Con thỏ tưởng đất sập

Ngày xưa, khi vua Phạm Dự trị vì thành Ba-la-nại, đức Bồ Tát sinh làm một chú sư tử non. Lớn lên, sư tử sống trong một khu rừng.

Thuở ấy, gần biển Tây có một lùm cọ mọc xen với những cây bin-va. Có một chú thỏ sống ở đó, dưới một cây cọ non, ngay gốc một cây bin-va.

Một hôm, kiếm ăn xong, thỏ về nằm dưới gốc cây cọ non. Thỏ chợt nghĩ: "Nếu trái đất này mà sụp đổ thì mình sẽ ra sao nhỉ?" Đúng lúc ấy, một quả bin-va chín rụng xuống trúng tàu lá cọ, đánh bịch một tiếng. Nghe tiếng động, thỏ tưởng: "Đất sụp rồi!" Thế là thỏ nhảy dựng lên, cắm đầu chạy, chẳng dám ngoái lại nhìn.

Một con thỏ khác thấy thỏ chạy như bị ma đuổi, bèn hỏi có chuyện gì mà hoảng hốt thế.

— Xin đừng hỏi tôi!

Con thỏ kia gặng:

— Xin anh cho biết, có chuyện gì thế?

Rồi nó cứ thế chạy theo. Thỏ ta dừng lại một chút, chẳng dám ngoái đầu, nói:

— Đất ở đằng kia đang sụp!

Nghe vậy, con thỏ thứ hai cũng cắm đầu chạy theo. Cứ thế, hết con thỏ này tới con thỏ khác trông thấy, nhập bọn chạy theo, cho tới khi cả một trăm nghìn con thỏ cùng nhau chạy trốn.

Một con nai trông thấy. Rồi một con lợn rừng, một con hươu, một con trâu, một con bò rừng, một con tê giác, một con hổ, một con sư tử và một con voi cũng trông thấy. Hỏi ra, nghe bảo đất đang sụp, chúng cũng ù té chạy theo. Dần dần, đoàn thú chạy trốn kéo dài tới cả một dặm đường.

Đức Bồ Tát thấy cả đoàn thú cắm đầu chạy, nghe nói nguyên do là vì đất sắp sụp, bèn nghĩ: "Có chỗ nào trên mặt đất này sụp đâu. Hẳn là chúng nghe nhầm một tiếng động nào đó. Nếu mình không ra sức ngăn lại, chúng sẽ chết hết. Mình phải cứu chúng."

Thế là sư tử phóng đi nhanh như gió, vượt lên trước đoàn thú, tới chân một ngọn núi, rồi rống lên ba tiếng vang trời. Muôn thú khiếp sợ sư tử, dừng phắt lại, đứng túm tụm vào nhau. Sư tử đi vào giữa bầy, hỏi:

— Vì sao các ngươi chạy?

— Đất đang sụp!

— Ai trông thấy đất sụp?

— Bọn voi biết rõ chuyện ấy.

Sư tử hỏi đàn voi. Voi bảo:

— Chúng tôi không biết, bọn sư tử biết.

Sư tử hỏi đám sư tử. Đám sư tử bảo:

— Chúng tôi không biết, bọn hổ biết.

Hổ bảo:

— Bọn tê giác biết.

Tê giác bảo:

— Bọn bò rừng biết.

Bò rừng bảo bọn trâu biết. Trâu bảo bọn hươu biết. Hươu bảo bọn lợn rừng biết. Lợn rừng bảo bọn nai biết. Nai bảo:

— Chúng tôi không biết, bọn thỏ biết.

Hỏi tới đàn thỏ, cả đàn chỉ vào một con thỏ, bảo:

— Con này nói với chúng tôi.

Đức Bồ Tát bèn hỏi:

— Có thật là đất đang sụp không, hỡi anh thỏ?

— Thưa ngài, thật đấy ạ, chính mắt tôi trông thấy.

— Lúc trông thấy thì anh đang ở đâu?

— Thưa ngài, ở gần biển, trong một lùm cọ mọc xen với những cây bin-va. Tôi đang nằm dưới bóng một cây cọ non, ngay gốc một cây bin-va, thì chợt nghĩ: "Nếu trái đất này mà sụp đổ thì mình biết chạy đi đâu?" Đúng lúc ấy tôi nghe thấy tiếng đất sụp, thế là tôi chạy.

Sư tử nghĩ: "Hẳn là một quả bin-va chín rụng xuống tàu lá cọ đánh bịch một tiếng, thế là con thỏ này vội cho rằng đất sắp sụp, rồi bỏ chạy. Mình phải tìm cho ra sự thật mới được."

Sư tử trấn an đàn thú, bảo:

— Ta sẽ mang con thỏ này tới tận chỗ nó chỉ, xem cho ra lẽ đất có sụp thật hay không. Trong khi ta đi, các ngươi cứ ở yên đây.

Nói rồi, sư tử đặt thỏ lên lưng, phóng đi nhanh như gió. Tới lùm cọ, sư tử đặt thỏ xuống, bảo:

— Nào, chỉ cho ta xem chỗ anh nói.

— Thưa ngài, tôi không dám.

— Nào, đừng sợ.

Thỏ không dám tới gần cây bin-va, chỉ đứng thật xa mà kêu:

— Thưa ngài, đằng kia là chỗ phát ra tiếng động khủng khiếp ấy. Chính ở chỗ tôi nằm, có một tiếng bịch thật kinh hoàng. Tôi chẳng biết đó là gì, cũng chẳng hiểu vì đâu mà có.

Nghe thỏ nói xong, sư tử đi tới gốc cây bin-va. Sư tử thấy chỗ thỏ nằm dưới bóng cây cọ, thấy cả quả bin-va chín rụng trên tàu lá cọ. Xem xét kỹ càng, biết chắc đất chẳng hề sụp, sư tử lại đặt thỏ lên lưng, phóng nhanh như gió về chỗ đàn thú.

Sư tử kể cho đàn thú nghe đầu đuôi câu chuyện, rồi bảo:

— Đừng sợ nữa.

Trấn an đàn thú xong, sư tử để chúng ra về. Quả thật, nếu thuở ấy không có đức Bồ Tát, cả đàn thú đã lao xuống biển mà chết hết. Chính nhờ đức Bồ Tát mà chúng thoát chết.

Về sau, có mấy câu kệ nói về chuyện ấy:

Nghe tiếng quả rụng mà hoảng hốt,
một chú thỏ ù té chạy đi.
Muôn thú khác cũng chạy theo hết,
chỉ vì chú thỏ sợ vô duyên.

Chẳng ai chịu tới xem tận mắt,
chỉ dỏng tai nghe chuyện đồn suông,
rồi cuống cuồng như người mất trí,
bởi một nỗi sợ thật ngông cuồng.

Còn ai đạt tới trí tuệ sáng suốt,
an nhiên trên đỉnh cao đức hạnh,
dù kẻ khác có làm gương xấu,
cũng chẳng hề hoảng sợ như thế.

Đức Phật kể xong chuyện này thì cho biết: chú sư tử thuở ấy chính là Ngài.

— Hết —