Con hươu bị yểm bùa

Một hôm, ở xứ Ai-len, có một chàng trai dắt một con ngựa kéo xe khoẻ mạnh đi trên đường. Chàng đang nghĩ tới mẹ, nghĩ hai mẹ con nghèo khổ thế nào từ khi cha chàng, một người đánh cá, chết đuối ngoài biển, và tự hỏi mình phải làm gì để kiếm sống cho cả hai mẹ con. Bỗng có một bàn tay đặt lên vai chàng, và một giọng nói cất lên:

— Cậu có bán con ngựa cho tôi không, con trai người đánh cá?

Chàng ngẩng lên, thấy một người đàn ông đứng giữa đường, tay cầm khẩu súng, trên vai đậu một con chim ưng, bên cạnh là một con chó. Chàng hỏi:

— Ông đổi gì lấy con ngựa của tôi? Ông có đổi khẩu súng, con chó và con chim ưng của ông không?

— Có.

Người kia đáp, rồi dắt con ngựa đi. Chàng trai cầm khẩu súng, dắt con chó, mang con chim ưng về nhà. Nhưng mẹ chàng nghe chàng kể đã làm gì thì nổi giận, lấy cây gậy đang cầm trong tay đánh chàng một trận.

Khi tay đã mỏi nhừ, bà nói:

— Cho mày chừa cái thói đem bán đồ của tao.

Nhưng I-an, con trai bà, chẳng đáp gì, đi về giường, vì người chàng đau ê ẩm.

Đêm ấy chàng khẽ dậy, mang theo khẩu súng ra khỏi nhà. "Mình chẳng ở đây cho mẹ đánh nữa," chàng nghĩ. Chàng đi mãi, đi mãi, đi mãi, cho tới khi trời lại sáng. Chàng đói, nhìn quanh xem có kiếm được gì ăn không. Cách đó không xa có một trang trại. Chàng tới gõ cửa, hai vợ chồng chủ trại mời chàng vào ăn sáng cùng.

Thấy chàng dựng khẩu súng vào góc nhà, bác chủ trại nói:

— Chà, cậu có súng. Hay lắm, vì chiều nào cũng có một con hươu tới ăn lúa của tôi mà tôi chẳng bắt được. Đúng là vận may đưa cậu tới đây.

I-an đáp:

— Tôi xin vui lòng ở lại bắn con hươu cho bác.

Đêm ấy chàng nấp, canh cho tới khi con hươu vào ruộng lúa. Chàng nâng súng lên vai, sắp bóp cò thì, kìa, thay vì con hươu, có một người đàn bà tóc đen dài đứng đó. Chàng ngạc nhiên suýt đánh rơi súng. Nhưng chàng nhìn lại thì đã thấy con hươu đang ăn lúa như cũ. Chuyện ấy lặp lại tới ba lần, rồi con hươu chạy qua đồng hoang, chàng trai đuổi theo.

Cứ thế chạy mãi, chạy mãi, chạy mãi, cho tới một túp nhà lợp cỏ thạch nam. Con hươu nhảy phóc lên mái, nằm xuống chỗ chẳng ai thấy được, nhưng vừa nằm nó vừa gọi:

— Vào đi, con trai người đánh cá, hãy ăn uống trong lúc còn có thể.

Chàng vào, thấy trên bàn có đồ ăn và rượu, nhưng chẳng có ai. Ngôi nhà là của một bọn cướp, chúng còn đang đi làm những việc ác của chúng.

Ăn uống no nê, I-an con người đánh cá nấp sau một cái thùng rượu to. Chẳng mấy chốc chàng nghe có tiếng như nhiều người đi qua đám cỏ thạch nam, những cành nhỏ gãy răng rắc dưới chân. Từ góc tối, chàng nhìn được vào trong phòng, và đếm được hai mươi tư tên, tên nào cũng to lớn, mặt mày cau có. Chúng kêu lên:

— Có đứa đã ăn bữa tối của chúng ta, mà bữa ấy chúng ta ăn còn chẳng đủ.

