Cô gái hát đồng ca

Có một lần, hồi cô còn trẻ hơn, đẹp hơn, giọng hát còn vang hơn, Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích Côn-pa-cốp, người say mê cô, đang ngồi trên gác lửng ở ngôi nhà nghỉ ngoại ô của cô. Trời nóng nực, ngột ngạt không chịu nổi. Côn-pa-cốp vừa ăn trưa xong, uống hết cả một chai rượu vang bồ đào loại xoàng, thấy trong người khó chịu và bực bội. Cả hai đều buồn chán, chờ cho bớt nóng để đi dạo.

Bỗng ngoài tiền sảnh có tiếng chuông bất ngờ. Côn-pa-cốp đang không mặc áo khoác, chân đi dép lê, đứng bật dậy, nhìn Pa-sa dò hỏi.

— Chắc là người đưa thư, hay có khi là cô bạn nào đấy, cô ca sĩ nói.

Côn-pa-cốp chẳng ngại gì các cô bạn của Pa-sa hay mấy anh đưa thư, nhưng để phòng xa, anh vẫn ôm lấy quần áo của mình, đi sang phòng bên, còn Pa-sa thì chạy ra mở cửa. Cô ngạc nhiên vô cùng, vì đứng ở ngưỡng cửa không phải anh đưa thư, cũng chẳng phải cô bạn nào, mà là một người đàn bà lạ mặt, trẻ, đẹp, ăn mặc sang trọng, và nhìn mọi vẻ thì là người đứng đắn.

Người đàn bà lạ mặt xanh xao, thở nặng nhọc như vừa leo một cầu thang cao.

— Bà cần gì ạ? Pa-sa hỏi.

Bà khách không đáp ngay. Bà bước lên một bước, chậm rãi nhìn khắp căn phòng, rồi ngồi xuống với vẻ như không đứng nổi nữa vì mệt hay vì ốm. Rồi rất lâu bà mấp máy đôi môi tái nhợt, cố nói ra một điều gì.

— Chồng tôi có ở đây không? cuối cùng bà hỏi, ngước đôi mắt to, mí đỏ hoe vì khóc, nhìn Pa-sa.

— Chồng nào ạ? Pa-sa thì thầm, và bỗng sợ đến nỗi chân tay lạnh toát. Chồng nào ạ? cô nhắc lại, bắt đầu run lên.

— Chồng tôi… Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích Côn-pa-cốp.

— Không… không ạ, thưa bà… Tôi… tôi chẳng biết chồng nào cả.

Một phút trôi qua trong im lặng. Người đàn bà lạ mặt mấy lần đưa khăn tay lên chấm đôi môi tái nhợt, và để nén cơn run rẩy bên trong, bà cứ nín thở lại. Còn Pa-sa đứng bất động trước mặt bà, như bị chôn chân xuống đất, ngơ ngác và sợ hãi nhìn bà.

— Vậy cô bảo là anh ấy không có ở đây? bà khách hỏi, giọng đã cứng rắn, và mỉm cười một cách lạ lùng.

— Tôi… tôi không biết bà hỏi ai ạ.

— Cô đáng ghê tởm, đê tiện, bỉ ổi… người đàn bà lạ mặt lẩm bẩm, nhìn Pa-sa từ đầu đến chân với vẻ căm ghét và kinh tởm. Phải, phải… cô thật đáng ghê tởm. Tôi rất, rất mừng là cuối cùng tôi cũng nói được điều ấy vào mặt cô!

Pa-sa cảm thấy rằng trước người đàn bà mặc đồ đen, đôi mắt giận dữ, những ngón tay trắng muốt, thon thả này, cô là một thứ gì đó ghê tởm, xấu xí. Và cô thấy xấu hổ vì đôi má phúng phính, đỏ au của mình, vì mấy vết rỗ trên mũi, vì cái mái tóc trên trán không sao chải ngược lên được. Cô có cảm giác như giá mình gầy guộc, không đánh phấn, không để tóc mái, thì có thể giấu được rằng mình là người không đứng đắn, và đứng trước người đàn bà lạ mặt, bí ẩn này sẽ không đáng sợ, đáng xấu hổ đến thế.

