Chim họa mi và bông hồng

Chàng sinh viên trẻ kêu lên: "Nàng bảo nàng sẽ nhảy với ta nếu ta mang đến cho nàng những bông hồng đỏ. Nhưng khắp khu vườn của ta chẳng có lấy một bông hồng đỏ nào."

Trong tổ trên cây sồi, chim Họa Mi nghe thấy. Cô ló đầu ra khỏi đám lá, lấy làm lạ.

Chàng kêu lên: "Khắp vườn chẳng có lấy một bông hồng đỏ!" Đôi mắt đẹp của chàng ngấn lệ. "Ôi, hạnh phúc sao lại tuỳ vào những điều nhỏ nhặt đến thế! Ta đã đọc hết mọi điều các bậc hiền triết viết ra, mọi bí mật của triết học ta đều nắm cả, vậy mà chỉ vì thiếu một bông hồng đỏ, đời ta thành khốn khổ."

Họa Mi nói: "Rốt cuộc đây mới là một người yêu chân thật. Đêm này qua đêm khác ta đã hát về chàng, dù ta chẳng hề quen biết. Đêm này qua đêm khác ta đã kể chuyện chàng cho các vì sao nghe, và giờ ta được thấy chàng. Tóc chàng sẫm như hoa dạ lan, môi chàng đỏ như đoá hồng chàng hằng mong ước. Nhưng tình si đã làm mặt chàng tái như ngà, và nỗi sầu đã in dấu lên vầng trán chàng."

Chàng sinh viên trẻ lẩm bẩm: "Tối mai Hoàng tử mở dạ hội, người mà ta yêu sẽ có mặt. Nếu ta mang cho nàng một bông hồng đỏ, nàng sẽ nhảy với ta tới sáng. Nếu ta mang cho nàng một bông hồng đỏ, ta sẽ được ôm nàng trong tay, nàng sẽ ngả đầu lên vai ta, tay nàng sẽ nằm trong tay ta. Nhưng vườn ta chẳng có bông hồng đỏ nào, nên ta sẽ ngồi một mình lẻ loi, còn nàng sẽ lướt qua ta. Nàng sẽ chẳng đoái hoài gì tới ta, và tim ta sẽ tan nát."

Họa Mi nói: "Đây đúng là người yêu chân thật. Điều ta hát, chàng phải gánh chịu. Điều là niềm vui với ta, với chàng là nỗi đau. Tình yêu quả là điều kỳ diệu. Tình yêu quý hơn ngọc lục bảo, đắt hơn ngọc mắt mèo. Ngọc trai và trái lựu không mua được tình yêu, tình yêu cũng chẳng bày bán ngoài chợ. Không thể mua tình yêu ở chỗ lái buôn, cũng không thể đặt lên bàn cân mà đổi lấy vàng."

Chàng sinh viên trẻ nói: "Các nhạc công sẽ ngồi trên lầu, gảy đàn dây, và người mà ta yêu sẽ nhảy theo tiếng hạc cầm, tiếng vĩ cầm. Nàng sẽ nhảy nhẹ đến nỗi chân không chạm đất, và các vị quan trong triều phục rực rỡ sẽ xúm quanh nàng. Nhưng nàng sẽ không nhảy với ta, vì ta không có bông hồng đỏ nào để tặng nàng." Rồi chàng gieo mình xuống cỏ, vùi mặt vào hai bàn tay mà khóc.

Một chú Thằn Lằn xanh nhỏ vểnh đuôi chạy ngang qua, hỏi: "Anh ta khóc vì sao thế?"

Một cô Bướm đang chập chờn đuổi theo tia nắng cũng hỏi: "Phải đấy, vì sao thế?"

Một bông Cúc trắng thì thầm hỏi người bên cạnh, giọng nhỏ nhẹ: "Phải đấy, vì sao thế?"

Họa Mi đáp: "Anh ấy khóc vì một bông hồng đỏ."

Cả bọn kêu lên: "Vì một bông hồng đỏ? Nực cười quá thể!" Chú Thằn Lằn nhỏ, vốn hơi có tính khinh đời, cười phá lên.

Nhưng Họa Mi hiểu được nỗi buồn thầm kín của chàng sinh viên. Cô ngồi lặng trên cây sồi, ngẫm nghĩ về điều bí ẩn của Tình yêu.

