Con cá đầu vàng

Ngày xưa, ở Ai Cập có một ông vua bị một cơn bệnh dữ làm mù cả hai mắt. Dĩ nhiên ngài khổ sở lắm, mà tháng ngày trôi qua, những thầy thuốc giỏi nhất nước đều chẳng chữa được, ngài càng khổ hơn. Người đàn ông đáng thương gầy rộc đi vì buồn phiền, tới mức ai cũng tưởng ngài sắp chết, và hoàng tử, con trai duy nhất của ngài, cũng nghĩ thế.

Vì vậy cả Ai Cập mừng rỡ biết bao khi có một người khách lạ đi thuyền xuôi dòng sông Nin tới. Ông hỏi dân chúng vì sao ai nấy đều rầu rĩ, rồi nói rằng ông là ngự y của vua một nước xa xôi, nếu được phép, ông sẽ xem mắt cho người mù. Ông được đưa vào chầu ngay. Xem xét kỹ lưỡng vài phút, ông tuyên bố rằng bệnh tuy nặng lắm, nhưng chưa hẳn đã hết hy vọng.

— Ở đâu đó giữa Biển Lớn có một con cá đầu vàng. Nếu bắt được con cá ấy mang tới cho tôi, tôi sẽ lấy máu nó chế ra một thứ thuốc mỡ, làm cho ngài sáng mắt lại. Tôi sẽ chờ ở đây một trăm ngày. Nhưng hết hạn ấy mà vẫn chưa bắt được cá, thì tôi phải về với chủ tôi.

Sáng hôm sau, chàng hoàng tử trẻ lên đường tìm con cá, dẫn theo một trăm người, mỗi người mang một tấm lưới. Cả một đoàn thuyền nhỏ đã chờ sẵn, họ dong buồm ra giữa Biển Lớn. Suốt ba tháng ròng, họ cần mẫn kéo lưới từ lúc mặt trời mọc tới lúc mặt trời lặn. Họ bắt được không biết bao nhiêu là cá, nhưng chẳng có con nào đầu vàng.

Tới đêm cuối cùng, hoàng tử nói:

— Giờ thì vô ích rồi. Dù tối nay có tìm thấy nó, thì một giờ nữa là hết trăm ngày, và trước khi ta về được tới kinh đô Ai Cập, ông thầy thuốc đã trên đường về nước từ lâu. Nhưng thôi, ta vẫn ra khơi, tự tay quăng lưới thêm một lần.

Chàng làm đúng như thế. Và đúng vào lúc trăm ngày vừa hết, chàng kéo lưới lên, thấy con cá đầu vàng mắc trong mắt lưới.

Chàng trai từng học ở các trường triết học khẽ nói:

— Thành công đã tới, nhưng như thường lệ, lại tới muộn. Dù sao cứ thả con cá vào cái thùng đầy nước kia, ta mang nó về cho cha ta thấy rằng ta đã làm hết sức.

Nhưng khi chàng lại gần, con cá ngước nhìn chàng bằng đôi mắt thảm thương tới mức chàng không nỡ kết án chết cho nó. Chàng biết rõ rằng các thầy thuốc trong nước tuy không biết bí quyết làm thuốc mỡ, nhưng thế nào cũng tìm mọi cách lấy máu con cá. Thế là chàng nhặt chiến lợi phẩm của bao công khó nhọc lên, thả nó trở lại biển, rồi lên đường về cung.

Khi về tới nơi, chàng thấy nhà vua đang sốt cao vì thất vọng. Ngài không chịu tin câu chuyện con trai kể.

— Mi phải đền bằng cái đầu! Mi phải đền bằng cái đầu!

Ngài thét lên, rồi truyền cho triều thần gọi ngay đao phủ vào cung.

Nhưng dĩ nhiên lập tức có người chạy tới báo cho hoàng hậu biết lệnh vua. Bà mặc cho hoàng tử bộ áo quần thường dân, nhét đầy vàng vào túi chàng, rồi vội đưa chàng xuống một con tàu đêm ấy sẽ nhổ neo đi một hòn đảo xa.

— Rồi sẽ có ngày cha con hối hận, và khi ấy ông sẽ biết ơn vì con còn sống. Nhưng mẹ dặn con một lời cuối: đừng nhận người hầu nào đòi được trả công hằng tháng.

