Đồng bệnh tương lân

Tên trộm nhanh nhẹn bước qua cửa sổ vào nhà, rồi mới thong thả. Một tên trộm biết tôn trọng nghệ thuật của mình bao giờ cũng thong thả trước khi lấy bất cứ thứ gì.

Đó là nhà riêng của một gia đình. Nhìn cánh cửa trước đóng ván và dây thường xuân không ai cắt tỉa, tên trộm biết rằng bà chủ nhà đang ngồi trên một hiên nhà nghỉ mát bên bờ biển nào đó, kể với một người đàn ông đội mũ đi thuyền đầy thông cảm rằng chưa ai từng hiểu được trái tim nhạy cảm, cô đơn của bà. Nhìn ánh đèn ở các cửa sổ mặt tiền tầng ba, và vì mùa đã muộn, hắn biết rằng ông chủ nhà đã về, và chẳng bao lâu sẽ tắt đèn đi ngủ. Vì đây là tháng Chín của năm, và cũng là tháng Chín của tâm hồn, cái mùa mà người đàn ông tốt bụng trong nhà bắt đầu coi những vườn thượng và những cô thư kí tốc kí là phù phiếm, và mong vợ trở về cùng những phúc lành bền vững hơn của nề nếp và đạo đức.

Tên trộm châm một điếu thuốc. Ánh que diêm được che khuất soi rõ trong giây lát những nét nổi bật của hắn. Hắn thuộc loại trộm thứ ba.

Loại thứ ba này chưa được ai nhận diện và thừa nhận. Cảnh sát đã làm cho chúng ta quen thuộc với loại thứ nhất và loại thứ hai. Cách phân loại của họ rất đơn giản. Cái cổ áo là dấu hiệu phân biệt.

Khi bắt được một tên trộm không đeo cổ áo cồn, người ta mô tả hắn là một kẻ thoái hoá hạng bét, đặc biệt độc ác và sa đoạ, và nghi hắn là tên tội phạm liều lĩnh đã móc trộm đôi còng tay trong túi cảnh sát viên Hen-nê-xi năm 1878 rồi ung dung bỏ đi để khỏi bị bắt.

Loại nổi tiếng kia là tên trộm có đeo cổ áo cồn. Người ta luôn gọi hắn là một tên trộm quý ông ngoài đời thực. Ban ngày hắn luôn là một quý ông, ăn sáng trong bộ lễ phục, làm ra vẻ là thợ dán giấy tường, còn khi trời tối thì hắn hành cái nghề trộm cắp bất chính của mình. Mẹ hắn là một người cực kì giàu có, được kính trọng ở khu nghỉ mát Ô-xơn Grốp, và khi bị dẫn vào xà lim, hắn đòi ngay một cái giũa móng tay và một tờ Công báo Cảnh sát. Bao giờ hắn cũng có một bà vợ ở mỗi tiểu bang và những cô hôn thê ở khắp các vùng lãnh thổ, và báo chí in cả một loạt ảnh các bà vợ của hắn, lấy từ kho tranh in sẵn những bà đã khỏi bệnh chỉ nhờ một lọ thuốc sau khi năm bác sĩ chịu bó tay, thấy dễ chịu hẳn ngay từ liều đầu tiên.

Tên trộm mặc một chiếc áo len xanh. Hắn chẳng phải tên trộm quý ông, cũng chẳng phải một tay đầu bếp trong khu Bếp Địa Ngục. Cảnh sát mà thử phân loại hắn thì hẳn sẽ phải bối rối. Họ chưa nghe nói tới loại trộm đứng đắn, khiêm tốn, chẳng cao hơn mà cũng chẳng thấp hơn địa vị của mình.

Tên trộm loại thứ ba này bắt đầu rình mò. Hắn không đeo mặt nạ, không cầm đèn bão che kín, không đi giày đế cao su. Hắn để một khẩu súng lục cỡ ba mươi tám trong túi, và nhai kẹo cao su bạc hà một cách trầm ngâm.