Bỗng cô xoè đôi cánh nâu, vút bay lên không. Cô lướt qua lùm cây như một cái bóng, và như một cái bóng, cô lướt ngang khu vườn.

Giữa bãi cỏ có một cây hồng đẹp. Trông thấy nó, cô bay tới, đậu xuống một nhành.

Cô gọi: "Cho tôi một bông hồng đỏ, tôi sẽ hát cho bạn nghe bài ca ngọt ngào nhất của tôi."

Nhưng cây hồng lắc đầu.

Cây đáp: "Hoa của tôi màu trắng. Trắng như bọt biển, trắng hơn cả tuyết trên núi. Nhưng bạn hãy đến chỗ anh tôi, mọc quanh chiếc đồng hồ mặt trời cũ, có khi anh ấy sẽ cho bạn thứ bạn cần."

Thế là Họa Mi bay tới cây hồng mọc quanh chiếc đồng hồ mặt trời cũ.

Cô gọi: "Cho tôi một bông hồng đỏ, tôi sẽ hát cho bạn nghe bài ca ngọt ngào nhất của tôi."

Nhưng cây hồng lắc đầu.

Cây đáp: "Hoa của tôi màu vàng. Vàng như tóc nàng tiên cá ngồi trên ngai hổ phách, vàng hơn cả hoa thuỷ tiên nở trên đồng cỏ trước khi người cắt cỏ mang liềm tới. Nhưng bạn hãy đến chỗ anh tôi, mọc dưới cửa sổ chàng sinh viên, có khi anh ấy sẽ cho bạn thứ bạn cần."

Thế là Họa Mi bay tới cây hồng mọc dưới cửa sổ chàng sinh viên.

Cô gọi: "Cho tôi một bông hồng đỏ, tôi sẽ hát cho bạn nghe bài ca ngọt ngào nhất của tôi."

Nhưng cây hồng lắc đầu.

Cây đáp: "Hoa của tôi màu đỏ. Đỏ như chân chim bồ câu, đỏ hơn cả những tán san hô lớn cứ đung đưa, đung đưa trong hang sâu đáy biển. Nhưng mùa đông đã làm mạch nhựa tôi lạnh cóng, sương giá đã làm nụ tôi héo quắt, bão tố đã bẻ gãy cành tôi, năm nay tôi chẳng có lấy một bông hồng nào."

Họa Mi kêu lên: "Tôi chỉ cần một bông hồng đỏ thôi, chỉ một bông hồng đỏ thôi! Chẳng lẽ không còn cách nào sao?"

Cây đáp: "Có một cách. Nhưng cách ấy khủng khiếp quá, tôi không dám nói với bạn."

Họa Mi nói: "Bạn cứ nói đi, tôi không sợ."

Cây nói: "Nếu bạn muốn có một bông hồng đỏ, bạn phải dựng nên nó bằng tiếng hát dưới ánh trăng, rồi nhuộm nó bằng máu từ chính trái tim mình. Bạn phải áp ngực vào một chiếc gai mà hát cho tôi nghe. Suốt đêm bạn phải hát cho tôi, chiếc gai sẽ đâm thấu tim bạn, máu đời bạn sẽ chảy vào mạch nhựa của tôi, và thành của tôi."

Họa Mi kêu lên: "Cái chết là cái giá quá đắt cho một bông hồng đỏ. Mà sự sống thì ai cũng quý. Được ngồi trong rừng xanh, ngắm Mặt Trời trên cỗ xe vàng, ngắm Mặt Trăng trên cỗ xe ngọc trai, thật là thích. Hương táo gai thơm ngọt, những bông hoa chuông xanh nấp dưới thung lũng thơm ngọt, cả những bụi thạch thảo lay động trên đồi cũng thơm ngọt. Nhưng Tình yêu quý hơn sự sống. Mà trái tim một con chim nào có đáng gì so với trái tim một con người?"

Thế là cô xoè đôi cánh nâu, vút bay lên không. Cô lướt ngang khu vườn như một cái bóng, và như một cái bóng, cô lướt qua lùm cây.

Chàng sinh viên trẻ vẫn nằm trên cỏ, chỗ cô vừa rời khỏi, nước mắt chưa khô trên đôi mắt đẹp.