Hoàng tử trẻ thấy lời khuyên ấy hơi lạ. Đằng nào cũng phải trả công người hầu, chàng không hiểu trả theo năm hay theo tháng thì có gì khác. Nhưng chàng đã nhiều lần thấy mẹ khôn ngoan hơn mình, nên hứa sẽ vâng lời.

Sau mấy tuần lênh đênh trên biển, chàng tới hòn đảo mẹ nói. Đảo đầy đồi núi, rừng cây và hoa lá, khắp nơi là những ngôi nhà trắng xinh xắn giữa vườn tược.

"Ở đây thật thú vị," hoàng tử nghĩ. Chàng mua ngay một trong những ngôi nhà đẹp nhất.

Thế là người hầu kéo tới xin việc. Nhưng ai cũng đòi được trả công vào cuối mỗi tháng, nên chàng trai, nhớ lời mẹ dặn, không nhận ai cả. Cuối cùng, một buổi sáng có một người Ả Rập tới xin chàng nhận mình làm người hầu.

Hỏi han một hồi, thấy người mới tới hợp ý, hoàng tử hỏi:

— Thế anh muốn lương bao nhiêu?

— Tôi không cần tiền. Hết một năm, ngài thấy công việc của tôi đáng giá bao nhiêu với ngài thì ngài trả tôi thế nào cũng được.

Chàng trai bằng lòng, nhận người Ả Rập làm người hầu.

Nhìn phía đảo nơi hoàng tử cập bến thì chẳng ai ngờ, nhưng nửa bên kia hòn đảo đã hoàn toàn thành hoang mạc. Đó là do một con quái vật ghê tởm từ dưới biển lên tàn phá, ăn sạch lúa má và gia súc. Quan thống đốc đã cử bao nhiêu toán lính tới phục sẵn để giết nó. Nhưng chẳng hiểu sao, đúng lúc con quái vật tới phá phách thì chẳng có ai thức cả. Đám lính ngái ngủ lần nào cũng bị phạt nặng, nhưng vô ích, lần sau mọi chuyện lại y như cũ. Cuối cùng quan thống đốc sai người đi khắp đảo rao rằng ai giết được con quái vật sẽ được thưởng hậu.

Người Ả Rập vừa nghe tin, liền tới thẳng dinh quan thống đốc.

— Nếu chủ tôi giết được quái vật, ngài sẽ thưởng gì cho chủ tôi?

Quan thống đốc đáp:

— Con gái ta, và bất cứ thứ gì khác cậu ấy muốn.

Nhưng người Ả Rập lắc đầu:

— Ngài cứ gả con gái, còn của cải ngài cứ giữ lấy. Nhưng từ nay về sau, ngài kiếm được gì thì con gái ngài cũng được chia phần.

— Được.

Quan thống đốc nói, rồi truyền làm giấy tờ, hai người cùng ký.

Đêm ấy, người Ả Rập lẻn xuống bờ biển canh. Nhưng trước khi đi, anh xoa khắp người một thứ dầu làm da rát bỏng, nên chẳng có cách nào anh ngủ gật như đám lính được. Rồi anh nấp sau một tảng đá lớn mà chờ. Một lúc sau, mặt nước như dâng lên. Vài phút sau nữa, một con quái vật gớm ghiếc, nửa chim, nửa thú, nửa rắn, lặng lẽ bước lên những tảng đá. Nó rón rén đi về phía đồng ruộng. Nhưng người Ả Rập đã sẵn sàng. Khi nó đi ngang qua, anh đâm con dao găm vào chỗ mềm sau tai nó. Con vật loạng choạng, rống lên một tiếng, rồi lăn ra chết, hai chân còn ngâm dưới biển.

Người Ả Rập chờ thêm một lúc cho chắc kẻ thù đã chết hẳn. Thấy cái xác khổng lồ nằm im lìm, anh mới rời chỗ nấp, cắt lấy hai tai nó. Anh mang hai cái tai về cho chủ, dặn chàng mang tới cho quan thống đốc xem, và nói rằng chính chàng, chứ không phải ai khác, đã giết con quái vật.

