Dãy nhà Bụi Gạch

Blin-cơ bực mình. Một người kém học thức, kém điềm tĩnh và kém giàu có hơn hẳn đã chửi thề. Nhưng Blin-cơ lúc nào cũng nhớ rằng mình là một quý ông, mà cứ nhớ điều đó thì lại là việc không quý ông nào nên làm. Vì thế anh chỉ tỏ vẻ chán chường và mỉa mai trong khi ngồi xe ngựa thuê tới tâm điểm của sự phiền nhiễu, tức là văn phòng trên phố Brốt-uê của luật sư Ôn-pốt, người quản lý gia sản dòng họ Blin-cơ.

"Tôi không hiểu," Blin-cơ nói, "tại sao lúc nào tôi cũng phải ký mấy thứ giấy tờ chết tiệt. Tôi đã sắp xong hành lý, lẽ ra sáng nay đã lên đường đi vùng Rừng Bắc. Giờ thì phải đợi tới sáng mai. Tôi ghét tàu đêm. Dao cạo tốt nhất của tôi, dĩ nhiên, đang nằm dưới đáy một cái rương nào đó không biết là rương nào. Đây là âm mưu đẩy tôi vào tay một gã thợ cạo vụng về, nói không ngớt, lại còn xức thứ nước hoa rẻ tiền. Đưa tôi cây bút nào không sột soạt. Tôi ghét bút sột soạt."

"Ngồi xuống," luật sư Ôn-pốt, tóc bạc, cằm hai ngấn, nói. "Anh còn chưa nghe tới cái tệ nhất đâu. Ôi, nỗi khổ của người giàu! Giấy tờ chưa sẵn sàng để ký. Mười một giờ sáng mai người ta mới đặt chúng trước mặt anh. Anh sẽ lỡ thêm một ngày. Hai lần liền gã thợ cạo sẽ véo cái mũi bất lực của một người nhà Blin-cơ. Hãy cảm ơn trời là nỗi khổ của anh chưa tới mức phải cắt tóc."

"Nếu như," Blin-cơ nói, đứng dậy, "việc đó không đòi hỏi phải ký thêm giấy tờ, thì tôi đã rút ngay công việc của tôi khỏi tay ông. Làm ơn cho tôi điếu xì-gà."

"Nếu như," luật sư Ôn-pốt nói, "tôi muốn nhìn con trai của một người bạn già bị lũ cá mập nuốt chửng một miếng, thì tôi đã bảo anh rút đi từ lâu rồi. Thôi, ta đừng đùa nữa, A-lếch-xan-đơ. Ngoài cái việc cực nhọc là ngày mai ký tên chừng ba mươi lần, tôi còn buộc anh phải xem xét một vấn đề công việc. Công việc, và tôi có thể nói là cả lẽ phải, tình người nữa. Năm năm trước tôi đã nói với anh về chuyện này, nhưng anh không chịu nghe. Hình như hồi đó anh đang vội đi một chuyến xe ngựa du ngoạn. Giờ chuyện ấy lại nảy ra. Khu nhà đất..."

"Ôi, nhà đất!" Blin-cơ ngắt lời. "Ông Ôn-pốt thân mến, hình như ông vừa nhắc tới ngày mai. Thì ta làm luôn một liều vào ngày mai, chữ ký, nhà đất, mấy cái dây chun bật tanh tách, cái thứ xi gắn bốc mùi và tất tần tật. Ông ăn trưa với tôi chứ? Thôi được, tôi sẽ cố nhớ ghé qua lúc mười một giờ mai. Chào ông."

Tài sản nhà Blin-cơ là đất đai, nhà cho thuê và các thứ di sản khác, như cách nói của luật. Có lần luật sư Ôn-pốt đã chở A-lếch-xan-đơ trên chiếc xe xăng nhỏ thở khò khè của ông đi xem những toà nhà và những dãy nhà mà anh sở hữu trong thành phố. A-lếch-xan-đơ là người thừa kế duy nhất. Những toà nhà ấy làm anh rất buồn cười. Những ngôi nhà ấy trông có vẻ chẳng đủ sức đẻ ra những món tiền lớn mà luật sư Ôn-pốt cứ chất đống vào ngân hàng cho anh tiêu.

