Con gái nhà quyền quý

Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh là địa chủ kiêm trưởng bạ làng Gô-ri-pua. Ông nội ông có một thời giàu có lắm, thóc lúa đầy kho. Cái ao xây bằng gạch và ngôi đền trong làng, giờ muốn sửa sang cũng khó, chính là những tấm bia ghi công của ông cụ. Người ta kể ngày trước trước cổng nhà này có con voi đứng đung đưa. Giờ ở chỗ ấy là một con trâu cái già, người chẳng còn gì ngoài bộ xương. Nhưng có lẽ nó vẫn cho nhiều sữa lắm, vì lúc nào cũng có người cầm nồi đứng chầu chực bên nó. Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh đã dâng hơn nửa gia sản cho các ông thầy cãi. Hiện giờ hoa lợi mỗi năm của ông không quá một nghìn ru-pi. Ông có hai con trai. Người anh tên là Sri-kan Xinh. Anh đã vất vả học hành nhiều năm mới lấy được bằng cử nhân, giờ làm việc ở một văn phòng. Cậu em là Lan Bi-ha-ri Xinh, một chàng trai vạm vỡ, khôi ngô. Mặt mũi đầy đặn, ngực nở, sáng nào dậy cậu cũng uống một hơi hai cân sữa trâu tươi. Sri-kan thì trái ngược hẳn. Bao nhiêu nét ưa nhìn ấy anh đã đem đổi lấy hai chữ cử nhân. Hai chữ ấy đã làm thân anh yếu ớt, mặt anh xanh xao. Vì thế anh đặc biệt mê sách thuốc, rất tin các vị thuốc cổ truyền. Sáng tối từ phòng anh thường vọng ra tiếng chày nghiền thuốc lanh canh nghe êm cả tai. Anh thư từ qua lại không ngớt với các ông lang ở La-ho và Calcutta.

Tuy có bằng cấp của người Anh, Sri-kan chẳng ưa gì phong tục xã hội của người Anh. Trái lại, anh thường hết lời chê bai, khinh bỉ chúng. Vì thế trong làng ai cũng kính trọng anh. Mỗi dịp lễ Đát-xê-ra, anh hăng hái tham gia diễn tích Ra-ma, tự mình đóng một vai nào đó. Chính anh là người khởi xướng việc diễn tích Ra-ma ở làng Gô-ri-pua. Ca ngợi nền văn minh Ấn Độ cổ là phần chính trong lòng mộ đạo của anh. Anh là người duy nhất tôn thờ lối đại gia đình nhiều thế hệ ở chung. Anh cho rằng cái thói ngày nay đàn bà con gái chán sống chung với cả nhà chồng là điều hết sức tai hại cho giống nòi và đất nước. Chính vì thế mà đàn bà con gái trong làng hay chê anh. Có người còn chẳng ngại coi anh là kẻ thù. Ngay vợ anh cũng không đồng ý với anh về chuyện ấy. Không phải vì chị ghét bố mẹ chồng hay anh em chồng, mà chị nghĩ rằng nếu đã nhịn nhục, nhường nhịn đủ đường mà vẫn không sống chung được với cả nhà, thì thay vì để những trận cãi vã ngày ngày làm hỏng cả đời, tốt hơn là ra ở riêng, nấu nồi cơm riêng.

