Đồng bạc một đô-la

Một buổi sáng, ông chánh án toà án liên bang của khu vực nằm dọc biên giới sông Ri-ô Gran-đê nhận được trong thư từ gửi tới một lá thư như sau:

"Thưa ngài thẩm phán,

Khi ngài kết án tôi bốn năm tù, ngài có nói một bài. Trong những lời nặng nề, ngài gọi tôi là con rắn chuông. Có thể tôi là rắn chuông thật. Dù sao thì bây giờ ngài cũng đang nghe tiếng chuông của tôi đây. Tôi vào tù được một năm thì con gái tôi chết. Người ta bảo nó chết vì nghèo đói và nhục nhã. Ngài cũng có một đứa con gái, thưa ngài thẩm phán, và tôi sẽ cho ngài biết mất con là thế nào. Tôi cũng sẽ cắn cả cái ông công tố đã buộc tội tôi. Bây giờ tôi được tự do rồi, và tôi nghĩ tôi đã hoá thành rắn chuông thật. Tôi thấy mình đúng là rắn. Tôi không nói nhiều, nhưng đây là tiếng chuông của tôi. Hãy coi chừng lúc tôi mổ.

Kính thư,
Rắn Chuông."

Ông chánh án Đơ-oen hờ hững ném lá thư sang một bên. Nhận được những lá thư như thế từ những kẻ liều mạng ông từng phải xét xử chẳng có gì mới mẻ. Ông không thấy lo lắng gì. Sau đó ông đưa lá thư cho Lít-tơn-phin, chàng công tố viên trẻ, xem, vì tên Lít-tơn-phin cũng có trong lời đe doạ, mà ông chánh án lại rất chu đáo trong những chuyện giữa mình với người khác.

Phần liên quan tới mình, Lít-tơn-phin chỉ đáp lại tiếng chuông của kẻ viết thư bằng một nụ cười khinh bỉ. Nhưng chàng hơi cau mày ở đoạn nhắc tới con gái ông chánh án, vì chàng và Nen-xi Đơ-oen sẽ cưới nhau vào mùa thu.

Lít-tơn-phin tới gặp viên lục sự toà án, cùng anh ta lục lại hồ sơ. Hai người đoán lá thư có thể là của Xam Mễ, một tên lai liều mạng vùng biên giới, bị bỏ tù vì tội ngộ sát bốn năm trước. Rồi công việc dồn dập đẩy chuyện ấy ra khỏi đầu chàng, và tiếng chuông của con rắn báo thù bị lãng quên.

Toà đang họp phiên ở thị trấn Brao-xơ-vin. Phần lớn các vụ phải xử là buôn lậu, làm bạc giả, cướp bưu điện, và những vụ vi phạm luật liên bang dọc biên giới. Một trong số đó là vụ của một thanh niên người Mễ tên là Ra-pha-en Óc-tít. Anh ta bị một phó cảnh sát liên bang tinh ranh tóm đúng lúc đang tiêu một đồng bạc một đô-la giả. Người ta vẫn nghi anh ta có nhiều chuyện lệch lạc như thế, nhưng đây là lần đầu tiên có được cái gì chứng minh được. Óc-tít nằm trong nhà giam khá thoải mái, hút thuốc lá cuốn giấy nâu, chờ ngày ra toà. Kin-pát-rích, viên phó cảnh sát, mang đồng đô-la giả tới phòng làm việc của ông công tố trong toà án, đưa cho chàng. Viên phó cảnh sát và một ông chủ hiệu thuốc có uy tín đã sẵn sàng thề rằng Óc-tít dùng đồng tiền ấy trả tiền một chai thuốc. Đồng bạc là thứ giả vụng về, mềm, xỉn màu, phần lớn làm bằng chì. Hôm ấy là ngày trước buổi sáng mà vụ của Óc-tít sẽ được đưa ra xử, và ông công tố đang chuẩn bị cho phiên toà.

