Giắc và cái hộp vàng

Ngày xửa ngày xưa, vào một thời rất tốt đẹp, chẳng phải thời của tôi, chẳng phải thời của bạn, cũng chẳng phải thời của ai khác, có một ông lão và một bà lão sinh được một cậu con trai. Cả nhà sống giữa một khu rừng lớn. Cậu con trai chưa từng gặp ai khác trong đời, nhưng cậu biết trên thế gian còn nhiều người nữa, ngoài cha mẹ mình, vì cậu có rất nhiều sách, ngày nào cũng đọc về họ. Mỗi lần đọc tới những cô gái trẻ xinh đẹp, cậu lại khao khát được tận mắt gặp một cô, khao khát đến phát cuồng.

Thế rồi một hôm, nhân lúc cha ra ngoài đốn củi, cậu nói với mẹ rằng cậu muốn đi xa, sang xứ khác kiếm sống, để được gặp ai đó khác ngoài cha mẹ.

— Ở đây con chẳng thấy gì ngoài những cái cây to tướng bao quanh, — cậu nói. — Con mà ở lại, có khi con hoá điên mà vẫn chưa được thấy gì.

Suốt lúc hai mẹ con nói chuyện, người cha vẫn ở ngoài rừng.

Trước khi con đi, bà lão bảo:

— Thôi được, thôi được, con trai tội nghiệp của mẹ, nếu con muốn đi thì đi là hơn, cầu Trời phù hộ con.

Bà nghĩ thế là tốt nhất cho con nên mới nói vậy. Rồi bà nói tiếp:

— Nhưng khoan đã, con chờ chút rồi hẵng đi. Con muốn mẹ làm cho con cái nào hơn: một cái bánh nhỏ kèm lời chúc phúc, hay một cái bánh to kèm lời nguyền rủa?

— Ôi chao! — cậu đáp. — Mẹ làm cho con cái bánh to. Đi đường có khi con đói.

Bà lão làm cái bánh to, rồi trèo lên nóc nhà, nguyền rủa cậu cho tới khi bóng cậu khuất hẳn tầm mắt.

Đi một quãng, cậu gặp cha. Ông lão hỏi:

— Con đi đâu thế, con trai tội nghiệp của cha?

Cậu con trai kể cho cha nghe y như đã kể với mẹ.

— Thôi được, — người cha nói, — cha buồn khi thấy con đi, nhưng nếu con đã quyết thì đi là hơn.

Chàng trai tội nghiệp đi chưa được bao xa thì cha gọi lại. Ông lão rút từ trong túi ra một cái hộp đựng thuốc hít bằng vàng, bảo:

— Đây, cầm lấy cái hộp nhỏ này, bỏ vào túi, nhớ đừng mở ra cho tới khi con sắp chết.

Thế là chàng Giắc tội nghiệp lên đường. Chàng đi mãi tới khi vừa mệt vừa đói, vì cái bánh đã ăn hết dọc đường. Lúc ấy trời đã tối, chàng gần như không nhìn thấy lối đi trước mặt. Thấy xa xa có ánh đèn, chàng tìm tới, gặp cái cửa sau, bèn gõ cửa. Một cô hầu gái ra hỏi chàng cần gì. Chàng bảo trời tối rồi, chàng muốn tìm chỗ ngủ nhờ. Cô hầu gái gọi chàng vào ngồi bên bếp lửa, dọn cho chàng thịt ngon, bánh mì, bia, cho chàng ăn uống no say. Trong lúc chàng ngồi ăn bên bếp lửa, cô tiểu thư con chủ nhà đến nhìn chàng. Cô đem lòng yêu chàng, và chàng cũng yêu cô.

Cô tiểu thư chạy đi báo với cha rằng có một chàng trai đẹp trai trong gian bếp sau. Ông chủ lập tức đến gặp chàng, tra hỏi đủ điều, rồi hỏi chàng làm được những việc gì. Giắc, cái anh chàng khờ khạo ấy, đáp rằng việc gì chàng cũng làm được. Ý chàng chỉ là những việc lặt vặt trong nhà.

— Được lắm, — ông chủ bảo chàng, — nếu việc gì anh cũng làm được, thì tám giờ sáng mai, ta phải có một cái hồ lớn ngay trước dinh thự, trên hồ có những chiến hạm lớn nhất đang giương buồm. Chiếc chiến hạm lớn nhất phải bắn loạt súng chào mừng hoàng gia, và phát cuối cùng phải làm gãy chân chiếc giường con gái ta đang ngủ. Không làm được thì anh phải đền bằng mạng sống.