A-nan-đi là con gái một dòng họ lớn. Cha chị là chủ một điền ấp nhỏ. Nhà cao cửa rộng, một con voi, ba con chó, chim ưng, chim cắt, đèn chùm pha lê, chức quan toà danh dự, và nợ, tất cả những thứ xứng với một vị chủ điền có danh giá, nhà ấy đều có đủ. Ông tên là Búp Xinh. Ông là người rộng rãi, có tài. Nhưng không may ông chẳng có lấy một đứa con trai. Chỉ toàn con gái, và trời xui thế nào mà đứa nào cũng sống cả. Thời hăng hái ban đầu, ông gả ba cô con gái rình rang chẳng tiếc tay. Nhưng khi đã gánh mười lăm hai mươi nghìn ru-pi nợ trên đầu thì ông mới tỉnh ra, rụt tay lại. A-nan-đi là con gái thứ tư. Chị xinh đẹp và nết na hơn tất cả các chị. Vì thế ông Búp Xinh thương chị lắm. Con cái đẹp đẽ thì có lẽ cha mẹ cũng thương hơn. Ông hết sức khó xử, không biết gả chị cho nhà nào. Ông không muốn nợ chồng thêm nợ, mà cũng không cam lòng để con phải nghĩ mình là kẻ bạc phận. Một hôm Sri-kan tới xin ông đóng góp tiền cho một quỹ nào đó, hình như là quỹ truyền bá chữ Na-ga-ri. Ông Búp Xinh mến ngay tính nết của anh, và thế là A-nan-đi được gả cho Sri-kan Xinh trong một đám cưới linh đình.

Về nhà mới, A-nan-đi thấy nếp sống ở đây khác hẳn. Cái vẻ hào nhoáng chị đã quen từ bé, ở đây không có lấy một chút. Voi ngựa thì khỏi nói, đến một cỗ xe bò trang hoàng tử tế cũng chẳng có. Chị mang theo đôi dép lụa, nhưng ở đây làm gì có vườn mà dạo. Nhà chẳng có cả cửa sổ, sàn không trải thảm, tường không treo tranh. Đó là ngôi nhà của một gia đình nhà quê giản dị. Vậy mà chỉ ít ngày, A-nan-đi đã quen với cảnh mới tới mức như thể chưa từng thấy đồ xa hoa bao giờ.

Một buổi trưa, Lan Bi-ha-ri Xinh xách về hai con chim, bảo chị dâu:

— Chị nấu nhanh lên, em đói rồi.

A-nan-đi đã nấu cơm xong, đang chờ cậu về. Giờ chị lại ngồi nấu món mới. Nhìn vào nồi thì bơ chỉ còn chưa tới một phần tư cân. Con gái nhà quyền quý, biết gì chuyện tằn tiện. Chị đổ hết bơ vào món thịt. Lan Bi-ha-ri ngồi vào ăn, thấy món đậu không có bơ, bèn hỏi:

— Sao món đậu không cho bơ?

A-nan-đi đáp:

— Bơ cho hết vào món thịt rồi.

Lan Bi-ha-ri to tiếng:

— Mới hôm kia mua bơ về, đã hết nhanh thế?

A-nan-đi đáp:

— Hôm nay chỉ còn có một phần tư cân. Chị cho hết vào món thịt rồi.

Như củi khô bắt lửa rất nhanh, người đói tới phát cuồng thì chuyện cỏn con cũng nổi cáu. Lan Bi-ha-ri thấy chị dâu ăn nói xấc xược như thế thì khó chịu lắm. Cậu cáu kỉnh:

— Bên nhà ngoại chị chắc bơ chảy thành sông.

Đàn bà chịu được chửi, chịu được cả đòn, nhưng không chịu được ai chê bai nhà cha mẹ đẻ. A-nan-đi quay mặt đi mà nói:

— Voi chết cũng còn đáng chín trăm nghìn. Bên ấy chừng ấy bơ thì thằng cạo đầu với thằng gánh nước ăn hết mỗi ngày.

Lan Bi-ha-ri tức điên, hất mâm cơm xuống đất, nói:

— Chỉ muốn túm lưỡi chị mà lôi ra.

A-nan-đi cũng nổi giận. Mặt đỏ bừng, chị nói:

— Anh ấy mà có nhà thì hôm nay đã cho chú biết tay.

Tới đây thì anh chàng điền chủ thất học thô lỗ không nhịn được nữa. Vợ cậu là con gái một ông địa chủ tầm thường, lúc nào thích là cậu tiện tay đánh. Cậu vớ chiếc guốc gỗ ném mạnh về phía A-nan-đi, quát:

— Chị đang cậy thế ai, thì cả người ấy lẫn chị, tôi cũng chẳng coi ra gì.