— Chẳng cần mời chuyên gia đắt tiền tới chứng minh đồng bạc này dỏm đâu nhỉ, Kin? — Lít-tơn-phin mỉm cười, gõ đồng đô-la xuống bàn. Nó rơi đánh bịch, chẳng kêu hơn một cục ma-tít là mấy.

— Tôi nghĩ thằng Mễ ấy coi như đã ở sau song sắt rồi, — viên phó cảnh sát nói, nới bao súng ra. — Ông nắm chắc nó rồi. Nếu chỉ một lần thì còn bảo dân Mễ không phân biệt được tiền thật tiền giả. Nhưng cái thằng ranh con này thuộc một băng làm bạc giả, tôi biết mà. Đây là lần đầu tôi bắt quả tang được nó. Nó có một cô bồ ở dưới mấy cái lều của dân Mễ bên bờ sông. Có hôm đang rình nó, tôi thấy cô ta. Xinh như con bê đỏ đứng giữa vườn hoa.

Lít-tơn-phin nhét đồng đô-la giả vào túi, cho mấy tờ ghi chép về vụ án vào phong bì. Ngay lúc ấy, một gương mặt tươi tắn, duyên dáng, thẳng thắn và vui nhộn như mặt một cậu con trai, hiện ra ở khung cửa. Nen-xi Đơ-oen bước vào.

— Anh Bốp ơi, hôm nay mười hai giờ toà nghỉ tới mai rồi phải không anh? — Cô hỏi Lít-tơn-phin.

— Phải, — ông công tố đáp, — và anh mừng lắm. Anh có cả đống phán quyết cần tra cứu, và...

— Đấy, đúng là anh. Em lạ là anh với bố em chưa hoá thành sách luật hay phán quyết gì đấy! Chiều nay em muốn anh đưa em đi bắn chim choi choi. Đồng Dài bây giờ nhung nhúc chim. Anh đừng nói không, em xin anh! Em muốn thử khẩu súng săn mới của em. Em đã cho người ra chuồng ngựa thuê con Phlai với con Bét kéo xe rồi. Hai con ấy nghe tiếng súng mà vẫn đứng ngoan lắm. Em biết chắc thế nào anh cũng đi mà.

Hai người sẽ cưới nhau vào mùa thu. Tình yêu đang lúc mặn nồng nhất. Lũ chim choi choi thắng cuộc, hay đúng hơn là giành được buổi chiều ấy, trước những cuốn sách luật bọc da bê. Lít-tơn-phin bắt đầu cất giấy tờ.

Có tiếng gõ cửa. Kin-pát-rích ra mở. Một cô gái xinh đẹp, mắt đen, làn da phơn phớt màu vỏ chanh, bước vào phòng. Một tấm khăn choàng đen trùm lên đầu cô, quấn một vòng quanh cổ.

Cô bắt đầu nói bằng tiếng Tây Ban Nha, một dòng nhạc u buồn, thảm thiết tuôn ra không dứt. Lít-tơn-phin không hiểu tiếng Tây Ban Nha. Viên phó cảnh sát thì hiểu. Anh ta dịch từng đoạn, thỉnh thoảng giơ tay lên chặn dòng lời của cô lại.

— Cô ta tới gặp ông đấy, ông Lít-tơn-phin. Tên cô ta là Hô-gia Trê-vi-nha. Cô ta muốn gặp ông về... chà, cô ta dính dáng với cái thằng Ra-pha-en Óc-tít. Cô ta là... là bồ của nó. Cô ta bảo nó vô tội. Cô ta bảo chính cô ta làm ra đồng tiền rồi nhờ nó đi tiêu. Ông đừng tin, ông Lít-tơn-phin. Mấy cô gái Mễ là thế đấy, một khi đã mê thằng nào thì nói dối, ăn cắp, giết người vì nó cũng được. Đừng bao giờ tin đàn bà đang yêu!

— Ông Kin-pát-rích!

