Cô Cô-cốt

Chúng tôi sắp ra khỏi nhà thương điên thì tôi để ý thấy trong một góc sân có một người đàn ông cao gầy, cứ lì lợm làm bộ gọi một con chó tưởng tượng. Ông ta gọi bằng một giọng ngọt ngào, trìu mến:

— Cô-cốt ơi, Cô-cốt bé bỏng của tao, lại đây, Cô-cốt, lại đây, cưng.

Vừa gọi ông vừa vỗ vỗ vào đùi như người ta vẫn làm để gọi con vật lại gần. Tôi hỏi ông bác sĩ:

— Người kia là ai thế?

Ông đáp:

— Ồ, người ấy chẳng có gì đáng chú ý đâu. Đó là một bác xà ích tên là Phrăng-xoa, hoá điên sau khi dìm chết con chó của mình.

Tôi nài:

— Ông kể cho tôi nghe chuyện của ông ta đi. Những chuyện giản dị nhất, tầm thường nhất, đôi khi lại là những chuyện cứa vào tim ta đau nhất.

Và đây là câu chuyện của người đàn ông ấy, mà người ta được biết đầu đuôi qua một bác coi ngựa, bạn của bác ta.

Ở vùng ngoại ô Pa-ri có một gia đình thị dân giàu có. Họ ở trong một biệt thự thanh lịch giữa một khu vườn rộng, bên bờ sông Xen. Người đánh xe của họ chính là Phrăng-xoa ấy, một anh chàng nhà quê, hơi vụng về, tốt bụng, khờ khạo, dễ bị lừa.

Một buổi tối, khi bác đang về nhà chủ, có một con chó cứ lẽo đẽo theo sau. Thoạt đầu bác không để ý. Nhưng con vật cứ khăng khăng bám gót, khiến chẳng mấy chốc bác phải quay lại. Bác nhìn xem có quen con chó này không. Không, bác chưa thấy nó bao giờ.

Đó là một con chó cái gầy giơ xương đến phát sợ, với hai hàng vú dài thõng xuống. Nó lon ton chạy sau người đàn ông, vẻ thảm hại và đói khát, đuôi cụp giữa hai chân, tai ép sát vào đầu. Bác dừng thì nó dừng, bác đi thì nó lại đi.

Bác muốn đuổi cái bộ xương chó ấy đi, bèn quát:

— Đi đi. Có chịu cút đi không. Xuỵt! Xuỵt!

Nó lùi ra xa mấy bước, ngồi bệt xuống chờ. Rồi bác xà ích vừa cất bước là nó lại lẽo đẽo theo sau.

Bác làm bộ cúi nhặt đá. Con vật chạy xa thêm một quãng, hai hàng vú nhão lủng lẳng lắc lư. Nhưng bác vừa quay lưng là nó lại quay về.

Thế là bác xà ích Phrăng-xoa động lòng thương, gọi nó lại. Con chó rụt rè tới gần, lưng còng thành một vòng tròn, xương sườn chọc căng cả da. Người đàn ông vuốt ve những cái xương nhô ra ấy, và xúc động trước cảnh khốn khổ của con vật:

— Thôi được, đi theo tao.

Lập tức nó vẫy đuôi, thấy mình được đón nhận, được nhận nuôi. Và thay vì quấn lấy bắp chân người chủ mới, nó chạy lên trước dẫn đường.

Bác cho nó nằm trên đống rơm trong chuồng ngựa, rồi chạy vào bếp tìm bánh mì. Khi nó đã ăn no nê, nó nằm cuộn tròn và ngủ thiếp đi.

Hôm sau, các ông bà chủ được bác xà ích báo lại, cho phép bác nuôi con vật. Đó là một con chó tốt, hay quấn người và trung thành, thông minh và hiền lành.

Nhưng chẳng bao lâu người ta phát hiện ra nó có một tật khủng khiếp. Quanh năm suốt tháng nó lúc nào cũng động đực. Chỉ ít lâu sau nó đã làm quen với tất cả chó đực trong vùng, và chúng bắt đầu lảng vảng quanh nó cả ngày lẫn đêm. Nó chẳng phân biệt con nào với con nào, dường như con nào nó cũng ưa, và nó kéo theo sau mình cả một đàn thực thụ gồm đủ mọi giống chó sủa trên đời, con thì bé bằng nắm tay, con thì to như con lừa. Nó dẫn cả đàn đi dạo khắp các nẻo đường, những cuộc rong ruổi không dứt, và khi nó dừng lại nằm nghỉ trên cỏ, chúng đứng thành vòng tròn quanh nó, thè lưỡi ra mà ngắm.

Người trong vùng coi nó như một hiện tượng lạ. Chưa bao giờ người ta thấy chuyện như thế. Ông bác sĩ thú y cũng chịu, không hiểu nổi.

