Chim Thần Ưng

Ngày xưa có một ông vua trị vì, ông tên gì thì giờ không ai nhớ nữa. Ông không có con trai, chỉ có một cô con gái duy nhất. Nàng ốm đau triền miên, chẳng thầy thuốc nào chữa khỏi. Rồi có lời tiên tri bảo nhà vua rằng con gái ông sẽ ăn táo mà khỏi bệnh. Nhà vua bèn cho loan báo khắp nước: ai mang táo tới cho con gái vua ăn mà khỏi bệnh, người ấy sẽ được lấy nàng làm vợ, và được làm vua.

Tin ấy tới tai một bác nông dân có ba con trai. Bác bảo con cả:

— Con lên gác kho lấy một giỏ đầy những quả táo má đỏ đẹp đẽ, mang lên triều đình. Biết đâu công chúa ăn vào lại khỏi bệnh, thế là con được cưới nàng, được làm vua.

Anh chàng làm theo, lên đường. Đi được một lúc, anh gặp một chú người tí hon mặc áo bằng sắt. Chú hỏi anh mang gì trong giỏ. U-lê, vì anh tên là U-lê, đáp:

— Chân ếch.

Chú tí hon nói:

— Vậy thì cứ là thế, và cứ mãi như thế.

Rồi chú đi tiếp.

Cuối cùng U-lê tới trước lâu đài, xin vào tâu rằng anh có táo chữa khỏi bệnh cho công chúa nếu nàng ăn vào. Nhà vua mừng vô cùng, cho gọi U-lê vào. Nhưng ôi chao, khi anh mở giỏ ra, thay vì táo, trong giỏ toàn là chân ếch còn giãy đành đạch. Nhà vua nổi giận, sai đuổi anh ra khỏi cung.

Về tới nhà, anh kể cho cha nghe chuyện đã xảy ra. Người cha bèn sai con thứ hai là Xa-mơ đi. Nhưng Xa-mơ cũng gặp y hệt như U-lê. Anh cũng gặp chú người tí hon mặc áo sắt, chú hỏi trong giỏ có gì, Xa-mơ đáp:

— Lông heo.

Chú tí hon mặc áo sắt nói:

— Vậy thì cứ là thế, và cứ mãi như thế.

Khi Xa-mơ tới trước lâu đài, nói anh có táo cho công chúa ăn khỏi bệnh, người ta không cho vào, bảo đã có một gã tới đây giễu cợt họ rồi. Nhưng Xa-mơ cứ nài mãi, quả quyết anh có loại táo ấy, cứ cho anh vào đi. Cuối cùng họ tin, dẫn anh tới trước nhà vua. Nhưng khi anh mở giỏ ra, lại toàn là lông heo. Nhà vua giận dữ khủng khiếp, sai người quất roi đuổi Xa-mơ ra khỏi cung. Về tới nhà, anh kể lại mọi chuyện.

Bấy giờ cậu út, người ta vẫn gọi là Hăng khờ, tới hỏi cha xem cậu có được mang táo đi không.

— Ừ, người cha nói, mày đúng là đứa hợp với việc ấy đấy. Hai anh khôn mà chẳng làm được gì, thì mày làm được gì.

Nhưng cậu bé không chịu thôi:

— Con xin cha, con cũng muốn đi.

— Tránh ra cho tao, đồ ngốc. Mày phải chờ tới khi khôn ra đã, người cha nói rồi quay lưng đi.

Nhưng Hăng níu vạt áo cha từ phía sau:

— Con xin cha, con cũng muốn đi.

— Thôi được, đi thì đi, rồi mày cũng lại về thôi, người cha đáp bằng giọng cáu kỉnh.

Cậu bé mừng quýnh, nhảy cẫng lên.

— Ừ, cứ làm trò ngốc đi, mày mỗi ngày một ngốc thêm, người cha lại nói.

Nhưng Hăng chẳng để tâm, chẳng để điều gì làm hỏng niềm vui của mình. Vì trời đã sắp tối, cậu nghĩ thôi cứ chờ tới sáng mai, hôm nay chắc chẳng kịp lên triều đình nữa. Đêm nằm trên giường, cậu không ngủ được. Hễ chợp mắt một chút là cậu mơ thấy những nàng thiếu nữ xinh đẹp, những toà lâu đài, vàng bạc, đủ mọi thứ như thế.