Tiếng kêu phẫn nộ của Nen-xi Đơ-oen làm viên phó cảnh sát lúng túng mất một lúc, cố giải thích rằng anh ta đã trót trích nhầm ý nghĩ của chính mình. Rồi anh ta dịch tiếp:

— Cô ta bảo cô ta sẵn lòng vào tù thay nó, nếu ông thả nó ra. Cô ta bảo hồi ấy cô ta nằm liệt vì sốt, ông lang bảo không có thuốc thì chết. Vì thế nên nó mới đem đồng đô-la chì ra tiêu ở hiệu thuốc. Cô ta bảo đồng tiền ấy cứu mạng cô ta. Cái thằng Ra-pha-en này đúng là người tình của cô ta rồi. Trong lời cô ta còn cả đống chuyện yêu đương này nọ, ông chẳng muốn nghe đâu.

Với ông công tố, chuyện này đã cũ rích.

— Anh bảo cô ấy, — chàng nói, — rằng tôi không làm gì được. Sáng mai vụ án được đưa ra xử, anh ta sẽ phải tự bào chữa trước toà.

Nen-xi Đơ-oen thì không chai sạn đến thế. Cô nhìn Hô-gia Trê-vi-nha rồi lại nhìn Lít-tơn-phin, ánh mắt đầy thương cảm. Viên phó cảnh sát nhắc lại lời ông công tố cho cô gái. Cô nói khẽ một hai câu, kéo khăn choàng che kín mặt, rồi ra khỏi phòng.

— Lúc nãy cô ấy nói gì thế? — Ông công tố hỏi.

— Chẳng có gì đặc biệt, — viên phó cảnh sát đáp. — Cô ta bảo: "Nếu mạng sống của người..." để xem nào, câu ấy thế nào nhỉ... à: "Nếu có ngày mạng sống của cô gái ông yêu gặp nguy, xin ông hãy nhớ tới Ra-pha-en Óc-tít."

Kin-pát-rích thong thả đi dọc hành lang về phía văn phòng cảnh sát liên bang.

— Anh không làm gì giúp họ được sao, anh Bốp? — Nen-xi hỏi. — Chỉ là chuyện nhỏ thôi mà, có một đồng đô-la giả, mà phá tan hạnh phúc của hai con người! Cô ấy sắp chết, và anh ta làm thế để cứu cô ấy. Luật pháp không biết thương người sao anh?

— Lòng thương không có chỗ trong luật học đâu em, — Lít-tơn-phin nói, — nhất là trong bổn phận của ông công tố. Anh hứa với em là bên buộc tội sẽ không hằn học. Nhưng khi vụ án được gọi ra thì anh ta coi như đã bị kết tội. Nhân chứng sẽ thề là anh ta đã tiêu đồng bạc giả, mà đồng bạc ấy đang nằm trong túi anh lúc này, làm tang vật số một. Trong bồi thẩm đoàn không có người Mễ nào, họ sẽ tuyên anh chàng có tội mà chẳng cần rời khỏi ghế.

Chiều hôm ấy bắn chim rất thú, và trong cơn hào hứng của cuộc săn, vụ án của Ra-pha-en và nỗi đau của Hô-gia Trê-vi-nha bị quên đi. Ông công tố và Nen-xi Đơ-oen đánh xe ra khỏi thị trấn ba dặm trên một con đường cỏ phẳng phiu, rồi rẽ ngang qua một đồng cỏ nhấp nhô, hướng về dải rừng rậm ven suối Pi-ê-đra. Bên kia suối là Đồng Dài, chỗ lũ chim choi choi ưa tụ về. Khi gần tới suối, họ nghe tiếng ngựa phi bên tay phải, và thấy một người đàn ông tóc đen, da sạm, đang phóng xiên về phía khu rừng, như thể vừa đi từ phía sau họ lên.

— Anh đã gặp gã kia ở đâu đó rồi, — Lít-tơn-phin nói. Chàng vốn nhớ mặt người rất giỏi. — Nhưng không nhớ ra ở đâu. Chắc là một chủ trại nào đó đi tắt về nhà.

