoàng tử thật.

Chàng trai bất hạnh ấy bị tộc người xa lạ bắt giữ, bắt đi chăn cừu cho chúng. Rô-di-mông tàng hình, đi tìm chàng giữa đồng cỏ nơi chàng đang chăn đàn cừu, trùm áo choàng của mình lên người chàng, cứu chàng khỏi tay bọn chủ tàn ác, và đưa chàng về tàu. Lại có những cơn gió khác do bà tiên sai tới thổi căng buồm, và hai chàng trai cùng vào yết kiến nhà vua.

Rô-di-mông lên tiếng trước:

— Bệ hạ đã tưởng tôi là con trai của bệ hạ. Tôi không phải. Nhưng tôi đã đưa chàng về cho bệ hạ đây.

Nhà vua sửng sốt, quay sang người con thật mà hỏi:

— Có phải chính con đã đánh bại kẻ thù của cha và giành được một nền hoà bình vẻ vang không? Hay đúng là con bị đắm tàu, bị bắt giữ, và Rô-di-mông đã giải thoát cho con?

Hoàng tử đáp:

— Thưa cha, đúng vậy. Chính chàng đã đi tìm con nơi chốn tù đày và giải thoát cho con, nhờ chàng mà con được sung sướng gặp lại cha. Chính chàng, chứ không phải con, đã thắng trận.

Nhà vua không tin nổi tai mình. Nhưng Rô-di-mông xoay chiếc nhẫn, hiện ra trước mặt vua trong hình dạng hoàng tử, và nhà vua ngơ ngác nhìn hai chàng trai, cả hai đều giống hệt con mình. Rồi nhà vua muốn ban cho Rô-di-mông những phần thưởng hậu hĩnh để đền công, nhưng chàng từ chối hết. Ân huệ duy nhất chàng chịu nhận là xin trao một trong những chức vụ của mình ở triều đình cho anh trai Bra-manh-tô. Bởi chàng sợ những đổi thay của số phận, sợ lòng đố kỵ của người đời, và sợ cả sự yếu đuối của chính mình. Chàng chỉ mong được về với mẹ, về làng quê, sống những ngày cày cấy ruộng đồng.

Một hôm, khi chàng đang lang thang trong rừng, chàng gặp bà tiên. Bà chỉ cho chàng cái hang nơi cha chàng bị giam, và dạy chàng phải nói những lời gì để giải thoát ông. Chàng vui sướng đọc những lời ấy, vì từ lâu chàng vẫn ao ước đưa được cha già về, cho những ngày cuối đời của ông được vui vẻ.

Thế là Rô-di-mông trở thành ân nhân của cả gia đình, và được cái vui làm điều tốt cho những người từng muốn hại mình. Còn với triều đình mà chàng đã giúp đỡ biết bao, chàng chỉ xin được tự do sống xa những điều thối nát ở đó. Hơn thế nữa, vì sợ rằng giữ chiếc nhẫn, có ngày chàng sẽ bị cám dỗ dùng nó để giành lại địa vị đã mất, chàng quyết trả nhẫn lại cho bà tiên. Chàng đi tìm bà khắp rừng nhiều ngày liền, cuối cùng mới gặp. Chàng chìa chiếc nhẫn ra mà nói:

— Tôi muốn trả lại bà món quà quyền phép bao nhiêu thì nguy hiểm bấy nhiêu này, tôi sợ mình sẽ dùng nó sai trái. Chừng nào tôi chưa tự cắt đứt đường rời bỏ cảnh thanh vắng để chiều theo những ham muốn của mình, chừng ấy tôi chưa thấy yên lòng.

Trong khi Rô-di-mông đang tìm cách trả nhẫn cho bà tiên, thì Bra-manh-tô, kẻ chẳng rút ra được bài học nào từ những gì đã trải qua, buông thả theo mọi ham muốn, và tìm cách xui ông hoàng tử nay đã lên ngôi vua ngược đãi Rô-di-mông. Bà tiên chuyện gì cũng biết, nên khi Rô-di-mông đang van bà nhận lại chiếc nhẫn, bà bảo chàng:

— Người anh độc ác của cậu đang ra sức đầu độc tâm trí nhà vua để hại cậu. Hắn đáng bị trừng phạt, và hắn phải chết. Để hắn tự huỷ hoại mình, ta sẽ trao chiếc nhẫn cho hắn.