Họa Mi gọi: "Hãy vui lên, hãy vui lên. Chàng sẽ có bông hồng đỏ. Em sẽ dựng nên nó bằng tiếng hát dưới ánh trăng, và nhuộm nó bằng máu từ chính trái tim em. Em chỉ xin chàng một điều để đáp lại, là chàng hãy là một người yêu chân thật. Vì Tình yêu khôn ngoan hơn Triết học, dù Triết học vốn khôn ngoan, và mạnh hơn Quyền lực, dù Quyền lực vốn mạnh. Cánh Tình yêu màu lửa, thân Tình yêu cũng rực màu lửa. Môi Tình yêu ngọt như mật, hơi thở Tình yêu thơm như trầm."

Chàng sinh viên ngẩng lên khỏi bãi cỏ, lắng nghe, nhưng chàng không hiểu Họa Mi đang nói gì với mình, vì chàng chỉ biết những điều đã viết trong sách.

Nhưng cây Sồi thì hiểu, và buồn lắm, vì nó rất thương cô Họa Mi bé nhỏ đã làm tổ trên cành mình.

Nó thì thầm: "Hát cho tôi nghe một bài cuối cùng đi. Em đi rồi, tôi sẽ cô đơn lắm."

Thế là Họa Mi hát cho cây Sồi nghe. Giọng cô trong như nước sủi ra từ chiếc bình bạc.

Cô hát xong, chàng sinh viên đứng dậy, rút trong túi ra một cuốn sổ tay và một cây bút chì.

Chàng vừa đi qua lùm cây vừa nói một mình: "Cô ta có phong cách, cái đó không thể chối được. Nhưng cô ta có tình cảm không? Ta e là không. Thật ra cô ta cũng như phần đông nghệ sĩ, toàn kiểu cách mà chẳng chút chân thành. Cô ta sẽ không hy sinh mình vì người khác. Cô ta chỉ nghĩ đến âm nhạc, mà ai cũng biết nghệ thuật vốn ích kỷ. Dù vậy, phải công nhận là giọng cô ta có vài nốt hay. Tiếc thay những nốt ấy chẳng mang ý nghĩa gì, cũng chẳng làm được việc gì có ích." Rồi chàng vào phòng, nằm xuống chiếc giường hẹp, nghĩ về người yêu. Được một lúc thì chàng ngủ thiếp đi.

Khi trăng đã sáng trên trời, Họa Mi bay đến cây hồng, áp ngực vào chiếc gai. Suốt đêm cô hát, ngực áp vào gai, và vầng Trăng pha lê lạnh lẽo cúi xuống lắng nghe. Suốt đêm cô hát, chiếc gai đâm vào ngực cô mỗi lúc một sâu, máu đời cô cứ thế chảy dần đi.

Đầu tiên cô hát về tình yêu nảy nở trong tim một chàng trai và một cô gái. Và trên nhành cao nhất của cây hồng nở ra một bông hồng tuyệt diệu, cánh này nối cánh kia, như khúc hát này nối khúc hát kia. Lúc đầu bông hồng nhợt nhạt, như màn sương phủ trên sông, nhợt nhạt như bàn chân của buổi sớm, trắng bạc như đôi cánh của rạng đông. Như bóng một bông hồng trong gương bạc, như bóng một bông hồng trong vũng nước, bông hồng nở trên nhành cao nhất của cây cũng như thế.

Nhưng cây hồng giục Họa Mi áp sát hơn nữa vào gai. Cây kêu lên: "Áp sát hơn nữa, Họa Mi bé nhỏ, kẻo trời sáng mất mà bông hồng chưa xong."

Thế là Họa Mi áp sát hơn nữa vào gai, tiếng hát của cô mỗi lúc một vang, vì cô hát về tình yêu cháy bỏng nảy sinh trong tâm hồn một người đàn ông và một người con gái.

Và một sắc hồng mong manh ửng lên trên những cánh hoa, như sắc hồng ửng trên mặt chú rể khi chàng hôn lên môi cô dâu. Nhưng chiếc gai chưa chạm tới tim cô, nên lòng bông hồng vẫn còn trắng. Vì chỉ có máu từ trái tim chim họa mi mới nhuộm đỏ được lòng một bông hồng.

Và cây hồng lại giục Họa Mi áp sát hơn nữa vào gai. Cây kêu lên: "Áp sát hơn nữa, Họa Mi bé nhỏ, kẻo trời sáng mất mà bông hồng chưa xong."

