Con vật trong tai bác Ben-lom

Chuyến xe ngựa đi Ha-vrơ sắp rời Cri-cơ-tô. Tất cả hành khách đang đứng chờ gọi tên trong sân khách sạn Thương Mại, do cậu con nhà Ma-lăng-đanh trông coi.

Đó là một cỗ xe màu vàng, lắp trên những bánh xe ngày xưa cũng màu vàng, nhưng nay bùn đất bám mãi đã gần như xám ngoét. Hai bánh trước nhỏ xíu. Hai bánh sau cao và mảnh khảnh, đỡ lấy cái thùng xe méo mó, phình ra như bụng một con thú. Ba con ngựa trắng còm, mới nhìn đã thấy cái đầu to tướng và những đầu gối tròn mập, được thắng theo kiểu một con đi trước hai con đi sau, sẽ phải kéo cái xe có dáng dấp và kiểu cách của một con quái vật ấy. Đứng trước cỗ xe kỳ dị, mấy con ngựa trông như đã ngủ gật.

Bác xà ích Xê-de Oóc-la-vin xuất hiện ở cửa khách sạn, đưa mu bàn tay quệt miệng. Bác là một người nhỏ thó, bụng to, nhưng nhanh nhẹn, nhờ cái thói quen ngày nào cũng trèo lên bánh xe, leo lên nóc xe. Mặt bác đỏ au vì gió đồng, vì mưa, vì bão, và vì những ly rượu nhỏ. Mắt bác nhấp nháy mãi vì quen hứng gió và mưa đá. Trước mặt những bà nhà quê đứng im phắc là những chiếc giỏ tròn to tướng đầy gà vịt nhớn nhác. Xê-de Oóc-la-vin nhấc từng chiếc một đặt lên nóc xe. Rồi bác đặt nhẹ tay hơn những giỏ đựng trứng. Sau đó, từ dưới đất, bác quăng lên mấy bao thóc nhỏ, mấy gói vặt bọc trong khăn tay, trong mảnh vải hay trong giấy. Xong bác mở cửa sau, rút từ trong túi ra một tờ danh sách, rồi đọc to:

"Ông cha xứ làng Goóc-giơ-vin."

Vị linh mục bước tới. Đó là một người cao lớn, vạm vỡ, to ngang, mặt tím đỏ, trông hiền hậu. Ông vén áo chùng lên để nhấc chân, như đàn bà vén váy, rồi trèo vào chiếc xe cà tàng.

"Thầy giáo làng Rôn-bốt lê Gri-nê?"

Thầy giáo vội vã bước tới, người dài ngoẵng, rụt rè, mặc chiếc áo choàng dài tới đầu gối. Đến lượt thầy cũng biến vào sau cánh cửa để ngỏ.

"Bác Poa-rê, hai chỗ."

Bác Poa-rê đi tới, cao và vẹo vọ, lưng còng vì cày cấy, gầy rộc vì ăn uống kham khổ, xương xẩu, da khô khốc vì quên tắm rửa. Vợ bác lẽo đẽo theo sau, nhỏ và gầy, như một con dê cái mệt mỏi, hai tay ôm một cây ô xanh to tướng.

"Bác Ra-bô, hai chỗ."

Bác Ra-bô ngần ngừ, vì bác vốn tính hay phân vân. Bác hỏi: "Có phải gọi tui đấy không?"

Bác xà ích, mà người ta đặt biệt hiệu là "Lanh Lợi", sắp đáp một câu bông đùa, thì Ra-bô đã chúi đầu về phía cửa xe, vì bị vợ đẩy một cú từ phía sau. Vợ bác là một mụ đàn bà to cao, vuông vức, bụng rộng và tròn như cái thùng rượu, hai bàn tay to như hai cái chày đập quần áo.

Thế là Ra-bô chuồn tọt vào trong xe như con chuột chui về hang.

"Bác Ca-ni-vô."

Một bác nông dân béo, nặng hơn cả con bò, làm cho nhíp xe oằn xuống, đến lượt mình cũng lọt thỏm vào trong cái thùng vàng.

"Bác Ben-lom."

Bác Ben-lom, cao và gầy, bước tới, cổ nghẹo sang một bên, mặt nhăn nhó khổ sở, một chiếc khăn tay áp vào tai như người đang đau răng dữ dội.