Tối đến, khi nó đã về chuồng, đám chó vây kín cả khu nhà. Chúng chui qua mọi lỗ hổng của hàng rào cây xanh bao quanh vườn, tàn phá các luống hoa, ngắt hoa, đào hố khắp các bồn cây, làm ông làm vườn phát điên. Và chúng tru suốt đêm quanh căn nhà nơi cô bạn của chúng ở, chẳng có gì khiến chúng chịu bỏ đi.

Ban ngày, chúng lọt cả vào trong nhà. Đó là một cuộc xâm lăng, một tai ương, một thảm hoạ. Các ông bà chủ lúc nào cũng chạm trán, ngay ở cầu thang và cả trong phòng ngủ, những con chó nhỏ lông vàng đuôi xù như chùm lông, những con chó săn, những con chó mặt xệ, những con chó lông xù bẩn thỉu đi lang thang, vô gia cư, những con chó Niu-phao-len to tướng khiến lũ trẻ phải bỏ chạy.

Người ta còn thấy trong vùng những con chó lạ hoắc từ cách đó cả chục dặm, chẳng biết từ đâu tới, chẳng biết sống bằng gì, rồi sau đó lại biến mất.

Thế mà Phrăng-xoa mê Cô-cốt lắm. Bác đặt tên nó là Cô-cốt, chẳng chút ác ý, dù cái tên ấy, ở Pa-ri vốn là tiếng gọi những cô gái lẳng lơ, quả là hợp với nó. Bác hay nhắc mãi:

— Con vật này, nó là một con người đấy. Chỉ thiếu mỗi cái nói thôi.

Bác đặt làm cho nó một cái vòng cổ tuyệt đẹp bằng da đỏ, có gắn một tấm đồng khắc dòng chữ: "Cô Cô-cốt, của bác xà ích Phrăng-xoa."

Nó đã trở nên to béo khủng khiếp. Hồi trước gầy bao nhiêu thì giờ béo bấy nhiêu, với cái bụng phình ra, bên dưới lủng lẳng mãi hai hàng vú dài lắc lư. Nó béo lên đột ngột, và giờ đi lại khó nhọc, chân dạng ra như những người quá béo, mõm há ra để thở, mới thử chạy một chút đã mệt lả.

Mà nó lại mắn đẻ lạ lùng, vừa đẻ xong đã gần như lại có chửa ngay, mỗi năm bốn lần đẻ ra cả một chuỗi những con vật nhỏ thuộc đủ mọi giống chó. Phrăng-xoa chọn lấy một con để lại cho nó "cho khỏi tức sữa", còn những con khác bác gom vào vạt tạp dề làm chuồng ngựa, rồi mang đi ném xuống sông, chẳng chút xót thương.

Nhưng rồi chẳng bao lâu bà đầu bếp cũng góp tiếng phàn nàn với ông làm vườn. Bà thấy chó ở cả dưới bếp lò, trong tủ chạn, trong gầm cầu thang để than, và chúng ăn cắp mọi thứ chúng gặp.

Ông chủ mất kiên nhẫn, ra lệnh cho Phrăng-xoa phải tống khứ Cô-cốt đi. Bác buồn rầu, tìm cách cho nó đi. Chẳng ai thèm nhận. Thế là bác quyết định bỏ nó đi, gửi nó cho một bác đánh xe chở hàng, nhờ bỏ nó lại ngoài đồng ở phía bên kia Pa-ri, gần Gioanh-vin-lơ-Pông.

Ngay tối hôm ấy, Cô-cốt đã quay về.

Phải làm một việc dứt khoát. Người ta giao nó, với giá năm quan, cho một trưởng tàu đi Lơ Ha-vơ-rơ. Ông ta sẽ thả nó ra khi tàu tới nơi.

Ba ngày sau, nó lại về tới chuồng ngựa, mệt rã rời, hóp bụng, trầy trụa, kiệt sức.

Ông chủ động lòng thương, không nói gì thêm.

Nhưng chẳng bao lâu lũ chó lại kéo tới, đông hơn và hung hăng hơn bao giờ hết. Rồi một tối nhà có tiệc lớn, một con gà tơ nhồi nấm tơ-ruýp bị một con chó ngao tha mất, ngay trước mũi bà đầu bếp, mà bà không dám giành lại.

Lần này thì ông chủ nổi giận thật sự. Ông gọi Phrăng-xoa tới, giận dữ bảo:

— Nếu trước sáng mai anh không quẳng con vật ấy xuống sông, thì tôi tống cổ anh ra khỏi nhà, nghe chưa?

Bác xà ích choáng váng, trở lên phòng sắp xếp hòm xiểng, thà bỏ chỗ làm còn hơn. Rồi bác nghĩ lại rằng mình sẽ chẳng được nhận vào đâu chừng nào còn kéo theo sau con vật phiền toái ấy. Bác nghĩ mình đang ở một nhà tử tế, lương cao, ăn uống đầy đủ. Bác tự nhủ thật tình một con chó chẳng đáng chừng ấy. Bác tự lên dây cót cho mình bằng đủ lẽ thiệt hơn. Và cuối cùng bác quả quyết tống khứ Cô-cốt đi ngay lúc rạng đông.

