Chiếc đĩa bạc và quả táo mọng

Ngày xưa có hai vợ chồng bác nông dân sinh được ba cô con gái. Hai cô lớn thì thích chưng diện, bày trò. Còn cô thứ ba thì chất phác, các chị gọi cô là con ngốc, rồi cha mẹ cũng theo các chị mà gọi thế. Con ngốc bị đẩy chỗ này, sai chỗ kia, bắt làm đủ việc. Cô chẳng hé một lời, việc gì cũng sẵn lòng: nhổ cỏ, chẻ củi, vắt sữa bò, cho vịt ăn. Ai cần gì, con ngốc cũng mang đến: "Con ngốc, đi lấy cái kia! Con ngốc, trông cái này!"

Một hôm bác nông dân chở cỏ khô đi bán ở chợ phiên, hứa sẽ mua quà cho các con gái. Một cô xin:

"Cha mua cho con vải đỏ may váy nhé."

Cô kia xin:

"Cha mua cho con vải lụa đỏ thắm."

Còn con ngốc thì im lặng nhìn. Ngốc thì ngốc, nhưng vẫn là con gái mình, người cha thương, nên cũng hỏi:

"Thế con ngốc muốn cha mua gì?"

Con ngốc mỉm cười, nói:

"Cha yêu quý ơi, cha mua cho con một chiếc đĩa bạc nhỏ và một quả táo mọng."

"Để làm gì?" hai chị hỏi.

"Em sẽ lăn quả táo trên chiếc đĩa, rồi đọc những câu mà một bà cụ đã dạy em, vì em đã cho bà một cái bánh mì."

Bác nông dân hứa rồi lên đường.

Gần hay xa, lâu hay chóng chẳng biết, bác đến chợ phiên, bán xong cỏ khô, mua quà: cho cô này vải lụa đỏ thắm, cho cô kia vải đỏ may váy, còn cho con ngốc một chiếc đĩa bạc và một quả táo mọng. Bác trở về nhà, đưa quà ra cho các con.

Hai cô chị mừng rỡ, may ngay váy mới, rồi chế giễu con ngốc, chờ xem nó làm gì với chiếc đĩa bạc và quả táo mọng.

Con ngốc chẳng ăn quả táo, mà ngồi vào góc nhà, đọc khẽ:

"Lăn đi, lăn đi, táo ơi, trên chiếc đĩa bạc. Cho ta xem thành quách, đồng ruộng, rừng xanh, biển cả, cho ta xem núi cao, trời đẹp!"

Quả táo lăn trên chiếc đĩa, quả táo mọng lăn trên chiếc đĩa bạc. Trên đĩa hiện ra hết thành phố này đến thành phố khác, tàu bè trên biển, đoàn quân trên đồng, núi non cao vút, bầu trời tuyệt đẹp. Mặt trời nối đuôi mặt trời, các vì sao họp lại thành vòng nhảy múa. Đẹp làm sao, lạ lùng làm sao, kể trong chuyện không hết, viết bằng bút không xong.

Hai cô chị nhìn mê mải, rồi lòng ghen tức nổi lên, chỉ tìm cách dỗ dành lấy chiếc đĩa của con ngốc. Nhưng con ngốc có đổi chiếc đĩa của mình lấy bất cứ thứ gì đâu.

Hai cô chị độc ác cứ đi qua đi lại, gọi mời, dụ dỗ:

"Em gái yêu quý ơi! Vào rừng hái quả mọng với các chị đi, hái dâu tây dại."

Con ngốc đưa chiếc đĩa cho cha giữ, đứng dậy đi vào rừng. Cô đi theo các chị, hái quả mọng, rồi thấy trên bãi cỏ có một cái thuổng. Bỗng hai cô chị độc ác chộp lấy cái thuổng, đánh chết con ngốc, chôn cô dưới gốc một cây bạch dương nhỏ.

Tối mịt hai cô mới về nhà, nói với cha:

"Con ngốc chạy mất rồi, chẳng biết đi đâu. Chúng con đi khắp rừng mà chẳng tìm thấy. Chắc là sói ăn mất rồi!"

Người cha thương lắm. Ngốc thì ngốc, nhưng vẫn là con gái mình! Bác nông dân khóc thương con. Bác lấy chiếc đĩa với quả táo, cất vào một cái hộp nhỏ rồi khóa lại. Còn hai cô chị thì cũng giả vờ khóc lóc sướt mướt.