Tên đầu đảng đáp:

— Là thằng đang nằm sau cái thùng. Đi giết nó đi, rồi về ăn rồi ngủ, vì sáng mai phải đi sớm.

Thế là bốn tên giết chết con trai người đánh cá, bỏ đó, rồi đi ngủ.

Mặt trời mọc thì bọn cướp đã đi hết, vì chúng còn phải đi xa. Khi chúng đã khuất, con hươu từ trên mái xuống, tới chỗ người chết nằm. Nó lắc đầu bên trên chàng, một ít ráy tai rơi xuống người chàng, và chàng bật dậy lành lặn như trước. Con hươu nói:

— Cứ tin ta, cứ ăn như hôm trước, sẽ chẳng có điều gì hại tới chàng.

Thế là I-an ăn uống, rồi lăn ra ngủ say sau cái thùng. Chiều tối bọn cướp về, mệt nhoài, lại cáu hơn hôm qua, vì vận may đã quay lưng, chúng gần như chẳng mang được gì về. Chúng lại kêu:

— Lại có đứa ăn mất bữa tối của chúng ta.

Tên đầu đảng đáp:

— Là thằng sau cái thùng. Bốn đứa đi giết nó. Nhưng trước hết giết bốn đứa hôm qua làm như đã giết nó mà không giết, vì nó vẫn còn sống kia kìa.

Thế là I-an bị giết lần thứ hai. Bọn cướp còn lại ăn xong thì nằm ngủ tới sáng.

Tia nắng vừa chạm vào mặt, chúng đã dậy đi. Bấy giờ con hươu vào, nhỏ ráy tai có phép chữa lành lên người chết, và chàng lại lành lặn như trước. Tới lúc này chàng chẳng còn lo chuyện gì xảy ra với mình nữa, vì chàng tin chắc con hươu sẽ che chở cho mình. Chiều tối, chuyện hôm trước lại lặp lại: bốn tên cướp bị giết, con trai người đánh cá cũng bị giết. Nhưng vì chẳng còn gì cho chúng ăn, bọn cướp tức tối gần phát điên, bắt đầu cãi nhau. Từ cãi nhau chúng chuyển sang đánh nhau, đánh nhau dữ tới mức cuối cùng tên nào cũng nằm chết dài trên sàn.

Bấy giờ con hươu vào, cứu con trai người đánh cá sống lại, bảo chàng đi theo. Nó chạy tới một căn nhà nhỏ màu trắng, nơi có một bà già sống với đứa con trai gầy gò, đen đúa. Con hươu bảo:

— Tới đây ta phải chia tay chàng. Nhưng trưa mai hãy gặp ta trong ngôi nhà thờ đằng kia.

Nói rồi nó nhảy qua dòng suối, biến vào rừng.

Hôm sau chàng lên đường tới nhà thờ. Nhưng bà già trong căn nhà nhỏ đã đi trước, giắt vào kẽ cửa một chiếc gậy có bùa gọi là "cây đinh tai hoạ", để chàng bước qua ngưỡng cửa thế nào cũng cọ vào. Bỗng chàng thấy buồn ngủ tới mức không đứng nổi. Chàng ngả xuống đất, chìm vào giấc ngủ say, không biết rằng gã trai đen đúa đang theo dõi mình. Không gì đánh thức nổi chàng, kể cả tiếng nhạc du dương nhất, kể cả bàn tay của một người đàn bà cúi xuống bên chàng. Thấy vô ích, gương mặt nàng buồn rầu. Cuối cùng nàng đành thôi, nâng cánh tay chàng lên, viết tên mình dọc bên sườn chàng: "Con gái vua xứ Thành Dưới Sóng".

Nàng thì thầm, dù chàng chẳng nghe thấy:

— Mai em sẽ tới.

Rồi nàng buồn bã ra đi.

Bấy giờ chàng mới tỉnh. Gã trai đen đúa kể cho chàng nghe chuyện đã xảy ra, chàng đau buồn lắm. Nhưng gã không nói cho chàng biết có cái tên viết dưới cánh tay chàng.