Đồ đạc trong nhà đều được phủ những tấm vải chống bụi mùa hè. Đồ bạc thì đã gửi tít trong két ngân hàng. Tên trộm chẳng mong một "mẻ" gì đáng kể. Mục tiêu của hắn là căn phòng thắp đèn mờ mờ kia, nơi ông chủ nhà hẳn đang ngủ say, sau khi đã tìm một niềm an ủi nào đó cho vơi gánh cô đơn. Ở đó có thể "kiếm chác" được ở mức lợi nhuận nghề nghiệp chính đáng, sòng phẳng: ít tiền lẻ để rời, một chiếc đồng hồ, một chiếc ghim cài cà vạt nạm đá, chẳng có gì quá đáng hay vô lí. Hắn đã thấy cửa sổ để mở, và nhân cơ hội ấy.

Tên trộm khẽ mở cửa căn phòng có đèn. Đèn ga được vặn nhỏ. Một người đàn ông đang nằm ngủ trên giường. Trên bàn trang điểm bày lộn xộn đủ thứ: một cuộn tiền giấy nhàu nát, một chiếc đồng hồ, chùm chìa khoá, ba thẻ đánh bài, mấy điếu xì gà bẹp dí, một chiếc nơ cài tóc bằng lụa hồng, và một lọ thuốc giải rượu chưa mở để làm thành luỹ chống đỡ cho buổi sáng.

Tên trộm bước ba bước về phía bàn trang điểm. Người đàn ông trên giường bỗng rên lên một tiếng the thé và mở mắt. Bàn tay phải của ông luồn xuống dưới gối, nhưng nằm yên ở đó.

— Nằm im, tên trộm nói, bằng giọng chuyện trò. Bọn trộm loại thứ ba không rít lên.

Ông chủ nhà trên giường nhìn cái đầu nòng tròn tròn của khẩu súng lục và nằm im.

— Giờ giơ cả hai tay lên, tên trộm ra lệnh.

Ông chủ nhà có một chòm râu nhỏ nhọn, màu nâu lốm đốm xám, giống râu của một ông nha sĩ chữa răng không đau. Trông ông vững chãi, đáng kính, cáu kỉnh và chán ngán. Ông ngồi dậy trên giường, giơ tay phải lên quá đầu.

— Giơ nốt tay kia lên, tên trộm ra lệnh. Có khi ông thuận cả hai tay, bắn được bằng tay trái thì sao. Ông đếm tới hai được chứ? Nhanh lên nào.

— Không giơ được tay kia, ông chủ nhà nói, mặt méo đi.

— Nó làm sao?

— Thấp khớp ở vai.

— Viêm à?

— Từng viêm. Giờ đỡ viêm rồi.

Tên trộm đứng yên một hai giây, vẫn chĩa súng vào người đang mắc bệnh. Hắn liếc nhìn mớ của nả trên bàn trang điểm, rồi, với vẻ hơi bối rối, nhìn lại người đàn ông trên giường. Rồi chính hắn cũng bỗng nhăn mặt.

— Đừng đứng đấy mà nhăn nhó, ông chủ nhà gắt, giọng bẳn tính. Đã tới ăn trộm thì sao không ăn trộm đi? Có ít đồ nằm ngổn ngang đấy.

— Xin lỗi ông, tên trộm nhe răng cười, nhưng nó vừa cho tôi một cú đấy. May cho ông là tôi với bệnh thấp khớp là bạn cũ. Tay trái tôi cũng bị. Gặp người khác chứ không phải tôi thì đã bắn ông khi ông không chịu giơ cái móng tay trái ấy lên rồi.

— Anh bị lâu chưa? Ông chủ nhà hỏi.

— Bốn năm. Mà tôi đoán chưa hết đâu. Một khi đã mắc nó thì mang nó cả đời, tôi nghĩ thế.

— Anh đã bao giờ thử dầu rắn đuôi chuông chưa? Ông chủ nhà hỏi, đầy quan tâm.

— Hàng mấy thùng rồi, tên trộm nói. Nếu xếp tất cả những con rắn tôi đã dùng dầu của chúng thành một hàng, thì chúng dài gấp tám lần đường lên tới sao Thổ, và tiếng lục lạc của chúng vang tới tận Van-pa-rai-xô rồi vọng lại.

— Có người dùng thuốc viên Si-dơ-lum, ông chủ nhà nhận xét.

