Chuyện con thiên cẩu

Thời Thiên hoàng Hậu Lãnh Tuyền, có một vị sư đạo hạnh sống ở chùa Tây Tháp, trên núi Tỉ Duệ, gần Kinh đô. Một ngày hè, nhà sư hiền lành ấy xuống phố rồi trở về chùa, đi theo đường Bắc Đại lộ. Dọc đường, sư thấy mấy đứa trẻ đang hành hạ một con diều hâu. Chúng đã bẫy được con chim, và đang lấy gậy đánh nó.

"Ôi, tội nghiệp con vật!" nhà sư động lòng thương, kêu lên. "Sao các con lại hành hạ nó như thế?"

Một đứa đáp:

"Chúng cháu muốn giết nó để lấy lông."

Thương con chim, nhà sư dỗ bọn trẻ đổi con diều hâu lấy chiếc quạt sư đang cầm, rồi thả nó ra. Con chim chưa bị thương nặng, nên còn bay đi được.

Mừng vì vừa làm được một việc công đức, nhà sư lại tiếp tục đi. Chưa đi được bao xa, sư thấy một vị tăng lạ mặt từ lùm tre bên đường bước ra, vội vã đi về phía mình. Vị tăng kính cẩn chào, rồi nói:

"Thưa ngài, nhờ lòng từ bi của ngài mà tôi được cứu mạng. Giờ tôi muốn đền ơn ngài cho xứng đáng."

Ngạc nhiên khi nghe nói vậy, nhà sư đáp:

"Thật tình tôi không nhớ đã từng gặp ông bao giờ. Xin ông cho biết ông là ai."

"Ngài không nhận ra tôi trong hình dạng này cũng chẳng có gì lạ," vị tăng đáp. "Tôi chính là con diều hâu bị lũ trẻ độc ác kia hành hạ ở Bắc Đại lộ. Ngài đã cứu mạng tôi, mà trên đời không có gì quý hơn mạng sống. Vì vậy giờ tôi muốn đền đáp ơn ngài bằng cách này hay cách khác. Ngài muốn có thứ gì, muốn biết điều gì, muốn thấy cảnh gì, nói tóm lại là bất cứ điều gì tôi làm được cho ngài, xin ngài cứ nói. Tôi may mắn có được chút ít lục thông, nên gần như ngài mong gì tôi cũng chiều được."

Nghe những lời ấy, nhà sư biết mình đang nói chuyện với một thiên cẩu, loài yêu tinh mũi dài có cánh sống trên núi. Sư thẳng thắn đáp:

"Bạn ơi, từ lâu tôi đã chẳng còn thiết tha gì những thứ của cõi đời này. Năm nay tôi đã bảy mươi tuổi, danh vọng hay lạc thú đều không còn sức hút gì với tôi. Tôi chỉ lo cho kiếp sau của mình, mà việc ấy thì không ai giúp được, có hỏi cũng vô ích.

Thật tình tôi chỉ nghĩ ra được một điều đáng mong ước. Suốt đời tôi vẫn ân hận vì đã không được sống ở Ấn Độ vào thời đức Phật, không được dự pháp hội lớn trên núi thiêng Linh Thứu. Không ngày nào nỗi ân hận ấy không trở về với tôi, lúc kinh sớm cũng như lúc kinh chiều. Bạn ơi! Giá mà tôi có thể vượt qua cả thời gian lẫn không gian như các vị Bồ tát, để được nhìn thấy pháp hội kỳ diệu ấy, thì tôi sung sướng biết bao!"

"Ồ," thiên cẩu kêu lên, "ước nguyện thành kính ấy của ngài dễ thôi. Tôi còn nhớ rất rõ pháp hội trên núi Linh Thứu, và tôi có thể làm cho mọi việc diễn ra ở đó hiện lại trước mắt ngài, đúng y như đã xảy ra. Diễn lại những chuyện thiêng liêng như thế là niềm vui lớn nhất của bọn tôi. Ngài đi lối này với tôi!"

Nhà sư để thiên cẩu dẫn mình tới một chỗ giữa rừng thông, trên sườn đồi.

"Giờ," thiên cẩu nói, "ngài chỉ cần ngồi chờ ở đây một lát, nhắm mắt lại. Đừng mở mắt cho tới khi nghe tiếng đức Phật thuyết pháp. Lúc ấy ngài hãy nhìn. Nhưng khi thấy hình tướng đức Phật, ngài tuyệt đối không được để lòng sùng kính lay động mình. Ngài không được cúi lạy, không được cầu nguyện, không được thốt lên những lời như: Lành thay, bạch Thế Tôn! hay: Ôi đấng Thế Tôn! Ngài không được nói gì cả. Nếu ngài tỏ ra dù chỉ một chút cung kính, có thể sẽ có chuyện rất không may xảy đến với tôi."

