Chú tiểu yêu ở hàng tạp hoá

Ngày xưa có một anh sinh viên, một anh sinh viên đúng nghĩa, sống trên gác xép và chẳng có của cải gì. Lại có một ông chủ hàng tạp hoá, một ông chủ hàng tạp hoá đúng nghĩa, là chủ cả ngôi nhà, ở tầng dưới. Có một chú tiểu yêu sống trong nhà ông chủ hàng, vì cứ đến Giáng sinh là ông lại dọn cho chú một bát cháo kê đầy, giữa bát có một miếng bơ to. Ông chủ hàng thì lo được khoản ấy, cho nên chú tiểu yêu ở lì nhà ông chủ hàng. Chú tinh khôn ra phết.

Một tối, anh sinh viên đi cửa sau vào cửa hàng mua nến và pho mát. Anh chẳng có ai sai bảo nên phải tự đi mua. Mua xong, ông chủ hàng và bà vợ gật đầu chào anh buổi tối. Mà bà vợ thì làm được nhiều việc hơn là gật đầu, vì bà vốn lắm điều lắm chuyện. Anh sinh viên cũng gật đầu chào lại, quay ra, rồi bỗng đứng lại, đọc tờ giấy gói pho mát. Đó là một trang xé ra từ một cuốn sách cũ, một cuốn sách lẽ ra không nên xé, vì nó đầy thơ.

Ông chủ hàng nói:

— Đằng kia còn nữa đấy, cùng một loại. Tôi đổi cho một bà già mấy hạt cà phê để lấy nó. Cậu muốn thì cứ lấy chỗ còn lại, tôi để cho cậu sáu xu.

Anh sinh viên nói:

— Muốn chứ! Bác đưa cho cháu cuốn sách thay cho miếng pho mát vậy. Cháu ăn bánh mì phết bơ không cần pho mát cũng được. Xé một cuốn sách như thế này là tội lắm. Bác là người giỏi giang, người thực tế, nhưng về thơ thì bác cũng chẳng hiểu hơn gì cái thùng gỗ đằng kia.

Nói thế thì khá là vô lễ, nhất là với cái thùng. Nhưng ông chủ hàng và anh sinh viên đều cười, vì đấy chỉ là câu đùa. Riêng chú tiểu yêu thì tức lắm, sao lại có kẻ dám nói những lời như thế với một ông chủ hàng, một người có nhà có cửa, bán thứ bơ ngon nhất.

Đêm xuống, cửa hàng đóng cửa, cả nhà đi ngủ, trừ anh sinh viên. Chú tiểu yêu rón rén vào buồng bà chủ đang ngủ, lấy mất cái lưỡi của bà, mà lúc ấy bà cũng chẳng cần đến. Chú đặt cái lưỡi lên vật gì trong buồng thì vật ấy liền có tiếng nói, nói ra được ý nghĩ và cảm xúc của mình, trôi chảy y như bà chủ vậy. Mỗi lần chỉ một vật dùng được cái lưỡi thôi, thế cũng hay, chứ nhiều vật cùng nói một lúc thì loạn mất.

Chú tiểu yêu đặt cái lưỡi lên cái thùng gỗ đựng đầy báo cũ, rồi hỏi:

— Có thật là mày không biết thơ là gì không?

Cái thùng đáp:

— Biết chứ! Thơ là cái thứ lúc nào cũng nằm ở góc tờ báo, thỉnh thoảng bị người ta cắt ra. Mà tôi dám chắc trong bụng tôi có nhiều thơ hơn anh sinh viên kia, dù tôi chỉ là cái thùng tồi tàn của ông chủ hàng.

Rồi chú tiểu yêu đặt cái lưỡi lên cái cối xay cà phê. Chao ôi, cái cối mới liến thoắng làm sao! Rồi chú đặt lên thùng bơ, lên hộp đựng tiền. Vật nào cũng nghĩ y như cái thùng giấy vụn. Mà đa số thì bao giờ cũng phải được tôn trọng.

Chú tiểu yêu nói:

— Bây giờ mình lên nói cho anh sinh viên biết.

Nói rồi chú lặng lẽ leo cầu thang sau lên gác xép, nơi anh sinh viên ở. Anh vẫn còn thắp nến. Chú tiểu yêu nhòm qua lỗ khoá, thấy anh đang đọc cuốn sách rách mang từ cửa hàng về.

Nhưng căn phòng sáng làm sao! Từ cuốn sách toả ra một luồng sáng, lớn dần, đầy dần như thân một cái cây, rồi từ đó những tia sáng rực rỡ vươn lên, toả ra trên đầu anh sinh viên. Chiếc lá nào cũng tươi, bông hoa nào cũng như một khuôn mặt thiếu nữ xinh đẹp, có khuôn mặt mắt đen long lanh, có khuôn mặt mắt xanh trong vắt lạ lùng. Quả trên cây sáng như sao, và cả căn phòng vang lên tiếng nhạc tuyệt diệu.

Chú tiểu yêu chưa bao giờ tưởng tượng ra, nói gì đến chuyện được thấy, được nghe, một cảnh huy hoàng đến thế. Chú cứ đứng kiễng chân nhòm vào, cho tới khi đèn trên gác xép tắt. Hẳn là anh sinh viên đã thổi nến đi ngủ. Nhưng chú tiểu yêu vẫn đứng đó, lắng nghe tiếng nhạc vẫn còn ngân, êm ái tuyệt vời, như một khúc hát ru ngọt ngào cho anh sinh viên đã nằm xuống nghỉ.