Có một chú bé chăn cừu lùa đàn cừu đi, sáng sớm thổi tù và, rồi đi vào khu rừng nhỏ tìm một con cừu lạc. Chú thấy dưới gốc bạch dương, ở chỗ khuất, có một ụ đất nhỏ. Trên ụ đất có hoa nở quanh, hoa đỏ thắm, hoa xanh biếc, giữa những bông hoa mọc lên một ngọn sậy.

Chú bé chăn cừu cắt ngọn sậy, làm thành một cây sáo. Lạ thay, lạ lùng thay, cây sáo tự cất tiếng hát thành lời:

"Hát lên, hát lên, sáo ơi! Cho cha yêu được vui, cho mẹ hiền được vui, cho các chị thân thương được vui. Người ta đã giết em, kẻ khốn khổ này, đã đẩy em khỏi cõi đời, chỉ vì chiếc đĩa bạc, chỉ vì quả táo mọng."

Người ta nghe thấy, chạy đến đông nghịt. Cả làng kéo theo chú bé chăn cừu, vây lấy chú mà hỏi han: ai đã bị giết? Người hỏi không ngớt.

"Thưa bà con!" chú bé chăn cừu nói. "Cháu chẳng biết gì cả. Cháu vào rừng tìm con cừu lạc, thấy một ụ đất, trên ụ đất có hoa, giữa những bông hoa mọc một ngọn sậy. Cháu cắt ngọn sậy làm cây sáo, rồi cây sáo tự cất tiếng hát thành lời."

Đúng lúc ấy cha của con ngốc có mặt ở đó. Nghe chú bé nói, bác giật lấy cây sáo, thì cây sáo tự hát:

"Hát lên, hát lên, sáo ơi, cho cha yêu được vui, cho cha với mẹ được vui. Người ta đã giết em, kẻ khốn khổ này, đã đẩy em khỏi cõi đời, chỉ vì chiếc đĩa bạc, chỉ vì quả táo mọng."

"Cháu dẫn chúng ta đi," người cha bảo chú bé chăn cừu, "đến chỗ cháu cắt ngọn sậy ấy."

Bác theo chú bé chăn cừu vào khu rừng nhỏ, đến bên ụ đất, ngắm nhìn những bông hoa đẹp lạ lùng, hoa đỏ thắm, hoa xanh biếc. Người ta bắt đầu đào ụ đất lên, và tìm thấy xác cô gái.

Người cha vỗ tay kêu lên, rên rỉ, nhận ra đứa con gái bất hạnh của mình. Cô nằm đó, bị giết, chẳng biết ai giết, chẳng biết ai chôn. Bà con xung quanh hỏi: ai đã giết hại cô? Thì cây sáo tự cất tiếng hát:

"Cha yêu quý của con ơi! Hai chị gọi con vào rừng, hai chị đã giết con, kẻ khốn khổ này, chỉ vì chiếc đĩa bạc, chỉ vì quả táo mọng. Cha sẽ không đánh thức được con khỏi giấc ngủ nặng nề này, cho đến khi cha lấy được nước từ giếng của nhà vua."

Hai cô chị ghen tức run bắn lên, mặt tái nhợt, lòng như lửa đốt, phải thú nhận tội của mình. Người ta bắt hai cô, trói lại, nhốt vào hầm tối, chờ chỉ dụ của nhà vua. Còn người cha thì lên đường đến kinh thành.

Lâu hay chóng chẳng biết, bác đến được kinh thành, đến trước cung điện. Từ trên thềm vàng, đức vua như vầng mặt trời bước ra. Ông lão cúi rạp xuống đất, xin nhà vua ban ơn. Nhà vua phán:

"Ông lão hãy lấy nước hồi sinh ở giếng của nhà vua. Khi nào con gái ông sống lại, ông hãy đưa nó đến gặp ta, mang theo cả chiếc đĩa, quả táo, và hai kẻ độc ác kia."

Ông lão mừng rỡ, cúi rạp xuống đất, mang về nhà một lọ nước hồi sinh. Ông chạy ngay vào khu rừng nhỏ, đến ụ đất đầy hoa, đào lấy xác con. Ông vừa rảy nước lên, cô con gái đã đứng dậy trước mặt ông, sống lại, rồi ôm chầm lấy cổ cha như con chim bồ câu. Bà con chạy đến, khóc mãi không thôi.

Ông lão lại lên kinh thành. Người ta dẫn ông vào cung. Nhà vua như vầng mặt trời bước ra, nhìn thấy ông lão với ba cô con gái: hai cô bị trói tay, còn cô thứ ba thì như đóa hoa mùa xuân, mắt sáng như ánh thiên đàng, mặt hồng như rạng đông, nước mắt lăn trên má như những hạt ngọc trai rơi.

