Gri-sa

Gri-sa, một chú bé con mũm mĩm, chào đời được hai năm tám tháng, đang cùng chị vú đi dạo trên đại lộ. Chú mặc một chiếc áo choàng bông dài, quàng khăn, đội chiếc mũ to có cái núm lông xù, chân đi giày cao su ấm. Chú thấy ngột ngạt và nóng bức, mà ông mặt trời tháng tư đang tưng bừng lại cứ rọi thẳng vào mắt, làm hai mí mắt cay cay.

Cả cái dáng người vụng về, bước đi rụt rè, chập chững của chú bày tỏ một nỗi ngơ ngác tột cùng.

Cho đến bây giờ, Gri-sa chỉ biết mỗi một thế giới hình vuông. Ở một góc là giường của chú, góc thứ hai là cái rương của chị vú, góc thứ ba là một chiếc ghế, còn góc thứ tư có ngọn đèn thờ đang cháy. Nếu nhìn xuống gầm giường thì sẽ thấy một con búp bê gãy tay và một cái trống, còn sau cái rương của chị vú thì có rất nhiều thứ: những lõi chỉ, những mẩu giấy, một cái hộp không nắp và một anh hề gỗ bị gãy. Trong thế giới ấy, ngoài chị vú và Gri-sa, còn hay có mẹ và con mèo. Mẹ trông giống con búp bê, còn con mèo giống cái áo lông của bố, có điều cái áo lông thì không có mắt và không có đuôi. Từ cái thế giới gọi là phòng trẻ, có một cánh cửa dẫn sang một khoảng không, nơi người ta ăn trưa và uống trà. Ở đấy có chiếc ghế chân cao của Gri-sa, và treo một cái đồng hồ, cái đồng hồ có mặt trên đời chỉ để đung đưa quả lắc và đánh chuông. Từ phòng ăn có thể đi sang một căn phòng kê những chiếc ghế bành đỏ. Ở đấy, trên tấm thảm có một vết bẩn sẫm màu, mà vì nó cho đến giờ người ta vẫn còn giơ ngón tay ra doạ Gri-sa. Đằng sau căn phòng này còn một phòng khác nữa, nơi không ai cho chú vào, và ở đó thấp thoáng bóng bố, một nhân vật bí ẩn vô cùng! Chị vú và mẹ thì dễ hiểu: họ mặc quần áo cho Gri-sa, cho chú ăn, đặt chú đi ngủ, nhưng bố có mặt trên đời để làm gì thì không ai biết. Còn một nhân vật bí ẩn khác nữa, ấy là bà dì, người đã tặng Gri-sa cái trống. Dì lúc thì hiện ra, lúc lại biến mất. Dì biến đi đâu nhỉ? Gri-sa đã không ít lần nhìn xuống gầm giường, nhìn sau cái rương và dưới gầm đi-văng, nhưng dì không có ở đó…

Còn trong cái thế giới mới này, nơi mặt trời chói đến cắt mắt, có biết bao nhiêu là bố, là mẹ, là dì, đến nỗi chẳng biết nên chạy lại với ai.

Nhưng lạ lùng và vô lý hơn cả là những con ngựa. Gri-sa nhìn những cái chân chúng cứ chuyển động và chẳng hiểu gì cả. Chú nhìn chị vú, mong chị giải đáp giùm nỗi thắc mắc, nhưng chị vú chẳng nói gì.

Bỗng chú nghe thấy những tiếng bước chân rầm rập khủng khiếp… Trên đại lộ, một đám lính mặt đỏ gay, bước đều, nách kẹp những bó chổi lá đi nhà tắm, đang tiến thẳng về phía chú. Gri-sa lạnh toát cả người vì sợ, đưa mắt dò hỏi chị vú: có nguy hiểm không? Nhưng chị vú không chạy, cũng không khóc, vậy là không nguy hiểm. Gri-sa đưa mắt nhìn theo đám lính, rồi chính chú cũng bắt đầu bước theo nhịp chân họ.

Hai con mèo to, mõm dài, lưỡi thè ra, đuôi dựng ngược, chạy vụt qua đại lộ. Gri-sa nghĩ rằng mình cũng phải chạy, và chú chạy theo hai con mèo.

— Đứng lại! chị vú quát, thô bạo túm lấy vai chú. Đi đâu thế? Ai cho cậu nghịch hả?

Kìa, có một chị vú nào đó ngồi ôm một cái chậu con đựng đầy cam. Gri-sa đi ngang qua chỗ chị ta, lặng lẽ cầm lấy một quả cam.

— Cậu làm cái gì thế hả? người đi cùng chú quát lên, đánh vào tay chú, giằng lấy quả cam. Đồ ngốc!

