Cô gái thành Ác-lơ

Từ cối xay của tôi đi xuống làng, ta đi qua trước một trang trại dựng gần đường, ở cuối một cái sân rộng trồng toàn cây sếu. Đó đúng là ngôi nhà của một điền chủ xứ Pờ-rô-văng-xơ, mái ngói đỏ, mặt tiền rộng màu nâu trổ cửa sổ không đều, rồi trên cùng là cái chong chóng gió của gác kho, cái ròng rọc để kéo những đống cỏ khô lên, và vài túm cỏ khô màu nâu thò ra ngoài…

Sao ngôi nhà ấy lại làm tôi để ý? Sao cái cổng đóng im ỉm ấy lại làm tôi thắt lòng? Tôi không nói ra được, vậy mà ngôi nhà ấy làm tôi thấy lạnh người. Quanh nó im lặng quá… Ai đi qua, chó không sủa, gà sao lặng lẽ chạy trốn, chẳng kêu một tiếng… Bên trong không một tiếng người! Không gì cả, đến một tiếng nhạc la cũng không… Giá không có những tấm rèm trắng ở cửa sổ và làn khói bốc lên trên mái, người ta sẽ tưởng nơi này không có ai ở.

Hôm qua, đúng giữa trưa, tôi ở làng về. Để tránh nắng, tôi đi men theo tường trang trại, dưới bóng mấy cây sếu… Trên đường, trước cổng trại, mấy người làm lặng lẽ chất nốt một xe cỏ khô… Cổng vẫn để mở. Đi ngang qua, tôi đưa mắt nhìn vào và thấy ở cuối sân một ông già cao lớn, tóc bạc trắng, mặc chiếc áo vét ngắn cũn và cái quần rách tả tơi, đang tì khuỷu tay lên một chiếc bàn đá rộng, hai tay ôm đầu… Tôi dừng lại. Một người làm nói khẽ với tôi:

– Suỵt! Ông chủ đấy… Ông ấy cứ như thế từ khi cậu con trai gặp nạn.

Đúng lúc ấy, một người đàn bà và một cậu bé mặc đồ đen đi qua bên chúng tôi, tay cầm những cuốn sách kinh to mạ vàng, rồi bước vào trang trại.

Người làm nói thêm:

– … Bà chủ với cậu Út đi lễ về đấy. Ngày nào họ cũng đi, từ khi cậu cả tự tử… Ôi, thưa ông, khổ đau biết bao!… Ông bố vẫn mặc quần áo của người chết, không ai bảo ông cởi ra được… Dí! Hầy! Đi nào!

Chiếc xe chuyển bánh. Tôi muốn biết thêm, bèn xin người đánh xe cho ngồi lên cạnh anh, và chính trên ấy, giữa đống cỏ khô, tôi được nghe trọn câu chuyện đau lòng này…

Anh tên là Giăng. Một chàng nông dân hai mươi tuổi tuyệt vời, nết na như con gái, khoẻ mạnh, mặt mũi sáng sủa. Vì anh đẹp trai lắm nên các cô gái hay nhìn anh. Nhưng trong đầu anh chỉ có một cô, một cô gái nhỏ thành Ác-lơ, toàn nhung với đăng ten, mà anh đã gặp một lần trên đại lộ Li-xơ ở Ác-lơ. Ở trang trại, lúc đầu người ta không vui gì với mối tình ấy. Cô gái có tiếng là lẳng lơ, mà bố mẹ cô lại không phải người trong vùng. Nhưng Giăng nhất định muốn cưới cô gái Ác-lơ của mình. Anh bảo:

– Không cho con lấy cô ấy thì con chết mất.

Đành phải chiều theo. Người ta quyết định cho hai người cưới nhau sau vụ gặt.

Thế rồi một tối chủ nhật, trong sân trang trại, cả nhà đang ăn nốt bữa tối. Gần như là một bữa tiệc cưới. Cô dâu không có mặt, nhưng suốt bữa người ta cứ nâng cốc chúc mừng cô… Một người đàn ông đến trước cổng, giọng run run xin được nói chuyện với ông Ét-xtê-vơ, một mình ông thôi. Ông Ét-xtê-vơ đứng dậy, đi ra đường.

Người đàn ông nói với ông:

– Thưa ông, ông sắp cưới cho con trai ông một con đàn bà hư hỏng, đã làm nhân tình của tôi suốt hai năm trời. Điều tôi nói, tôi có bằng chứng: thư đây!… Bố mẹ cô ta biết hết, và đã hứa gả cô ta cho tôi. Nhưng từ khi con trai ông theo đuổi cô ta, cả họ lẫn cô nàng xinh đẹp ấy đều không muốn nhìn đến tôi nữa… Thế mà tôi cứ tưởng, sau chuyện ấy, cô ta không thể làm vợ người khác được.

Xem xong mấy lá thư, ông Ét-xtê-vơ nói:

– Được rồi! Mời anh vào uống cốc rượu nho ngọt.

Người kia đáp:

– Cảm ơn ông! Tôi buồn nhiều hơn khát.

Rồi anh ta bỏ đi.

