Con vịt trắng

Có một ông hoàng cưới được một nàng công nương xinh đẹp. Chàng chưa kịp ngắm nàng cho thoả, chưa kịp trò chuyện với nàng cho thoả, chưa kịp nghe giọng nàng cho thoả, thì đã phải chia tay. Chàng phải lên đường đi xa, để vợ ở lại giữa những người xa lạ. Biết làm sao được! Người ta bảo chẳng ai ôm nhau ngồi được suốt đời.

Nàng công nương khóc rất nhiều, ông hoàng phải dỗ dành mãi. Chàng dặn nàng đừng rời khỏi lầu cao, đừng đi chơi hội hè, đừng giao du với kẻ xấu, đừng nghe những lời bậy bạ. Nàng công nương hứa sẽ làm đúng mọi điều. Ông hoàng ra đi. Nàng tự khoá mình trong phòng, không bước ra ngoài.

Chẳng biết bao lâu sau, có một người đàn bà đến tìm nàng. Trông mụ chất phác, hiền hậu làm sao!

"Sao nàng buồn thế?" mụ nói. "Nàng ra ngắm trời đất một chút đi, ra vườn dạo một vòng cho khuây khoả, cho đầu óc thoáng đãng."

Nàng công nương từ chối mãi, không chịu đi. Cuối cùng nàng nghĩ: dạo trong vườn một chút thì có sao đâu. Thế là nàng đi. Trong vườn có một dòng suối nước trong như pha lê đang chảy tràn.

"Trời nóng thế này," người đàn bà nói, "nắng chang chang, mà nước thì mát lạnh, cứ sóng sánh thế kia. Hay ta tắm một chút ở đây?"

"Không, không, tôi không muốn!" Nhưng rồi nàng lại nghĩ: tắm một chút thì có sao đâu!

Nàng cởi chiếc áo ngoài, nhảy xuống nước. Nàng vừa ngụp xuống thì người đàn bà vỗ vào lưng nàng một cái:

"Mày hãy bơi đi," mụ nói, "hoá thành con vịt trắng!"

Và nàng công nương hoá thành con vịt trắng, bơi đi. Mụ phù thuỷ lập tức mặc quần áo của nàng vào, chải chuốt, tô vẽ, rồi ngồi chờ ông hoàng. Con chó con vừa sủa, chiếc chuông nhỏ vừa reo, mụ đã chạy ra đón, nhào đến ông hoàng mà ôm hôn, vuốt ve. Ông hoàng mừng rỡ, dang tay ôm lấy mụ, chẳng nhận ra mụ là ai.

Còn con vịt trắng thì đẻ trứng, ấp nở ra những đứa con: hai đứa khoẻ mạnh, còn đứa thứ ba thì còi cọc. Mà những đứa con ấy lại là những cậu bé. Vịt mẹ nuôi chúng khôn lớn. Các con bắt đầu lội xuống sông bắt cá vàng, nhặt những mảnh vải vụn khâu thành áo, rồi nhảy lên bờ ngó ra đồng cỏ.

"Ôi, các con đừng đi về phía ấy!" vịt mẹ dặn.

Các con chẳng nghe lời. Hôm nay chơi trên bãi cỏ, mai lại chạy nhảy trên thảm cỏ xanh, cứ xa dần, xa dần, rồi lạc vào sân nhà ông hoàng. Mụ phù thuỷ vừa đánh hơi đã nhận ra chúng, nghiến răng ken két. Mụ gọi các cậu bé vào, cho ăn uống no nê, rồi cho đi ngủ. Xong rồi mụ sai người nhóm lửa, treo nồi, mài dao.

Hai anh em nằm xuống rồi ngủ thiếp đi. Còn cậu em còi cọc thì vịt mẹ đã dặn hai anh ủ trong ngực áo cho khỏi lạnh, nên cậu không ngủ, nghe thấy hết, nhìn thấy hết. Đêm ấy, mụ phù thuỷ đến đứng ngoài cửa, hỏi:

"Các con đã ngủ chưa?"

Cậu bé còi cọc đáp:

"Bọn con ngủ mà không ngủ, bọn con nghĩ suy rằng người ta muốn giết cả bọn con. Người ta nhóm lửa củi kim ngân, người ta treo nồi nước sôi, người ta mài dao thép sắc!"

"Chúng chưa ngủ!"

Mụ phù thuỷ bỏ đi, đi tới đi lui một hồi, rồi lại đến đứng ngoài cửa:

"Các con đã ngủ chưa?"