Ai nấy đều khoác áo bờ-lu xanh ngoài những chiếc áo vét dạ đen hay xanh xỉn cũ kỹ và kỳ cục, những bộ đồ ngày lễ mà họ sẽ để lộ ra khi đi trên phố phường Ha-vrơ. Đầu họ đội những chiếc mũ lụa cao như tháp, cái mốt sang trọng bậc nhất ở thôn quê Noóc-măng-đi.

Xê-de Oóc-la-vin đóng cửa cái hộp của mình lại, rồi trèo lên ghế, quất roi đánh chát.

Ba con ngựa như sực tỉnh, lắc cổ, rung lên những tiếng nhạc ngựa lao xao.

Lúc ấy bác xà ích gào lên một tiếng "Đi!" bằng cả lồng ngực, rồi quất lia lịa vào lũ ngựa. Chúng cựa quậy, cố gắng, rồi bắt đầu chạy những bước nước kiệu nhỏ, tập tễnh và chậm chạp. Phía sau chúng, cỗ xe rung lắc những ô kính lỏng lẻo và cả đống sắt vụn của bộ nhíp, kêu loảng xoảng một cách đáng kinh ngạc, như tiếng đồ thiếc lẫn đồ thuỷ tinh. Còn mỗi dãy hành khách, bị xóc nảy và đung đưa, cứ dồn lên dạt xuống như sóng theo mỗi cú xóc.

Thoạt đầu mọi người im lặng, vì nể ông cha xứ, có ông ở đó người ta ngại nói chuyện riêng. Chính ông lên tiếng trước, vì ông vốn tính ba hoa và xuề xoà.

"Thế nào, bác Ca-ni-vô," ông hỏi, "mọi việc vẫn vừa ý chứ?"

Bác nông dân khổng lồ, vốn có cảm tình với vị tu sĩ vì giống nhau cả về vóc dáng, cổ lẫn bụng, mỉm cười đáp:

"Cũng tàm tạm, thưa cha, cũng tàm tạm. Còn cha thì sao?"

"Ồ, cha thì lúc nào cũng khoẻ."

"Còn bác, bác Poa-rê?" Ông linh mục hỏi.

"Ồ, tui thì cũng được, chỉ phải cái vụ cải dầu năm nay chẳng được mấy. Mà làm ăn như bây giờ, phải trông vào nó mới gỡ lại được."

"Biết làm sao được, thời buổi khó khăn mà."

"Khó lắm chứ, khó thật," bà vợ to cao của bác Ra-bô khẳng định, bằng một giọng như giọng hiến binh.

Vì bà ở làng bên, ông cha xứ chỉ biết bà qua cái tên.

"Bà là con gái nhà Blông-đen phải không?" Ông hỏi.

"Vâng, là tui đây, người đã lấy Ra-bô."

Ra-bô, mảnh khảnh, rụt rè và mãn nguyện, mỉm cười chào. Bác chào bằng một cái cúi đầu thật sâu về phía trước, như muốn nói: "Đúng là tui, Ra-bô, người đã lấy cô con gái nhà Blông-đen."

Bỗng bác Ben-lom, tay vẫn áp khăn vào tai, bắt đầu rên rỉ thảm thiết. Bác kêu "ối... ối... ối", vừa kêu vừa giậm chân để tỏ ra mình đau đớn khủng khiếp.

"Bác đau răng lắm hả?" Ông cha xứ hỏi.

Bác nông dân thôi rên một lát để trả lời:

"Không phải đâu... thưa cha... không phải răng... là cái tai... trong tận đáy tai ấy."

"Thế trong tai bác có cái gì? Một cái nhọt à?"

"Tui chẳng biết có phải nhọt không, nhưng tui biết chắc là có một con vật, một con vật to tướng, đã chui vào trong ấy, lúc tui ngủ trên đống cỏ khô trên gác."

"Một con vật à? Bác có chắc không?"

"Chắc không ấy à? Chắc như có Thiên Đường, thưa cha, vì nó đang gặm đáy tai tui đây này. Nó đang ăn cái đầu tui, chắc chắn rồi! Nó đang ăn cái đầu tui! Ôi! ối... ối... ối..."

Rồi bác lại giậm chân.