Chú tiểu yêu nói:

— Chỗ này tuyệt diệu thật. Mình chẳng bao giờ ngờ có chuyện như thế. Mình muốn ở lại đây với anh sinh viên quá.

Rồi chú nghĩ đi nghĩ lại, vì chú là một chú tiểu yêu biết điều. Cuối cùng chú thở dài:

— Nhưng anh sinh viên lại không có cháo kê!

Thế là chú lại xuống nhà, vào cửa hàng. May mà chú về kịp, vì cái thùng gần như đã nói mòn cả lưỡi bà chủ. Nó đã kể hết những gì nằm ở một bên bụng nó, đang định lật mình sang bên kia để kể tiếp những gì nằm bên ấy thì chú tiểu yêu vào, đem cái lưỡi trả lại cho bà chủ.

Nhưng từ hôm đó trở đi, cả cửa hàng, từ cái hộp đựng tiền cho tới đống củi thông, đều theo ý kiến của cái thùng. Chúng tin nó lắm, kính trọng nó lắm, đến nỗi tối tối ông chủ hàng đọc báo, đọc những bài bình luận về kịch nghệ và nghệ thuật, thì chúng đinh ninh tất cả những cái đó đều từ cái thùng mà ra.

Nhưng từ sau những gì đã thấy, chú tiểu yêu không còn ngồi yên mà nghe những lời khôn ngoan, sáng suốt ở dưới nhà được nữa. Hễ ánh sáng buổi tối le lói trên gác xép là chú lại lấy hết can đảm. Chú thấy như những tia sáng kia là những sợi thừng chắc khoẻ kéo chú lên, bắt chú phải đi nhòm qua lỗ khoá. Đứng đó, chú thấy trong lòng dâng lên một cảm giác mênh mông, như cảm giác ta có trước biển cả không ngừng chuyển động lúc bão nổi. Chú ứa nước mắt. Chú không biết vì sao mình khóc, vậy mà trong nước mắt lại có một niềm dễ chịu.

"Được ngồi cùng anh sinh viên dưới một cái cây như thế thì huy hoàng biết bao!"

Nhưng chuyện ấy thì không thể được. Chú đành bằng lòng nhòm qua lỗ khoá, được thế đã là may.

Chú đứng đó, trên chiếu nghỉ cũ, gió thu lùa qua cửa sập thổi xuống người chú. Trời rất lạnh. Nhưng chú tiểu yêu không thật sự thấy lạnh, cho tới khi đèn trên gác xép tắt và tiếng nhạc lặng đi. Bấy giờ chú mới run lên, lại bò xuống nhà về cái góc ấm áp của mình, nơi chú thấy như ở nhà, dễ chịu biết bao. Và khi Giáng sinh lại đến, mang theo bát cháo kê với miếng bơ to, chú lại thấy quý ông chủ hàng hơn ai hết.

Ít lâu sau, giữa đêm khuya, chú tiểu yêu bị đánh thức bởi những tiếng ầm ầm, tiếng đập rầm rầm vào cánh cửa chớp và cửa nhà, cả tiếng tù và của người gác đêm. Một đám cháy lớn đã bùng lên, cả dãy phố như ngập trong lửa. Cháy nhà mình hay nhà hàng xóm? Không ai biết, vì ai nấy đều cuống cả lên.

Bà chủ hàng hoảng quá, tháo đôi hoa tai vàng bỏ vào túi, để ít ra cũng cứu được một thứ gì. Ông chủ hàng chạy đi lấy giấy tờ buôn bán. Cô hầu gái quyết cứu cho được chiếc áo choàng lụa xanh mà cô đã chắt chiu mua được. Ai cũng muốn giữ lấy thứ quý nhất của mình.

Chú tiểu yêu cũng thế. Chỉ một bước nhảy, chú đã lên tới gác, vào phòng anh sinh viên. Anh đang đứng bên cửa sổ mở, bình thản ngắm đám cháy đang bừng bừng ở nhà hàng xóm trước mặt. Chú tiểu yêu chộp lấy cuốn sách kỳ diệu trên bàn, nhét vào cái mũ đỏ của mình, hai tay giữ chặt. Thứ quý giá nhất trong nhà đã được cứu! Chú ôm nó chạy lên mái nhà, ngồi lên ống khói.

Ánh lửa từ ngôi nhà đang cháy trước mặt rọi sáng chú. Chú ngồi đó, hai tay ghì chặt cái mũ có báu vật bên trong. Lúc ấy chú mới biết thật ra lòng mình nghiêng về đâu, biết rõ tình cảm của mình hướng về ai.

Thế nhưng, khi đám cháy đã được dập tắt, chú tiểu yêu lại bắt đầu suy tính. Chú ngập ngừng, rồi cuối cùng nói:

— Mình phải chia mình ra cho cả hai thôi. Mình không thể bỏ hẳn ông chủ hàng được, vì còn bát cháo kê.

Đó chính là bản tính con người. Chúng ta cũng giống chú tiểu yêu. Ai trong chúng ta cũng vẫn ghé qua nhà ông chủ hàng, "vì còn bát cháo kê".

— Hết —