— Chồng tôi đâu? bà khách nói tiếp. Mà thôi, anh ấy có ở đây hay không thì cũng thế cả, nhưng tôi phải nói cho cô biết, người ta đã phát hiện ra một vụ thụt két, và đang truy tìm Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích… Người ta muốn bắt anh ấy. Đấy, cô đã gây ra chuyện đấy!

Bà khách đứng dậy, xúc động mạnh, đi đi lại lại trong phòng. Pa-sa nhìn bà, sợ đến nỗi chẳng hiểu gì.

— Ngay hôm nay người ta sẽ tìm ra anh ấy và bắt anh ấy, bà khách nói rồi nấc lên, và trong tiếng nấc ấy nghe cả nỗi nhục lẫn nỗi uất ức. Tôi biết ai đã đẩy anh ấy đến cảnh khủng khiếp này! Đồ ghê tởm, đồ bỉ ổi! Đồ đàn bà đáng kinh tởm, đồ bán mình! Môi bà méo đi, mũi bà nhăn lại vì ghê tởm. Tôi bất lực… nghe đây, đồ đàn bà hèn hạ!.. tôi bất lực, cô mạnh hơn tôi, nhưng vẫn có người bênh vực tôi và các con tôi! Chúa nhìn thấy hết! Chúa công bằng! Chúa sẽ bắt cô trả giá cho từng giọt nước mắt của tôi, cho tất cả những đêm mất ngủ của tôi! Rồi sẽ có lúc cô phải nhớ đến tôi!

Lại im lặng. Bà khách đi lại trong phòng và vặn vẹo hai tay, còn Pa-sa vẫn nhìn bà đờ đẫn, ngơ ngác, chẳng hiểu gì, và chờ đợi ở bà một điều gì khủng khiếp.

— Thưa bà, tôi chẳng biết gì cả, cô nói, rồi bỗng bật khóc.

— Cô nói dối! bà khách hét lên, đôi mắt loé lên giận dữ nhìn cô. Tôi biết hết! Tôi biết cô từ lâu rồi! Tôi biết, tháng vừa rồi, ngày nào anh ấy cũng ngồi lì ở chỗ cô!

— Vâng. Thì sao ạ? Thế thì đã sao? Khách đến chỗ tôi nhiều lắm, nhưng tôi có ép ai đâu. Ai muốn đến thì đến.

— Tôi nói cho cô biết: người ta đã phát hiện ra vụ thụt két! Anh ấy đã tiêu lạm tiền của người khác ở sở! Vì một đứa… như cô, vì cô mà anh ấy liều phạm tội. Nghe đây, bà khách nói giọng cương quyết, dừng lại trước mặt Pa-sa. Cô thì không thể có nguyên tắc gì, cô sống chỉ để gây ra điều ác, đó là mục đích của cô, nhưng không thể nghĩ rằng cô sa đoạ đến mức không còn một chút tình người nào! Anh ấy có vợ, có con… Nếu anh ấy bị kết án, bị đày đi, thì tôi và các con sẽ chết đói… Cô phải hiểu điều đó! Nhưng vẫn còn một cách để cứu anh ấy, cứu chúng tôi khỏi cảnh nghèo đói và nhục nhã. Nếu hôm nay tôi nộp được chín trăm rúp, thì người ta sẽ để anh ấy yên. Chỉ chín trăm rúp thôi!

— Chín trăm rúp nào ạ? Pa-sa khẽ hỏi. Tôi… tôi không biết… Tôi không có lấy.

— Tôi không xin cô chín trăm rúp… cô không có tiền, mà tôi cũng chẳng cần gì của cô. Tôi xin cái khác… Đàn ông thường hay tặng những người như cô đồ trang sức quý. Cô chỉ cần trả lại tôi những món đồ mà chồng tôi đã tặng cô thôi!

— Thưa bà, ông ấy có tặng tôi món đồ nào đâu! Pa-sa rít lên, bắt đầu hiểu ra.

