Hai đứa trẻ hứa hôn ở phường Hiếu Cảm

Chương 1: Hai đứa trẻ hứa hôn ở phường Hiếu Cảm

Cửa thành Giáp Nhục mở ra, thành dựa vào trời, công trình Chu Công gây dựng vẫn còn y nguyên. Đừng nói đạo đức không thể làm khoá, một lần đóng lại, giữ yên càn khôn tám trăm năm.

Bài thơ này nói riêng về Tây Kinh, đất đế đô. Bên trái có Thành Cao, bên phải có Mãnh Trì, phía trước có cửa Y Khuyết, phía sau có sông lớn. Thật là thế đất không đâu sánh bằng, phồn hoa bậc nhất. Nhà Tống chín đời đóng đô ở đây.

Hôm nay kể một chuyện về hai người đất Tây Kinh, một là quan tri huyện họ Hình, một là quan Thôi quan họ Đơn. Hai nhà đều ở phường Hiếu Cảm, cửa liền cửa. Vợ hai nhà lại là chị em ruột, hai ông gọi nhau là anh em đồng hao, nên đi lại rất thân. Tuy khác họ mà chẳng khác gì một nhà.

Trước kia, khi hai nhà chưa làm quan, hai chị em cùng lúc có mang, riêng với nhau hẹn rằng:

— Nếu sinh một trai một gái, thì cho chúng lấy nhau.

Về sau nhà họ Đơn sinh con trai, tên tục là Phù Lang. Nhà họ Hình sinh con gái, tên tục là Xuân Nương. Hai chị em mỗi người nói thông với chồng mình, từ đó hai nhà đi lại như thông gia, chẳng phải một ngày. Phù Lang và Xuân Nương lúc nhỏ thường chơi đùa với nhau, hai nhà đều gọi chúng là đôi vợ chồng nhỏ. Về sau dần lớn lên, Phù Lang đổi tên là Phi Anh, tên chữ Đằng Thực, vào trường học sách. Xuân Nương ở sâu trong khuê các, hai người không gặp nhau nữa.

Bấy giờ là năm Tuyên Hoà thứ bảy đời vua Tống Huy Tông, tháng ba mùa xuân. Ông Hình được bổ làm tri huyện huyện Thuận Dương, châu Đặng. Ông Đơn được bổ làm Thôi quan phủ Dương Châu. Hai người đều phải đưa cả nhà đi nhậm chức, hẹn nhau hết nhiệm kỳ về quê sẽ cho hai con thành thân.

Đơn Thôi quan dẫn phu nhân cùng con trai Phù Lang đi Dương Châu làm quan, không nói nữa. Lại nói Hình tri huyện đến huyện Thuận Dương, châu Đặng, chưa được nửa năm thì gặp giặc Kim chia đường vào cướp. Tướng Kim là Oát Ly Bất đánh phá Thuận Dương, cả nhà Hình tri huyện bị giết hại.

Xuân Nương năm ấy mười hai tuổi, bị loạn quân bắt đi, rồi bán cho nhà phường nhạc họ Dương ở Toàn Châu lấy mười bảy nghìn đồng.

Xuân Nương từ nhỏ đã đọc kinh sách và nghìn bài thơ Đường, khá thông văn chương, lại rất khéo ứng đối. Mụ chủ phường quý nàng như của báu, đổi tên là Dương Ngọc, dạy cho nhạc cụ và ca múa, món nào nàng cũng tinh thông tuyệt diệu. Đúng là: ba nghìn phấn son đều thua nhan sắc, mười hai lầu son phải nhường tiếng ca điệu múa.

Chỉ có một điều, nàng vốn xuất thân con nhà quan, cử chỉ đoan trang. Mỗi lần đến công đường hầu tiệc, diễn nghệ xong, các ả khác đùa cợt lả lơi, chẳng việc gì không làm. Riêng Dương Ngọc lặng lẽ đứng một mình, không cười nói bừa bãi, có phong thái của con nhà lương thiện. Vì thế mà các quan trước sau đều yêu quý trọng vọng nàng.

