Cô bé Ha-vrô-sếch-ca

Các bạn biết đấy, trên đời này có người tốt, có người kém tốt hơn, lại có cả những kẻ chẳng biết sợ trời, chẳng biết thẹn với người. Cô bé Ha-vrô-sếch-ca không may lại rơi vào tay đúng những kẻ như thế. Cô mồ côi từ khi còn bé xíu. Những người ấy nhận cô về, nuôi cho lớn, nhưng chẳng bao giờ cho cô ló mặt ra ngoài. Ngày nào họ cũng bắt cô làm quần quật đến kiệt sức. Cô bưng dọn, cô quét tước, việc gì cũng một tay cô, ai có chuyện gì cũng đổ lên đầu cô.

Bà chủ nhà có ba cô con gái đã lớn. Cô cả tên là Một Mắt, cô giữa tên là Hai Mắt, còn cô út tên là Ba Mắt. Nhưng ba cô chỉ biết ngồi ở cổng mà ngó ra đường. Ha-vrô-sếch-ca thì làm lụng cho cả ba, khâu vá cho cả ba, kéo sợi dệt vải cho cả ba, vậy mà chưa từng được nghe một lời tử tế. Đau lòng nhất là thế: kẻ xô người đẩy thì nhiều, còn kẻ vỗ về, an ủi thì chẳng có ai!

Mỗi lần ra đồng, Ha-vrô-sếch-ca lại ôm lấy con bò đốm, gục đầu vào cổ nó mà kể lể nỗi khổ:

"Bò mẹ ơi, bò mẹ! Người ta đánh con, người ta mắng con, người ta không cho con ăn, mà con khóc cũng không cho. Đến mai, họ bắt con phải kéo xong năm pút sợi, dệt thành vải, tẩy cho trắng, rồi cuộn lại cho tròn."

Con bò liền đáp:

"Con gái xinh đẹp ơi! Con hãy chui vào một bên tai mẹ, rồi chui ra ở tai bên kia, thế là mọi việc sẽ xong xuôi."

Và quả đúng như vậy. Cô gái vừa chui ra khỏi tai bò thì mọi thứ đã sẵn sàng: vải đã dệt, đã tẩy trắng, đã cuộn tròn. Cô đem về nộp cho mụ chủ nhà. Mụ nhìn đi nhìn lại, hừ hừ trong cổ, cất vải vào rương, rồi lại giao cho cô nhiều việc hơn nữa. Ha-vrô-sếch-ca lại tìm đến bò mẹ, chui vào tai bên này, chui ra tai bên kia, rồi mang việc đã làm xong về nộp.

Mụ già lấy làm lạ lắm, bèn gọi cô Một Mắt đến:

"Con gái ngoan của mẹ, con gái xinh của mẹ! Con hãy rình xem ai đã giúp con bé mồ côi, ai đã dệt vải, kéo sợi, cuộn vải cho nó?"

Một Mắt theo cô bé mồ côi vào rừng, theo cô ra đồng. Nhưng cô ta quên khuấy lời mẹ dặn. Nắng ấm, cô ta nằm dài trên cỏ, người nóng hầm hập. Ha-vrô-sếch-ca bèn khe khẽ ru:

"Ngủ đi mắt ơi, ngủ đi mắt ơi!"

Con mắt ngủ thiếp đi. Trong lúc Một Mắt còn ngủ, bò mẹ đã dệt xong vải và tẩy trắng xong xuôi. Mụ chủ nhà chẳng dò ra được chuyện gì, liền sai Hai Mắt đi. Cô này cũng nằm phơi nắng, cũng lăn ra cỏ, cũng quên lời mẹ dặn mà nhắm tịt hai mắt lại. Ha-vrô-sếch-ca khe khẽ ru:

"Ngủ đi mắt ơi, ngủ đi mắt kia ơi!"

Bò mẹ dệt vải, tẩy trắng, cuộn tròn, mà Hai Mắt vẫn còn ngủ say.

Mụ già nổi giận. Đến ngày thứ ba, mụ sai Ba Mắt đi, còn giao cho cô bé mồ côi nhiều việc hơn nữa. Ba Mắt cũng như hai chị, nhảy nhót một lúc rồi lăn ra cỏ. Ha-vrô-sếch-ca lại hát ru:

"Ngủ đi mắt ơi, ngủ đi mắt kia ơi!"

Nhưng cô quên mất con mắt thứ ba.

Hai con mắt ngủ thiếp đi, còn con mắt thứ ba thì vẫn mở to mà nhìn, nhìn thấy hết. Nó thấy cô gái chui vào một bên tai bò, chui ra ở tai bên kia, rồi nhặt lấy những tấm vải đã dệt xong. Ba Mắt về kể hết với mẹ những gì đã thấy. Mụ già mừng rỡ, sáng hôm sau đến ngay chỗ chồng mà bảo:

"Ông giết con bò đốm đi!"

Ông già hết lời can:

"Bà làm sao thế, bà có tỉnh không đấy? Con bò còn non, lại tốt thế kia mà!"

Mụ cứ một mực: giết đi, thế thôi! Ông già đành đi mài dao.

Ha-vrô-sếch-ca chạy vội ra chỗ bò mẹ:

"Bò mẹ ơi, bò mẹ! Người ta sắp giết mẹ rồi!"

"Con gái xinh đẹp ơi, con đừng ăn thịt mẹ. Con hãy nhặt xương của mẹ, gói vào một chiếc khăn, đem trồng trong vườn. Đừng bao giờ quên mẹ, và sáng nào cũng nhớ tưới nước cho chúng."

Ha-vrô-sếch-ca làm đúng như lời bò mẹ trối lại. Cô nhịn đói chịu khát, nhất định không đưa miếng thịt nào lên miệng. Sáng nào cô cũng ra vườn tưới cho những khúc xương. Rồi từ đó mọc lên một cây táo, mà trời ơi, cây táo mới đẹp làm sao! Táo trên cây căng mọng, lá cây xào xạc bằng vàng, cành cây trĩu xuống bằng bạc. Ai đi ngang qua cũng phải dừng lại, ai đến gần cũng phải ngắm mãi không thôi.

Một hôm, mấy cô gái đang dạo chơi trong vườn. Đúng lúc ấy có một chàng trai nhà giàu cưỡi ngựa đi ngang qua cánh đồng. Chàng giàu có, tóc xoăn, lại còn trẻ măng. Thấy những quả táo, chàng cất tiếng trêu các cô gái:

"Hỡi các cô gái xinh đẹp!" chàng nói. "Cô nào hái được cho ta một quả táo, cô ấy sẽ được làm vợ ta."

Thế là ba chị em tranh nhau, cô này chen trước cô kia, chạy ùa tới cây táo. Lúc nãy táo còn treo thấp, ngay tầm tay, vậy mà bỗng dưng vút lên cao, cao mãi, ở tít trên đầu. Ba chị em định ném cho táo rơi xuống thì lá cây rụng xuống phủ kín cả mắt. Định với tay hái thì cành cây quấn rối tung cả bím tóc. Họ vùng vẫy, xoay xở đủ đường, tay xước hết cả, mà chẳng hái được quả nào.

Ha-vrô-sếch-ca bước tới. Cành cây liền nghiêng mình xuống, những quả táo sà xuống tận tay cô. Chàng trai nhà giàu cưới cô làm vợ. Từ đó cô sống sung sướng, đầy đủ, chẳng còn biết đến khổ đau là gì.

— Hết —