Cậu bé còi cọc lại đáp y như thế:

"Bọn con ngủ mà không ngủ, bọn con nghĩ suy rằng người ta muốn giết cả bọn con. Người ta nhóm lửa củi kim ngân, người ta treo nồi nước sôi, người ta mài dao thép sắc!"

"Sao chỉ có mỗi một giọng nói thế nhỉ?" mụ phù thuỷ nghĩ. Mụ khẽ mở cửa, nhìn vào thì thấy hai anh em đang ngủ say. Mụ lập tức đưa bàn tay chết chóc của mụ vuốt quanh hai đứa trẻ, và chúng tắt thở.

Sáng ra, vịt trắng gọi các con về, nhưng các con không về. Lòng vịt mẹ linh cảm điều chẳng lành. Vịt mẹ giật mình, vội bay đến sân nhà ông hoàng. Giữa sân, hai anh em nằm cạnh nhau, trắng bệch như hai chiếc khăn tay, lạnh ngắt như hai phiến đá. Vịt mẹ lao đến, sà xuống, dang rộng đôi cánh ôm lấy các con, rồi cất tiếng gào lên bằng giọng của một người mẹ:

"Cạc cạc, các con của mẹ ơi!
Cạc cạc, chim câu bé bỏng của mẹ ơi!
Mẹ nuôi các con trong cảnh thiếu thốn,
Mẹ cho các con uống bằng nước mắt,
Đêm tối mẹ chẳng ngủ cho tròn,
Miếng ngon mẹ chẳng ăn cho hết!"

"Nàng có nghe thấy chuyện lạ chưa từng có không?" ông hoàng hỏi. "Con vịt nó đang nói kìa."

"Chàng nghe nhầm đấy thôi!" mụ phù thuỷ đáp. "Cho người đuổi con vịt ra khỏi sân đi!"

Người ta đuổi vịt đi, nhưng vịt bay một vòng rồi lại sà xuống bên các con:

"Cạc cạc, các con của mẹ ơi!
Cạc cạc, chim câu bé bỏng của mẹ ơi!
Mụ phù thuỷ già đã giết các con,
Mụ phù thuỷ già, con rắn độc ác,
Con rắn độc ác, rắn núp gốc cây.
Mụ cướp mất của các con người cha ruột,
Người cha ruột, cũng là chồng của mẹ.
Mụ dìm mẹ con ta xuống dòng sông chảy xiết,
Mụ hoá mẹ con ta thành những con vịt trắng,
Còn mụ thì sống trong vinh hoa, kiêu ngạo!"

"Ơ hay!" ông hoàng nghĩ, rồi quát to:

"Bắt con vịt trắng ấy lại cho ta!"

Mọi người xô nhau chạy, nhưng con vịt trắng cứ bay lượn, chẳng để ai bắt được. Ông hoàng tự mình chạy ra, thì vịt sà ngay xuống tay chàng. Chàng nắm lấy cánh vịt mà nói:

"Hãy hoá thành cây bạch dương trắng sau lưng ta, và hoá thành người con gái xinh đẹp trước mặt ta!"

Cây bạch dương trắng vươn lên sau lưng chàng, còn người con gái xinh đẹp đứng trước mặt chàng. Trong người con gái xinh đẹp ấy, ông hoàng nhận ra người vợ trẻ của mình.

Người ta lập tức bắt một con chim ác là, buộc vào nó hai chiếc bình nhỏ, bảo nó đi lấy một bình nước hồi sinh, một bình nước biết nói. Chim ác là bay đi, mang nước về. Người ta rảy nước hồi sinh lên hai đứa trẻ, chúng khẽ cựa mình. Người ta rảy nước biết nói lên, chúng bắt đầu cất tiếng nói. Thế là ông hoàng có cả một gia đình sum vầy, và cả nhà sống bên nhau, ngày càng sung túc, quên hết những ngày khổ đau.

Còn mụ phù thuỷ thì bị buộc vào đuôi ngựa, kéo lê khắp cánh đồng. Chỗ nào rơi chân mụ thì hoá thành que cời lò, chỗ nào rơi tay mụ thì hoá thành cái cào, chỗ nào rơi đầu mụ thì hoá thành bụi cây với khúc gỗ mục. Chim chóc bay đến mổ sạch thịt, gió nổi lên thổi tung xương, chẳng còn lại chút dấu vết, chút ký ức nào về mụ!

— Hết —