— Được ạ, — Giắc nói.

Rồi chàng về giường, khẽ đọc kinh, ngủ một mạch tới gần tám giờ. Chàng gần như chẳng còn thời gian nghĩ xem phải làm gì, thì bỗng sực nhớ tới cái hộp vàng nhỏ cha cho. Chàng tự nhủ:

— Chà, chà, chưa bao giờ mình gần cái chết như lúc này.

Chàng sờ vào túi, rút cái hộp ra. Vừa mở nắp, ba người tí hon mặc đồ đỏ nhảy ra, hỏi chàng:

— Ngài muốn chúng tôi làm gì?

— À, — Giắc nói, — ta muốn có một cái hồ lớn trước dinh thự này, trên hồ có những chiến hạm lớn nhất thế giới. Chiếc chiến hạm lớn nhất phải bắn loạt súng chào mừng hoàng gia, và phát cuối cùng phải làm gãy một chân chiếc giường cô tiểu thư đang ngủ.

— Được ạ, — mấy người tí hon nói. — Ngài cứ đi ngủ đi.

Giắc vừa dứt lời dặn dò mấy người tí hon thì đồng hồ điểm tám giờ. Đùng, đùng! Chiếc chiến hạm lớn nhất nổ súng, làm Giắc nhảy bật khỏi giường chạy ra cửa sổ nhìn. Tôi đảm bảo với các bạn, đó là một cảnh tượng kỳ diệu đối với chàng, sau bao nhiêu năm chỉ sống với cha mẹ giữa rừng.

Giắc mặc quần áo, đọc kinh, rồi vừa cười vừa đi xuống. Chàng hãnh diện lắm, vì việc đã xong xuôi đâu ra đấy. Ông chủ đến bảo chàng:

— Này chàng trai, ta phải nói là anh giỏi thật đấy. Lại đây ăn sáng đi.

Rồi ông bảo:

— Bây giờ anh còn phải làm hai việc nữa, xong thì ta gả con gái cho.

Giắc ăn sáng, tranh thủ liếc nhìn cô tiểu thư một cái thật lâu, và cô cũng liếc nhìn chàng.

Việc thứ hai ông chủ giao là trước tám giờ sáng hôm sau phải đốn hết những cây cổ thụ trong vòng mấy dặm quanh đó. Nói cho ngắn, việc ấy cũng xong, làm ông chủ rất hài lòng.

Ông chủ lại bảo, đây là việc thứ ba, cũng là việc cuối cùng:

— Anh phải làm cho ta một toà lâu đài lớn đứng trên mười hai cây cột bằng vàng. Phải có những trung đoàn lính kéo đến diễn tập. Đúng tám giờ, viên chỉ huy phải hô: "Vác súng lên vai!"

— Được ạ, — Giắc nói.

Đến buổi sáng thứ ba, cũng là buổi sáng cuối cùng, kỳ công thứ ba hoàn thành, và Giắc được cưới cô tiểu thư. Nhưng ôi chao! Chuyện tệ hơn còn ở phía sau.

Ông chủ mở một cuộc đi săn lớn, mời tất cả các bậc quý tộc quanh vùng đến dự, và tiện thể đến xem toà lâu đài. Lúc này Giắc đã có một con ngựa đẹp và một bộ áo đỏ thắm để đi săn cùng mọi người. Sáng hôm ấy, gã hầu phòng của Giắc cất quần áo của chàng sau khi chàng thay đồ đi săn. Gã thò tay vào túi áo gi-lê của chàng, lôi ra cái hộp thuốc hít bằng vàng mà Giắc tội nghiệp sơ ý bỏ quên. Gã mở hộp ra, ba người tí hon áo đỏ nhảy ra, hỏi gã muốn gì.

— À, — gã hầu phòng nói, — ta muốn toà lâu đài này dời khỏi chỗ này, đi thật xa, thật xa, sang bên kia biển.

— Được ạ, — mấy người tí hon áo đỏ đáp. — Ngài có muốn đi theo nó không?

— Có, — gã nói.

— Thế thì lên đi, — chúng bảo.

Thế là cả toà lâu đài bay đi xa, thật xa, qua biển lớn.