A-nan-đi đưa tay đỡ chiếc guốc, đầu thì không sao, nhưng ngón tay bị đau điếng. Run lên vì giận như chiếc lá rung trong gió, chị về đứng trong phòng mình. Sức mạnh và lòng can đảm, danh dự và phẩm giá của người đàn bà là ở nơi chồng. Người đàn bà kiêu hãnh vì sức mạnh và khí phách của chồng mình. A-nan-đi đành nuốt cục máu uất xuống.

Sri-kan Xinh thứ Bảy mới về nhà. Chuyện xảy ra hôm thứ Năm. Suốt hai ngày A-nan-đi nằm trong phòng mà dỗi, chẳng ăn chẳng uống, chỉ chờ chồng về. Cuối cùng chiều thứ Bảy, đúng lệ thường, anh về tới, ngồi ở ngoài trò chuyện chuyện này chuyện nọ, tin tức thời sự, rồi các vụ kiện mới. Câu chuyện kéo dài tới mười giờ đêm. Các vị có máu mặt trong làng thích nghe chuyện ấy tới mức quên cả ăn uống. Muốn thoát được họ cũng khó. Hai ba tiếng đồng hồ ấy, A-nan-đi chịu đựng khổ sở lắm. Mãi rồi cũng tới giờ ăn. Hội tan. Khi chỉ còn người nhà, Lan Bi-ha-ri nói:

— Anh ạ, anh vào trong nhà bảo chị ấy giữ mồm giữ miệng khi nói năng, kẻo có ngày xảy ra chuyện lớn.

Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh làm chứng cho con trai:

— Phải đấy, dâu con mà cãi tay đôi với đàn ông thì không phải nết.

Lan Bi-ha-ri nói:

— Chị ấy là con nhà quyền quý, thì nhà mình cũng đâu phải hạng cày thuê gánh mướn.

Sri-kan lo lắng hỏi:

— Mà rốt cuộc chuyện gì thế?

Lan Bi-ha-ri bảo:

— Có gì đâu, tự dưng chị ấy gây sự. Có nhà ngoại thì chị ấy coi nhà mình chẳng ra gì.

Ăn uống xong Sri-kan vào gặp A-nan-đi. Chị đang ấm ức đầy bụng. Mà anh cũng đang nóng sẵn. A-nan-đi hỏi:

— Anh có vui không?

Sri-kan đáp:

— Vui lắm. Nhưng dạo này em bày ra trận náo loạn gì trong nhà thế?

Lông mày A-nan-đi cau lại, người chị bừng bừng như lửa đốt vì bực tức. Chị nói:

— Kẻ nào châm lửa cho anh như thế, em mà gặp thì em đốt cho cháy mặt.

Sri-kan hỏi:

— Sao em nóng thế, cứ nói chuyện đã nào?

A-nan-đi đáp:

— Nói gì nữa, số em nó đen. Không thì một thằng ranh nhà quê, đến làm lính hầu cũng không biết làm, đâu dám lấy guốc ném em rồi còn vênh vang thế.

Sri-kan bảo:

— Em kể rõ đầu đuôi xem nào. Anh có biết gì đâu.

A-nan-đi kể:

— Hôm kia ông em quý hoá của anh bảo em nấu thịt. Bơ trong nồi chỉ còn chưa tới một phần tư cân. Em cho hết vào món thịt. Lúc ngồi ăn, nó hỏi sao món đậu không có bơ. Thế là nó lôi nhà ngoại em ra chê bai. Em không nhịn được, em bảo bên ấy chừng ấy bơ thì thằng cạo đầu với thằng gánh nước ăn hết mà chẳng ai biết. Chỉ có thế mà cái thằng bất nhân ấy lấy guốc ném em. Em không lấy tay đỡ thì vỡ đầu rồi. Anh cứ hỏi nó, xem em nói thật hay nói dối.