Buổi tối, Blin-cơ tới một trong những câu lạc bộ của anh, định ăn tối. Chẳng có ai ngoài mấy ông già cổ hủ đang chơi bài, nói với anh bằng giọng lịch sự nghiêm trang và lườm anh bằng con mắt khinh miệt dữ dằn. Ai cũng đã rời thành phố. Còn anh thì bị giữ lại như cậu học trò bị phạt, ngồi viết đi viết lại tên mình lên những mảnh giấy. Vết thương của anh thật sâu.

Blin-cơ quay lưng lại với mấy ông già, và bảo người quản lý câu lạc bộ, đang bước tới nói điều gì đó vớ vẩn về món trứng cá hồi tươi ướp lạnh:

"Xai-mơn, tôi đi đảo Cô-ni đây." Anh nói câu ấy như người ta nói: "Hết rồi, tôi đi nhảy sông đây."

Câu đùa làm Xai-mơn khoái chí. Ông ta bật cười, tiếng cười to chỉ kém đúng một li so với mức luật lệ cho phép người làm công được cười.

"Vâng, thưa ông," ông ta cười khúc khích. "Dĩ nhiên rồi, thưa ông, tôi cứ như thấy ông ở Cô-ni rồi ấy, thưa ông Blin-cơ."

Blin-cơ lấy tờ báo, tra lịch tàu thuỷ ngày chủ nhật. Rồi anh vẫy một chiếc xe ở góc phố đầu tiên, tới một bến tàu trên sông Bắc. Anh đứng xếp hàng, bình dân như bạn hay tôi, mua một tấm vé, bị giẫm đạp và xô đẩy cho tới khi, cuối cùng, anh thấy mình đứng trên boong trên của con tàu, trơ tráo nhìn chằm chằm một cô gái đang ngồi một mình trên chiếc ghế xếp. Nhưng Blin-cơ không định trơ tráo. Cô gái đẹp tuyệt vời đến mức trong một phút anh quên mất mình là ông hoàng đang vi hành, và cư xử y như khi ở giữa giới thượng lưu.

Cô cũng đang nhìn anh, mà không chút nghiêm khắc. Một cơn gió thốc tới đe doạ chiếc mũ rơm của Blin-cơ. Anh khéo léo chụp lấy rồi đội lại. Động tác ấy trông như một cái cúi chào. Cô gái gật đầu mỉm cười, và chỉ một thoáng sau anh đã ngồi bên cạnh cô. Cô mặc toàn đồ trắng, nước da xanh xao hơn anh vẫn tưởng ở những cô gái vắt sữa và những cô gái thân phận nhỏ bé, nhưng cô gọn gàng tươi tắn như một nhành anh đào, và đôi mắt xám điềm tĩnh, thẳng thắn tuyệt đối của cô nhìn ra từ chiều sâu gan dạ của một tâm hồn không gợn bóng mây, không chút muộn phiền.

"Sao anh dám giở mũ chào tôi?" cô hỏi, vẻ nghiêm khắc được nụ cười cứu vãn.

"Tôi có..." Blin-cơ định chối, nhưng vội chữa câu lỡ lời ấy bằng cách nói nối luôn: "Tôi có biết làm sao mà nhịn được không chào, sau khi đã trông thấy cô."

"Tôi không cho phép những quý ông chưa được giới thiệu ngồi cạnh tôi," cô nói, với vẻ kiêu kỳ bất chợt khiến anh tưởng thật. Anh miễn cưỡng đứng dậy, nhưng tiếng cười trong trẻo, trêu chọc của cô lại kéo anh ngồi xuống ghế.

"Tôi đoán anh đâu có định đi xa," cô tuyên bố, với sự tự tin lẫm liệt của sắc đẹp.

"Cô ra đảo Cô-ni à?" Blin-cơ hỏi.

"Tôi ấy à?" Cô quay sang anh, đôi mắt mở to đầy vẻ ngạc nhiên giễu cợt. "Ơ, hỏi gì lạ thế! Anh không thấy tôi đang đạp xe trong công viên à?" Cô đùa theo kiểu láu lỉnh, hơi xấc.

