Gương mặt trong chén trà

Có bao giờ bạn leo lên cầu thang cũ kỹ của một ngọn tháp, xoắn ốc vút lên trong bóng tối, rồi giữa lòng bóng tối ấy thấy mình đứng ngay mép một khoảng không giăng đầy mạng nhện? Hay có bao giờ bạn đi theo một lối mòn ven biển xẻ dọc vách đá, để rồi tới một khúc quanh, thấy mình đứng trên bờ lởm chởm của một chỗ sạt lở? Những phút giây như thế đáng giá biết bao, xét về mặt văn chương, điều đó thấy rõ ở sức mạnh của cảm giác chúng khơi lên, và ở chỗ chúng còn in đậm mãi trong trí nhớ.

Trong những cuốn truyện cổ của Nhật, người ta còn giữ lại được, một cách lạ lùng, vài mảnh truyện gây cho ta một cảm giác gần giống như thế. Có lẽ người viết lười. Có lẽ ông cãi nhau với nhà in. Có lẽ ông đột nhiên bị gọi rời khỏi cái bàn viết nhỏ của mình, rồi không bao giờ quay lại. Có lẽ cái chết đã chặn ngọn bút lông ngay giữa một câu văn. Nhưng không người trần nào có thể nói chắc vì sao những truyện ấy còn dang dở. Dưới đây là một truyện tiêu biểu.

Ngày mồng bốn tháng Giêng năm Thiên Hoà thứ ba, tức là chừng hai trăm hai mươi năm về trước, ngài Na-ca-ga-oa Sa-đô trên đường đi chúc Tết, dừng chân cùng đoàn tuỳ tùng ở một quán trà tại Ha-cư-san, quận Hông-gô, thành Ê-đô. Trong lúc cả đoàn nghỉ ngơi, một gã thị vệ của ngài tên là Xê-ki-nai, khát nước quá, rót cho mình một bát trà to.

Gã vừa nâng bát lên môi thì bỗng thấy trong nước trà vàng trong, hiện ra bóng một gương mặt không phải của mình. Gã giật mình nhìn quanh, nhưng chẳng thấy ai ở gần. Nhìn kiểu búi tóc, gương mặt trong bát trà là của một võ sĩ trẻ. Gương mặt rõ nét lạ lùng, đẹp vô cùng, thanh tú như mặt con gái. Và đó dường như là bóng của một gương mặt đang sống, vì đôi mắt và đôi môi đều động đậy.

Hoang mang trước bóng ma bí ẩn ấy, Xê-ki-nai hắt bát trà đi, rồi xem xét cái bát thật kỹ. Đó chỉ là một cái bát uống nước rẻ tiền, chẳng có hoa văn gì. Gã lấy một cái bát khác, rót đầy. Gương mặt kia lại hiện ra trong nước trà. Gã bèn gọi ấm trà mới, rót đầy bát lần nữa. Và một lần nữa gương mặt lạ lại hiện ra, lần này còn nhoẻn một nụ cười chế giễu.

Nhưng Xê-ki-nai không để mình sợ hãi.

"Dù ngươi là ai," gã lẩm bẩm, "ngươi cũng đừng hòng lừa ta thêm nữa!"

Rồi gã nuốt ực bát trà, cả gương mặt lẫn mọi thứ, và lên đường, trong bụng tự hỏi không biết mình vừa nuốt phải một con ma hay không.

Khuya hôm ấy, khi đang canh gác trong dinh ngài Na-ca-ga-oa, Xê-ki-nai sửng sốt thấy một người lạ lặng lẽ không một tiếng động bước vào phòng. Người lạ ấy là một võ sĩ trẻ ăn mặc sang trọng. Hắn ngồi xuống ngay trước mặt Xê-ki-nai, khẽ cúi chào gã thị vệ, rồi nói:

"Ta là Si-ki-bu Hây-nai. Hôm nay mới gặp ngươi lần đầu. Ngươi có vẻ không nhận ra ta."