— Vớ vẩn! Tên trộm nói. Tôi uống những năm tháng. Chẳng ăn thua gì. Có năm tôi thử cao Phin-cơ-lam, cao dán Ghi-lê-át và bột giảm đau Pốt thì đỡ được một chút, nhưng tôi nghĩ chính hạt dẻ ngựa tôi bỏ trong túi mới làm nên chuyện.

— Anh đau nhiều về sáng hay về đêm? Ông chủ nhà hỏi.

— Về đêm, tên trộm nói, đúng lúc tôi bận rộn nhất. Này, ông bỏ tay xuống đi, tôi nghĩ ông chẳng... Này! Ông đã bao giờ thử thuốc bổ máu Blích-cơ-xtáp chưa?

— Chưa bao giờ. Anh đau từng cơn hay đau âm ỉ liên tục?

Tên trộm ngồi xuống cuối giường, đặt khẩu súng lên đầu gối đang bắt chéo.

— Nó nhảy, hắn nói. Nó vồ tôi lúc tôi không để ý. Tôi phải bỏ nghề trèo lên tầng hai, vì có lúc tôi bị kẹt cứng giữa chừng. Nói ông nghe, tôi chẳng tin là bọn bác sĩ khốn khổ biết cái gì chữa được nó.

— Tôi cũng thế. Tôi đã tốn một nghìn đô-la mà chẳng đỡ chút nào. Chỗ của anh có sưng không?

— Buổi sáng thì có. Mà trời sắp mưa thì, trời đất ơi!

— Tôi cũng vậy, ông chủ nhà nói. Một dải hơi ẩm to bằng tấm khăn trải bàn bắt đầu đi từ Phlo-ri-đa lên New York là tôi biết ngay. Mà hễ tôi đi ngang một nhà hát đang diễn một vở bi kịch sướt mướt buổi chiều, hơi ẩm từ nước mắt khán giả cũng làm tay trái tôi giật lên như đau răng.

— Đúng là địa ngục nguyên chất! Tên trộm nói.

— Anh nói đúng quá, ông chủ nhà nói.

Tên trộm nhìn xuống khẩu súng, rồi đút nó vào túi, cố làm ra vẻ thoải mái một cách vụng về.

— Này, ông bạn già, hắn nói, giọng ngượng ngùng, đã bao giờ thử dầu xoa ô-pô-đen-đốc chưa?

— Đồ bỏ! Ông chủ nhà giận dữ nói. Thà bôi bơ nhà hàng còn hơn.

— Đúng thế, tên trộm đồng tình. Cái thứ thuốc xoa ấy chỉ hợp cho bé Min-ni khi bị mèo cào xước ngón tay thôi. Tôi nói ông nghe! Mình hết đường rồi. Tôi chỉ thấy có một thứ làm nó dịu đi. Hả? Một thứ nho nhỏ, vệ sinh, xoa dịu, uống vào là nhớ mãi, rượu ấy mà. Này, vụ này thôi nhé, xin lỗi ông, ông mặc quần áo vào rồi mình ra ngoài làm một chút. Xin lỗi vì tôi tự tiện, nhưng, ối! Nó lại tới rồi!

— Cả tuần nay, ông chủ nhà nói, tôi không tự mặc quần áo được, phải có người giúp. Tôi e là thằng Tô-mát đã đi ngủ rồi, mà...

— Ông ra khỏi giường đi, tên trộm nói, tôi giúp ông mặc đồ.

Lề thói ập trở lại như một đợt sóng triều, tràn ngập ông chủ nhà. Ông vuốt chòm râu nâu lốm đốm xám.

— Chuyện này thật là bất thường... ông bắt đầu.

— Áo sơ mi của ông đây, tên trộm nói, dậy đi nào. Tôi biết có người bảo thuốc mỡ Ôm-be-ri chữa cho ông ta trong hai tuần, khỏi tới mức thắt cà vạt được bằng cả hai tay.

Lúc hai người đi ra cửa, ông chủ nhà quay lại, định đi vào.

— Suýt quên tiền của tôi, ông giải thích. Tối qua tôi để trên bàn trang điểm.

Tên trộm nắm lấy tay áo phải của ông.

— Đi thôi, hắn nói, giọng xởi lởi. Tôi mời ông mà. Cứ để đấy. Tôi có tiền trả rồi. Ông đã bao giờ thử nước cây phỉ với dầu gió lộc đề chưa?

— Hết —