"Còn tôi thì đang xây gạch trên một ống khói nhà máy cao ngất," Blin-cơ nói. "Ta cùng đi chơi Cô-ni được không? Tôi chỉ có một mình, và chưa từng tới đó bao giờ."

"Cái đó còn tuỳ," cô gái nói, "anh cư xử có ngoan không. Tôi sẽ xem xét đơn của anh cho tới khi tàu cập bến."

Blin-cơ dày công phòng ngừa chuyện đơn bị bác. Anh ra sức làm vừa lòng. Nói theo hình ảnh trong câu đùa vô nghĩa của mình, anh xếp hết viên gạch này tới viên gạch khác lên ống khói cao của sự chiều chuộng, cho tới khi rốt cuộc công trình vững chãi và hoàn tất. Phong thái của giới thượng lưu bậc nhất rốt cuộc cũng quay về với sự giản dị, mà cung cách của cô gái vốn tự nhiên như thế, nên ngay từ đầu họ đã nói chuyện với nhau ngang hàng.

Anh biết được cô hai mươi tuổi, tên là Phlo-ren-xơ. Cô làm nghề trang trí mũ ở một hiệu mũ. Cô ở một căn phòng cho thuê có sẵn đồ đạc với cô bạn thân En-la, thu ngân ở một hiệu giày. Anh còn biết rằng một cốc sữa rót từ cái chai để trên bậu cửa sổ, cộng với một quả trứng tự luộc lấy trong lúc mình búi tóc, là bữa sáng đủ ngon cho bất kỳ ai. Phlo-ren-xơ bật cười khi nghe cái tên "Blin-cơ".

"Chà," cô nói. "Rõ là anh giàu trí tưởng tượng thật. Thôi thì cũng để cho mấy ông xưng tên giả là 'Xmít' được nghỉ ngơi một chút."

Họ cập bến Cô-ni, và bị một con sóng người khổng lồ gồm những kẻ đi tìm vui cuồng nhiệt hất tung vào những lối đi, những đại lộ của Xứ Tiên đã chuyển sang nghề diễn tạp kỹ.

Với con mắt tò mò, đầu óc phê phán và sự phán xét khá dè dặt, Blin-cơ ngắm nhìn những đền đài, chùa tháp, ki-ốt của các thú vui bình dân. Đám đông giẫm lên anh, xô đẩy, chen lấn anh. Những gia đình xách giỏ đồ ăn va vào anh. Lũ trẻ con nhớp nháp ngã lăn ra dưới chân anh, khóc ré lên, phết đường lên quần áo anh. Những cậu thanh niên xấc xược đi giữa các gian hàng, một bên nách kẹp cây ba-toong khó nhọc mới thắng được, tay bên kia khoác cô bạn gái dễ dàng chinh phục, phả khói xì-gà rẻ tiền vào mặt anh đầy thách thức. Những quý ông quảng cáo cầm loa, mỗi người đứng trước trò vui vĩ đại của mình, gầm vào tai anh như thác Ni-a-ga-ra. Đủ thứ âm nhạc có thể tra tấn ra từ kèn đồng, kèn sậy, trống da hay dây đàn, giành giật nhau trên không trung để có chỗ ngân rung. Nhưng thứ khiến Blin-cơ bị mê hoặc trong kinh hãi là đám đông, cả biển người, những người lao động bình dân la hét, chen lấn, vội vã, thở hổn hển, lao mình trong cơn cuồng loạn không kìm giữ, buông thả không chút ngượng ngùng, vào những cung điện giả tạo lố bịch của thứ vui thú hào nhoáng rẻ tiền. Sự thô tục của nó, cái cách nó giẫm đạp phũ phàng lên mọi nguyên tắc tiết chế và thanh nhã mà tầng lớp của anh tôn thờ, khiến anh ghê tởm.

Giữa cơn ghê tởm, anh quay sang nhìn xuống Phlo-ren-xơ bên cạnh. Cô sẵn sàng đón anh bằng nụ cười nhanh nhảu và đôi mắt hạnh phúc ngước lên, sáng và trong như nước những vũng suối có cá hồi. Đôi mắt ấy nói rằng chúng có quyền sáng ngời và hạnh phúc, vì chủ nhân của chúng chẳng phải đang ở bên Người Đàn Ông của mình, ít ra là lúc này, Quý Ông Bạn Của Cô, người giữ chìa khoá của toà thành mê hoặc đầy niềm vui đó sao?