Sáng sớm cậu lên đường. Ngay sau đó cậu gặp một chú người tí hon nhỏ xíu, cáu bẳn, mặc áo bằng sắt, hỏi cậu mang gì trong giỏ. Hăng đáp cậu mang táo cho công chúa ăn để khỏi bệnh.

— Được, chú tí hon nói, vậy thì cứ là thế, và cứ mãi như thế.

Nhưng tới triều đình, người ta nhất quyết không cho Hăng vào, bảo đã có hai đứa tới đây rồi, đứa nào cũng nói mang táo, rốt cuộc một đứa mang chân ếch, một đứa mang lông heo. Nhưng Hăng nài nỉ mãi, quả quyết cậu chẳng có chân ếch gì cả, mà là những quả táo đẹp nhất mọc trong cả vương quốc. Cậu nói năng đàng hoàng tử tế quá, đám lính gác cổng nghĩ người này chắc không nói dối, bèn cho vào. Mà họ nghĩ đúng thật, vì khi Hăng mở giỏ trước mặt nhà vua, những quả táo vàng óng hiện ra.

Nhà vua mừng rỡ, sai mang ngay ít táo tới cho công chúa, rồi hồi hộp chờ người về báo xem táo có công hiệu gì. Chẳng bao lâu đã có người tới báo tin. Nhưng các bạn đoán xem người ấy là ai? Chính là công chúa. Nàng vừa ăn mấy quả táo đã khỏi bệnh, nhảy ra khỏi giường. Nhà vua vui mừng tới mức nào thì không sao tả xiết.

Nhưng giờ nhà vua lại không muốn gả con gái cho Hăng, bảo trước hết cậu phải đóng cho ông một chiếc thuyền chạy trên cạn còn nhanh hơn chạy dưới nước. Hăng nhận điều kiện, về nhà kể lại mọi chuyện. Người cha sai U-lê vào rừng đóng chiếc thuyền ấy. Anh làm việc hăng say, vừa làm vừa huýt sáo. Giữa trưa, lúc mặt trời đứng bóng, chú người tí hon mặc áo sắt tới hỏi anh làm gì. U-lê đáp:

— Muôi gỗ.

Chú tí hon mặc áo sắt nói:

— Vậy thì cứ là thế, và cứ mãi như thế.

Chiều tối, U-lê tưởng mình đã đóng xong thuyền, nhưng khi anh định ngồi vào, thì toàn là muôi gỗ cả. Hôm sau tới lượt Xa-mơ vào rừng, nhưng anh cũng gặp y hệt U-lê.

Ngày thứ ba, Hăng khờ đi. Cậu làm việc chăm chỉ, tiếng rìu chắc nịch vang khắp khu rừng, vừa làm cậu vừa hát, vừa huýt sáo vui vẻ. Giữa trưa, lúc nóng nhất, chú tí hon lại tới, hỏi cậu làm gì.

— Một chiếc thuyền chạy trên cạn còn nhanh hơn chạy dưới nước, cậu đáp. Làm xong thì cháu được cưới công chúa.

— Được, chú tí hon nói, vậy thì nó sẽ là chiếc thuyền như thế, và cứ mãi như thế.

Chiều tối, khi mặt trời đã chuyển sang màu vàng, Hăng cũng làm xong chiếc thuyền với đủ buồm chèo đồ đạc. Cậu ngồi vào, chèo về phía kinh thành. Chiếc thuyền lướt nhanh như gió. Nhà vua đứng xa đã trông thấy, nhưng vẫn chưa muốn gả con cho Hăng. Vua bảo trước hết cậu phải chăn một trăm con thỏ từ sáng sớm tới tối mịt, để sổng một con thì không được cưới công chúa.

Hăng bằng lòng. Ngay hôm sau cậu dẫn đàn thỏ ra bãi, canh chừng cẩn thận không để con nào chạy mất. Chưa được mấy giờ, một cô hầu gái từ lâu đài chạy tới bảo Hăng đưa ngay cho cô một con thỏ, vì nhà vua có khách tới chơi. Hăng biết thừa ý đồ của họ, bảo cậu không đưa con nào, mai nhà vua đãi khách món thỏ hầm tiêu cũng được. Nhưng cô hầu không chịu thôi, cuối cùng còn lên giọng cãi cọ. Hăng bèn bảo nếu công chúa tự tới thì cậu sẽ cho một con. Cô hầu về báo lại trong lâu đài, và công chúa đích thân tới.