Nhà sư vui vẻ hứa làm đúng lời dặn. Thiên cẩu vội vã đi, như để chuẩn bị cảnh tượng.

Ngày tàn dần rồi hết hẳn, bóng tối buông xuống. Nhưng vị sư già vẫn kiên nhẫn ngồi chờ dưới gốc cây, mắt nhắm nghiền. Cuối cùng, một giọng nói bỗng vang lên trên đầu sư, một giọng nói kỳ diệu, trầm và trong như tiếng một quả chuông lớn ngân vang. Đó là giọng đức Phật Thích Ca đang giảng con đường viên mãn.

Nhà sư mở mắt giữa một vùng hào quang chói lọi, thấy mọi vật đã đổi khác. Nơi đây quả thật là núi Linh Thứu, ngọn núi thiêng ở Ấn Độ, và lúc này chính là lúc đức Phật giảng kinh Diệu Pháp Liên Hoa.

Quanh sư giờ không còn cây thông nào nữa, mà là những cây lạ lấp lánh làm bằng thất bảo, lá và quả đều bằng ngọc. Mặt đất phủ đầy hoa mạn đà la và hoa mạn thù sa từ trên trời rắc xuống. Đêm tràn ngập hương thơm, ánh sáng rực rỡ, và âm thanh ngọt ngào của giọng nói vĩ đại kia.

Giữa không trung, rạng rỡ như vầng trăng trên thế gian, nhà sư thấy đức Thế Tôn ngồi trên toà sư tử, bên phải là Bồ tát Phổ Hiền, bên trái là Bồ tát Văn Thù. Trước mặt các ngài, trải ra vô tận vào không gian như một dòng thác sao, là muôn vàn đại Bồ tát cùng quyến thuộc đông không đếm xuể: trời, quỷ, rồng, yêu tinh, người, và những loài chẳng phải người.

Sư thấy ngài Xá Lợi Phất, ngài Ca Diếp, ngài A Nan cùng tất cả đệ tử của đức Như Lai. Sư thấy các vị vua trời, bốn vị Thiên vương bốn phương đứng như những cột lửa, các vị Long vương lớn, các thần nhạc Càn thát bà và chim thần Ca lâu la, các thần mặt trời, mặt trăng, thần gió, và muôn muôn ức chư thiên rực rỡ của cõi trời Phạm thiên.

Và xa hơn, xa hơn không gì sánh nổi so với vòng hào quang vô tận bao quanh các vị ấy, nhờ một tia sáng duy nhất phóng ra từ giữa trán đức Thế Tôn, xuyên qua tận cùng thời gian, sư thấy một triệu tám trăm nghìn cõi Phật ở phương Đông cùng tất cả chúng sinh trong đó. Sư thấy chúng sinh trong cả sáu nẻo luân hồi, thấy cả hình bóng các đức Phật đời trước đã nhập Niết bàn. Những vị ấy, cùng tất cả chư thiên, tất cả quỷ thần, sư thấy đều cúi lạy trước toà sư tử. Và sư nghe muôn vàn chúng sinh không sao đếm xuể ấy cùng ca ngợi kinh Diệu Pháp Liên Hoa, như tiếng biển gầm trước đức Thế Tôn.

Thế là nhà sư quên hẳn lời hứa. Ngỡ một cách dại dột rằng mình đang đứng trước chính đức Phật thật, sư sụp xuống lạy, nước mắt tuôn rơi vì yêu kính và biết ơn, miệng kêu to:

"Ôi đấng Thế Tôn!"

Lập tức, với một cú rung chuyển như động đất, cảnh tượng vĩ đại kia biến mất. Nhà sư thấy mình ở một mình trong bóng tối, quỳ trên cỏ sườn núi. Một nỗi buồn không sao tả xiết tràn ngập lòng sư, vì mất đi cảnh tượng ấy, và vì sự vô tâm đã khiến mình thất hứa.

Khi sư buồn bã quay bước về chùa, vị tăng yêu tinh lại hiện ra trước mặt sư, nói bằng giọng vừa trách móc vừa đau đớn:

"Vì ngài không giữ lời hứa với tôi, vô tâm để lòng mình lấn át, nên vị Hộ Pháp thiên đồng, người canh giữ giáo pháp, đã bất thần từ trên trời sà xuống chỗ chúng tôi, giận dữ đánh chúng tôi, quát lớn: Sao chúng bay dám lừa gạt một người mộ đạo như thế? Thế là những tăng khác mà tôi đã gom về đều hoảng sợ bỏ chạy hết. Còn tôi, một bên cánh đã bị gãy, giờ không bay được nữa."

Nói xong mấy lời ấy, thiên cẩu biến mất mãi mãi.

— Hết —