Mắt Sri-kan đỏ lên. Anh nói:

— Tới mức ấy cơ à! Thằng ranh này to gan thật!

A-nan-đi khóc, đúng như tính đàn bà, vì nước mắt đàn bà lúc nào cũng trực sẵn trên mi. Sri-kan vốn là người rất điềm đạm, kiên nhẫn, hiếm khi nổi giận. Nhưng nước mắt đàn bà chính là dầu đổ vào lửa giận của đàn ông. Cả đêm anh trằn trọc, bồn chồn tới mức không chợp mắt được. Sáng sớm anh tới gặp cha, nói:

— Thưa cha, con không sống trong nhà này được nữa.

Đã bao lần Sri-kan mắng thẳng mặt mấy người bạn vì họ nói những lời phản nghịch kiểu ấy. Thế mà không may, hôm nay chính anh lại phải nói ra những lời ấy. Khuyên bảo người khác sao mà dễ thế!

Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh hoảng hốt đứng dậy:

— Sao thế?

Sri-kan đáp:

— Vì con cũng biết nghĩ tới danh dự của mình. Trong nhà cha bây giờ đầy những chuyện bất công và ngang ngược. Kẻ lẽ ra phải kính trọng người trên thì lại leo lên đầu người trên. Con là người làm công ăn lương, chẳng mấy khi ở nhà, thế mà sau lưng con, người ta trút guốc trút giày lên đàn bà. Lời nói nặng thì con chẳng quản, ai nói một câu thành hai câu con cũng nhịn được, nhưng con nhất định không thể để người ta đấm đá mình mà mình không hé răng.

Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh không trả lời được. Xưa nay Sri-kan luôn kính trọng ông. Thấy con nổi nóng như thế, ông già sững sờ, chỉ nói được:

— Con ơi, con là người có học mà sao lại nói thế? Đàn bà nó phá nhà phá cửa đúng theo cái lối ấy đấy. Chiều chúng quá là không nên.

Sri-kan đáp:

— Điều ấy con biết. Nhờ phúc cha, con cũng không ngu tới vậy. Chính cha biết là nhờ con khuyên giải mà trong làng này bao nhiêu nhà đã yên ổn trở lại. Nhưng người đàn bà mà con phải chịu trách nhiệm về danh dự của cô ấy trước Thượng đế, bị đối xử bất công tàn tệ, như với loài vật như thế, thì con không chịu nổi. Cha cứ tin cho, con không trị tội Lan Bi-ha-ri đã là nhịn lắm rồi đấy.

Tới lượt ông Bê-ni-ma-đáp Xinh cũng nóng lên. Ông không nghe nổi những lời ấy nữa, bèn nói:

— Lan Bi-ha-ri là em con. Nó có lỡ dại điều gì thì con cứ véo tai nó. Nhưng mà...

Sri-kan nói:

— Con không coi Lan Bi-ha-ri là em con nữa.

Ông Bê-ni-ma-đáp hỏi:

— Vì một người đàn bà ư?

Sri-kan đáp:

— Thưa không, vì sự tàn nhẫn và vô lối của nó.

Hai cha con im lặng một lúc. Ông cụ muốn làm cho con nguôi giận, nhưng không muốn thừa nhận rằng Lan Bi-ha-ri đã làm điều gì sai trái. Giữa lúc ấy, mấy vị có máu mặt khác trong làng cũng lấy cớ hút điếu mà tới ngồi. Mấy bà trong làng nghe nói Sri-kan định cãi nhau với cha vì vợ thì mừng lắm. Lòng họ nôn nao muốn nghe lời qua tiếng lại ngọt ngào của hai bên. Trong làng lại có mấy kẻ nham hiểm vẫn ngấm ngầm ghen tức với nếp sống nền nếp của gia đình này. Họ vẫn bảo: Sri-kan sợ bố nên nó nhu nhược. Nó học nhiều nên nó là con mọt sách. Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh việc gì cũng hỏi ý nó, thế là ông ấy dại. Hôm nay những mong ước tốt đẹp của các vị ấy hình như sắp thành. Người thì lấy cớ hút điếu, người thì lấy cớ đưa biên lai nộp tô, tới ngồi cả đấy. Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh là người lớn tuổi từng trải. Ông đoán ngay được bụng họ. Ông quyết dù có thế nào cũng không để lũ người xấu bụng ấy được dịp vỗ tay. Ông lập tức nói, giọng dịu dàng:

— Con ạ, cha đâu có ra ngoài ý con. Con muốn làm gì thì làm, đằng nào thằng bé cũng lỡ phạm lỗi rồi.

Anh cử nhân thiếu kinh nghiệm đang nổi cáu, mới từ A-la-ha-bát về, không hiểu được điều ấy. Ở câu lạc bộ tranh luận anh đã quen bám chặt lấy ý mình, những mánh khoé kiểu này anh biết gì đâu. Cha đổi giọng vì mục đích gì, anh không hiểu. Anh nói:

— Con không thể sống chung một nhà với Lan Bi-ha-ri nữa.

Ông Bê-ni-ma-đáp nói:

— Con ạ, người khôn không chấp lời kẻ dại. Nó là đứa không biết điều. Nó có lỗi gì, con là anh thì con tha cho nó.

Sri-kan đáp:

— Cái thói hỗn láo ấy của nó thì con không bao giờ chịu được. Hoặc nó ở trong nhà này, hoặc con. Nếu cha thương nó hơn, thì cho con đi, con tự lo được cho mình. Còn nếu cha muốn giữ con, thì bảo nó muốn đi đâu thì đi. Thế thôi, con đã quyết rồi.

Lan Bi-ha-ri Xinh đứng lặng ở ngưỡng cửa, nghe hết những lời anh nói. Cậu rất kính anh. Chưa bao giờ cậu dám ngồi lên giường, hút điếu hay nhai trầu trước mặt Sri-kan. Đến cha cậu cũng không kính như thế. Sri-kan cũng thương em hết lòng. Trước nay anh chưa bao giờ quát em lấy một câu. Mỗi lần ở A-la-ha-bát về, anh đều mang cho em món gì đó. Anh đã cho làm cho em một đôi chuỳ tập. Năm ngoái, ngày lễ Rắn Thần, cậu vật ngã một gã to gấp rưỡi mình trong cuộc thi vật, thì anh sung sướng chạy vào tận sới mà ôm lấy em, còn vung ra năm ru-pi tiền xu cho thiên hạ nhặt. Thế mà hôm nay nghe chính miệng người anh ấy nói những lời đau đớn như xé lòng, Lan Bi-ha-ri thấy nhục nhã vô cùng. Cậu khóc nức nở. Chẳng còn nghi ngờ gì, cậu đã hối hận về việc mình làm. Từ hôm trước ngày anh về, ngực cậu đã đập thình thịch, không biết anh sẽ nói gì, mình sẽ ra gặp anh thế nào, nói với anh ra sao, mắt mình sao dám ngước nhìn anh. Cậu cứ tưởng anh sẽ gọi mình vào mà khuyên bảo. Trái với mong đợi ấy, hôm nay cậu thấy anh như tượng của sự tàn nhẫn. Cậu là đứa dại, nhưng lòng cậu nói rằng anh đang bất công với mình. Giá Sri-kan gọi riêng cậu vào mắng vài câu nặng, thậm chí tát cho vài cái, thì có lẽ cậu cũng chẳng đau lòng đến thế. Nhưng câu anh nói rằng anh không muốn nhìn mặt cậu nữa, thì Lan Bi-ha-ri không chịu nổi. Cậu vừa khóc vừa vào nhà. Vào buồng thay quần áo, lau nước mắt cho người ta khỏi biết mình vừa khóc. Rồi cậu tới trước cửa phòng A-nan-đi, nói:

— Chị ơi, anh đã quyết không ở chung một nhà với em nữa. Anh không muốn nhìn mặt em nữa, nên em đi đây, em sẽ không bao giờ để anh phải thấy mặt em. Em có lỗi gì, chị tha cho em.