Ông bố quay vào, mặt không đổi sắc. Ông ngồi lại chỗ cũ, và bữa ăn kết thúc vui vẻ…

Tối hôm ấy, ông Ét-xtê-vơ và con trai cùng đi ra đồng. Hai bố con ở ngoài ấy lâu lắm. Khi họ về, bà mẹ vẫn còn thức đợi.

Ông điền chủ dắt con đến trước mặt vợ, bảo:

– Bà ơi, bà ôm lấy nó đi! Nó khổ lắm…

Giăng không nhắc tới cô gái Ác-lơ nữa. Thế nhưng anh vẫn yêu cô, thậm chí yêu hơn bao giờ hết, từ khi người ta cho anh thấy cô từng nằm trong vòng tay một kẻ khác. Có điều anh quá kiêu hãnh để nói ra. Chính điều đó đã giết anh, đứa con tội nghiệp!… Có khi anh ngồi suốt ngày một mình trong một góc, không nhúc nhích. Những hôm khác, anh lao vào đồng áng như điên, một mình làm bằng mười người làm thuê… Chiều đến, anh đi trên con đường về phía Ác-lơ, cứ đi mãi cho tới khi thấy những ngọn tháp chuông mảnh mai của thành phố nhô lên ở phía trời chiều. Bấy giờ anh mới quay về. Chẳng bao giờ anh đi xa hơn.

Thấy anh lúc nào cũng buồn bã và một mình như thế, người trong trang trại chẳng biết làm sao. Ai cũng sợ xảy ra chuyện chẳng lành… Có một lần, trong bữa ăn, bà mẹ nhìn anh, mắt đẫm lệ, bảo:

– Thôi được! Nghe mẹ này, Giăng, nếu con vẫn muốn lấy nó, bố mẹ sẽ cho con lấy…

Ông bố cúi đầu, mặt đỏ lên vì xấu hổ…

Giăng lắc đầu ra hiệu không, rồi đi ra ngoài…

Từ hôm ấy, anh thay đổi cách sống, làm ra vẻ lúc nào cũng vui, để bố mẹ yên lòng. Người ta lại thấy anh ở vũ hội, ở quán rượu, ở những buổi đóng dấu bò. Ở hội làng Phông-vi-ê-ây, chính anh dẫn đầu vòng pha-răng-đôn.

Ông bố bảo: “Nó khỏi rồi.” Còn bà mẹ thì vẫn luôn lo sợ, và canh chừng con hơn bao giờ hết… Giăng ngủ chung với cậu Út, ngay sát gian nuôi tằm. Bà mẹ già tội nghiệp cho kê một cái giường bên cạnh phòng hai anh em… Bà bảo đêm đêm lũ tằm có thể cần đến bà.

Rồi đến ngày lễ Thánh Ê-loa, vị thánh bảo hộ của các nhà điền chủ.

Trang trại vui như hội… Rượu Sa-tô-nớp cho tất cả mọi người, rượu nấu nhiều như mưa. Rồi pháo, rồi lửa đốt trên sân phơi, đèn lồng màu treo đầy những cây sếu… Thánh Ê-loa muôn năm! Người ta nhảy pha-răng-đôn đến kiệt sức. Cậu Út làm cháy cả cái áo choàng mới… Chính Giăng cũng có vẻ vui. Anh còn kéo mẹ ra nhảy, người mẹ tội nghiệp sung sướng đến phát khóc.

Nửa đêm, mọi người đi ngủ. Ai cũng cần ngủ… Riêng Giăng thì không ngủ. Về sau cậu Út kể lại rằng suốt đêm anh khóc nức nở… Ôi, tôi nói thật với các bạn, anh chàng ấy yêu sâu nặng lắm…

Sáng hôm sau, lúc rạng đông, bà mẹ nghe có người chạy băng qua phòng mình. Bà linh cảm thấy điều gì:

– Giăng, con đấy phải không?

Giăng không trả lời. Anh đã ra tới cầu thang. Bà mẹ vội vàng trở dậy:

– Giăng, con đi đâu thế?

Anh trèo lên gác kho. Bà trèo theo sau:

– Con ơi, lạy trời đất!

Anh đóng cửa, cài then.

– Giăng ơi, Giăng bé bỏng của mẹ ơi, trả lời mẹ đi. Con định làm gì thế?

Đôi bàn tay già nua run rẩy của bà lần mò tìm cái chốt cửa… Một tiếng cửa sổ mở ra, tiếng một thân người rơi xuống nền đá lát sân, rồi hết…

Đứa con tội nghiệp đã tự nhủ: “Mình yêu cô ấy nhiều quá… Thôi, mình đi đây…” Ôi, trái tim con người chúng ta khốn khổ biết bao! Khinh bỉ mà không giết nổi tình yêu, thì quả là quá quắt!…

Sáng hôm ấy, người trong làng hỏi nhau ai mà kêu khóc thảm thiết thế ở đằng kia, phía trang trại nhà Ét-xtê-vơ…

Đó là người mẹ, chỉ mặc phong phanh tấm áo ngủ, đang gào khóc trong sân, trước chiếc bàn đá đẫm sương và máu, ôm đứa con đã chết trong tay.

— Hết —