— Thế tiền đâu? Anh ấy đã tiêu sạch tiền của anh ấy, của tôi, và của người khác… Tất cả những thứ ấy biến đi đâu? Nghe đây, tôi xin cô! Tôi đã phẫn nộ mà nói với cô bao nhiêu lời khó nghe, nhưng tôi xin lỗi. Tôi biết cô phải căm ghét tôi, nhưng nếu cô còn biết thương người, thì cô hãy đặt mình vào hoàn cảnh của tôi! Tôi van cô, hãy trả lại tôi những món đồ ấy!

— Hừm… Pa-sa nói rồi nhún vai. Tôi rất sẵn lòng, nhưng Chúa phạt tôi nếu tôi nói dối, ông ấy chẳng cho tôi cái gì cả. Bà tin lương tâm tôi. Mà thôi, bà nói cũng phải, cô ca sĩ bối rối, có một lần ông ấy mang đến cho tôi hai món nhỏ. Xin mời bà, tôi xin trả lại, nếu bà muốn…

Pa-sa kéo một ngăn bàn trang điểm, lấy ra một chiếc vòng tay vàng rỗng ruột, và một chiếc nhẫn mảnh mai có gắn một hạt hồng ngọc.

— Xin mời bà! cô nói, đưa mấy món đồ cho bà khách.

Bà khách đỏ bừng mặt, gương mặt run lên. Bà thấy mình bị xúc phạm.

— Cô đưa cho tôi cái gì thế này? bà nói. Tôi không xin bố thí, mà xin những thứ không phải của cô… những thứ mà cô, lợi dụng cái vị trí của cô, đã vắt kiệt từ chồng tôi… cái con người yếu đuối, khốn khổ ấy… Hôm thứ năm, khi tôi nhìn thấy cô đi với chồng tôi ở bến tàu, trên người cô đeo những chiếc trâm cài, những chiếc vòng tay đắt tiền. Vậy thì đừng có đóng vai con cừu non ngây thơ trước mặt tôi! Tôi xin cô lần cuối cùng: cô có đưa đồ cho tôi hay không?

— Bà lạ thật đấy, có Chúa chứng giám… Pa-sa nói, bắt đầu phật ý. Tôi đảm bảo với bà, ngoài cái vòng tay với cái nhẫn này ra, tôi chẳng thấy gì của ông Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích nhà bà cả. Ông ấy chỉ mang đến cho tôi bánh ngọt thôi.

— Bánh ngọt… người đàn bà lạ mặt cười gằn. Ở nhà, con cái chẳng có gì ăn, còn ở đây thì bánh ngọt. Cô nhất quyết không chịu trả lại đồ à?

Không nghe thấy câu trả lời, bà khách ngồi xuống, nghĩ ngợi điều gì, mắt nhìn đăm đăm vào một điểm.

— Bây giờ biết làm sao đây? bà nói. Nếu tôi không kiếm được chín trăm rúp, thì anh ấy tiêu đời, mà cả tôi với các con cũng tiêu đời. Giết cái con khốn nạn này đi, hay là quỳ xuống trước mặt nó đây?

Bà khách áp khăn tay lên mặt, khóc nức nở.

— Tôi xin cô! có tiếng bà vọng ra qua những tiếng nức nở. Chính cô đã làm chồng tôi khánh kiệt, đã làm anh ấy tiêu đời, vậy thì cô hãy cứu anh ấy… Cô không thương anh ấy, thì còn các con… các con… Các con tôi có tội tình gì?

Pa-sa hình dung ra những đứa trẻ nhỏ đứng ngoài phố khóc vì đói, và chính cô cũng bật khóc nức nở.

— Thế tôi làm được gì kia chứ, thưa bà? cô nói. Bà bảo tôi là đồ khốn nạn, đã làm ông Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích khánh kiệt, nhưng tôi thề với bà, như trước mặt Chúa thật, tôi đảm bảo với bà, tôi chẳng được lợi lộc gì ở ông ấy cả… Trong đoàn hát của chúng tôi, chỉ có mỗi cô Mô-chi-a là có người bao giàu có, còn tất cả chúng tôi đều sống lay lắt qua ngày. Ông Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích là người có học, tế nhị, nên tôi tiếp ông ấy. Chúng tôi không thể không tiếp khách.