Hoàng tử phản đối:

— Nhưng người giết nó là anh, chứ có phải ta đâu.

— Ngài đừng bận tâm, cứ làm như tôi bảo. Tôi có lý do của tôi.

Chàng trai chẳng thích nhận công cho việc mình không làm, nhưng cuối cùng cũng chiều theo.

Quan thống đốc mừng rỡ trước tin ấy tới mức xin hoàng tử cưới con gái ông ngay hôm đó. Nhưng hoàng tử từ chối, bảo rằng chàng chỉ mong có một con tàu để đi ngắm thế gian. Dĩ nhiên chàng được ban ngay. Khi chàng và người Ả Rập trung thành xuống tàu, họ thấy chất đầy trên tàu những kho kim cương và ngọc quý mà quan thống đốc biết ơn đã bí mật cho đặt ở đó.

Thế là họ đi, đi mãi, đi mãi, cuối cùng tới bờ biển một vương quốc lớn. Để hoàng tử ở lại trên tàu, người Ả Rập vào thành xem nơi ấy ra sao. Mấy tiếng sau anh quay về, bảo rằng anh nghe nói con gái nhà vua nước này là nàng công chúa đẹp nhất thế gian, hoàng tử nên tới cầu hôn nàng.

Hoàng tử chẳng ngại ngần, nghe theo lời khuyên. Chàng cầm theo mấy chuỗi ngọc đẹp nhất, cưỡi con ngựa tuyệt đẹp người Ả Rập mua cho, phi tới cung điện, người hầu trung thành theo sát phía sau.

Ông vua xứ lạ hôm ấy đang vui, nên họ được vào chầu dễ dàng. Hoàng tử đặt quà dâng lên bậc ngai vàng, xin nhà vua gả con gái cho mình.

Nhà vua im lặng nghe chàng nói. Một lúc sau ngài mới đáp:

— Chàng trai, nếu chàng muốn thế thì ta sẽ gả con gái ta cho chàng. Nhưng trước hết ta phải nói cho chàng biết rằng nó đã làm lễ cưới với một trăm chín mươi chàng trai, và chẳng một ai sống quá mười hai tiếng sau đó. Vậy chàng hãy nghĩ cho kỹ, trong khi còn kịp.

Hoàng tử nghĩ thật, và sợ tới mức suýt nữa quay về tàu không nói thêm lời nào. Nhưng đúng lúc chàng định rút lại lời cầu hôn, người Ả Rập thì thầm:

— Đừng sợ gì cả. Cứ cưới nàng.

Cuối cùng chàng nói:

— Vận rủi thì cũng có lúc phải đổi. Vả lại ai chẳng dám liều cái đầu để được cưới một nàng công chúa có một không hai?

Nhà vua đáp:

— Tuỳ chàng. Vậy ta sẽ truyền cử hành hôn lễ ngay đêm nay.

Mọi việc diễn ra như thế. Làm lễ xong, cô dâu chú rể về phòng riêng ăn bữa tối với nhau, vì đó là phong tục xứ ấy. Trăng sáng vằng vặc. Hoàng tử bước tới bên cửa sổ, ngắm dòng sông và những ngọn đồi xa, thì mắt chàng bỗng dừng lại ở một tấm vải liệm bằng lụa được trải ngay ngắn trên một chiếc trường kỷ, phía trước có thêu tên chàng bằng chỉ vàng. Đó cũng là ý thích của nhà vua.

Kinh hãi trước cảnh ấy, chàng quay mặt đi. Lần này mắt chàng lại rơi vào một toán người đang hì hục đào đất ngay dưới cửa sổ. Giờ này mà còn có người làm việc thì thật lạ, mà đào cái hố ấy để làm gì? Hình thù nó kỳ quặc quá, vừa dài vừa hẹp, gần như... À, phải rồi, đúng là thế! Họ đang đào mộ cho chàng!

Phát hiện ấy làm chàng bàng hoàng không nói nên lời, cứ đứng như bị thôi miên, chẳng nhúc nhích được. Đúng lúc ấy, một con rắn nhỏ màu đen vụt ra từ miệng công chúa đang ngồi bên bàn, uốn mình trườn nhanh về phía chàng. Nhưng người Ả Rập đã rình sẵn chuyện như thế. Anh dùng chiếc kìm cầm sẵn trong một tay kẹp lấy con rắn, rồi lấy con dao găm sắc chặt phăng đầu nó.