Trong lúc ấy, chú người tí hon lại tới chỗ Hăng, hỏi cậu đang làm gì. Hăng bảo cậu phải chăn một trăm con thỏ không để con nào chạy mất, rồi sẽ được cưới công chúa, được làm vua.

— Tốt, chú tí hon nói. Cầm lấy cái còi này. Hễ có con nào chạy đi thì cứ thổi, nó sẽ quay lại ngay.

Khi công chúa tới, Hăng đặt một con thỏ vào tạp dề của nàng. Nhưng nàng vừa đi được chừng trăm bước, Hăng thổi còi, con thỏ nhảy vọt ra khỏi tạp dề, và thoắt một cái đã chạy về với đàn.

Tối đến, người chăn thỏ thổi còi thêm một lần, nhìn xem con nào cũng đủ, rồi lùa cả đàn về lâu đài. Nhà vua lấy làm lạ sao Hăng chăn được một trăm con thỏ mà không sổng con nào. Nhưng vua vẫn chưa chịu gả con gái, bảo cậu còn phải mang về cho vua một chiếc lông đuôi của Chim Thần Ưng.

Hăng lên đường ngay, rảo bước đi thật hăng hái. Tối đến cậu tới một lâu đài, xin ngủ nhờ một đêm, vì hồi ấy chưa có quán trọ. Chủ lâu đài vui vẻ nhận lời, hỏi cậu đi đâu.

— Tới chỗ Chim Thần Ưng ạ, Hăng đáp.

— Thế à, tới chỗ Chim Thần Ưng. Người ta bảo nó biết mọi điều. Ta lại vừa đánh mất chìa khoá một cái hòm tiền bằng sắt. Cậu làm ơn hỏi nó giúp ta chìa khoá ở đâu.

— Vâng, dĩ nhiên rồi, Hăng nói, cháu sẽ hỏi.

Sáng sớm hôm sau cậu đi tiếp, dọc đường tới một lâu đài khác, lại ngủ nhờ ở đó. Người trong lâu đài nghe cậu sắp tới chỗ Chim Thần Ưng, bèn bảo trong nhà có một cô con gái bị ốm, họ đã dùng đủ mọi cách chữa mà chẳng cách nào ăn thua, nhờ cậu hỏi Chim Thần Ưng cách gì chữa khỏi cho cô. Hăng bảo cậu sẵn lòng, rồi đi tiếp.

Cậu tới một con sông, ở đó không có đò, chỉ có một người đàn ông to lớn, rất to lớn, phải cõng mọi người qua sông. Người đàn ông hỏi Hăng đi đâu.

— Tới chỗ Chim Thần Ưng ạ, Hăng đáp.

— Vậy khi cậu tới đó, người đàn ông nói, hỏi nó giùm ta vì sao ta cứ phải cõng hết thảy mọi người qua sông này.

— Vâng, có Chúa chứng giám, Hăng nói, cháu sẽ hỏi.

Người đàn ông nhấc cậu lên vai, cõng qua sông.

Cuối cùng Hăng tới nhà Chim Thần Ưng, nhưng chỉ có vợ nó ở nhà, Chim Thần Ưng đi vắng. Người vợ hỏi cậu muốn gì. Hăng kể cho bà nghe hết: cậu cần một chiếc lông đuôi Chim Thần Ưng; ở một lâu đài người ta đánh mất chìa khoá hòm tiền, nhờ cậu hỏi Chim Thần Ưng chìa khoá ở đâu; ở một lâu đài khác có cô con gái bị ốm, cậu cần biết cách chữa khỏi cho cô; lại cách đây không xa có một con sông, có một người đàn ông phải cõng mọi người qua, cậu cũng muốn biết vì sao người ấy phải cõng hết thảy mọi người.

Người vợ bảo:

— Này, anh bạn tốt của ta. Chẳng người trần nào nói chuyện được với Chim Thần Ưng đâu, nó ăn thịt hết. Nhưng nếu cậu muốn, cậu có thể nằm dưới gầm giường nó. Đêm khi nó ngủ say, cậu thò tay lên mà giật một chiếc lông đuôi. Còn những điều cậu cần biết thì để ta tự hỏi nó.

Hăng bằng lòng hết, chui xuống gầm giường. Tối đến Chim Thần Ưng về nhà. Vừa bước vào phòng, nó đã nói:

— Bà nó ơi, tôi ngửi thấy mùi người trần.

— Phải, người vợ nói, hôm nay có một người tới, nhưng đi rồi.