Thế là Họa Mi áp sát hơn nữa vào gai. Chiếc gai chạm tới tim cô, một cơn đau dữ dội xuyên suốt người cô. Đau đớn, đau đớn biết bao, và tiếng hát của cô mỗi lúc một cuồng nhiệt, vì cô hát về Tình yêu được Cái chết làm cho trọn vẹn, về Tình yêu không chết trong nấm mồ.

Và bông hồng tuyệt diệu đỏ thắm lên, như sắc hồng của bầu trời phương đông. Vòng cánh hoa đỏ thắm, lòng hoa đỏ thắm như viên hồng ngọc.

Nhưng giọng Họa Mi yếu dần. Đôi cánh nhỏ bắt đầu run rẩy đập, một màn mờ phủ lên mắt cô. Tiếng hát của cô mỗi lúc một yếu, cô thấy có gì đang nghẹn lại trong cổ họng.

Rồi cô cất lên một tràng ca cuối cùng. Vầng Trăng trắng nghe thấy, quên cả bình minh, cứ nấn ná mãi trên trời. Bông hồng đỏ nghe thấy, run lên vì ngây ngất, xoè hết cánh đón khí trời buổi sớm lạnh lẽo. Tiếng Vọng mang tiếng hát về hang đá tím trên đồi, đánh thức những người chăn cừu đang say ngủ. Tiếng hát trôi qua đám lau sậy ven sông, và lau sậy mang lời nhắn ấy ra biển cả.

Cây hồng reo lên: "Nhìn kìa, nhìn kìa! Bông hồng xong rồi!" Nhưng Họa Mi không đáp. Cô đã nằm chết giữa đám cỏ cao, chiếc gai cắm trong tim.

Đến trưa, chàng sinh viên mở cửa sổ nhìn ra.

Chàng kêu lên: "Ô kìa, may mắn chưa! Một bông hồng đỏ! Cả đời ta chưa thấy bông hồng nào như thế. Đẹp thế này hẳn nó phải có một cái tên La-tinh dài lắm." Rồi chàng cúi xuống ngắt lấy.

Rồi chàng đội mũ, cầm bông hồng chạy một mạch tới nhà ông giáo sư.

Con gái ông giáo sư đang ngồi ở ngưỡng cửa quấn chỉ tơ xanh vào ống, con chó nhỏ nằm dưới chân.

Chàng sinh viên kêu lên: "Em bảo em sẽ nhảy với anh nếu anh mang đến cho em một bông hồng đỏ. Đây là bông hồng đỏ nhất trên đời. Tối nay em hãy cài nó ngay cạnh trái tim em, và khi chúng ta cùng nhảy, nó sẽ nói với em rằng anh yêu em biết chừng nào."

Nhưng cô gái cau mày.

Cô đáp: "Em e là nó không hợp với áo em. Với lại, cháu trai ông Thị thần đã gửi tặng em mấy món trang sức thật, mà ai cũng biết trang sức đắt hơn hoa nhiều."

Chàng sinh viên giận dữ nói: "Thật tình, em đúng là kẻ bạc bẽo." Rồi chàng ném bông hồng ra đường. Bông hồng rơi xuống rãnh nước, một bánh xe bò nghiến qua.

Cô gái nói: "Bạc bẽo à! Để em nói cho mà biết, anh mới là đồ thô lỗ. Mà rốt cuộc anh là ai chứ? Chỉ là một anh sinh viên. Ối dào, em dám chắc giày anh còn chẳng có khoá bạc như giày cháu trai ông Thị thần." Rồi cô đứng dậy khỏi ghế, đi vào trong nhà.

Chàng sinh viên vừa bỏ đi vừa nói: "Tình yêu mới ngớ ngẩn làm sao. Nó chẳng được việc bằng một nửa Lô-gích học. Nó chẳng chứng minh được điều gì, lúc nào cũng nói về những chuyện sẽ chẳng xảy ra, làm người ta tin vào những điều không có thật. Nói cho cùng, nó chẳng thực tế chút nào. Mà thời buổi này thực tế là tất cả. Ta sẽ quay về với Triết học, nghiên cứu Siêu hình học."

Thế là chàng trở về phòng, lôi ra một cuốn sách to bám đầy bụi, và bắt đầu đọc.

— Hết —