Con ngựa tên Đỉa

Mùa săn đã kết thúc, và nhà Mu-lét vẫn chưa bán được con Đỉa. Ba bốn năm nay trong nhà đã có một thứ truyền thống, một kiểu hy vọng phó mặc số phận, rằng con Đỉa sẽ tìm được người mua trước khi hết mùa săn. Nhưng mùa này qua mùa khác, chẳng có chuyện gì xảy ra để biện minh cho niềm lạc quan thiếu căn cứ ấy. Thời gian đầu, con vật được đặt tên là Chiến Binh Cuồng Nộ. Về sau nó được đổi tên thành con Đỉa, để ghi nhận một sự thật là một khi đã sở hữu nó thì cực kỳ khó mà gỡ ra được. Những kẻ ác miệng trong vùng còn bảo rằng chỉ cần đổi một vần thôi là cái tên ấy sẽ đúng hơn, thành con Đểu. Trong những tờ rao bán, con Đỉa từng được mô tả lúc là ngựa săn hạng nhẹ, lúc là ngựa cưỡi dạo cho các quý bà, và đơn giản hơn, nhưng vẫn có chút tưởng tượng, là một con ngựa thiến màu nâu hữu ích, cao một mét năm mươi tư. Tô-bi Mu-lét đã cưỡi nó bốn mùa săn với đoàn săn Tây Oét-xếch. Với đoàn săn Tây Oét-xếch, cưỡi con ngựa nào cũng được, miễn nó thuộc địa hình. Mà con Đỉa thì thuộc địa hình tường tận, vì chính nó đã đích thân tạo ra phần lớn những lỗ hổng người ta gặp trên các bờ đất, hàng rào trong vòng nhiều dặm quanh đó. Cung cách và tính nết của nó ngoài bãi săn chẳng lý tưởng gì, nhưng có lẽ cưỡi nó chạy theo chó săn còn an toàn hơn là cưỡi nó dạo trên đường làng. Theo nhà Mu-lét, nó không thật sự sợ đường, nhưng có một hai thứ nó ghét làm nó lên những cơn đột ngột mà Tô-bi gọi là bệnh lạng lách. Xe hơi và xe đạp thì nó coi như không, với vẻ khoan dung. Nhưng lợn, xe cút kít, đống đá bên vệ đường, xe nôi trên đường làng, những cái cổng sơn trắng quá chói mắt, và đôi khi, chứ không phải lúc nào, những kiểu tổ ong mới, đều làm nó bật khỏi đường mình đang đi, uốn éo sống động y như đường đi ngoằn ngoèo của tia chớp. Nếu một con gà lôi bay vụt lên ồn ào ở bên kia hàng rào, con Đỉa cũng nhảy dựng lên cùng lúc, nhưng có lẽ chỉ vì nó muốn tỏ ra thân thiện. Nhà Mu-lét thì phủ nhận cái tin đồn lan khắp nơi rằng con ngựa có tật gặm máng ăn kinh niên.

Khoảng tuần thứ ba của tháng Năm, bà Mu-lét, quả phụ của cố ông Xin-ve-xtơ Mu-lét, mẹ của Tô-bi và cả một lũ con gái, chặn Clô-vít Xăng-grên ở rìa làng, tuôn ra một tràng hổn hển kể đủ mọi chuyện trong vùng.

— Cậu biết ông hàng xóm mới của chúng tôi, ông Pen-ri-các chứ? — bà oang oang. — Giàu kinh khủng, có mỏ thiếc ở Coóc-noan, đứng tuổi, khá trầm lặng. Ông ấy thuê dài hạn Ngôi Nhà Đỏ, tiêu bao nhiêu tiền sửa sang tu bổ. Thế đấy, Tô-bi đã bán con Đỉa cho ông ấy rồi!

Clô-vít mất một hai phút để tiêu hóa cái tin đáng kinh ngạc ấy, rồi bật ra những lời chúc mừng không tiếc lời. Nếu anh thuộc một dân tộc dễ xúc động hơn, có lẽ anh đã hôn bà Mu-lét.