Nhà vua nhìn mà ngạc nhiên, nổi giận với hai cô chị độc ác, rồi hỏi cô gái xinh đẹp:

"Chiếc đĩa bạc và quả táo mọng của con đâu?"

Cô gái đỡ lấy chiếc hộp nhỏ trong tay cha, lấy ra quả táo và chiếc đĩa, rồi hỏi nhà vua:

"Tâu bệ hạ, bệ hạ muốn xem gì: những thành trì vững chắc của bệ hạ, những đoàn quân dũng cảm của bệ hạ, những con tàu trên biển, hay những vì sao kỳ diệu trên trời?"

Cô lăn quả táo mọng trên chiếc đĩa bạc. Trên đĩa lần lượt hiện ra hết thành phố này đến thành phố khác. Trong thành, các đoàn quân tập hợp, cờ xí rợp trời, súng ống chỉnh tề, dàn thành thế trận. Tướng soái đứng trước hàng quân, đội trưởng đứng trước trung đội, tiểu đội trưởng đứng trước tiểu đội. Rồi súng nổ, đạn bay, khói cuộn thành mây, che khuất cả tầm mắt!

Quả táo lăn trên chiếc đĩa, quả táo mọng lăn trên chiếc đĩa bạc. Trên đĩa biển cả cuộn sóng, tàu bè lướt đi như đàn thiên nga, cờ bay phấp phới, súng bắn từ đuôi tàu. Rồi súng nổ, đạn bay, khói cuộn thành mây, che khuất cả tầm mắt!

Quả táo lăn trên chiếc đĩa, quả táo mọng lăn trên chiếc đĩa bạc. Trên đĩa cả bầu trời rực rỡ, mặt trời nối đuôi mặt trời xoay vòng, các vì sao họp lại thành vòng nhảy múa.

Nhà vua sửng sốt trước những điều kỳ diệu. Còn cô gái xinh đẹp thì nước mắt tuôn rơi, quỳ sụp dưới chân nhà vua, xin tha tội:

"Tâu bệ hạ! Xin bệ hạ nhận lấy chiếc đĩa bạc và quả táo mọng của con, chỉ xin bệ hạ tha cho hai chị của con, đừng vì con mà giết các chị."

Nhà vua động lòng trước những giọt nước mắt của cô, nghe lời cô mà tha tội. Cô gái mừng rỡ reo lên, chạy đến ôm lấy hai chị.

Nhà vua nhìn mà kinh ngạc. Ngài nắm tay cô gái xinh đẹp, dịu dàng nói:

"Ta trọng lòng tốt của con, ta quý sắc đẹp của con. Con có muốn làm vợ ta, làm bà hoàng hậu hiền đức của vương quốc này không?"

"Tâu bệ hạ!" cô gái xinh đẹp đáp. "Lời bệ hạ là lời vua, nhưng con gái thì còn có ý của cha, có lời chúc phúc của mẹ. Cha bảo sao, mẹ chúc phúc thế nào, con xin nói theo như thế."

Người cha cúi rạp xuống đất. Người ta cho đi mời mẹ cô đến, và bà mẹ chúc phúc cho con.

"Con còn một lời xin bệ hạ," cô gái nói với nhà vua. "Xin đừng bắt con xa người thân. Xin cho cha mẹ và các chị được ở bên con."

Nghe vậy, hai cô chị quỳ xuống dưới chân em:

"Chúng chị không đáng được thế!"

"Chuyện cũ quên hết rồi, các chị yêu quý ạ!" cô nói. "Các chị là ruột thịt của em, đâu phải người dưng nước lã. Ai còn nhớ mãi điều ác cũ thì người ấy mới đáng trách!"

Nói rồi cô mỉm cười, đỡ hai chị dậy. Hai chị hối hận khóc như mưa, nước mắt chảy như suối, không chịu đứng dậy khỏi mặt đất. Bấy giờ nhà vua truyền cho hai cô đứng lên, hiền từ nhìn hai cô, rồi cho ở lại trong cung.

Thế là trong cung mở tiệc! Thềm cung rực rỡ ánh đèn, sáng như mặt trời tỏa nắng. Nhà vua cùng hoàng hậu ngồi lên cỗ xe, mặt đất rung chuyển, dân chúng chạy theo, hô vang: "Chúc đức vua và hoàng hậu muôn năm!"

— Hết —