Blin-cơ không đọc đúng ánh mắt cô, nhưng bằng một phép màu nào đó, bỗng nhiên anh nhìn đảo Cô-ni bằng con mắt đúng đắn.

Anh không còn thấy một đám người thô lỗ đi tìm những thú vui tầm thường. Giờ đây anh nhìn rõ một trăm nghìn người lý tưởng chân chính. Những lỗi lầm của họ được xoá sạch. Dù những niềm vui loè loẹt của các ngôi đền lấp lánh kim tuyến này là giả mạo, là dối trá, anh vẫn nhận ra rằng sâu dưới lớp mạ vàng, chúng đem lại liều thuốc xoa dịu đúng chỗ, cứu rỗi và thoả mãn cho trái tim con người không yên. Ít ra ở đây có cái vỏ của Lãng Mạn, cái mũ trụ rỗng mà sáng choang của Tinh Thần Hiệp Sĩ, cú lao xuống và bay lên nghẹt thở nhưng được bảo vệ an toàn của Phiêu Lưu, tấm thảm thần đưa ta tới những vương quốc thần tiên, dù hành trình của nó chỉ dài vài thước đất nghèo nàn. Anh không còn thấy một đám dân đen, mà thấy những người anh em của mình đang đi tìm lý tưởng. Ở đây chẳng có phép màu của thi ca hay nghệ thuật, nhưng ánh hào quang trong trí tưởng tượng của họ biến vải hoa vàng thành gấm kim tuyến, và biến những cái loa thành kèn bạc của những sứ giả niềm vui.

Gần như khiêm nhường hẳn đi, Blin-cơ xắn tay áo tâm hồn mình lên và nhập bọn với những người lý tưởng.

"Cô là người cầm lái," anh nói với Phlo-ren-xơ. "Ta nên làm thế nào để đi trọn cái tập đoàn cổ tích vui nhộn hợp nhất này đây?"

"Ta bắt đầu từ chỗ kia," nàng Công chúa nói, chỉ vào một ngôi chùa vui chơi bên mép biển, "rồi ta đi hết, từng chỗ một."

Họ bắt chuyến tàu về lúc tám giờ, ngồi tựa lan can ở mũi tàu, người tràn ngập nỗi mệt mỏi dễ chịu, nghe mấy người Ý kéo vĩ cầm và gảy đàn hạc. Blin-cơ đã trút bỏ mọi lo âu. Vùng Rừng Bắc giờ đây với anh là một chốn hoang vu không ở nổi. Anh đã làm ầm lên vì chuyện ký tên, chà! Anh có thể ký cả trăm lần. Còn tên cô thì cũng xinh như chính cô vậy. "Phlo-ren-xơ," anh tự nhắc thầm cái tên ấy biết bao nhiêu lần.

Khi con tàu sắp cập bến trên sông Bắc thì một chiếc tàu biển hai ống khói, màu xám xỉn, trông như tàu nước ngoài, đang xuôi xuống phía vịnh. Con tàu của họ quay mũi vào bến. Chiếc tàu biển ngoặt sang như muốn ra giữa dòng, rồi lệch hướng, có vẻ tăng tốc, và đâm vào mạn con tàu từ đảo Cô-ni ở gần đuôi, xé vào nó với một cú va chạm, một tiếng rầm kinh hoàng.

Trong khi sáu trăm hành khách trên tàu phần lớn đang ngã dúi dụi khắp boong trong cơn hoảng loạn la hét, thì thuyền trưởng gào lên với chiếc tàu biển rằng đừng lùi ra, đừng để hở chỗ thủng cho nước tràn vào. Nhưng chiếc tàu biển xé toạc lối ra như một con cá đao hung dữ, rồi rẽ nước lạnh lùng lao đi hết tốc lực.