Sáng hôm sau, con trai người đánh cá lại tới nhà thờ, quyết dù có chuyện gì cũng không ngủ. Nhưng vội bước vào, chàng chạm tay vào cây đinh tai hoạ, rồi gục xuống ngay chỗ đứng, chìm vào giấc ngủ. Lần thứ hai không gian lại tràn ngập tiếng nhạc, người đàn bà nhẹ nhàng bước vào. Nàng đặt đầu chàng lên gối mình, chải tóc chàng bằng chiếc lược vàng, nhưng mắt chàng vẫn không mở. Bấy giờ nàng oà khóc, đặt vào túi chàng một chiếc hộp chạm trổ tuyệt đẹp, rồi đi.

Hôm sau nữa, con trai người đánh cá lại gặp chuyện y như thế. Lần này người đàn bà khóc thảm thiết hơn trước, vì nàng bảo đây là cơ hội cuối cùng, nàng sẽ chẳng bao giờ được phép tới nữa, vì nàng phải về nhà.

Người đàn bà vừa đi, con trai người đánh cá tỉnh dậy. Gã trai đen đúa kể cho chàng nghe nàng đã tới, và rằng suốt đời chàng sẽ chẳng bao giờ gặp lại nàng nữa. Nghe vậy, chàng thấy giá lạnh lan dần tới tim. Nhưng chàng biết bị cơn ngủ quật ngã đâu phải lỗi của mình.

— Ta sẽ tìm khắp thế gian cho tới khi gặp được nàng!

Chàng kêu lên. Gã trai đen đúa nghe vậy thì phá lên cười. Nhưng con trai người đánh cá chẳng để ý, cứ thế ra đi, ngày này qua ngày khác đi theo hướng mặt trời, cho tới khi giày thủng lỗ chỗ, chân đau nhức vì đường xa. Chàng chẳng thấy gì ngoài lũ chim làm tổ trên cây, đến một con dê hay con thỏ cũng không. Chàng đi mãi, đi mãi, đi mãi, cho tới khi bỗng gặp một căn nhà nhỏ, có một người đàn bà đứng bên ngoài. Bà nói:

— Chào con trai người đánh cá! Ta biết cậu đang tìm gì. Vào nghỉ ngơi, ăn uống đi. Mai ta sẽ giúp cậu được gì hay nấy, rồi tiễn cậu lên đường.

I-an con trai người đánh cá vui mừng nhận lời. Suốt ngày hôm ấy chàng nghỉ ngơi. Người đàn bà đưa chàng thuốc mỡ bôi chân, và những vết thương lành hẳn. Rạng sáng chàng dậy, sẵn sàng lên đường. Người đàn bà chào từ biệt chàng:

— Ta có một người chị sống trên con đường cậu phải đi. Đường dài lắm, phải mất một năm một ngày mới tới. Nhưng cậu xỏ đôi giày nâu cũ thủng lỗ chỗ này vào, cậu sẽ tới nơi lúc nào chẳng hay. Rồi cậu cởi ra, quay mũi giày về phía nơi đã biết, gót giày về phía nơi chưa biết, chúng sẽ tự về nhà.

Con trai người đánh cá làm đúng như người đàn bà bảo, và mọi việc xảy ra y như bà nói. Lúc chia tay, người chị thứ hai đưa chàng một đôi giày khác, dặn:

— Cậu tới chỗ em gái thứ ba của ta. Nó có một đứa con trai coi giữ chim chóc trên trời, đêm xuống thì ru chúng ngủ. Thằng bé rất khôn, có lẽ nó giúp được cậu.

Chàng trai cảm ơn bà, rồi tới chỗ người em thứ ba.

Người em thứ ba rất tử tế, nhưng chẳng có lời khuyên gì cho chàng. Thế là chàng ăn uống, rồi chờ con trai bà về, sau khi đã ru hết chim chóc ngủ. Nghe mẹ kể chuyện chàng trai, cậu ta nghĩ rất lâu. Cuối cùng cậu bảo cậu đói, phải giết con bò để có bữa tối. Thế là con bò bị giết, thịt được nấu chín, còn tấm da đỏ được may thành một cái bao.