Hắn nói rất khẽ, nhưng giọng xoáy vào tai. Xê-ki-nai kinh ngạc thấy trước mặt mình chính là gương mặt đẹp đẽ mà nham hiểm ấy, gương mặt gã đã thấy, và đã nuốt, trong bát trà. Gương mặt ấy giờ đang mỉm cười, như cái bóng ma lúc trước. Nhưng ánh mắt nhìn chằm chằm phía trên đôi môi đang cười kia vừa là lời thách thức, vừa là sự sỉ nhục.

"Không, ta không nhận ra ngươi," Xê-ki-nai đáp, giận nhưng vẫn điềm tĩnh. "Có lẽ giờ ngươi làm ơn cho ta biết, ngươi vào được dinh này bằng cách nào?"

Thời phong kiến, dinh thự của một lãnh chúa được canh gác nghiêm ngặt suốt ngày đêm. Không ai có thể vào mà không được báo trước, trừ khi đám lính gác lơ là một cách không thể tha thứ.

"À, ngươi không nhận ra ta!" người khách kêu lên, giọng mỉa mai, vừa nói vừa nhích lại gần hơn một chút. "Phải, ngươi không nhận ra ta! Vậy mà sáng nay, ngươi đã dám gây cho ta một vết thương chí mạng!"

Xê-ki-nai lập tức rút thanh đoản đao ở thắt lưng, đâm một nhát thật mạnh vào cổ họng người kia. Nhưng lưỡi đao dường như chẳng chạm vào thứ gì. Cùng lúc ấy, không một tiếng động, kẻ đột nhập nhảy vọt sang bên, tới bức tường phòng, và xuyên qua nó! Bức tường không để lại một dấu vết nào. Hắn đi qua tường như ánh nến đi qua lớp giấy đèn lồng.

Khi Xê-ki-nai báo lại chuyện ấy, đám gia nhân ai nấy đều kinh ngạc và bối rối. Vào giờ ấy, không ai thấy người lạ nào ra vào dinh. Mà trong số người phục vụ ngài Na-ca-ga-oa, chưa ai từng nghe tới cái tên Si-ki-bu Hây-nai.

Đêm hôm sau, Xê-ki-nai không phải phiên trực, ở nhà với cha mẹ. Đã khá khuya thì có người báo rằng có mấy người khách lạ tới nhà, muốn nói chuyện với gã một lát. Gã cầm kiếm ra cửa, thấy ba người đàn ông mang vũ khí, trông như gia nhân nhà võ, đang đứng chờ trước bậc cửa. Cả ba cung kính cúi chào Xê-ki-nai, rồi một người nói:

"Chúng tôi là Ma-chư-ô-ca Bun-gô, Chư-chi-ba-si Bun-gô và Ô-ca-mu-ra Hây-rô-cư, gia thần của ngài Si-ki-bu Hây-nai. Đêm qua chủ nhân chúng tôi hạ cố tới thăm ông, thì ông lại vung đao đâm ngài. Ngài bị thương nặng, phải đi suối nước nóng chữa vết thương. Nhưng ngày mười sáu tháng tới ngài sẽ trở về, và lúc ấy ngài sẽ đáp trả ông cho xứng với vết thương ông đã gây ra."

Không đợi nghe thêm, Xê-ki-nai tuốt kiếm nhảy xổ ra, chém tới tấp bên phải bên trái vào đám người lạ. Nhưng ba người nhảy vọt lên bức tường nhà bên cạnh, rồi lướt lên tường như những cái bóng, và...

Câu chuyện xưa dừng lại ở đó. Phần còn lại của câu chuyện chỉ có trong một bộ óc đã hoá thành tro bụi từ cả trăm năm nay.

Người ta có thể hình dung ra vài cái kết. Nhưng chẳng cái kết nào làm thoả lòng trí tưởng tượng của người phương Tây. Vậy xin để bạn đọc tự đoán lấy, chuyện gì có thể xảy ra với kẻ đã nuốt vào bụng một linh hồn.

— Hết —