Câu chuyện chia hai ngả. Lại nói Đơn Thôi quan làm quan được ba năm thì giặc Kim chiếm Biện Kinh, hai vua Huy Tông, Khâm Tông đều bị bắt đi. Nhờ có Lã Hiếu Vấn khuyên được nguỵ đế Trương Bang Xương, đón Khang vương nối ngôi. Khang vương qua sông xuống nam, lên ngôi ở phủ Ứng Thiên, tức là vua Cao Tông. Cao Tông sợ giặc Kim, không dám về Tây Kinh, bèn ngự đến Dương Châu. Đơn Thôi quan dẫn dân binh hộ giá có công, được thăng dần lên chức Lang quan, lại theo vua đến Hàng Châu. Cao Tông yêu phong cảnh Hàng Châu, dừng xa giá đóng đô, đổi tên là phủ Lâm An. Có thơ làm chứng: ngoài núi xanh lại có núi xanh, ngoài lầu lại có lầu, ca múa Tây Hồ bao giờ mới thôi? Gió ấm hun cho khách chơi say khướt, lại đem Hàng Châu làm Biện Châu.

Lại nói vùng tây bắc bị giặc Kim tàn hại, dân chúng theo Cao Tông xuống nam nhiều không kể xiết, tản mát khắp đất Ngô. Nghe tin Lâm An lập đô, nhiều người dọn đến Hàng Châu nhập hộ tịch. Ông Đơn lúc ấy làm ở bộ Hộ, xem sổ hộ tịch, thấy có tên một người Hình Tường, người Tây Kinh. Ông tự nghĩ: "Hình tri huyện tên Trinh, người này tên Tường, có phải anh em ruột không?"

Từ khi đi làm quan xa, nhà họ Hình bặt tin, ông đang lo nghĩ. Ông bèn sai người dò hỏi kín, quả là em trai Hình tri huyện, gọi là ông Tứ Thừa Vụ. Ông vội mời đến gặp, hỏi tin tức. Tứ Thừa Vụ đáp:

— Từ khi châu Đặng bị phá, nghe đồn cả nhà anh tôi đều bị giết, chưa biết có thật không.

Nói rồi khóc mãi không thôi. Ông Đơn cũng buồn rầu không vui. Nghĩ con trai tuổi đã lớn, ông định tìm mối khác, nhưng còn sợ tin đồn chưa chắc, con dâu biết đâu còn sống, nên đợi binh đao yên rồi sẽ dò hỏi thêm. Từ đó ông Đơn với Tứ Thừa Vụ vẫn nhận nhau là họ hàng, đi lại không dứt.

Lại nói vua Cao Tông mới lên ngôi, đổi niên hiệu là Kiến Viêm. Qua bốn năm, lại đổi là Thiệu Hưng. Lúc này triều đình xét công lao những người theo vua xuống nam. Đơn Phi Anh nhờ ơn cha, được bổ làm quan Tư hộ ở Toàn Châu. Tạ ơn vua xong, chàng chọn ngày lạy biệt cha mẹ, lên đường đến Toàn Châu nhậm chức.

Năm ấy chàng mười tám tuổi. Quan thuộc cả châu chỉ có Đơn Tư hộ là trẻ nhất, lại dáng dấp tuấn tú, ai thấy cũng khen ngợi.

Ngày nhậm chức, quan thái thú bày tiệc ở công đường, gọi đông đủ ca kỹ. Nguyên nhà Tống có lệ: những nhà làm nghề ca xướng có tên trong sổ gọi là quan kỹ, quan phủ có tiệc công hay tiệc riêng, cứ gọi tên đến hầu. Hôm ấy Dương Ngọc cũng ở trong số đó. Đơn Tư hộ trong đám ca kỹ chỉ để mắt đến mỗi nàng, rất có ý quyến luyến. Có thơ rằng: từng buộc sợi chỉ hồng theo đi khắp nơi, giai nhân tài tử hai người thật xứng. Phong lưu như Trương Kinh Triệu, bao giờ mới được bên cửa sổ vẽ mày cho nàng?

Quan Tư lý họ Trịnh tên An, dòng họ lâu đời đất Huỳnh Dương, cũng là một tài tử trẻ tuổi. Vừa gặp Đơn Tư hộ, hai người đã ý hợp tâm đầu. Thấy chàng cứ ngoái nhìn Dương Ngọc, ông đã hiểu ý. Một hôm, Trịnh Tư lý đến thăm Đơn Tư hộ, hỏi:

— Ngài tuổi trẻ con nhà danh giá, sao đi nhậm chức một mình, không đưa gia quyến theo?