Đoàn đi săn trở về thì toà lâu đài trên mười hai cột vàng đã biến mất, làm các vị khách chưa kịp xem rất đỗi thất vọng. Anh chàng Giắc khờ khạo tội nghiệp bị đe doạ sẽ bị tước mất người vợ trẻ xinh đẹp, vì tội đã lừa gạt mọi người như vậy. Nhưng cuối cùng ông chủ cũng thoả thuận với chàng: chàng có một năm và một ngày để đi tìm lại toà lâu đài. Chàng lên đường với một con ngựa tốt và tiền đầy túi.

Giắc tội nghiệp đi tìm toà lâu đài đã mất, qua đồi, qua thung, qua lũng, qua núi, xuyên qua những khu rừng rậm rạp và những bãi chăn cừu, đi xa hơn cả những gì tôi có thể kể, hay định kể cho các bạn. Cuối cùng chàng tới nơi ở của vua chuột, ông vua của tất cả loài chuột nhắt trên thế gian.

Có một chú chuột nhắt đứng gác ở cổng trước dẫn lên cung điện, định chặn không cho Giắc vào. Chàng hỏi chú chuột:

— Đức vua ở đâu? Ta muốn gặp ngài.

Chú chuột gác cử một chú khác dẫn chàng đi. Vua chuột thấy chàng thì gọi vào, hỏi han, hỏi chàng đi đâu mà qua lối này. Giắc kể hết sự thật, rằng chàng đã đánh mất toà lâu đài lớn, đang đi tìm, và chàng có tròn một năm một ngày để tìm ra nó. Giắc hỏi vua có biết gì về toà lâu đài không. Vua chuột đáp:

— Không, nhưng ta là vua của tất cả loài chuột nhắt trên thế gian. Sáng mai ta sẽ gọi hết chúng lại, biết đâu có đứa nào thấy nó.

Giắc được một bữa no nê và một chỗ ngủ ngon. Sáng hôm sau, chàng cùng vua ra cánh đồng. Vua gọi hết lũ chuột lại, hỏi có đứa nào thấy một toà lâu đài lớn tuyệt đẹp đứng trên những cột vàng không. Tất cả lũ chuột nhắt đều nói không, chẳng đứa nào thấy cả.

Vua chuột già bảo Giắc rằng ngài còn hai người anh em nữa:

— Một người là vua của tất cả loài ếch nhái. Còn người anh cả của ta là vua của tất cả loài chim trên thế gian. Anh đến đó, biết đâu họ biết gì về toà lâu đài đã mất.

Rồi vua dặn:

— Anh để ngựa của anh lại đây, chờ khi quay về hẵng lấy. Anh cưỡi một con ngựa tốt nhất của ta mà đi, và mang cái bánh này cho anh trai ta. Ông ấy thấy bánh sẽ biết anh từ chỗ ai tới. Nhớ nói với ông ấy rằng ta vẫn khoẻ, và ta mong được gặp ông ấy lắm.

Rồi vua và Giắc bắt tay nhau.

Lúc Giắc đi qua cổng, chú chuột gác hỏi có cho nó đi theo không. Giắc bảo:

— Không được, ta sẽ bị đức vua trách mất.

Chú chuột nhỏ nói:

— Cho tôi đi với ngài thì hơn. Biết đâu có lúc tôi giúp được ngài mà ngài chẳng hay.

— Thế thì nhảy lên đi.

Chú chuột chạy tót lên chân ngựa, làm con ngựa nhảy dựng lên. Giắc bỏ chú chuột vào túi.

Từ biệt vua chuột, Giắc lại lên đường. Chặng đường dài ơi là dài, mà đó mới là ngày đầu. Cuối cùng chàng cũng tìm ra nơi ấy. Có một chú ếch đứng gác, súng khoác trên vai, định ngăn không cho Giắc vào. Nhưng khi Giắc nói chàng muốn gặp vua, chú cho chàng qua. Giắc tiến lại cửa. Vua ếch bước ra, hỏi chàng có việc gì. Giắc kể hết đầu đuôi.

— Được, được, vào đi.

Đêm ấy chàng được tiếp đãi tử tế. Sáng hôm sau, vua ếch cất lên một tiếng kêu rất buồn cười, tụ tập hết thảy loài ếch nhái trên thế gian. Vua hỏi chúng có biết, có thấy một toà lâu đài đứng trên mười hai cây cột vàng không. Cả bọn cất tiếng kêu kỳ lạ, ộp ộp, ộp ộp, và nói không.