Họ ở trên Đồng Dài một tiếng, ngồi trên xe mà bắn. Nen-xi Đơ-oen là một cô gái miền Tây hoạt bát, quen sống ngoài trời, rất ưng khẩu súng mới. Số chim cô bắn được chỉ kém người bạn đồng hành có bốn con. Họ cho ngựa chạy nước kiệu thong thả về nhà. Khi còn cách suối Pi-ê-đra chừng trăm mét, một người đàn ông từ trong rừng phi ngựa thẳng về phía họ.

— Trông giống cái người lúc nãy mình gặp, — cô Đơ-oen nhận xét.

Khi khoảng cách thu hẹp lại, ông công tố bỗng ghìm mạnh cương ngựa, mắt dán vào người kỵ sĩ đang tiến tới. Kẻ ấy đã rút khẩu súng trường khỏi bao trên yên ngựa, gác lên cánh tay.

— Giờ thì tao biết mày rồi, Xam Mễ! — Lít-tơn-phin lẩm bẩm. — Chính mày rung chuông trong lá thư dịu dàng ấy.

Xam Mễ chẳng để ai phải băn khoăn lâu. Hắn rất tinh mắt trong mọi chuyện súng ống, nên khi đã ở trong tầm súng trường mà vẫn ngoài tầm nguy hiểm của đạn ghém bắn chim, hắn giương súng lên, nổ súng vào hai người trên xe.

Phát đầu tiên làm vỡ toác lưng ghế, đúng vào khe hở năm phân giữa vai Lít-tơn-phin và vai cô Đơ-oen. Phát thứ hai xuyên qua tấm chắn bùn phía trước và ống quần Lít-tơn-phin.

Ông công tố vội đẩy Nen-xi xuống đất. Cô hơi tái mặt, nhưng không hỏi gì. Cô có cái bản năng của người miền biên giới, gặp lúc nguy thì chấp nhận tình thế, không cãi lý thừa. Hai người giữ chặt súng trong tay. Lít-tơn-phin vội vốc mấy nắm đạn trong hộp giấy trên ghế, nhét đầy túi.

— Nấp sau mấy con ngựa, Nen, — chàng ra lệnh. — Thằng kia là một tên côn đồ anh từng tống vào tù. Nó đang tìm cách trả thù. Nó biết ở xa thế này đạn ghém của mình không làm gì được nó.

— Vâng, anh Bốp, — Nen-xi nói, giọng vững vàng. — Em không sợ đâu. Nhưng anh cũng nấp sát vào đi. Hây, Bét, đứng yên nào!

Cô vuốt bờm con Bét. Lít-tơn-phin đứng giương súng sẵn, cầu trời cho tên liều mạng lại gần trong tầm bắn.

Nhưng Xam Mễ chơi trò báo thù một cách rất cẩn thận. Hắn đâu phải loài chim choi choi. Con mắt chính xác của hắn vạch một vòng tròn tưởng tượng quanh vùng nguy hiểm của đạn ghém, rồi hắn cứ thế cưỡi ngựa chạy dọc theo đường vòng ấy. Ngựa hắn vòng sang phải, và khi hai nạn nhân vòng sang phía an toàn của bức tường ngựa, hắn bắn một viên xuyên qua mũ ông công tố. Có một lần hắn tính sai lúc đi vòng, lấn quá giới hạn. Súng Lít-tơn-phin loé lửa, và Xam Mễ cúi đầu nghe đạn ghém lộp độp vô hại. Vài hạt đạn châm vào con ngựa của hắn, nó lập tức nhảy chồm lùi về đường an toàn.

Tên liều mạng lại bắn. Nen-xi Đơ-oen khẽ kêu lên một tiếng. Lít-tơn-phin quay phắt lại, mắt rực lửa, thấy máu đang rỉ xuống má cô.

— Em không sao đâu, anh Bốp, chỉ bị một mảnh gỗ văng trúng thôi. Chắc hắn bắn trúng một cái nan bánh xe.

— Lạy Chúa! — Lít-tơn-phin rên lên. — Giá mà anh có một băng đạn chì to!