Đơn Tư hộ đáp:

— Thật không dám giấu, từ nhỏ tôi đã có vợ đính ước, vì gặp loạn giặc mà sống chết chưa biết, đến nay vẫn chưa có người lo việc nhà.

Tư lý cười:

— Nỗi buồn xa cách, ai mà chẳng có? Ở đây có ả ca kỹ Dương Ngọc, khá là thanh nhã. Tạm ngắm mơ cho đỡ khát, thế nào?

Tư hộ lúc đầu khiêm nhường không dám. Bị Tư lý nói đi nói lại, nói đến tình tri kỷ, Tư hộ không giấu được, đành bày tỏ lòng mình. Tư lý nói:

— Tài tử đã có ý với giai nhân, tôi sẽ vun vén cho.

Từ đó mỗi lần dự tiệc, Tư hộ gặp Dương Ngọc lại có vẻ tránh né, không dám nhìn thẳng, nhưng trong lòng càng thương nhớ. Tư lý có lòng muốn tác thành việc ấy, nhưng sợ quan thái thú nghiêm khắc, không dám làm gì.

Như thế hai năm. Quan thái thú cũ hết nhiệm kỳ, được thăng đi nơi khác. Thái thú mới họ Trần, là người trung hậu chí thành, lại là đồng hương bạn cũ của Trịnh Tư lý. Vì thế Trịnh Tư lý nhiều lần khen tài đức của Đơn Tư hộ trước mặt quan thái thú, quan thái thú rất kính trọng chàng.

Một hôm, Trịnh Tư lý bày rượu, mời riêng Đơn Tư hộ đến nhà riêng chuyện trò, chỉ gọi một mình Dương Ngọc đến hầu. Hôm ấy khác với tiệc ở công đường, chỉ có chủ với khách hai người, Đơn Tư hộ mới được ngắm Dương Ngọc thoả thích, quả là đẹp! Có bài từ điệu Ức Tần Nga rằng: thơm ngào ngạt, trước chén rượu có người đẹp như ngọc. Người như ngọc, cài lông trả, phượng vàng, trang điểm kiểu trong cung. E thẹn quen cau đôi mày, gặp khách chỉ hát khúc buồn. Khúc buồn, mỗi tiếng đều là oán hồng sầu biếc.

Trịnh Tư lý mở lời:

— Cuộc gặp hôm nay không có khách nào khác, đừng câu nệ lễ nghi, nên mở lòng uống cho thoả, cốt vui cho trọn.

Ông bèn rót chén lớn mời Đơn Tư hộ, Dương Ngọc cất giọng hát trong để mời rượu. Rượu đến lúc ngà ngà, Đơn Tư hộ nhìn Dương Ngọc, hồn phách chơi vơi, không tự chủ được, giả vờ say không uống nữa. Trịnh Tư lý đã hiểu ý, bèn nói:

— Xin mời sang thư phòng dạo một lát, rồi sẽ mời tiếp.

Thư phòng là chỗ Tư lý đọc sách, bày sách, tranh, đàn, cờ, cũng có ít đồ cổ. Đơn Tư hộ nào có lòng dạ nào mà xem, ngả mình nằm ngay xuống chiếc giường tre. Trịnh Tư lý nói:

— Nhân huynh đã say, xin tạm nghỉ một lát.

Rồi ông vội quay ra, lại bảo Dương Ngọc rót một chén trà thơm mang vào.

Đơn Tư hộ vốn biết Tư lý có lòng tác thành, nay thấy Dương Ngọc một mình mang trà vào, biết là ông đã để cho tự nhiên. Chàng vội trở dậy khép cửa, ôm lấy Dương Ngọc mà tỏ tình. Dương Ngọc giả vờ đẩy ra không chịu. Đơn Tư hộ nói:

— Ta mến nàng đã không phải một ngày, khó có dịp như hôm nay. Ông Tư lý ngày thường quý ta, dù có biết cũng chẳng trách đâu.

Dương Ngọc cũng hiểu ra ba phần, không dám chối mãi, đành chiều theo. Hai người vội vàng ân ái một phen trên chiếc giường tre. Có thơ làm chứng: thương nhớ nhau hơn hai năm, hôm nay mừng được thoả tình. Tuy chưa được vui trọn đêm, còn hơn giấc mộng Dương Đài chỉ là hư.

— Hết chương 1 —