Cô Áo Rách

Trong một toà lâu đài lớn bên bờ biển, ngày xưa có một ông lãnh chúa già rất giàu. Ông chẳng còn vợ, chẳng còn con, chỉ có một đứa cháu gái nhỏ, mà suốt đời ông chưa từng nhìn mặt nó lần nào. Ông căm ghét đứa cháu tới cay đắng, vì khi nó chào đời, người con gái ông yêu quý nhất đã qua đời. Khi bà vú già bế đứa bé tới cho ông, ông thề rằng nó sống hay chết thì tuỳ nó, nhưng chừng nào nó còn sống, ông sẽ không bao giờ nhìn mặt nó.

Thế là ông quay lưng lại, ngồi bên cửa sổ nhìn ra biển, khóc thương đứa con gái đã mất. Ông khóc mãi, cho tới khi tóc và râu bạc của ông mọc dài phủ qua vai, quấn quanh chiếc ghế, bò cả vào những kẽ sàn. Nước mắt ông nhỏ xuống bậu cửa sổ, mòn thành một cái rãnh xuyên qua đá, chảy thành một dòng suối nhỏ ra biển lớn.

Trong khi ấy, đứa cháu gái lớn lên chẳng ai chăm sóc, chẳng ai cho áo mặc. Chỉ có bà vú già, những lúc không có ai, thỉnh thoảng cho cô một đĩa thức ăn thừa trong bếp, hay một cái váy rách lấy từ túi giẻ. Còn đám người hầu khác trong lâu đài thì xua đuổi cô ra khỏi nhà, vừa đánh vừa chế giễu, gọi cô là "Áo Rách", chỉ trỏ vào đôi chân trần và đôi vai trần của cô, cho tới khi cô vừa khóc vừa chạy đi trốn trong bụi cây.

Cứ thế cô lớn lên, ăn chẳng đủ no, mặc chẳng đủ ấm, suốt ngày lang thang ngoài đồng, ngoài ngõ. Bạn đồng hành duy nhất của cô là cậu bé chăn ngỗng. Mỗi khi cô đói, cô lạnh, hay cô mệt, cậu lại thổi cây sáo nhỏ cho cô nghe, vui đến nỗi cô quên hết mọi buồn phiền, nhảy múa với đàn ngỗng ồn ào của cậu.

Thế rồi một hôm, người ta kháo nhau rằng nhà vua đang đi tuần du khắp đất nước, và ở thị trấn gần đó, ngài sẽ mở một buổi dạ vũ lớn, mời tất cả các bậc quý tộc, các phu nhân tiểu thư trong vùng. Tại buổi dạ vũ ấy, hoàng tử, con trai duy nhất của nhà vua, sẽ chọn vợ.

Một tấm thiếp mời của hoàng gia được gửi tới lâu đài bên bờ biển. Người hầu mang thiếp lên cho ông lãnh chúa già, ông vẫn ngồi bên cửa sổ, quấn trong mái tóc bạc dài, nước mắt vẫn nhỏ xuống dòng suối do chính nước mắt ông chảy thành.

Nhưng nghe lệnh vua, ông lau nước mắt, bảo người ta mang kéo tới cắt tóc cho ông, vì tóc đã trói ông chặt cứng như tù, ông không cử động được. Rồi ông sai mang những bộ quần áo sang trọng, những món trang sức tới, mặc vào. Ông ra lệnh thắng yên vàng, cương lụa cho con ngựa trắng, để ông cưỡi đi đón vua.

Trong khi ấy, Áo Rách đã nghe nói về những việc linh đình ngoài thị trấn. Cô ngồi bên cửa bếp mà khóc, vì cô không được đi xem. Bà vú già nghe tiếng cô khóc, bèn tới gặp ông chủ lâu đài, xin ông cho cháu gái theo ông đến buổi dạ vũ của nhà vua.

Nhưng ông chỉ cau mày, bảo bà im đi. Còn đám người hầu thì cười ầm lên:

— Con Áo Rách mặc giẻ rách, chơi với thằng chăn ngỗng là sướng rồi. Kệ nó, nó chỉ đáng thế thôi.

Lần thứ hai, rồi lần thứ ba, bà vú già van xin ông cho cô gái đi cùng. Nhưng đáp lại bà chỉ là những cái nhìn hằm hằm và những lời dữ tợn, cho tới khi đám người hầu vừa đánh vừa giễu cợt, đuổi bà ra khỏi phòng.

Bà vú già vừa khóc vì không xin được, vừa đi tìm Áo Rách. Nhưng cô gái đã bị bà bếp đuổi ra khỏi cửa, chạy đi kể với người bạn chăn ngỗng rằng cô buồn biết bao vì không được đến buổi dạ vũ của nhà vua.