Sáng sớm hôm sau, khi chàng rể mới xin vào chầu, nhà vua không tin nổi mắt mình.

— Gì cơ, là ngươi ư?

Chàng thấy tốt nhất là làm như không biết gì về những chuyện đã xảy ra, nên đáp:

— Vâng, là con. Sao lại không? Bệ hạ còn nhớ, con đã thưa rằng vận rủi rồi cũng có lúc phải đổi, mà quả thật nó đã đổi. Nhưng con tới để xin bệ hạ làm ơn bảo mấy người làm vườn lấp giùm cái hố to ngay dưới cửa sổ phòng con. Nó làm hỏng cả cảnh đẹp.

Nhà vua lắp bắp:

— Ồ! Được chứ, được chứ, dĩ nhiên sẽ lấp ngay! Còn gì nữa không?

— Không ạ, cảm ơn bệ hạ.

Hoàng tử đáp, cúi chào rồi lui ra.

Từ khi người Ả Rập chặt đầu con rắn, bùa ngải, hay chẳng biết là thứ gì, dường như đã rời khỏi công chúa, và nàng sống rất hạnh phúc với chồng. Ngày tháng trôi nhanh. Họ đi săn trong rừng, hay đi thuyền trên dòng sông rộng chảy ngang cung điện. Đêm xuống, nàng gảy đàn hát, hoặc hoàng tử kể cho nàng nghe những câu chuyện về xứ sở mình.

Một buổi tối, có một người ăn vận lạ lùng, mặt cháy sạm vì nắng, tới triều đình. Ông xin gặp chàng rể của nhà vua, rồi phủ phục xuống, báo rằng mình là sứ giả của hoàng hậu Ai Cập, tới tôn chàng lên làm vua nối ngôi vua cha đã băng hà.

— Hoàng thái hậu xin bệ hạ lên đường ngay, cùng với hoàng hậu, vì việc nước đang có phần rối ren.

Chàng trai vội xin vào gặp nhạc phụ. Nhà vua mừng rỡ khi biết chồng của con gái mình không phải chỉ là quan cai trị một tỉnh như ngài vẫn tưởng, mà là vua một nước hùng mạnh. Ngài lập tức truyền sửa soạn một con tàu lộng lẫy. Một tuần sau, ngài cưỡi ngựa xuống bến cảng tiễn đôi vợ chồng trẻ.

Tuy đang đau buồn vì nhà vua đã khuất, hoàng thái hậu vẫn vui mừng khôn xiết được đón con trai về nhà. Bà truyền treo khắp cung những tấm vải lộng lẫy để đón cô dâu. Dân chúng trông đợi nhiều điều tốt đẹp ở nhà vua mới, vì họ đã khổ nhiều dưới sự cai trị hà khắc của vua cũ. Sáng nào cũng có hàng đám đông kéo tới, tay cầm đơn từ, mong nhà vua chấp thuận. Quả thật ngài bận rộn không ngơi tay. Nhưng ngài vẫn rất hạnh phúc, cho tới một đêm, người Ả Rập tới xin phép được về xứ sở của mình.

Chàng trai bàng hoàng:

— Rời bỏ ta? Anh thật lòng muốn rời bỏ ta sao?

Người Ả Rập buồn bã cúi đầu:

— Không, thưa chủ nhân, tôi chẳng bao giờ muốn rời bỏ ngài! Nhưng tôi đã nhận được lệnh gọi về, và tôi không dám trái lệnh.

Nhà vua im lặng, cố nén nỗi đau khi nghĩ sắp mất người hầu trung thành. Mãi sau ngài mới ấp úng:

— Thôi được, ta không được giữ anh lại. Làm thế là trả ơn quá tệ cho tất cả những gì anh đã làm cho ta! Mọi thứ ta có là của anh, anh muốn lấy gì cứ lấy, vì không có anh thì ta đã chết từ lâu rồi!

Người Ả Rập đáp:

— Còn không có ngài thì tôi cũng đã chết từ lâu rồi. Tôi chính là con cá đầu vàng.

— Hết —