Thế nhưng bác ngủ chẳng yên. Trời vừa hửng sáng, bác đã dậy, cầm một sợi thừng chắc, đi tìm con chó. Nó chậm rãi đứng dậy, rũ mình, vươn vai rồi tới mừng chủ.

Bấy giờ bác không còn can đảm nữa, bác bắt đầu âu yếm ôm nó, vuốt ve đôi tai dài, hôn lên mõm nó, gọi nó bằng tất cả những cái tên trìu mến mà bác biết.

Nhưng một chiếc đồng hồ gần đó điểm sáu tiếng. Không được chần chừ nữa. Bác mở cửa:

— Đi nào.

Con vật vẫy đuôi, hiểu rằng sắp được đi chơi.

Họ ra tới bờ sông, bác chọn một chỗ nước có vẻ sâu. Bác buộc một đầu dây vào chiếc vòng cổ da đẹp đẽ, rồi nhặt một hòn đá to buộc vào đầu kia. Sau đó bác ôm Cô-cốt vào lòng, hôn nó cuồng nhiệt như hôn một người sắp phải chia tay. Bác ôm ghì nó vào ngực, đu đưa nó, gọi nó "Cô-cốt xinh đẹp của tao, Cô-cốt bé bỏng của tao", còn nó cứ để yên, khe khẽ gừ gừ sung sướng.

Mười lần bác định ném nó đi, lần nào trái tim cũng chùn lại.

Nhưng đột ngột bác quyết, và dồn hết sức ném nó ra thật xa. Thoạt đầu nó cố bơi, như vẫn bơi khi người ta tắm cho nó. Nhưng đầu nó bị hòn đá kéo xuống, chìm liên tiếp, và nó hướng về phía chủ những ánh nhìn hoảng loạn, những ánh nhìn của con người, vùng vẫy như một người sắp chết đuối. Rồi cả phần trước thân nó chìm hẳn, trong khi hai chân sau còn đạp điên cuồng trên mặt nước. Rồi hai chân ấy cũng biến mất.

Thế là suốt năm phút, những bọt khí nổi lên vỡ lụp bụp trên mặt nước như thể dòng sông đang sôi. Còn Phrăng-xoa, ngây dại, hoảng loạn, tim đập thình thịch, tưởng như thấy Cô-cốt đang quằn quại dưới bùn. Và bác tự hỏi, với cái đầu óc chất phác của người nhà quê:

— Không biết giờ này con vật ấy nghĩ gì về mình nhỉ?

Bác suýt hoá ngây dại. Bác ốm liền một tháng. Đêm nào bác cũng mơ thấy con chó. Bác cảm thấy nó liếm tay mình. Bác nghe thấy nó sủa. Người ta phải mời bác sĩ. Cuối cùng bác cũng khá hơn, và các ông bà chủ, vào cuối tháng Sáu, đưa bác về trang trại của họ ở Bi-ét-xa, gần Ru-ăng.

Ở đó bác lại ở bên bờ sông Xen. Bác bắt đầu đi tắm. Sáng nào bác cũng xuống sông cùng bác coi ngựa, hai người bơi sang bờ bên kia.

Rồi một hôm, khi hai người đang đùa nghịch dưới nước, Phrăng-xoa bỗng gọi bạn:

— Nhìn cái con đang trôi tới kia kìa. Để tao cho mày nếm một miếng sườn.

Đó là một cái xác chó to tướng, trương phềnh, trụi lông, bốn chân chổng lên trời, trôi theo dòng nước.

Phrăng-xoa sải tay bơi lại gần, vẫn tiếp tục đùa:

— Trời đất! Chẳng tươi gì cả. Mẻ cá ra trò đấy, ông bạn. Mà nó cũng chẳng gầy đâu nhé.

Bác bơi vòng quanh, giữ một khoảng cách với cái xác súc vật to tướng đang thối rữa.

Rồi bỗng bác im bặt, nhìn nó chăm chú lạ thường. Rồi bác lại bơi tới gần hơn, như thể lần này muốn sờ vào nó. Bác nhìn đăm đăm vào chiếc vòng cổ. Rồi bác vươn tay ra, nắm lấy cổ nó, xoay cái xác lại, kéo nó sát vào người, và đọc trên tấm đồng đã xanh rỉ vẫn còn dính vào miếng da bạc màu: "Cô Cô-cốt, của bác xà ích Phrăng-xoa."

Con chó chết đã tìm lại được chủ của nó, cách nhà họ sáu mươi dặm!

Bác thét lên một tiếng kinh hoàng, rồi dồn hết sức bơi vào bờ, miệng vẫn gào thét không thôi. Vừa lên tới bờ, bác cắm đầu chạy như điên qua cánh đồng, trần như nhộng. Bác đã hoá điên!

— Hết —