— Giờ anh chui vào bao đi.

Người con trai bảo. Chàng trai chui vào, mang theo khẩu súng, nhưng để con chó và con chim ưng ở ngoài. Người giữ chim thắt dây miệng bao lại, để đó rồi đi ăn nốt bữa tối. Bấy giờ có một con đại bàng bay vào qua cửa mở, quắp cái bao bằng móng vuốt, mang qua trời cao tới một hòn đảo.

Trên đảo chẳng có gì ăn, con trai người đánh cá tưởng mình sắp chết đói, thì chàng chợt nhớ ra chiếc hộp người đàn bà đã đặt vào túi mình. Chàng mở nắp, ba con chim nhỏ xíu bay ra, đập cánh hỏi:

— Thưa chủ nhân tốt bụng, chúng tôi có thể làm gì cho ngài?

Chàng đáp:

— Hãy đưa ta tới vương quốc của nhà vua dưới sóng.

Một con chim nhỏ bay lên đậu trên đầu chàng, hai con kia đậu hai bên vai. Chàng nhắm mắt lại, và trong chớp mắt chàng đã ở xứ dưới biển. Ba con chim bay đi. Chàng trai nhìn quanh, tim đập rộn ràng khi nghĩ rằng nơi đây chính là chỗ ở của người con gái chàng đã tìm khắp thế gian.

Chàng đi dọc phố, chẳng mấy chốc tới nhà một bác thợ dệt đang đứng ở cửa nghỉ tay. Bác bảo:

— Rõ ràng anh là người lạ ở đây. Nhưng vào đi, tôi sẽ cho anh ăn uống.

Chàng trai mừng lắm, vì chàng chẳng biết đi đâu. Hai người ngồi chuyện trò tới khuya.

Cuối cùng bác thợ dệt nói:

— Anh ở lại với tôi đi, tôi thích có bạn, tôi cô đơn lắm.

Bác chỉ một chiếc giường ở góc nhà. Con trai người đánh cá ngả lưng xuống, ngủ một mạch tới sáng.

Bác thợ dệt nói:

— Hôm nay trong thành có cuộc đua ngựa. Ai thắng sẽ được cưới con gái nhà vua.

Chàng trai hồi hộp lắm khi nghe tin, giọng run run đáp:

— Thế thì quả là giải thưởng lớn. Tôi muốn đi xem đua.

Bác thợ dệt đáp:

— Ồ, dễ thôi, ai đi xem cũng được. Tôi muốn tự đưa anh đi, nhưng tôi đã hứa dệt xong tấm vải này cho nhà vua.

— Tiếc nhỉ.

Chàng trai đáp lấy lệ, nhưng trong bụng mừng thầm, vì chàng muốn được ở một mình.

Ra khỏi nhà, chàng đi vào một lùm cây phía sau, lấy chiếc hộp trong túi ra. Chàng nâng nắp, ba con chim nhỏ bay ra.

— Thưa chủ nhân tốt bụng, chúng tôi làm gì cho ngài?

Chàng đáp:

— Mang tới cho ta con ngựa đẹp nhất xưa nay chưa ai thấy, bộ áo lộng lẫy nhất, và đôi giày thuỷ tinh.

— Đây rồi, thưa chủ nhân.

Lũ chim nói, và quả thật mọi thứ đã có đó. Chàng trai chưa bao giờ thấy thứ gì lộng lẫy như thế.

Chàng lên ngựa phi tới bãi đua nơi ngựa đang tập hợp, đứng vào hàng. Ở đó có nhiều con ngựa tốt, từng thắng nhiều cuộc đua, nhưng ngựa của con trai người đánh cá bỏ xa tất cả, về đích đầu tiên. Con gái nhà vua chờ mãi người thắng tới nhận giải mà chẳng thấy, vì chàng đã quay về khu rừng, xuống ngựa, mặc lại bộ áo cũ, bảo chiếc hộp bỏ ít vàng vào túi mình. Rồi chàng về nhà bác thợ dệt, bảo bác rằng số vàng này là do người thắng cuộc đua cho chàng, và bác cứ cầm lấy, coi như đền đáp lòng tốt của bác.