Giắc lại phải đổi ngựa khác, lại mang một cái bánh tới cho anh trai của vua ếch, là vua của tất cả loài chim trên trời. Khi Giắc qua cổng, chú ếch nhỏ đứng gác hỏi có cho nó đi theo không. Giắc từ chối một lúc, nhưng rồi cũng bảo nó nhảy lên, và bỏ nó vào túi áo gi-lê bên kia.

Rồi chàng lại lên đường, chặng đường dài dằng dặc. Lần này xa gấp ba lần ngày đầu. Dù sao chàng cũng tìm ra nơi ấy. Có một con chim đẹp đứng gác. Giắc đi qua, nó chẳng nói gì. Chàng nói chuyện với vua, kể hết mọi điều về toà lâu đài.

— Được rồi, — vua bảo, — sáng mai anh sẽ biết, lũ chim của ta có biết gì hay không.

Giắc dắt ngựa vào chuồng, ăn uống rồi đi ngủ. Sáng ra, chàng cùng vua ra một cánh đồng. Vua cất lên một tiếng kêu kỳ lạ, và tất cả chim chóc trên thế gian bay đến. Vua hỏi chúng có thấy toà lâu đài đẹp kia không, và tất cả lũ chim đều đáp không.

— Thế thì, — vua nói, — con chim lớn đâu rồi?

Mọi người phải chờ rất lâu con đại bàng mới tới. Vua phải sai hai con chim nhỏ bay vút lên tận trời cao, huýt sáo gọi nó về cho thật nhanh. Cuối cùng nó tới, mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Vua hỏi con chim lớn có thấy toà lâu đài to kia không. Con chim đáp:

— Có ạ, tôi vừa từ nơi nó đang đứng bay về đây.

— Tốt lắm, — vua bảo nó. — Chàng trai này đã đánh mất nó, ngươi phải đưa chàng tới đó. Nhưng khoan đã, ăn chút gì đi rồi hẵng đi.

Người ta chuẩn bị phần thịt ngon nhất làm lương ăn cho đại bàng trên đường vượt biển, vì nó phải cõng Giắc trên lưng.

Khi tới gần trông thấy toà lâu đài, cả bọn không biết làm sao lấy lại được cái hộp vàng nhỏ. Chú chuột nhắt bèn bảo:

— Thả tôi xuống, tôi sẽ lấy cái hộp cho.

Thế là chú chuột lẻn vào lâu đài, chộp được cái hộp. Lúc chạy xuống cầu thang, cái hộp rơi xuống, chú suýt bị bắt. Chú chạy ra, ôm theo cái hộp, cười ngặt nghẽo.

— Lấy được chưa? — Giắc hỏi.

— Được rồi, — chú đáp.

Thế là cả bọn quay về, bỏ toà lâu đài lại phía sau.

Đang bay qua biển lớn, cả bọn, Giắc, chuột, ếch và đại bàng, cãi nhau xem ai là người lấy được cái hộp. Thế rồi cái hộp tuột tay rơi xuống nước. Chỉ tại cả bọn cứ chuyền tay nhau ngắm nghía, nên cái hộp mới rơi xuống tận đáy biển.

— Thôi, thôi, — chú ếch nói, — tôi biết thế nào tôi cũng phải ra tay, cứ để tôi lặn xuống.

Cả bọn thả chú xuống. Chú lặn ba ngày ba đêm, rồi nổi lên, thò cái mũi và cái miệng nhỏ xíu lên khỏi mặt nước. Ai nấy hỏi chú lấy được chưa. Chú bảo chưa.

— Thế mày nổi lên làm gì?

— Chẳng làm gì cả, — chú nói, — chỉ là tôi cần thở cho đủ hơi.

Rồi chú ếch tội nghiệp lặn xuống lần thứ hai, ở dưới một ngày một đêm, và mang được cái hộp lên.

Sau bốn ngày bốn đêm ở đó, cả bọn lại lên đường. Vượt qua bao biển, bao núi vất vả, cuối cùng họ về tới cung điện của vị vua già, chúa tể của tất cả loài chim trên thế gian. Vua mừng rỡ, hãnh diện được gặp lại họ, tiếp đón nồng hậu và trò chuyện rất lâu. Giắc mở cái hộp nhỏ, bảo mấy người tí hon đi đem toà lâu đài về đây.

— Và các ngươi đi về càng nhanh càng tốt nhé.

Ba người tí hon lên đường. Tới gần lâu đài, họ không dám vào, đợi cho tới khi chủ mới của lâu đài, phu nhân và tất cả người hầu đi dự một buổi khiêu vũ. Ở nhà chỉ còn lại bà bếp và một cô hầu gái. Mấy người tí hon áo đỏ hỏi hai người muốn đi hay ở lại. Cả hai đều nói:

— Chúng tôi đi với các anh.