— Thật may mắn tuyệt vời khi cuối cùng cũng bán được! Giờ bà có thể mua một con ngựa tử tế rồi. Tôi vẫn luôn bảo Tô-bi là thông minh mà. Xin chúc mừng bà hết lời.

— Đừng chúc mừng tôi. Đó là điều xui xẻo nhất có thể xảy ra! — bà Mu-lét nói đầy kịch tính.

Clô-vít kinh ngạc nhìn bà.

— Ông Pen-ri-các, — bà Mu-lét nói, hạ giọng xuống thành cái mà bà tưởng là một tiếng thì thầm đầy ấn tượng, dù nó giống một tiếng rít khàn khàn, kích động hơn, — ông Pen-ri-các vừa bắt đầu để ý tới Giét-xi. Lúc đầu chỉ chút chút, nhưng giờ thì rõ mồn một. Tôi thật ngốc khi không nhận ra sớm hơn. Hôm qua, ở buổi tiệc ngoài vườn nhà cha xứ, ông ấy hỏi con bé thích hoa gì nhất, con bé bảo hoa cẩm chướng, thế là hôm nay cả một đống cẩm chướng được gửi tới, đủ loại, cả những bông đỏ thẫm tuyệt đẹp, toàn hoa hạng đi thi, cùng một hộp sô-cô-la hẳn là ông ấy cất công mua tận Luân Đôn. Rồi ông ấy còn mời con bé mai đi đánh gôn với ông ấy. Thế mà đúng vào thời điểm then chốt này, Tô-bi lại đi bán cho ông ấy con vật ấy. Đúng là tai họa!

— Nhưng bà đã cố tống khứ con ngựa ấy bao nhiêu năm nay rồi còn gì, — Clô-vít nói.

— Tôi có cả một nhà con gái, — bà Mu-lét nói, — và tôi đã cố, ừ thì dĩ nhiên không phải tống khứ chúng, nhưng có được một hai ông chồng cho cả lũ thì cũng chẳng thừa. Cậu biết đấy, có tới sáu đứa cơ mà.

— Tôi không biết, — Clô-vít nói. — Tôi chưa đếm bao giờ, nhưng chắc là bà nói đúng con số. Các bà mẹ thường biết những chuyện ấy.

— Thế mà giờ, — bà Mu-lét tiếp tục bằng giọng thì thầm bi thảm, — khi có một ông chồng giàu có trong tương lai sắp hiện ra ở chân trời, thì Tô-bi lại đi bán cho ông ấy con vật khốn khổ ấy. Có khi nó giết chết ông ấy nếu ông ấy thử cưỡi. Mà dù sao nó cũng sẽ giết chết bất cứ tình cảm nào ông ấy có thể có với bất cứ ai trong nhà chúng tôi. Làm sao bây giờ? Đâu thể đòi lại con ngựa được. Cậu biết đấy, chúng tôi đã khen nó lên tận mây xanh khi tưởng có cơ may ông ấy mua, còn bảo nó đúng là con vật hợp với ông ấy.

— Bà không thể lẻn vào chuồng ngựa nhà ông ấy ăn trộm nó, rồi gửi nó ra đồng cỏ ở một trang trại cách xa hàng dặm được sao? — Clô-vít gợi ý. — Viết lên cửa chuồng "Đòi quyền bầu cử cho phụ nữ", thế là người ta sẽ tưởng đó là một vụ phá hoại của mấy bà đấu tranh đòi quyền bầu cử. Ai biết con ngựa ấy cũng không thể nào nghi bà muốn lấy lại nó.

— Báo chí khắp nước sẽ ầm ĩ vụ ấy, — bà Mu-lét nói. — Cậu không tưởng tượng ra dòng tít à: "Ngựa săn quý bị mấy bà đòi quyền bầu cử đánh cắp"? Cảnh sát sẽ lùng khắp vùng cho tới khi tìm ra con vật.