Cả xe bỗng hết sức quan tâm. Ai cũng góp ý kiến. Bác Poa-rê bảo đó là một con nhện, thầy giáo bảo đó là một con sâu róm. Thầy đã từng thấy chuyện ấy một lần ở Căm-mơ-muy-rê, vùng Oóc-nơ, nơi thầy dạy học sáu năm. Con sâu róm còn chui vào tận trong đầu rồi chui ra đằng mũi. Nhưng người kia bị điếc luôn bên tai ấy, vì màng nhĩ đã thủng.

"Chắc là một con giun thì đúng hơn," ông cha xứ nói.

Bác Ben-lom, đầu ngoẹo sang một bên, tựa vào cửa xe, vì bác lên sau cùng, vẫn rên rỉ không thôi.

"Ôi! ối... ối... ối... tui ngờ là một con kiến, một con kiến to, vì nó đốt dữ quá... Kìa, thưa cha... nó đang chạy... nó đang chạy... Ôi! ối... ối... ối... khổ thân tui chưa!"

"Ông chưa đi bác sĩ à?" Ca-ni-vô hỏi.

"Chắc chắn là chưa."

"Sao lại chưa?"

Nỗi sợ bác sĩ dường như chữa khỏi bệnh cho Ben-lom.

Bác ngồi thẳng dậy, tuy tay vẫn không rời chiếc khăn.

"Sao lại chưa à! Thế ông có tiền cho bọn ấy à, ông ấy, cho cái bọn ăn không ngồi rồi ấy à? Hắn sẽ tới một lần, hai lần, ba lần, bốn lần, năm lần! Thế là mất đứt hai đồng bạc năm quan, hai đồng đấy, chắc chắn... Mà hắn làm được gì, nói xem, cái thằng ăn không ngồi rồi ấy, nói xem, hắn làm được gì? Ông biết không, ông ấy?"

Ca-ni-vô cười.

"Không, tui không biết! Thế bây giờ ông đi đâu?"

"Tui đi Ha-vrơ tìm Săm-brơ-lăng."

"Săm-brơ-lăng nào?"

"Ông thầy lang chứ còn ai."

"Thầy lang nào?"

"Ông thầy lang đã chữa khỏi cho bố tui ấy."

"Bố ông à?"

"Ừ, bố tui, hồi trước."

"Bố ông bị làm sao?"

"Bị gió nhập vào lưng, chẳng nhấc nổi chân tay."

"Thế Săm-brơ-lăng của ông làm gì cho ông ấy?"

"Ông ấy nắn lưng cho bố tui như nhào bột làm bánh mì ấy, bằng cả hai tay cơ mà! Thế là chỉ vài tiếng đồng hồ là khỏi!"

Ben-lom nghĩ bụng ông Săm-brơ-lăng hẳn còn lẩm bẩm câu thần chú gì đó nữa, nhưng bác không dám nói thế trước mặt ông cha xứ.

Ca-ni-vô vừa cười vừa nói tiếp:

"Hay là trong tai ông có con thỏ nào? Chắc nó tưởng cái lỗ ấy là hang nó, vì lắm bụi rậm quá. Chờ đấy, để tui đuổi nó ra cho."

Thế là Ca-ni-vô khum hai tay làm loa, bắt đầu giả tiếng bầy chó săn đang đuổi mồi. Bác sủa ăng ẳng, bác tru, bác rít, bác sủa gâu gâu. Cả xe bật cười, kể cả thầy giáo vốn chẳng bao giờ cười.

Tuy vậy, thấy Ben-lom có vẻ giận vì bị chế giễu, ông cha xứ lái sang chuyện khác, quay sang hỏi bà vợ to lớn của bác Ra-bô:

"Nhà bà đông con lắm phải không?"

"Vâng, đông lắm, thưa cha... Nuôi cực lắm!"

Ra-bô gật gù như muốn nói: "Ồ, phải đấy, nuôi cực lắm."

"Mấy cháu cả thảy?"

Bà tuyên bố, giọng oang oang, chắc nịch, đầy uy quyền:

"Mười sáu đứa, thưa cha! Mười lăm đứa là của nhà tui!"

Ra-bô lại càng tươi cười, gật đầu chào. Mười lăm đứa là của bác, của riêng mình bác, Ra-bô! Vợ bác đã nhận như thế! Vậy thì chẳng còn gì phải nghi ngờ. Bác tự hào lắm chứ, còn phải nói!