Bây giờ thì Gri-sa rất muốn nhặt mẩu thuỷ tinh đang nằm dưới chân, lấp lánh như ngọn đèn thờ, nhưng chú sợ lại bị đánh vào tay.

— Xin kính chào cô! bỗng Gri-sa nghe thấy một giọng nói to, trầm, gần như sát bên tai, và chú thấy một người cao lớn có hàng khuy sáng loáng.

Gri-sa vô cùng thích thú khi thấy người ấy bắt tay chị vú, dừng lại và bắt đầu chuyện trò với chị. Ánh mặt trời chói lọi, tiếng xe cộ ồn ào, những con ngựa, những chiếc khuy sáng loáng, tất cả mới mẻ một cách kỳ diệu mà lại không đáng sợ, khiến tâm hồn Gri-sa tràn ngập một niềm khoan khoái, và chú phá lên cười.

— Đi thôi! Đi thôi! chú kêu lên với người có hàng khuy sáng, kéo kéo vạt áo ông ta.

— Đi đâu? người ấy hỏi.

— Đi thôi! Gri-sa cứ nằng nặc.

Chú muốn nói rằng cũng nên rủ cả bố, cả mẹ, cả con mèo đi cùng nữa thì hay, nhưng cái lưỡi lại nói ra những điều chẳng đúng chút nào.

Một lúc sau, chị vú rẽ khỏi đại lộ, dắt Gri-sa vào một cái sân rộng, ở đó vẫn còn tuyết. Người có hàng khuy sáng cũng đi theo. Họ cẩn thận tránh những tảng tuyết và những vũng nước, rồi theo một cầu thang tối tăm, bẩn thỉu, bước vào một căn phòng. Ở đây khói mù mịt, sực mùi đồ rán, và có một người đàn bà đang đứng cạnh bếp lò rán thịt viên. Chị bếp và chị vú hôn nhau, rồi cùng với người kia ngồi xuống chiếc ghế dài, bắt đầu nói chuyện khe khẽ. Gri-sa, quần áo quấn kín mít, thấy nóng bức và ngột ngạt không chịu nổi.

«Sao lại thế này nhỉ?» chú nghĩ, nhìn quanh quất.

Chú thấy cái trần nhà tối om, cái chạc cời nồi có hai cái sừng, cái lò sưởi đang nhìn chú bằng một cái hốc đen ngòm, to tướng…

— Mẹ-ẹ ơi! chú kéo dài giọng.

— Nào, nào, nào! chị vú quát. Chờ đấy!

Chị bếp đặt lên bàn một cái chai, ba cái cốc nhỏ và một cái bánh nướng. Hai người đàn bà và người có hàng khuy sáng cụng cốc, uống mấy lượt liền, và người đàn ông hết ôm chị vú lại ôm chị bếp. Rồi cả ba bắt đầu khe khẽ hát.

Gri-sa với tay về phía cái bánh nướng, và người ta cho chú một mẩu. Chú vừa ăn vừa nhìn chị vú uống… Chú cũng muốn uống.

— Cho đi! Vú ơi, cho đi! chú xin.

Chị bếp cho chú nhấp một ngụm trong cốc của chị. Chú trợn tròn mắt, nhăn mặt, ho sặc sụa, rồi khua tay mãi, còn chị bếp thì nhìn chú mà cười.

Về đến nhà, Gri-sa bắt đầu kể cho mẹ, cho mấy bức tường và cho cái giường nghe chú đã ở đâu và đã thấy những gì. Chú kể không phải bằng lưỡi mà bằng nét mặt và đôi tay nhiều hơn. Chú diễn tả mặt trời chói lọi ra sao, những con ngựa chạy thế nào, cái lò sưởi nhìn đáng sợ thế nào, và chị bếp uống ra sao…

Tối đến, chú mãi không sao ngủ được. Những người lính cầm chổi lá, những con mèo to, những con ngựa, mẩu thuỷ tinh, cái chậu cam, những chiếc khuy sáng loáng, tất cả dồn lại thành một đống và đè nặng lên đầu óc chú. Chú trở mình hết bên này sang bên kia, nói lảm nhảm, và rốt cuộc, không chịu nổi cơn xúc động, chú bắt đầu khóc.

— Con sốt rồi! mẹ nói, đặt lòng bàn tay lên trán chú. Sao lại thế được nhỉ?

— Cái lò! Gri-sa khóc. Đi đi, cái lò!

— Chắc là ăn quá no rồi… mẹ kết luận.

Và Gri-sa, căng phồng những ấn tượng về cuộc đời mới mẻ vừa được nếm trải, nhận từ tay mẹ một thìa dầu thầu dầu.

— Hết —