— Tôi xin những món đồ! Đưa đồ cho tôi! Tôi đã khóc… đã hạ mình… Đây, tôi sẽ quỳ xuống! Đây này!

Pa-sa sợ hãi kêu lên, xua tay lia lịa. Cô cảm thấy rằng người đàn bà quý phái, xanh xao, xinh đẹp này, người ăn nói cao sang như trên sân khấu, có thể quỳ xuống trước mặt cô thật, chính là vì kiêu hãnh, vì cao thượng, để nâng mình lên và hạ nhục cô gái hát đồng ca.

— Được rồi, tôi sẽ đưa đồ cho bà! Pa-sa cuống quýt, lau nước mắt. Xin mời bà. Có điều đây không phải đồ của ông Ni-cô-lai Pê-tơ-rô-vích… Tôi nhận của những vị khách khác đấy… Tuỳ bà ạ…

Pa-sa kéo ngăn trên cùng của tủ com-mốt, lấy ra một chiếc trâm cài gắn kim cương, một chuỗi san hô, mấy chiếc nhẫn, một chiếc vòng tay, rồi đưa tất cả cho bà khách.

— Bà cầm lấy, nếu bà muốn, nhưng tôi chẳng được lợi lộc gì ở chồng bà cả. Cầm lấy đi, cho bà giàu có! Pa-sa nói tiếp, cảm thấy bị xúc phạm vì lời doạ quỳ xuống. Còn nếu bà là người cao quý… là vợ chính thức của ông ấy, thì bà cứ giữ chặt ông ấy bên mình. Thế đấy! Tôi có gọi ông ấy đến đâu, ông ấy tự đến đấy chứ…

Bà khách nhìn những món đồ qua làn nước mắt, rồi nói:

— Chưa đủ… Chỗ này còn chưa được năm trăm rúp.

Pa-sa vội vàng vứt ra khỏi tủ thêm một chiếc đồng hồ vàng, một hộp đựng thuốc lá và mấy chiếc khuy măng-sét, rồi dang hai tay ra mà nói:

— Tôi chẳng còn gì nữa đâu… Bà cứ khám đi!

Bà khách thở dài, đôi tay run run gói các món đồ vào khăn tay, rồi chẳng nói một lời, thậm chí chẳng gật đầu chào, bước ra.

Cánh cửa phòng bên mở ra, và Côn-pa-cốp bước vào. Anh xanh mét, lắc lắc đầu một cách bồn chồn như vừa uống phải một thứ gì rất đắng. Trong mắt anh long lanh nước mắt.

— Anh đã mang đến cho tôi những đồ gì nào? Pa-sa xông vào anh. Xin phép hỏi anh, bao giờ?

— Đồ… Đồ đạc thì có nghĩa lý gì! Côn-pa-cốp nói rồi lắc đầu. Lạy Chúa tôi! Cô ấy đã khóc trước mặt cô, đã hạ mình…

— Tôi hỏi anh: anh đã mang đến cho tôi những đồ gì? Pa-sa hét lên.

— Lạy Chúa tôi, cô ấy, một người đứng đắn, kiêu hãnh, trong sạch… thậm chí còn muốn quỳ xuống trước… trước con đĩ này! Và tôi đã đẩy cô ấy đến nông nỗi này! Tôi đã để mặc cho chuyện ấy xảy ra!

Anh ôm lấy đầu mà rên rỉ:

— Không, tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho mình chuyện này! Không bao giờ tha thứ! Tránh xa tôi ra… đồ rác rưởi! anh kinh tởm hét lên, lùi lại, đôi tay run run đẩy Pa-sa ra. Cô ấy muốn quỳ xuống, và… trước ai? Trước mày! Ôi, lạy Chúa tôi!

Anh mặc quần áo thật nhanh, ghê tởm né tránh Pa-sa, đi ra cửa, rồi bỏ đi.

Pa-sa nằm xuống và bắt đầu khóc to. Cô đã thấy tiếc những món đồ mà cô nóng vội đem cho, và cô thấy tủi nhục. Cô nhớ lại ba năm trước, có một lão lái buôn đánh cô vô cớ chẳng vì chuyện gì, và cô càng khóc to hơn.

— Hết —