Vì chẳng ai ra đòi cưới công chúa, nhà vua ra lệnh tổ chức một cuộc đua nữa. Con trai người đánh cá lại phi ngựa vào bãi, áo quần còn lộng lẫy hơn lần trước, và dễ dàng bỏ xa tất cả. Nhưng chàng lại không tới nhận giải. Ngày thứ ba cũng thế. Hôm ấy dường như cả nước đã đổ về xem đua, vì ai cũng tò mò muốn biết người thắng cuộc là ai.

Nhà vua nói:

— Nếu hắn không tự nguyện tới, thì phải bắt hắn tới.

Những người đưa tin đã thấy mặt người thắng cuộc được sai đi tìm khắp mọi phố phường. Việc ấy mất nhiều ngày. Cuối cùng, khi họ tìm thấy chàng trai trong căn nhà của bác thợ dệt, trông chàng bẩn thỉu, xấu xí, kỳ dị tới mức họ quả quyết đây không thể là người thắng cuộc họ đang tìm, mà là một tên cướp độc ác đã giết không biết bao nhiêu người mà lần nào cũng trốn thoát.

Khi con trai người đánh cá bị dẫn tới trước mặt nhà vua, ngài nói:

— Phải, đúng là tên cướp. Dựng ngay giá treo cổ, treo hắn lên trước mắt toàn dân, để họ thấy hắn đền tội.

Thế là giá treo cổ được dựng trên một đài cao. Con trai người đánh cá bước lên bậc, tới trên cùng thì quay lại để nói lời cuối, như mọi kẻ sắp chết, có tội hay vô tội, đều được nói. Đang nói, chàng tình cờ giơ cánh tay lên. Con gái nhà vua ngồi bên cha trông thấy cái tên nàng đã viết dưới cánh tay chàng. Nàng thét lên, bật khỏi chỗ ngồi, khiến mọi con mắt đổ dồn về phía nàng.

Nàng kêu lên, gần như không biết mình đang nói gì:

— Dừng lại! Dừng lại! Nếu người ấy bị treo cổ thì cả vương quốc này không một ai sống sót!

Nàng chạy lên chỗ con trai người đánh cá đang đứng, nắm lấy tay chàng:

— Thưa cha, đây chẳng phải kẻ cướp hay kẻ giết người, mà là người thắng cả ba cuộc đua, người đã giải những bùa phép yểm lên con.

Chẳng chờ ai trả lời, nàng dẫn chàng vào cung. Chàng tắm trong bồn đá cẩm thạch, và mọi vết nhơ nhớp mà các tiên đã bôi lên người chàng tan biến như có phép. Khi chàng mặc bộ áo đẹp đẽ công chúa gửi tới, trông chàng xứng đôi với bất kỳ nàng công chúa nào xứ Ai-len. Chàng xuống đại sảnh nơi nàng đang chờ. Họ có biết bao điều để kể với nhau mà chẳng có mấy thì giờ, vì nhà vua cha nàng, các vị vua chúa đang tới thăm ngài và toàn thể dân chúng vẫn ngồi nguyên chỗ, chờ nàng quay lại.

Đi dọc hành lang, nàng thì thầm hỏi:

— Làm sao chàng tìm ra em?

Chàng đáp:

— Lũ chim trong hộp bảo ta.

Chàng chẳng kịp nói thêm, vì họ đã bước ra khoảng trống đông nghịt người. Tới đó công chúa dừng lại, quay về phía các vị vua:

— Hỡi các vị vua! Nếu hôm nay một người trong các vị bị giết, những người còn lại sẽ bỏ chạy. Nhưng người này đã tin ở tôi, và đã ba lần chịu chết. Vì chàng đã làm như thế, tôi sẽ lấy chàng chứ không lấy một ai trong các vị, những người tới đây cầu hôn tôi. Bao nhiêu vị vua đã tìm cách giải bùa cho tôi mà chẳng ai làm được, chỉ có I-an, con trai người đánh cá.

— Hết —