Thế đứa thứ mười sáu là của ai? Bà không nói. Có lẽ là đứa đầu lòng? Có lẽ người ta biết cả rồi, vì chẳng ai ngạc nhiên. Ngay cả Ca-ni-vô cũng thản nhiên như không.

Nhưng Ben-lom lại bắt đầu rên:

"Ôi! ối... ối... ối... nó cứ lục lọi trong tận đáy... Ôi! khổ thân tui!..."

Xe dừng lại ở quán cà phê Pô-lít. Ông cha xứ nói:

"Hay là người ta rót tí nước vào tai bác, biết đâu nó chẳng chui ra. Bác có muốn thử không?"

"Chắc chắn rồi! Tui muốn lắm."

Thế là cả xe xuống để chứng kiến cuộc phẫu thuật.

Ông linh mục xin một cái chậu, một chiếc khăn và một cốc nước. Ông giao cho thầy giáo giữ đầu bệnh nhân nghiêng thật nghiêng, rồi khi nước đã chảy vào trong ống tai thì lật ngược nó lại thật nhanh.

Nhưng Ca-ni-vô, đang nhòm vào tai Ben-lom xem có thấy con vật bằng mắt thường không, kêu lên:

"Trời đất ơi, mứt đâu mà lắm thế! Phải thông cái lỗ này đã, ông bạn ạ. Con thỏ của ông chẳng bao giờ chui ra được khỏi cái đống mứt này đâu. Nó dính hết cả bốn chân vào đấy mất."

Đến lượt ông cha xứ xem xét cái lối đi, và nhận thấy nó quá hẹp, quá bùn lầy, không thể tống con vật ra được. Thầy giáo đã thông lối đi ấy bằng một que diêm và một mảnh giẻ. Rồi, giữa nỗi hồi hộp của mọi người, ông linh mục rót vào cái ống đã được làm sạch ấy nửa cốc nước, nước chảy xuống mặt, xuống tóc và xuống cổ Ben-lom. Rồi thầy giáo vội lật ngược cái đầu lên trên chậu, như thể định vặn nó ra. Vài giọt nước rơi xuống cái chậu trắng. Tất cả hành khách xô lại. Chẳng có con vật nào chui ra cả.

Tuy vậy, Ben-lom tuyên bố: "Tui hết thấy gì rồi." Ông cha xứ đắc thắng kêu lên: "Chắc chắn là nó chết đuối rồi." Ai cũng hài lòng. Người ta lại lên xe.

Nhưng xe vừa lăn bánh, Ben-lom đã kêu thét lên khủng khiếp. Con vật đã tỉnh lại, và nó nổi điên. Bác còn quả quyết rằng bây giờ nó đã chui vào tận trong đầu, nó đang ăn óc bác. Bác gào lên, vặn vẹo dữ dội đến nỗi bà vợ bác Poa-rê tưởng bác bị quỷ nhập, bật khóc và làm dấu thánh giá. Rồi cơn đau dịu đi đôi chút, người bệnh kể rằng nó đang bò vòng quanh tai bác. Bác lấy ngón tay bắt chước những cử động của con vật, như thể bác nhìn thấy nó, đưa mắt dõi theo nó:

"Kìa, nó lại bò lên rồi... ối... ối... ối... khổ thân tui chưa!"

Ca-ni-vô sốt ruột:

"Chính nước làm nó nổi khùng đấy, cái con vật ấy. Có khi nó quen uống rượu vang rồi cũng nên."

Mọi người lại cười. Bác nói tiếp:

"Đến quán cà phê Bua-bơ, ông cho nó uống tí rượu mạnh, rồi nó sẽ nằm im re, tui thề với ông đấy."

Nhưng Ben-lom đau không chịu nổi nữa. Bác gào lên như có ai đang moi linh hồn bác ra. Ông cha xứ phải đỡ lấy đầu bác. Người ta nhờ Xê-de Oóc-la-vin dừng lại ở ngôi nhà đầu tiên gặp trên đường.

Đó là một trang trại nằm sát mép đường. Người ta khiêng Ben-lom vào đó, rồi đặt bác nằm trên bàn bếp để làm lại cuộc phẫu thuật. Ca-ni-vô vẫn khuyên pha thêm rượu mạnh vào nước, để cho con vật say mà ngủ, có khi chết luôn. Nhưng ông cha xứ thích dùng giấm hơn.