Thế là Chim Thần Ưng không nói gì nữa.

Nửa đêm, khi Chim Thần Ưng ngáy khò khò, Hăng thò tay lên giật một chiếc lông đuôi. Chim Thần Ưng giật mình choàng dậy, nói:

— Bà nó ơi, tôi ngửi thấy mùi người trần, mà hình như có ai vừa giật đuôi tôi.

Người vợ nói:

— Chắc ông nằm mơ thôi. Tôi đã bảo ông rồi, hôm nay có một người trần tới, nhưng đi rồi. Anh ta kể với tôi đủ thứ chuyện. Rằng ở một lâu đài người ta đánh mất chìa khoá một cái hòm tiền, tìm mãi không ra.

— Ôi lũ ngốc, Chim Thần Ưng nói. Chìa khoá nằm trong nhà chứa củi, sau cánh cửa, dưới đống củi.

— Anh ta lại bảo ở một lâu đài có cô con gái bị ốm, người ta chẳng biết cách gì chữa khỏi.

— Ôi lũ ngốc, Chim Thần Ưng nói. Dưới gầm cầu thang hầm có một con cóc lấy tóc của cô ấy làm tổ. Cô ấy mà lấy lại được chỗ tóc ấy thì khỏi bệnh.

— Anh ta còn bảo ở một nơi có con sông, có một người đàn ông phải cõng hết thảy mọi người qua.

— Ôi cái gã ngốc, Chim Thần Ưng nói. Nó chỉ cần một lần đặt ai đó xuống giữa dòng, là nó chẳng phải cõng ai qua nữa.

Sáng sớm hôm sau Chim Thần Ưng dậy, đi ra ngoài. Hăng chui ra khỏi gầm giường, cầm một chiếc lông đẹp. Cậu cũng đã nghe hết những gì Chim Thần Ưng nói về chiếc chìa khoá, về cô con gái và người đàn ông. Vợ Chim Thần Ưng kể lại cho cậu nghe thêm một lần nữa cho khỏi quên, rồi cậu lên đường về nhà.

Trước hết cậu tới chỗ người đàn ông bên sông. Ông hỏi ngay Chim Thần Ưng đã nói gì. Hăng bảo ông cõng cậu qua sông trước đã, rồi cậu sẽ nói ở bên kia. Người đàn ông cõng cậu qua. Sang tới bờ bên kia, Hăng bảo ông chỉ cần một lần đặt ai đó xuống giữa dòng, là chẳng phải cõng ai qua nữa. Người đàn ông mừng quá, bảo Hăng để đền ơn, ông sẽ cõng cậu qua lại thêm một lượt nữa. Nhưng Hăng nói thôi, cậu xin miễn cho ông khỏi nhọc, cậu thế là hài lòng lắm rồi, rồi đi tiếp.

Cậu tới lâu đài có cô con gái bị ốm. Cô không đi được, nên cậu cõng cô lên vai, đi xuống cầu thang hầm, lấy cái tổ cóc dưới bậc thang cuối cùng ra, đặt vào tay cô. Cô gái nhảy từ trên vai cậu xuống, chạy lên cầu thang trước cả cậu, khoẻ mạnh hoàn toàn. Cha mẹ cô mừng khôn xiết, tặng Hăng vàng bạc, cậu muốn gì họ cũng cho.

Tới lâu đài kia, Hăng vào ngay nhà chứa củi, và quả nhiên tìm thấy chiếc chìa khoá sau cánh cửa, dưới đống củi. Cậu mang tới cho chủ lâu đài. Ông cũng mừng không ít, thưởng cho Hăng rất nhiều vàng trong hòm, lại thêm đủ thứ khác nữa, nào bò, nào cừu, nào dê.

Khi Hăng về tới chỗ nhà vua với ngần ấy thứ, tiền bạc, vàng bạc, bò, cừu, dê, nhà vua hỏi cậu lấy đâu ra từng ấy của. Hăng bảo Chim Thần Ưng cho, muốn bao nhiêu nó cho bấy nhiêu. Nhà vua nghĩ mình cũng cần những thứ ấy, bèn lên đường tìm Chim Thần Ưng. Nhưng khi vua tới bờ sông, vua lại là người đầu tiên tới đó kể từ sau Hăng. Người đàn ông đặt vua xuống giữa dòng rồi bỏ đi, và nhà vua chết đuối.

Hăng cưới công chúa, và lên làm vua.

— Hết —