Mấy người tí hon bảo hai người chạy nhanh lên lầu. Hai người vừa lên tới một phòng khách thì đằng xa đã thấy chủ mới, phu nhân và đám người hầu trở về. Nhưng đã quá muộn. Toà lâu đài bay vút đi hết tốc lực, hai người phụ nữ đứng sau cửa sổ cười nhạo họ. Họ ra hiệu bảo dừng lại, nhưng vô ích.

Chuyến đi kéo dài chín ngày. Trong chín ngày ấy, cả bọn vẫn cố giữ lễ ngày Chủ nhật. Một người tí hon làm cha xứ, một người làm thầy giúp lễ, người thứ ba ngồi đánh đàn ống, còn hai người phụ nữ làm ca viên, vì trong lâu đài vốn đã có sẵn một nhà nguyện lớn. Lạ thay, tiếng nhạc bỗng lạc điệu. Một người tí hon chạy lên một ống đàn xem tiếng phô ở đâu ra. Hoá ra chỉ vì hai người phụ nữ đang cười cái anh tí hon áo đỏ duỗi thẳng cẳng hai chân nhỏ xíu trên những ống trầm, lại dang cả hai tay ra cùng lúc, đầu đội cái mũ ngủ đỏ mà anh ta chẳng bao giờ quên đội. Cảnh tượng ấy hai người chưa từng thấy bao giờ, nên không sao nhịn cười được, giữa lúc đang lênh đênh trên mặt biển sâu. Và tội nghiệp thay, vì bỏ dở buổi lễ giữa chừng, cả bọn suýt gặp nạn: có một lúc toà lâu đài suýt chìm xuống giữa biển.

Cuối cùng, sau một chuyến đi vui vẻ, họ về tới chỗ Giắc và nhà vua. Nhà vua sững sờ trước toà lâu đài, bước lên cầu thang vàng để vào xem bên trong.

Vua rất thích toà lâu đài. Nhưng thời hạn một năm một ngày của Giắc tội nghiệp đã sắp hết. Chàng muốn về với người vợ trẻ, bèn ra lệnh cho ba người tí hon sửa soạn để tám giờ sáng hôm sau lên đường tới chỗ người em kế, nghỉ lại đó một đêm. Rồi từ đó đi tiếp tới chỗ người em út, chúa tể của loài chuột nhắt trên thế gian, và gửi toà lâu đài lại cho ông trông nom cho tới khi chàng cho người tới đón. Giắc từ biệt nhà vua, cảm ơn ngài đã tiếp đãi mình hậu hĩnh.

Giắc và toà lâu đài lại lên đường, nghỉ một đêm ở chỗ người em kế, rồi đi tiếp tới chỗ thứ ba, gửi toà lâu đài lại đó. Vì phải để lâu đài lại, chàng lấy lại con ngựa của mình đã gửi khi mới lên đường.

Thế là Giắc tội nghiệp để toà lâu đài lại phía sau, quay mặt về nhà. Sau bao đêm vui vẻ cùng ba anh em nhà vua, chàng buồn ngủ díp mắt trên lưng ngựa, may mà có mấy người tí hon dẫn đường, không thì đã lạc. Cuối cùng chàng về tới nơi, mệt mỏi rã rời. Nhưng người nhà chẳng hề đón tiếp chàng tử tế, vì chàng chưa tìm lại được toà lâu đài bị đánh cắp. Tệ hơn nữa, chàng thất vọng vì người vợ trẻ đẹp không ra đón, bởi cha mẹ nàng ngăn cản. Nhưng chuyện ấy chẳng kéo dài bao lâu. Giắc liền ra lệnh, sai mấy người tí hon đi đem toà lâu đài từ chỗ kia về, và họ tới đó rất nhanh.

Giắc gửi lời tạ ơn vua chuột, cảm ơn ngài rối rít vì tấm lòng hào hiệp của bậc vua chúa đã trông nom toà lâu đài giùm chàng. Rồi chàng giục mấy người tí hon đi cho thật nhanh. Thế là họ đi, chẳng mấy chốc đã tới nơi. Người vợ trẻ chạy ra đón chàng, tay bế một cậu con trai bụ bẫm kháu khỉnh. Và từ đó cả nhà sống hạnh phúc mãi mãi.

— Hết —