Lần này người ta nhỏ hỗn hợp vào từng giọt một, để nó thấm tận đáy, rồi để yên vài phút trong cái cơ quan đang có kẻ trú ngụ.

Người ta lại mang tới một cái chậu. Ông cha xứ và Ca-ni-vô, hai gã khổng lồ, lật nguyên cả người Ben-lom lại, trong khi thầy giáo lấy ngón tay gõ gõ vào cái tai lành, để dốc cho sạch cái tai kia.

Chính Xê-de Oóc-la-vin cũng vào xem, tay cầm roi.

Và bỗng nhiên, người ta thấy dưới đáy chậu một chấm nhỏ màu nâu, chẳng to hơn một hạt hành. Thế mà nó cựa quậy. Đó là một con bọ chét! Những tiếng kêu ngạc nhiên nổi lên, rồi những tràng cười giòn giã. Một con bọ chét! Chà, hay thật, hay thật! Ca-ni-vô vỗ đùi đen đét, Xê-de Oóc-la-vin quất roi đánh chát. Ông cha xứ cười như lừa kêu, thầy giáo cười như hắt hơi, còn hai bà thì ré lên những tiếng vui vẻ như gà mái cục tác.

Ben-lom đã ngồi dậy trên bàn, đặt cái chậu lên đầu gối, nhìn chằm chằm, với vẻ chăm chú nghiêm trang và một cơn giận hớn hở trong mắt, con vật bé tí bại trận đang quay vòng trong giọt nước.

Bác càu nhàu: "Mày đây rồi, đồ khốn." Rồi bác nhổ toẹt vào nó.

Bác xà ích cười như điên, cứ nhắc đi nhắc lại: "Một con bọ chét, một con bọ chét, à, mày đây rồi, con bọ chét chết tiệt, con bọ chét chết tiệt, con bọ chét chết tiệt!"

Rồi, bình tĩnh lại đôi chút, bác hô: "Nào, lên đường thôi! Mất thời gian thế đủ rồi."

Hành khách vẫn cười, kéo nhau về phía cỗ xe.

Nhưng Ben-lom, đi sau cùng, tuyên bố: "Tui ấy à, tui quay về Cri-cơ-tô. Bây giờ thì tui chẳng còn việc gì ở Ha-vrơ nữa."

Bác xà ích bảo bác:

"Mặc kệ, trả tiền vé đi!"

"Tui chỉ nợ ông một nửa thôi, vì tui còn chưa đi được nửa đường."

"Ông nợ đủ cả, vì ông đã giữ chỗ tới cuối đường."

Một cuộc cãi cọ bắt đầu, chẳng mấy chốc thành một trận cãi nhau dữ dội. Ben-lom thề chỉ trả hai mươi xu, Xê-de Oóc-la-vin thì quả quyết phải được bốn mươi.

Rồi họ gào vào nhau, mũi chạm mũi, mắt nhìn mắt.

Ca-ni-vô lại xuống xe.

"Trước hết, ông nợ ông cha xứ bốn mươi xu, nghe chưa, rồi còn một chầu rượu cho cả xe nữa, thế là năm mươi lăm, rồi ông đưa Xê-de hai mươi. Thế được chưa, Lanh Lợi?"

Bác xà ích khoái chí thấy Ben-lom phải móc ra ba quan bảy mươi lăm xu, đáp:

"Được!"

"Nào, trả tiền đi."

"Tui không trả. Trước hết, ông cha xứ có phải là bác sĩ đâu."

"Ông không trả thì tui nhét ông lại vào xe của Xê-de, tui mang ông đi Ha-vrơ."

Rồi gã khổng lồ túm lấy ngang lưng Ben-lom, nhấc bổng lên như nhấc một đứa trẻ.

Bác kia thấy rõ là phải chịu thua. Bác rút túi tiền ra, và trả.

Rồi cỗ xe lại lăn bánh về phía Ha-vrơ, còn Ben-lom thì quay về Cri-cơ-tô. Tất cả hành khách, giờ đã im lặng, nhìn theo trên con đường trắng chiếc áo bờ-lu xanh của bác nông dân, đung đưa trên đôi chân dài ngoẵng.

— Hết —