Nghe vậy Rô-di-mông bật khóc, rồi hỏi:

— Bà nói trao nhẫn cho anh ấy để trừng phạt là sao? Anh ấy sẽ chỉ dùng nó để hành hạ mọi người, và để làm chúa tể thôi.

Bà tiên đáp:

— Cùng một thứ, với người này thường là thuốc chữa lành, với người kia lại là thuốc độc chết người. Kẻ bản tính độc ác mà gặp lúc hanh thông thì đó là cội nguồn của mọi điều ác. Muốn trừng phạt một tên vô lại, việc đầu tiên là trao cho hắn quyền lực. Cậu sẽ thấy, với sợi dây này, chẳng bao lâu hắn sẽ tự thắt cổ mình.

Nói rồi bà biến mất, đi thẳng tới cung điện. Bà hiện ra trước mặt Bra-manh-tô trong lốt một bà lão rách rưới, và nói ngay với hắn:

— Ta đã lấy chiếc nhẫn này từ tay em ngươi, người mà ta cho mượn, nhờ nó cậu ấy đã lẫy lừng vinh quang. Nay ta trao nó cho ngươi, hãy cẩn thận với những gì ngươi làm.

Bra-manh-tô cười phá lên:

— Chắc chắn ta sẽ không bắt chước thằng em ta, cái đứa ngu tới mức đi đón hoàng tử về thay vì ngồi luôn vào ngôi báu.

Và hắn nói được làm được. Hắn chỉ dùng chiếc nhẫn để dò la chuyện kín của các gia đình rồi đem bán đứng, để giết người, làm đủ mọi điều ác, và vơ vét của cải bất chính. Những tội ác ấy chẳng truy ra được là ai làm, khiến dân chúng sửng sốt. Nhà vua thấy biết bao chuyện công chuyện tư bị phơi ra, thoạt đầu cũng hoang mang như mọi người. Cho tới khi sự giàu có lạ lùng và thói xấc xược quá quắt của Bra-manh-tô làm ông ngờ rằng chiếc nhẫn thần đã vào tay hắn.

Để tìm ra sự thật, nhà vua mua chuộc một người lạ mới tới triều đình, người của một nước vẫn luôn đánh nhau với nhà vua, sắp đặt cho người ấy nửa đêm lẻn tới gặp Bra-manh-tô, hứa hẹn với hắn danh vọng, tiền tài vô kể nếu hắn chịu bán bí mật quốc gia.

Bra-manh-tô hứa hết, nhận ngay món tiền trả trước cho tội ác của mình, lại còn khoe rằng hắn có một chiếc nhẫn giúp tàng hình, nhờ nó mà lọt được vào những chốn kín đáo nhất. Nhưng cái đắc thắng của hắn chẳng được bao lâu. Hôm sau hắn bị bắt theo lệnh vua, chiếc nhẫn bị tịch thu. Người ta khám người hắn, tìm thấy giấy tờ chứng minh tội ác. Dù chính Rô-di-mông trở lại triều đình van xin tha tội cho anh, nhà vua vẫn không tha. Bra-manh-tô bị xử tử. Chiếc nhẫn trong tay hắn còn tai hại hơn cả những gì nó từng có ích trong tay em hắn.

Để an ủi Rô-di-mông về số phận của Bra-manh-tô, nhà vua trao lại cho chàng chiếc nhẫn thần, như một viên ngọc vô giá. Nhưng Rô-di-mông khốn khổ chẳng nhìn nó như thế. Vừa về tới nhà, việc đầu tiên chàng làm là vào rừng tìm bà tiên.

Chàng nói:

— Nhẫn của bà đây. Chuyện của anh tôi đã cho tôi hiểu nhiều điều trước kia tôi không biết. Bà hãy giữ lấy nó, nó chỉ dẫn anh tôi tới chỗ diệt vong. Ôi, không có nó thì giờ này anh tôi còn sống, và cha mẹ tôi lúc tuổi già đâu phải cúi gằm vì nhục nhã, đau buồn! Biết đâu anh tôi đã nên người khôn ngoan, sung sướng, nếu chưa từng có dịp thoả mọi ham muốn của mình! Ôi, có quyền phép hơn hết thảy thiên hạ mới nguy hiểm làm sao! Bà hãy lấy lại chiếc nhẫn. Và vì vận rủi dường như theo đuổi mọi người được bà trao nó, tôi xin bà, coi như làm ơn cho tôi, đừng bao giờ trao nó cho người nào tôi thương yêu.

— Hết —