Tên côn đồ ghìm ngựa đứng yên, ngắm thật kỹ. Con Phlai khịt mũi một tiếng rồi ngã vật xuống trong bộ yên cương, trúng đạn ở cổ. Con Bét giờ đã hiểu chẳng ai bắn chim choi choi nữa, giằng đứt dây kéo, phi bạt mạng. Xam Mễ bắn một viên gọn ghẽ xuyên qua chỗ vải phồng của chiếc áo săn của Nen-xi Đơ-oen.

— Nằm xuống, nằm xuống! — Lít-tơn-phin quát. — Sát vào con ngựa, nằm bẹp xuống đất, thế.

Chàng gần như quăng cô xuống cỏ, sát lưng con Phlai đang nằm. Lạ thay, đúng lúc ấy, lời cô gái Mễ chợt trở về trong đầu chàng:

"Nếu có ngày mạng sống của cô gái ông yêu gặp nguy, xin ông hãy nhớ tới Ra-pha-en Óc-tít."

Lít-tơn-phin kêu lên một tiếng.

— Bắn vào nó đi, Nen, bắn qua lưng con ngựa. Bắn càng nhanh càng tốt! Em không làm nó bị thương được đâu, nhưng cứ bắt nó phải né đạn trong một phút, để anh thử một mẹo nhỏ.

Nen-xi liếc nhanh sang Lít-tơn-phin, thấy chàng rút con dao nhíp ra mở. Rồi cô quay đi làm theo lệnh, bắn liên hồi về phía kẻ thù.

Xam Mễ kiên nhẫn chờ cho loạt đạn vô hại ấy dứt. Hắn có thừa thời gian, và hắn chẳng muốn liều để một hạt đạn ghém bay vào mắt, khi chỉ cần cẩn thận một chút là tránh được. Hắn kéo chiếc mũ rộng vành nặng trịch sụp xuống che mặt cho tới khi tiếng súng ngừng. Rồi hắn tiến lại gần thêm chút nữa, ngắm kỹ, bắn vào phần người của hai nạn nhân mà hắn nhìn thấy được phía trên xác con ngựa.

Không ai nhúc nhích. Hắn thúc ngựa tiến thêm vài bước. Hắn thấy ông công tố nhổm lên một gối, thong thả chĩa khẩu súng săn. Hắn kéo mũ xuống, chờ tiếng lộp độp vô hại của những hạt đạn bé xíu.

Khẩu súng săn loé lửa với một tiếng nổ nặng nề. Xam Mễ thở hắt ra, cả người mềm oặt, từ từ rơi khỏi lưng ngựa. Một con rắn chuông đã chết.

Mười giờ sáng hôm sau toà mở phiên, và vụ Hợp chủng quốc kiện Ra-pha-en Óc-tít được gọi ra. Ông công tố, một cánh tay treo trên dải băng, đứng dậy thưa với toà.

— Kính thưa quý toà, — chàng nói, — tôi xin rút lại việc truy tố trong vụ này. Cho dù bị cáo có tội đi nữa, thì chính quyền cũng không nắm đủ chứng cứ để kết án. Đồng tiền giả, thứ làm nền móng cho cả vụ án, nay không còn để làm tang vật nữa. Vì vậy tôi xin toà xoá vụ án này.

Giờ nghỉ trưa, Kin-pát-rích thong thả đi vào phòng ông công tố.

— Tôi vừa xuống xem qua lão Xam Mễ, — viên phó cảnh sát nói. — Người ta đặt nằm đó rồi. Lão Xam Mễ là tay cứng cựa đấy. Dưới ấy mấy cậu đang thắc mắc không biết ông bắn lão bằng cái gì. Có người bảo chắc là đinh. Tôi chưa thấy khẩu súng nào nhồi được thứ gì mà khoét ra những cái lỗ như trên người lão.

— Tôi bắn hắn, — ông công tố nói, — bằng tang vật số một trong vụ bạc giả của anh đấy. May cho tôi, và cho một người nữa, là đồng tiền ấy giả tới mức ấy! Nó cắt ra thành mấy viên đạn chì gọn lắm. Này Kin, anh xuống chỗ mấy cái lều ven sông tìm xem cô gái Mễ ấy sống ở đâu được không? Cô Đơ-oen muốn biết.

— Hết —