Nói tới đó thì Lan Bi-ha-ri nghẹn lời.

Đúng lúc Lan Bi-ha-ri Xinh đang cúi đầu đứng trước cửa phòng A-nan-đi, thì Sri-kan Xinh cũng từ ngoài vào, mắt đỏ ngầu. Thấy em đứng đó, anh ghê tởm quay mặt đi, lách người đi qua, như thể chạy trốn cả cái bóng của em.

A-nan-đi đã kể tội Lan Bi-ha-ri, nhưng giờ thì trong bụng chị lại hối hận. Tính chị vốn hiền lành, hay thương người. Chị không hề nghĩ chuyện lại đi xa tới thế. Trong bụng chị bực chồng, sao anh lại nóng nảy tới vậy. Chị lại còn sợ nhỡ anh bảo chị theo anh lên A-la-ha-bát thì biết làm sao. Giữa lúc ấy, nghe Lan Bi-ha-ri đứng ở cửa nói rằng giờ em đi đây, em có lỗi gì chị tha cho em, thì chút giận còn sót lại trong chị cũng tan thành nước. Chị khóc. Muốn rửa sạch cặn bẩn trong lòng thì chẳng gì bằng nước mắt.

Thấy Sri-kan, A-nan-đi bảo:

— Chú ấy đứng ngoài khóc nhiều lắm.

Sri-kan đáp:

— Thì anh làm gì được?

— Anh gọi chú ấy vào đi. Cái lưỡi em đáng bị lửa đốt, em gây ra chuyện này làm gì không biết.

— Anh không gọi.

— Rồi anh sẽ hối hận cho xem. Chú ấy nhục nhã lắm rồi, kẻo chú ấy bỏ đi mất.

Sri-kan vẫn không đứng dậy. Lúc ấy Lan Bi-ha-ri lại nói:

— Chị ơi, chị cho em gửi lời lạy anh. Anh không muốn nhìn mặt em, nên em cũng sẽ không để anh thấy mặt em nữa.

Nói rồi Lan Bi-ha-ri quay lưng, bước vội ra cửa. Cuối cùng A-nan-đi chạy ra khỏi phòng, nắm lấy tay cậu. Lan Bi-ha-ri ngoái lại, mắt đẫm lệ, nói:

— Chị để em đi.

— Chú đi đâu?

— Tới nơi không ai phải nhìn mặt em.

— Chị không để chú đi.

— Em không đáng sống với anh chị.

— Chị bắt chú thề, không được bước thêm một bước nào nữa.

— Chừng nào em chưa biết lòng anh đã hết giận em, thì em nhất định không ở trong nhà này.

— Có Trời chứng giám, chị nói thật, trong lòng chị không còn chút giận chú nào.

Tới lúc ấy thì lòng Sri-kan cũng mềm lại. Anh bước ra ôm chầm lấy Lan Bi-ha-ri. Hai anh em khóc nức nở. Lan Bi-ha-ri vừa thổn thức vừa nói:

— Anh ơi, đừng bao giờ nói không muốn nhìn mặt em nữa nhé. Ngoài điều ấy ra, anh phạt em gì em cũng vui lòng chịu.

Sri-kan nói, giọng run run:

— Lan-lu ơi, quên hết chuyện ấy đi em. Trời thương thì sẽ không bao giờ có chuyện như thế nữa.

Ông Bê-ni-ma-đáp Xinh từ ngoài đi vào. Thấy hai anh em ôm nhau, ông mừng rơn, buột miệng nói:

— Con gái nhà quyền quý là thế đấy. Việc sắp hỏng cũng gỡ lại được.

Trong làng, ai nghe chuyện ấy cũng khen tấm lòng rộng lượng của A-nan-đi bằng đúng câu ấy:

— Con gái nhà quyền quý là thế đấy.

— Hết —