Con tàu bắt đầu chìm dần ở đuôi, nhưng vẫn chầm chậm tiến về phía bến. Hành khách thành một đám đông điên cuồng, nhìn mà khó chịu.

Blin-cơ ôm chặt Phlo-ren-xơ cho tới khi con tàu cân bằng trở lại. Cô không kêu một tiếng, không tỏ chút sợ hãi nào. Anh đứng lên một chiếc ghế xếp, giật tung mấy thanh gỗ trên đầu, kéo xuống mấy chiếc phao cứu sinh. Anh bắt đầu cài một chiếc quanh người Phlo-ren-xơ. Lớp vải bạt mục rách toạc, và thứ bột bần vụn rởm tuôn ra thành dòng. Phlo-ren-xơ vốc một nắm lên, cười khoái chí.

"Trông như bột ngũ cốc ăn sáng ấy," cô nói. "Cởi ra đi. Mấy cái này vô dụng."

Cô tháo chiếc phao ra, ném xuống boong. Cô bắt Blin-cơ ngồi xuống, ngồi cạnh anh, đặt tay mình vào tay anh. "Anh cá bao nhiêu là mình không về tới bến an toàn?" cô nói, rồi bắt đầu ngân nga một bài hát.

Lúc ấy thuyền trưởng đi giữa đám hành khách và buộc họ phải trật tự. Ông bảo con tàu chắc chắn sẽ vào được bến, và ra lệnh cho phụ nữ, trẻ em lên mũi tàu để được lên bờ trước. Con tàu, đuôi đã ngập sâu xuống nước, gắng sức dũng cảm giữ trọn lời hứa của ông.

"Phlo-ren-xơ," Blin-cơ nói, trong khi cô ôm chặt lấy cánh tay và bàn tay anh, "anh yêu em."

"Ai cũng nói thế cả," cô nhẹ nhàng đáp.

"Anh không phải là 'ai cũng'," anh khăng khăng. "Trước giờ anh chưa từng gặp ai mà anh có thể yêu. Anh có thể sống cả đời bên em và ngày nào cũng hạnh phúc. Anh giàu có. Anh có thể lo cho em mọi thứ đầy đủ."

"Ai cũng nói thế cả," cô gái lại nói, đan mấy chữ ấy vào bài hát nhỏ liều lĩnh của mình.

"Đừng nói câu đó nữa," Blin-cơ nói, giọng khiến cô nhìn anh, ngạc nhiên ra mặt.

"Sao em lại không nói?" cô điềm tĩnh hỏi. "Ai cũng nói thế thật mà."

"'Ai' là những ai?" anh hỏi, lần đầu tiên trong đời biết ghen.

"Thì mấy anh em quen ấy."

"Em quen nhiều lắm à?"

"Chà, em đâu phải loại con gái ngồi xó chẳng ai mời," cô đáp, tự mãn một cách khiêm tốn.

"Em gặp những, những người đàn ông ấy ở đâu? Ở nhà em à?"

"Tất nhiên là không. Em gặp họ y như em gặp anh vậy. Có khi trên tàu, có khi trong công viên, có khi ngoài phố. Em nhìn người khá chuẩn đấy. Em nhìn một phút là biết anh nào có vẻ sắp sửa giở trò lả lơi."

"Em nói 'lả lơi' nghĩa là sao?"

"Thì định hôn mình ấy, ý em là hôn em."

"Có người nào định làm thế thật à?" Blin-cơ hỏi, nghiến răng.

"Chắc chắn rồi. Đàn ông ai chẳng thế. Anh biết mà."

"Em có để họ làm thế không?"

"Vài người. Không nhiều. Không cho thì họ chẳng đưa mình đi chơi đâu cả."

Cô quay đầu lại, nhìn dò xét Blin-cơ. Đôi mắt cô ngây thơ như mắt trẻ con. Trong đó có vẻ bối rối, như thể cô không hiểu anh.

"Em gặp gỡ mấy anh ấy thì có gì sai đâu?" cô ngạc nhiên hỏi.

"Sai tất cả," anh đáp, gần như dữ tợn. "Sao em không tiếp bạn bè ở ngôi nhà em ở? Có cần thiết phải nhặt mấy gã Tèo, gã Tí, gã Tủn ngoài đường không?"