— Thế thì Giét-xi phải cố xin lại nó từ ông Pen-ri-các với lý do nó là con ngựa cưng lâu năm. Cô ấy có thể bảo rằng sở dĩ bán nó chỉ vì theo một điều khoản cũ trong hợp đồng thuê nhà, cái chuồng ngựa phải dỡ đi, nhưng giờ đã thu xếp được để giữ cái chuồng thêm vài năm nữa.

— Vừa bán con ngựa xong đã đi xin lại thì nghe kỳ quặc lắm, — bà Mu-lét nói, — nhưng phải làm gì đó, mà phải làm ngay. Ông ấy không quen với ngựa, mà hình như tôi đã bảo ông ấy là nó hiền như cừu non. Mà rốt cuộc thì cừu non chẳng phải cũng nhảy cẫng, vặn vẹo như phát điên đấy thôi?

— Cừu non mang một tiếng hiền lành mà nó hoàn toàn không xứng đáng, — Clô-vít đồng ý.

Hôm sau Giét-xi đi đánh gôn về trong trạng thái nửa phấn khởi nửa lo âu.

— Chuyện cầu hôn thì ổn cả rồi, — cô thông báo. — Ông ấy nói ra ở lỗ thứ sáu. Con bảo con phải có thời gian suy nghĩ. Con nhận lời ở lỗ thứ bảy.

— Con yêu, — mẹ cô nói, — mẹ nghĩ lẽ ra con nên e lệ, ngập ngừng thêm chút nữa mới phải, vì con quen ông ấy chưa được bao lâu. Con có thể chờ tới lỗ thứ chín.

— Lỗ thứ bảy dài lắm mẹ ạ, — Giét-xi nói. — Vả lại cái căng thẳng ấy làm cả hai đứa con đánh dở hẳn đi. Tới lỗ thứ chín thì chúng con đã quyết xong bao nhiêu chuyện. Tuần trăng mật sẽ ở đảo Coóc-xơ, có khi ghé chớp nhoáng Na-pô-li nếu thích, rồi kết thúc bằng một tuần ở Luân Đôn. Hai cô cháu gái của ông ấy sẽ được mời làm phù dâu, thế là cộng với lũ nhà mình sẽ thành bảy, một con số khá may mắn. Mẹ sẽ mặc bộ áo màu xám ngọc trai, cài thật nhiều đăng-ten vào. À mà tối nay ông ấy sang xin phép mẹ cho mọi chuyện đấy. Tới giờ mọi việc đều ổn, nhưng chuyện con Đỉa thì lại khác. Con đã kể với ông ấy cái chuyện bịa về chuồng ngựa, và nhà mình mong mua lại con ngựa tới mức nào, nhưng ông ấy có vẻ cũng mong giữ nó y như thế. Ông ấy bảo giờ sống ở quê thì phải tập cưỡi ngựa, và mai ông ấy sẽ bắt đầu. Ông ấy chỉ mới cưỡi vài lần trên đường dạo ngựa trong thành phố, trên một con ngựa quen chở các cụ tám mươi tuổi với những người đang dưỡng bệnh, và đó gần như là toàn bộ kinh nghiệm trên lưng ngựa của ông ấy. À, ông ấy còn có lần cưỡi một con ngựa nhỏ ở Noóc-phốc, khi ông ấy mười lăm tuổi còn con ngựa hai mươi bốn tuổi. Thế mà mai ông ấy sẽ cưỡi con Đỉa! Con sẽ thành góa phụ trước khi lấy chồng mất, mà con thì muốn xem đảo Coóc-xơ trông thế nào lắm, trên bản đồ trông nó ngộ nghĩnh quá.

Người ta vội vã cho đi gọi Clô-vít tới, bày ra trước mặt anh những diễn biến của tình hình.

— Chẳng ai cưỡi con vật ấy mà an toàn được, — bà Mu-lét nói, — trừ Tô-bi, vì nó biết qua kinh nghiệm lâu năm con ngựa sắp sợ cái gì, và xoay xở lạng theo cùng lúc.