Nghe cô kể xong, cậu chăn ngỗng bảo cô hãy vui lên, rủ cô cùng vào thị trấn xem nhà vua và tất cả những thứ đẹp đẽ. Cô buồn rầu nhìn xuống bộ áo rách và đôi chân trần. Cậu bèn thổi một hai nốt sáo, vui tươi rộn rã tới mức cô quên hết nước mắt, quên hết buồn phiền. Chưa kịp hiểu ra sao, cậu chăn ngỗng đã nắm tay cô, rồi cô, cậu, và đàn ngỗng đi trước, cùng nhảy múa trên đường về phía thị trấn.

Đi chưa được bao xa, một chàng trai trẻ đẹp, ăn mặc lộng lẫy, cưỡi ngựa tới, dừng lại hỏi đường tới lâu đài nơi nhà vua đang nghỉ. Khi biết hai người cũng đang đi tới đó, chàng xuống ngựa, đi bộ bên cạnh họ.

Cậu chăn ngỗng rút cây sáo ra, thổi một khúc nhạc khe khẽ ngọt ngào. Người khách lạ cứ nhìn mãi, nhìn mãi gương mặt xinh đẹp của Áo Rách, cho tới khi đem lòng yêu cô say đắm, và xin cô lấy mình.

Nhưng cô chỉ cười, lắc mái đầu vàng óng.

— Anh mà lấy một cô gái chăn ngỗng làm vợ thì xấu hổ lắm đấy! — cô nói. — Anh đi mà hỏi một trong những tiểu thư sang trọng anh sẽ gặp tối nay ở buổi dạ vũ của nhà vua ấy, đừng trêu cô Áo Rách tội nghiệp này.

Nhưng cô càng từ chối, tiếng sáo càng ngọt ngào, chàng trai càng yêu cô say đắm. Cuối cùng, để chứng tỏ lòng thành, chàng xin cô đêm nay đúng mười hai giờ hãy đến buổi dạ vũ của nhà vua, cứ nguyên như thế này, cùng cậu chăn ngỗng và đàn ngỗng, mặc váy rách, đi chân trần. Chàng sẽ nhảy với cô trước mặt nhà vua, các quý tộc và các phu nhân, rồi giới thiệu cô với tất cả mọi người là cô dâu yêu quý, đáng trọng của chàng.

Thế rồi đêm xuống. Đại sảnh lâu đài rực rỡ ánh đèn, rộn ràng tiếng nhạc, các quý tộc và phu nhân đang khiêu vũ trước mặt nhà vua. Đúng lúc đồng hồ điểm mười hai tiếng, Áo Rách và cậu chăn ngỗng, theo sau là đàn ngỗng ồn ào, bước vào qua những cánh cửa lớn, đi thẳng lên giữa phòng khiêu vũ. Hai bên, các phu nhân xì xào, các quý tộc cười cợt, còn nhà vua ngồi ở đầu kia sửng sốt nhìn trừng trừng.

Nhưng khi họ tới trước ngai vàng, người yêu của Áo Rách đứng dậy từ bên cạnh nhà vua, bước tới đón cô. Chàng nắm tay cô, hôn cô ba lần trước mặt mọi người, rồi quay sang nhà vua.

— Thưa cha! — chàng nói, vì đó chính là hoàng tử. — Con đã chọn rồi. Đây là cô dâu của con, cô gái xinh đẹp nhất trong cả nước, và cũng dịu dàng nhất!

Chàng chưa nói hết lời, cậu chăn ngỗng đã đưa sáo lên môi, thổi mấy nốt khe khẽ, nghe như tiếng chim hót xa xa trong rừng. Tiếng sáo vang lên, bộ áo rách của Áo Rách biến thành bộ áo lộng lẫy đính đầy châu ngọc lấp lánh, một chiếc vương miện bằng vàng nằm trên mái tóc vàng óng, còn đàn ngỗng phía sau cô biến thành một đoàn tiểu đồng xinh xắn nâng tà áo dài của cô.

Khi nhà vua đứng dậy đón cô như con gái mình, kèn đồng vang lên rộn rã mừng nàng công chúa mới. Ngoài phố, người ta bảo nhau:

— A! Thế là hoàng tử đã chọn được cô gái xinh đẹp nhất trong cả nước làm vợ!

Còn cậu chăn ngỗng thì không bao giờ người ta thấy lại nữa, chẳng ai biết cậu đã đi đâu. Ông lãnh chúa già lại về toà lâu đài bên bờ biển, vì ông không thể ở lại triều đình, khi ông đã thề không bao giờ nhìn mặt cháu gái mình.

Thế nên ông vẫn ngồi bên cửa sổ ấy. Nếu các bạn được thấy ông, mà biết đâu một ngày nào đó các bạn sẽ thấy, thì ông vẫn đang nhìn ra biển, khóc còn cay đắng hơn bao giờ hết.

— Hết —