Cô vẫn nhìn thẳng vào mắt anh bằng đôi mắt hồn nhiên tuyệt đối. "Nếu anh thấy được chỗ em ở thì anh đã chẳng hỏi thế. Em sống ở Dãy nhà Bụi Gạch. Người ta gọi thế vì bụi đỏ từ gạch mủn ra phủ lên mọi thứ. Em sống ở đó hơn bốn năm rồi. Chẳng có chỗ nào để tiếp khách cả. Không được đưa ai lên phòng mình. Thế thì còn biết làm gì khác? Con gái thì cũng phải gặp gỡ đàn ông chứ, phải không anh?"

"Phải," anh nói, giọng khàn đặc. "Con gái thì phải gặp một, thì phải gặp gỡ đàn ông."

"Lần đầu tiên có người bắt chuyện với em ngoài phố," cô kể tiếp, "em chạy về nhà khóc suốt đêm. Nhưng rồi cũng quen. Em gặp được nhiều anh tử tế ở nhà thờ. Những hôm mưa em tới, đứng ở tiền sảnh cho tới khi có một anh cầm ô đi tới. Ước gì em có một phòng khách, để em mời anh tới chơi, anh Blin-cơ. Mà anh có chắc thật là anh không phải tên 'Xmít' đấy chứ?"

Con tàu cập bến an toàn. Blin-cơ chỉ còn nhớ mang máng là đã cùng cô gái đi qua những con phố cắt ngang thành phố yên tĩnh, cho tới khi cô dừng lại ở một góc phố và chìa tay ra.

"Em ở ngay dãy nhà bên kia thôi," cô nói. "Cảm ơn anh về một buổi chiều thật vui."

Blin-cơ lẩm bẩm câu gì đó rồi lao đi về phía bắc cho tới khi tìm được một chiếc xe. Một ngôi nhà thờ lớn màu xám từ từ hiện ra sừng sững bên phải anh. Blin-cơ giơ nắm đấm qua cửa sổ xe về phía nó.

"Tuần trước tao vừa cúng mày một nghìn đô-la," anh kêu lên khe khẽ, "thế mà cô ấy gặp bọn họ ngay trước cửa nhà mày. Có cái gì đó sai rồi. Có cái gì đó sai rồi."

Mười một giờ hôm sau, Blin-cơ ký tên mình ba mươi lần bằng cây bút mới mà luật sư Ôn-pốt đưa cho.

"Giờ thì để tôi đi vào rừng," anh nói, giọng cau có.

"Trông anh không được khoẻ," luật sư Ôn-pốt nói. "Chuyến đi sẽ tốt cho anh. Nhưng nếu được, hãy nghe tôi nói về cái vấn đề công việc nho nhỏ mà tôi đã nhắc với anh hôm qua, và cả năm năm trước. Có mấy toà nhà, mười lăm cái cả thảy, cần ký hợp đồng thuê mới năm năm. Cha anh từng tính sửa điều khoản thuê nhà, nhưng chưa bao giờ sửa. Ông muốn phòng khách của những ngôi nhà này không được cho thuê lại, mà để người thuê dùng làm phòng tiếp khách. Những ngôi nhà ấy nằm trong khu mua sắm, người thuê chủ yếu là các cô gái trẻ làm công. Như hiện nay, họ buộc phải đi tìm bạn bè ở bên ngoài. Dãy nhà gạch đỏ này..."

Blin-cơ ngắt lời ông bằng một tràng cười to, chói tai.

"Dãy nhà Bụi Gạch, tôi cá tròn một trăm," anh kêu lên. "Và nó là của tôi. Tôi đoán đúng không?"

"Người thuê nhà có gọi nó bằng một cái tên đại loại thế," luật sư Ôn-pốt nói.

Blin-cơ đứng dậy, ấn mạnh mũ xuống tận mắt.

"Ông muốn làm gì với nó thì làm," anh nói, giọng gay gắt. "Sửa sang lại, đốt nó đi, san phẳng nó đi. Nhưng ông ơi, muộn rồi, tôi nói cho ông biết. Muộn rồi. Muộn rồi. Muộn mất rồi."

— Hết —