— Con có gợi ý với ông Pen-ri-các, à, với anh Vin-xen, con phải gọi thế, rằng con Đỉa không thích cổng trắng, — Giét-xi nói.

— Cổng trắng! — bà Mu-lét kêu lên. — Con có nói lợn làm nó ra sao không? Ông ấy sẽ phải đi qua trang trại Lóc-ki-ơ mới ra tới đường cái, mà ở đó thế nào cũng có một hai con lợn ụt ịt trên đường làng.

— Dạo này nó còn đâm ra ghét gà tây nữa, — Tô-bi nói.

— Rõ ràng không được để ông Pen-ri-các cưỡi con vật ấy ra ngoài, — Clô-vít nói, — ít nhất là cho tới khi Giét-xi đã cưới ông ấy rồi, và đã chán ông ấy. Thế này nhé: mai mời ông ấy đi dã ngoại, khởi hành thật sớm. Ông ấy không phải loại người đi cưỡi ngựa trước bữa sáng. Ngày kia tôi sẽ nhờ ông cha xứ đánh xe đưa ông ấy sang Cơ-rao-li trước bữa trưa, xem cái bệnh viện nhỏ mới đang xây ở đó. Con Đỉa sẽ đứng không trong chuồng, và Tô-bi có thể xin dắt nó đi tập. Rồi nó có thể dẫm phải hòn đá hay thứ gì đó mà què một cách thật tiện lợi. Nếu bà đẩy nhanh đám cưới lên một chút, cái chuyện què bịa ấy có thể kéo dài cho tới khi buổi lễ xong xuôi an toàn.

Bà Mu-lét thuộc một dân tộc dễ xúc động, và bà hôn Clô-vít.

Chẳng phải lỗi của ai khi sáng hôm sau trời mưa như trút nước, khiến chuyện đi dã ngoại thành bất khả thi một cách hoang đường. Cũng chẳng phải lỗi của ai, mà chỉ là vận rủi thuần túy, khi buổi chiều trời quang lên đủ để cám dỗ ông Pen-ri-các làm lần thử đầu tiên với con Đỉa. Họ chưa đi tới được chỗ những con lợn ở trang trại Lóc-ki-ơ. Cái cổng nhà cha xứ được sơn một màu xanh lá xỉn, chẳng gây chú ý gì, nhưng một hai năm trước nó từng màu trắng, và con Đỉa không bao giờ quên rằng ở đúng chỗ ấy trên đường, nó vẫn quen làm một cú khuỵu gối chào dữ dội, một cú lùi lại, rồi một cú lạng ngang. Sau đó, vì rõ ràng chẳng còn ai cần tới nó nữa, nó phá đường xông vào vườn cây ăn quả của nhà cha xứ, nơi nó tìm thấy một con gà tây mái trong lồng. Những người tới vườn cây sau đó thấy cái lồng gần như còn nguyên vẹn, nhưng con gà tây thì chẳng còn lại bao nhiêu.

Ông Pen-ri-các hơi choáng váng, run rẩy, đầu gối bầm tím và vài chỗ xây xát nhỏ khác, nhưng tốt bụng cho rằng tai nạn là do mình thiếu kinh nghiệm với ngựa và đường quê, và để Giét-xi chăm sóc mình cho tới khi khỏe hẳn, đủ sức đánh gôn, chỉ trong chưa đầy một tuần.

Trong danh sách quà cưới mà tờ báo địa phương đăng chừng hai tuần sau, có món sau đây:

"Một con ngựa cưỡi màu nâu, tên con Đỉa, quà của chú rể tặng cô dâu."

— Điều đó chứng tỏ, — Tô-bi Mu-lét nói, — rằng ông ta chẳng biết gì cả.

— Hoặc là, — Clô-vít nói, — ông ta có một khiếu hài hước rất dễ chịu.

— Hết —